ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က ကိစ္စတစ်ခုနဲ့ နေပြည်တော်ကို ကျွန်တော်သွားခဲ့တယ်။
ကျွန်တော်တို့ အောက်ရွာအရပ်မှာ မိုးကုန်လို့ ဆောင်းရောက်ပြီဆိုပေမယ့် တော်တော်တန်တန် မြင်ကွင်းတွေက အစိမ်းရောင် မပျောက်သေးပါဘူး။ သစ်ပင်တွေက အရွက် ကြွေစပြုနေပေမယ့်လည်း တစ်ရွက်ကြွေ တစ်ရွက်လဲ သစ်ပင်တွေလည်း ဒါလောက်အကျည်း မတန်ကြသေးပါဘူး။ တချို့အပင်တွေဆိုလည်း ရွက်ဝါတွေကိုခါချပြီး ရွက်သစ်ကလေးတွေနဲ့ အစားထိုးထားတာ စိမ်းမြပြီး လှပနေသလိုပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ နွေရောက်ကာနီးပြီဆိုတော့ ထုံးစံအတိုင်း ညအပူရှိန်က လျော့ကျလာပြီး နေ့အပူချိန်က မြင့်တက်လာသလို မနက်ခင်းမှာလည်း သိပ်ပြီးမအေးတော့ပါဘူး။
ဒီနှစ် အဆိုးရွားဆုံး အယ်လ်နီညိုကို ခံစားရမယ့်နှစ်ဖြစ်တယ်လို့ ပြောသံတွေမှ မဆုံးသေးဘူး တချို့နေရာတွေမှာ ရေပြတ်လပ်မှုတွေကို ခံစားနေရတာလည်း တွေ့ရတယ်။ အထူးသဖြင့် မြေလတ်ဒေသနဲ့ အထက်အညာတွေမှာ ဒီဒဏ်ကို စတင်ခံစားနေရတာကိုလည်း သတင်းစာတွေထဲမှာ ဖတ်ရပါတယ်။ ခုလည်း နေပြည်တော်ကို လာရာလမ်းတစ်လျှောက်မှာ ပြည်မြို့အထိ သိပ်ပြီးခြောက် ခြောက်သွေ့သွေ့ မတွေ့ရပေမယ့် ပြည်အထက်ပိုင်း အောင်လံဟိုဘက် ကျော်ပြီဆိုတာနဲ့ မြင်ကွင်းတွေက သိသိသာသာ ခြားနားလာတယ်။ အောက်အရပ်မှာ တွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ သစ်ပင်တွေအစား ဆူးပါတဲ့သစ်ပင်တွေလောက်ပဲ ခပ်ကျဲကျဲပေါက်နေတာတွေ့ရသလို လွင်တီးခေါင်ခေါင် နီကြင်ကြင် ဝါတာတာ တောင်ကုန်းတွေကလည်း ဘေးဘယ်ညာမှာ မျက်စိတစ်ဆုံးပါပဲ။
ဒီမြင်ကွင်းကိုမြင်ရတော့ မကြာခဏ ရုပ်ရှင်တွေထဲမှာ တွေ့ရတတ်တဲ့ သဲကန္တာရကြီးတွေကို သွားပြီးသတိရမိတယ်။ သစ်ပင်ရယ်လို့ တစ်ပင်တလေတောင်မှ တွေ့ရဖို့ခက်တဲ့ သဲပင်လယ်ပြင်ကြီးတွေလို့ ဆိုရမလားပါပဲ။ အဓိက သောက်သုံးရေအခက်အခဲကြောင့် ဘယ်သူမှ အသက်ရှင်သန် ရပ်တည်နေထိုင်ဖို့ မလွယ်ကူပါဘူး။ အထူးသဖြင့်တွေ့ရတတ်တဲ့ သတ္တဝါတွေဆိုတာကလည်း မြွေ၊ ပင့်ကူနဲ့ ပုတ်သင်ညိုလို အကောင်ငယ်လေးတွေပဲ ရှိပါတယ်။ သစ်ပင်တွေ ရှင်သန်ပေါက်ရောက်မှု မရှိလို့ ရာသီဥတုခြားနားချက်ကလည်း အလွန်ပြင်းထန်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ညဆို သုညဒီဂရီ ရောက်အောင်အေးပြီး နေ့ခင်းဘက်ဆို ၁၀၀ ဒီဂရီနီးအောင် ပူလွန်းလို့ ဒီသဲပင်လယ်ကြီးကို ဖြတ်သွားဖို့ဆိုတာ အတော်စွန့်စားရမယ့် ကိစ္စပါပဲ။ ပြီးတော့ မိုးရွာသွန်းမှုကလည်း တစ်နှစ်ပတ်လုံးမှာ တစ်ခါ၊ နှစ်ခါကလွဲပြီး ရွာသွန်းလေ့မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ သဲကန္တာရအလယ်မှာ ရေထွက်တဲ့ အိုအေစစ် ကလေးတွေလည်း ရှိတတ်တာမို့ အဲဒီလိုနေရာကလေးတွေမှာတော့ ဒေသခံတချို့ နေထိုင်ကြတာ ရှိပါတယ်။
ခုလည်း အထက်ပိုင်းကို ရောက်တဲ့အခါ ရုပ်ရှင်တွေထဲမှာ မြင်တွေ့နေကျ သဲကန္တာရကြီးနဲ့ လုံးဝမတူသည့်တိုင် အတော်နီးနီးစပ်စပ် တူလာတာကိုကြည့်ပြီး ဒီလိုများသာ ကြာလာရင်ဖြင့် ဒီအရပ်ဒေသမှာ လူတွေရပ်တည်နေထိုင်ဖို့ ခက်ခဲလာမယ့် အခြေအနေကိုတွေးပြီး စိတ်လေးမိပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ တစ်ခုသတိထားမိတာက ပတ်ဝန်းကျင် ခြောက်သွေ့ပြီး မြေဆီလွှာတွေ ဆိုးဆိုးရွားရွား ပျက်စီးနေတာကိုပါပဲ။ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ မြေသားတွေနေရာမှာ သဲတွေက အစားထိုး နေရာယူလာကြတာမို့ သဘာဝရေကိုလည်း ထိန်းထားနိုင်ခြင်း မရှိတော့ပါဘူး။ ဒီတော့ စားသုံးသီးနှံ သစ်ပင်တွေလည်း မဖြစ်ထွန်းနိုင်တော့ဘူးပေါ့။ သူတို့နေရာမှာ ဆူးပင်၊ ချုံပုတ်ကလေးတွေလောက်ပဲ တွေ့ရတယ်။ များသောအားဖြင့် အဲဒီလိုနေရာမျိုးမှာ တွေ့ရတတ်တဲ့ ရွာကလေးတွေ တဲအိမ်အစုလေးတွေဟာ စီးပွားရေးနိမ့်ကျပုံရတဲ့ အသွင်အပြင်နဲ့ မိသားစုဘဝတွေကို ခက်ခက်ခဲခဲ ရပ်တည်နေရတာပဲ တွေ့ရပါတယ်။
ဒီကနေပြီးဆက်သွားလိုက်တာ တောင်တွင်းကြီးနားကို ရောက်လာတဲ့အခါမှာတော့ မြင်ကွင်းက ပြန်ပြီးစိမ်းစိုလာတာ တွေ့ရပြန်တယ်။ သစ်ပင်တွေလည်း အောက်အရပ်ဒေသမှာပေါက်တဲ့ သစ်ပင်မျိုးတွေ ရှင်သန် ပေါက်ရောက်နေကြသလို စိုက်ခင်းတွေလည်း တွေ့လာရတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်စိုပြည်ပြီး စိမ်းစိမ်းလန်းလန်း ရှိတဲ့အရပ်မှာ နေထိုင်ကြတဲ့ ရွာတွေ၊ တဲအစုလေးတွေဆိုလည်း စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ပြေလည်ပြီး အေးအေးချမ်းချမ်းနဲ့ ဘဝရပ်တည်မှုရနေတဲ့ အသွင်အပြင်တွေကိုလည်း တွေ့လာရတယ်။ အဲဒီမှာတင် မတူညီတဲ့ မြင်ကွင်းနှစ်ခုအပေါ်မှာ သုံးသပ်ကြည့်တဲ့အခါ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းကို အမှီရနေတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဟာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးနေတဲ့ နေရာမှာ နေထိုင်ကြသူတွေထက် ပိုပြီးကောင်းမွန်တဲ့ အခြေအနေတစ်ရပ်ကို ရရှိနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ သစ်တောတွေ ပြုန်းတီးမှုပမာဏဟာ အတော်ဆိုးဆိုးရွားရွား ဖြစ်နေပြီဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင်လည်း ခန့်မှန်းမိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသတွေဟာ နှစ်ပေါင်းများစွာ မိုးခေါင်ခြောက်သွေ့တဲ့ ရာသီဥတုဒဏ်ကို ခံစားနေရတဲ့ ဒေသကြီးဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အသက်သွေးကြောသဖွယ်ဖြစ်တဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ကြီး ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေပေမယ့် ဒေသစိမ်းလန်းရေးကို ဘယ်အစိုးရလက်ထက်ကမှ အောင်အောင်မြင်မြင် အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ခဲ့တာလည်း မတွေ့ရပါဘူး။ ဒါက မဖြစ်နိုင်လို့ မလုပ်တာဆိုပေမယ့် ဖြစ်နိုင်ခြေ အလားအလာရှိတဲ့ကိစ္စတွေမှာ စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မှု အားနည်းနေလို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒီလိုပြောရတာကလည်း ကျွန်တော်တို့ မှတ်သားဖူးသလောက် အစ္စရေးနိုင်ငံဟာ စတင်တည်ထောင်စဉ်ကကိုပဲ သဲကန္တာရနိုင်ငံပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီကနေ့ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကောင်းဆုံး စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာတွေကို နိုင်ငံတကာက သူတို့လူမျိုးတွေထံကနေ ပြန်လည်သင်ယူရတဲ့အထိ အစ္စရေးနိုင်ငံဟာ စိုက်ပျိုးရေးဘက်မှာ တော်ပါတယ်။ ခုလည်း သဲကန္တရအတွင်းမှာ စိမ်းလန်းတဲ့နိုင်ငံလေးတစ်ခုအဖြစ် သူတို့နိုင်ငံကို သစ်ပင်တွေနဲ့ ဖုံးလွှမ်းထားပါတယ်။ စိုက်ပျိုးရေးမှာ အဓိကကတော့ ရေပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ အစိုးရလက်ထက်အဆက်ဆက်မှာ ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာနတွေ ဖွဲ့စည်းပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ဆည်တွေ ဆောက်ခဲ့ပေမယ့် တကယ့်တကယ် အသုံးချနိုင်လောက်အောင် ဆည်တွေက ရေပေးဝေနိုင်မှု အားနည်းပါတယ်။ နှစ်စဉ် နိုင်ငံတော်ဘတ်ဂျက်ကို များစွာအသုံးပြုပေမယ့် မအောင်မြင်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းကို လေ့လာကြည့်ရင် ဝန်ထမ်းတွေဘက်က ချို့ယွင်းအားနည်းချက်တွေ ရှိသလို ဒေသခံတွေရဲ့ အသိအမြင် နည်းပါးမှုတွေလည်း အထိုက်အလျောက်ရှိတာ တွေ့ရပါတယ်။
တစ်ခါက ဆရာတော်တစ်ပါးက ဒေသတစ်ခုကို ရောက်ခိုက်မှာ အဲဒီဒေသမှာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ဆည်ကြီးကိုမြင်တော့ ဒေသခံဒကာကြီးတစ်ဦးကို “အင်းဒကာကြီး တို့ဘက်မှာ ဆည်မြောင်းတွေ ရှိနေပြီဆိုတော့ ဆည်မြောင်းက ရေတွေကိုသွယ်ပြီး သီးနှံစိုက်ခင်းတွေလည်း ဖြစ်ထွန်းကြမှာပဲ။ စီးပွားရေးတွေလည်း အဆင်ပြေကြလိမ့်မယ်ထင်တယ်”လို့ စကားဆိုကြည့်တဲ့အခါ ဒကာကြီးက စိတ်ပျက်လက်ပျက်အမူအရာနဲ့ “ဆည်မြောင်းလို့သာ ဆိုတာပါဆရာတော်ရယ် တကယ်တမ်းကျတော့ တစ်မြောင်းကသာ ရေလာပြီး ကျန်တဲ့ကိုးမြောင်းက ပျောက်နေတော့ ထင်သလောက် မချောင်လည်ကြပါဘူး”လို့ ဆိုသတဲ့။ သူတို့စိတ်ထဲ ဆည်နဲ့ ဆယ်ကို မကွဲဘူးထင်ပါရဲ့။ ခုလည်း ရေရှိတဲ့အရပ်မှာ စိုက်ပျိုးတဲ့ သီးနှံတွေလည်း ဖြစ်ထွန်းကြတယ်။ ရာသီဥတုလည်း မျှတတာတွေ့ရပြီး ရေရှားပါးတဲ့အရပ်မှာတော့ စိုက်ပျိုးဖို့မဆိုထားနဲ့ သောက်စရာ ရေတောင်မှ ရှားပါးကြတယ်။ ခုနှစ်ဆို နွေမရောက်သေးဘူး သောက်ရေအခက်အခဲက ကြုံနေကြရပြီး နောင်ဆို အာဖရိကဒေသမှာလို သောက်ရေကလေးရဖို့ ရေသယ်ယာဉ်တွေကိုများ မျှော်နေရတော့မလား မဆိုနိုင်ပါဘူး။
အဓိကအားဖြင့်တော့ သစ်ပင်တွေသာရှိရင် ဒီပြဿနာက အထိုက်အလျောက်တော့ ပြေလည်သွားမှာအမှန်ပဲ။ သစ်ပင်တွေမရှိတဲ့ အရပ်ဒေသမှာ သစ်ပင်တွေစိုက်ကြဖို့လိုတယ်။ သစ်တောတွေ မပြုန်းတီးအောင် လောင်စာပြဿနာကိုလည်း ဖြေရှင်းပေးရလိမ့်ဦးမယ်။ အများကြီးတစ်ပြိုင်တည်း မစနိုင်ရင်တောင် ဒေသတစ်ခုချင်း တစ်ခုချင်းကို အဓိကထားပြီး ပြုစုပျိုးထောင်သွားမယ်ဆိုရင် ဖြစ်နိုင်မယ်ထင်တာပဲ။
ဆတ်သွားကနေ နေပြည်တော်ကို ချိုးကွေ့လာတော့ နိုင်ငံကျော် ပဲခူးရိုးမ (အလယ်ရိုးမ) ကို ဖြတ်ရတော့တာပဲ။ ရိုးမဆိုတဲ့အတိုင်း သစ်တော၊ ဝါးတောတွေ အတော်ထူထူထဲထဲ ရှိနေသေးတာတွေ့ရတယ်။ တချို့နေရာတွေ မှာတော့ တောင်ယာလုပ်လို့ထင်ရဲ့ သစ်ပင်တွေ လှဲထားလိုက်တာ တစ်ခွင်တစ်ပြင်ကြီးပါပဲ။ ကြည့်ပြီး နှမြောလိုက်တာ။ ဒီလို တောင်ယာခုတ်မယ့်အစား သစ်ပင်တွေကိုအမှီပြုပြီး စိုက်နိုင်ပျိုးနိုင်တဲ့ သီးနှံတွေ တီထွင်စိုက်ပျိုးကြရင် ကောင်းမှာပဲလို့ တွေးမိတယ်။
ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံမှာ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေး အဘက်ဘက်က နိမ့်ကျနေတာမို့ လုပ်စရာတွေက အများကြီးပါ။ ပြုပြင်စရာတွေကလည်း အများကြီးပဲ။ ဘယ်သူတွေမကောင်းလို့ ဘယ်ဝါတွေ မကောင်းလို့ လို့အပြစ်ပြောပြီး အတိတ်ကို နာကြည်းနေမယ့်အစား ပစ္စုပ္ပန်မှာ ကျွန်တော်တို့ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တဲ့ကိစ္စတွေကို အကောင်းဆုံး စနစ်တကျနဲ့ ထိထိရောက်ရောက် လုပ်နိုင်ကြဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ သစ်တောတွေ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကျေးလက်ဒေသ သောက်သုံးရေနဲ့ သီးနှံစိုက်ပျိုးဖို့ ရေအလုံအလောက်ရရှိရေးကို ခုကတည်းက စီမံကိန်းတွေနဲ့ အကျအန ထူထောင်ထားပါမှ နောင်မှာ ဒေသတွေလည်း စိမ်းလန်းပြီး သောက်သုံးရေ ရှားပါးပြတ်လပ်မှုဒဏ်က လွတ်ကင်းကြမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုတော့ အစိုးရတာဝန်ရှိတဲ့ အပိုင်းကလည်း လုပ်သင့်တာလုပ်။ ဒေသခံတွေ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေကလည်း ပညာပေးရင်း စည်းရုံး၊ စိုက်ခင်းတွေထူထောင်၊ နှစ်စဉ် သစ်ပင်တွေကို ရှင်အောင်လည်းစိုက်၊ မပျက်စီးအောင်လည်း စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းပြီး အကွက်ချလုပ်သွားနိုင်ရင် ကောင်းမှာပဲလို့တွေးမိတယ်။
တွေးရင်းနဲ့လာလိုက်တာ တစ်နေရာကိုရောက်တော့ ဆိုင်းဘုတ်ကလေးတစ်ခုကို သွားတွေ့တယ်။ သူရေးထားတာလေးက အတော်ကောင်းတယ်။
“လွန်ခဲ့တဲ့ အနှစ် ၂၀ လောက်ကသာ စိုက်ခဲ့ရင် အကောင်းဆုံးပါ။ ခုလည်းနောက်မကျသေးပါ။ နောင်လာမယ့်အနှစ် ၂၀ အတွက် ဒီကနေ့ပဲ သစ်ပင်တွေ စိုက်လိုက်ပါ”တဲ့။