<

စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရခ်ိန္

႐ိုက္တာသတင္းဌာနမွ ျမန္မာသတင္းေထာက္ႏွစ္ဦး႐ုံးခ်ိန္းတြင္ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ရရွိေရးႏွင့္ ဖမ္းဆီးခံသတင္းေထာက္မ်ား ခ်က္ခ်င္းလႊတ္ေပးေရး မီဒီယာသမားမ်ား ဇန္န၀ါရီလအတြင္းက ေတာင္းဆုိဆႏၵျပစဥ္

နယ္စည္းမျခား သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႕ (RSF) ရဲ႕ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ကမၻာ့သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အညႊန္းကိန္း (World Press Freedom Index) မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သတင္းမီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္က ကမၻာ့ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၈၀ အနက္ အဆင့္ ၁၃၇ မွာ ရပ္တည္ေနတယ္လို႔ ဧၿပီ ၂၅ ရက္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

RSF ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ အဆင့္ ၁၃၁ မွာ ရွိတာေၾကာင့္ ဒီႏွစ္မွာေတာ့ အဆင့္ေျခာက္ဆင့္အထိ က်ဆင္းၿပီး သတ္မွတ္ခံရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏိုင္ငံေတြကို အေရာင္ေလးမ်ဳိးနဲ႔ သတ္မွတ္ထားၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံက ဆိုးရြားတဲ့ အဆင့္သတ္မွတ္မႈ အနီေရာင္နယ္ေျမမွာ ပါ၀င္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အေျခအေနဟာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ကထက္စာရင္ ဆုတ္ယုတ္လာတယ္လို႔ နယ္စည္းမျခား သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႕ (RSF) ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ NLD အစိုးရလက္ထက္မွာ အစိုးရနဲ႔ တပ္မေတာ္အေပၚ ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သတင္းသမားေတြကို ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်တာမ်ိဳးေတြကို စိုးရိမ္ဖို႔ မလိုေတာ့ဘူးလို႔ ျမန္မာသတင္းသမားေတြက ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကေပမယ့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အစိုးရရဲ႕ ဦးစားေပး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြထဲမွာ သတင္း လြတ္လပ္ခြင့္ မပါဘူးလို႔ နယ္စည္းမျခား သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႕ (RSF) က ဆိုပါတယ္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း သတင္းသမားေတြကို ဖမ္းဆီးျခင္း၊ တရားစြဲျခင္း၊ ေထာင္ခ်ျခင္း၊ သတင္းယူခြင့္ ပိတ္ပင္တားဆီးခံရျခင္းေတြက သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ အညႊန္းကိန္းက်ဖို႔ လံုေလာက္တဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြ ျဖစ္တယ္လို႔ ျမန္မာဂ်ာနယ္လစ္ကြန္ရက္မွ အေထြေထြ အတြင္းေရးမွဴး ဦးျမင့္ေက်ာ္က သံုးသပ္ပါတယ္။

“ဒီအညႊန္းကိန္းေတြက ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ အေျခအေနကို ထင္ဟပ္တယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ သေဘာတူတယ္။ ဒီအညႊန္းကိန္းေတြ တစ္ခုတည္းကိုပဲ အားကိုးရမယ္လို႔ မေျပာလိုပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဒီဟာေတြက တကယ္ျဖစ္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို ထင္ဟပ္တယ္။ အဲဒီအခ်က္အလက္ေတြကို သက္ဆိုင္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြအားလံုး အဓိကကေတာ့ အစိုးရတို႔လို လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းတို႔လို သူတို႔ေတြက ဒီဟာေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္တယ္လို႔ျမင္တယ္” လို႔ ဦးျမင့္ေက်ာ္က ဆိုပါတယ္။

သတင္းသမားေတြကို ဖမ္းဆီးတရားစြဲဆို ေထာင္ခ်မႈေတြအေပၚ NLD အစိုးရက ဟန္႔တားေျပာဆိုမႈ မရွိတဲ့အျပင္ အစိုးရနဲ႔ NLD ပါတီ၀င္ေတြကပါ တရားစြဲဆိုမႈေတြ ရွိလာတဲ့အတြက္ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ကို ထိခိုက္လာတယ္လို႔ ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္းမွ အယ္ဒီတာ ဦးေဇယ်ာလိႈင္က ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ သတင္းသမားေတြကသာမက သတင္းရင္းျမစ္ေတြကုိပါ ၿခိမ္းေျခာက္ျပႆနာရွာမႈေတြ ရွိလာတယ္လို႔ သူက ဆက္ေျပာပါတယ္။

“အဲဒီထက္ဆိုးတာကို ထပ္ျမင္ရတာက သတင္းအရင္းအျမစ္ေတြကိုပါ ဒုကၡေပးလာတာေပါ့။ လက္ရွိဆိုလို႔ရွိရင္ သတင္းအရင္းအျမစ္လို႔ ယူဆရတဲ့ ဒုရဲမွဴး မိုးရန္ႏိုင္ဆိုလို႔ရွိရင္လည္း ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ၊ ျပႆနာရွာမႈေတြနဲ႔ သူေတြ႕ေနရတယ္။ အဲဒါကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့ က်န္တဲ့အစိုးရဌာနက သတင္းရင္းျမစ္ေတြကလည္း ေျပာဖို႔ဆိုဖို႔ ေၾကာက္ရြံ႕သြားတယ္။ ဒါကလည္း အညႊန္းကိန္းကို ထပ္မံက်ဆင္းေစမယ့္ ျဖစ္ရပ္ေတြလို႔ ျမင္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔လည္း အညႊန္းကိန္းက က်ဆင္းသြားတယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္” လို႔ ဦးေဇယ်ာလိႈင္က ဆိုပါတယ္။

NLD အစိုးရရဲ႕ဒုတိယေျမာက္ ႏွစ္သက္တမ္း ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း သတင္းေထာက္အေယာက္ ၂၀ ေလာက္ တရားစြဲဆိုခံခဲ့ရၿပီး ပုဒ္မ ၆၆ (ဃ) နဲ႔ အေရးယူခံရသူ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပါ၀င္တယ္လို႔ နယ္စည္းမျခား သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႕ (RSF) က ဆိုပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အေျခအေနေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သတင္းအေမွာင္ခ်ခံထားရၿပီး ဒီအေျခအေနေတြကို စံုစမ္းေထာက္လွမ္းဖို႔ ႀကိဳးစားတဲ့ သတင္းသမားေတြကိုလည္း ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်မႈေတြ ရွိေနတဲ့အျပင္ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ အပါအ၀င္ ပဋိပကၡနယ္ေျမေတြကို သတင္းရယူခြင့္ ပိတ္ပင္တားျမစ္ထားတယ္လို႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ပါရွိပါတယ္။

နယ္စည္းမျခား သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႕ (RSF) ရဲ႕ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ကမၻာ့သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္အညႊန္းကိန္း (World Press Freedom Index) မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက အဆင့္က်ဆင္းတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႀကိဳတင္ ခန္႔မွန္းထားတာေၾကာင့္ မအံ့ၾသမိဘူးလို႔ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာနမွ ဒုတိယ၀န္ႀကီး ဦးေအာင္လွထြန္းက ဆိုပါတယ္။

ဒီမိုကေရစီ သက္တမ္းခုနစ္ႏွစ္၊ စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္ သက္တမ္းငါးႏွစ္သာရွိၿပီး စိန္ေခၚမႈေပါင္းစံုနဲ႔ နပန္းလံုးေနရတဲ့အတြက္ အႏုတ္ေျခာက္နဲ႔ အဆင့္ ၁၃၇ ရတာကို ယွဥ္ၾကည့္ပါက အနည္းငယ္ စိတ္သက္သာမႈရတယ္လို႔ ဒုတိယ၀န္ႀကီးက ေျပာပါတယ္။

“ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ အေျခအေနကို ေက်နပ္အားရတယ္လို႔ မဆိုလိုပါ။ RSF အညႊန္းကိန္းတက္ဖို႔ထက္ မီဒီယာေလာကႀကီး အႏွစ္သာရရွိရွိ တိုးတက္ဖို႔ ၀ိုင္း၀န္းပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ေပးၾကပါလို႔ ေမတၱာရပ္ခံအပ္ပါတယ္” လို႔ ဒု၀န္ႀကီးက ဆိုပါတယ္။

Freedom House အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္တဲ့ ကမၻာ့လြတ္လပ္ခြင့္ဆုိင္ရာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ အစီရင္ခံစာမွာလည္း ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းသာ လြတ္လပ္ခြင့္ရွိတဲ့ ႏုိင္ငံအျဖစ္ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ လြတ္လပ္ခြင့္အရွိဆုံးျဖစ္တဲ့ အဆင့္ ၁ ကေန လြတ္လပ္ခြင့္မရွိတဲ့ အဆင့္ ၇ ၾကားက တုိင္းျပည္ေတြထဲမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ အဆင့္ ၅ မွာ ရွိေနတယ္လုိ႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၉၅ ႏုိင္ငံက ႏုိင္ငံေရးနဲ႔ ႏုိင္ငံသားဆုိင္ရာ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြကုိ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ ၁ ရက္ကေန ဒီဇင္ဘာ ၃၁ ရက္အထိ စစ္တမ္းေကာက္ယူၿပီး ဒီအစီရင္ခံစာကုိ ထုတ္ျပန္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

NLD အစိုးရနဲ႔ လႊတ္ေတာ္က မီဒီယာေလာက ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႔ ဦးစားေပးလုပ္ငန္းစဥ္မရွိတဲ့ ျပႆနာရဲ႕ အက်ိဳးဆက္အျဖစ္ မီဒီယာအညႊန္းကိန္းေတြ က်ဆင္းတာျဖစ္တယ္လို႔ NHK သတင္းဌာနမွ ဦးသီဟေသြးက သံုးသပ္ပါတယ္။

NLD ပါတီရဲ႕ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲေၾကညာစာတမ္း ဆက္သြယ္ေရးေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ သတင္းမီဒီယာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အခ်က္သံုးခ်က္ကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အဲဒီအခ်က္ေတြကေတာ့ (၁) အစိုးရ၏ မ႑ိဳင္ (၃) ရပ္ လႈပ္ရွားမႈအမွန္ အေျခအေနမ်ားအား ျပည္သူလူထုထံ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ထုတ္ျပန္ေၾကညာေပးမည္။ (၂) ျပည္သူမ်ား၏ နားႏွင့္ မ်က္စိျဖစ္ေသာ သတင္းမီဒီယာမ်ားသည္ မိမိတို႔ေစာင့္ထိန္းအပ္ေသာ က်င့္၀တ္ႏွင့္ ဂုဏ္သိက​ၡာမ်ားႏွင့္အညီ လြတ္လပ္စြာ ရပ္တည္ပိုင္ခြင့္ႏွင့္ သတင္းရယူေဖာ္ျပခြင့္အား ေဖာ္ေဆာင္ေပးမည္။ (၃) ႐ုပ္/သံ၊ ေရဒီယို အစရွိေသာ ထုတ္လုပ္ျခင္းမ်ား၊ မဂၢဇင္း၊ ဂ်ာနယ္ႏွင့္ သတင္းစာ အစရွိေသာ ပံုႏွိပ္မီဒီယာမ်ားႏွင့္ တယ္လီဖုန္း၊ အင္တာနက္ ၀န္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းမ်ား ေစ်းကြက္စီးပြားေရးအရ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းစြာ ပါ၀င္ယွဥ္ၿပိဳင္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အား အားေပးေဖာ္ေဆာင္မည္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

NLD အစိုးရ သက္တမ္းႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ခဲ့ေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာစာတမ္းထဲက အခ်က္ေတြကိုေတာ့ လက္ရွိအခ်ိန္အထိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ေပးႏိုင္ျခင္း မရွိေသးတဲ့အျပင္ သတင္းရယူပိုင္ခြင့္မွာလည္း အတားအဆီးေတြက အရင္ကထက္ ပိုလာတယ္လို႔ သတင္းမီဒီယာသမားေတြက ေထာက္ျပၾကပါတယ္။

“သတင္းအခ်က္အလက္ရ ယူတဲ့ေနရာမွာ အခက္အခဲ အတားအဆီးေတြက အရင္ကထက္ ပိုလာတယ္။ ဥပမာ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရဆို ကြၽန္ေတာ္တို႔ မီဒီယာသမားေတြကို သူတို႔၀င္းထဲေတာင္ ေပးမ၀င္ေတာ့ဘူး။ ဒါေတာ္ေတာ္ေလးကို ဆိုးတဲ့ကိစၥပဲ။ တကယ္တမ္း ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ အာဏာရွင္ပံုစံလို႔ေတာင္ ေျပာလို႔ရတယ္။ လူထုက တင္ေျမႇာက္တဲ့ အစိုးရျဖစ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ သတင္းစာဆရာေတြကလည္း လူထုကို ျပန္တင္ျပဖို႔ လုပ္ေနတာ။ အဲဒါကို အေမးျမန္းမခံဘဲ ပိတ္ထားတယ္ဆိုတာက မင္းတို႔က ငါတို႔နဲ႔ မတူဘူးဆိုတဲ့ သေဘာမ်ဳိး ေသြးနားထင္ေရာက္သြားတဲ့ ပံုစံမ်ဳိးေပါ့ဗ်ာ။ အဲဒါက ေတာ္ေတာ္ဆိုးတဲ့ အေနအထားတစ္ခုပဲ။ ေနာက္လႊတ္ေတာ္မွာ သတင္းယူတာျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ပြဲေတြမွာ သတင္းယူတာပဲျဖစ္ျဖစ္ အစိုးရမီဒီယာေတြနဲ႔ အစိုးရနဲ႔ နီးစပ္တဲ့ မီဒီယာေလာက္ပဲ ၀င္လို႔ရတယ္။ လႊတ္ေတာ္ခ်ယ္နယ္မွာဆို ဘယ္သူမွ ၀င္လို႔မရဘူး။ စကိုင္းနက္ပဲ ၀င္လို႔ရတယ္။ ဒါကလည္း Level Media Playground မရွိတာေပါ့။ ညီတူမွ်တူျဖစ္တဲ့ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈမ်ဳိး မရွိတာကလည္း စိန္ေခၚမႈျဖစ္တယ္။ ေနာက္တစ္ခု ေျမျပင္ဆင္းၿပီးေတာ့ သတင္းသြားယူတဲ့အခါ အတားအဆီးေတြ အရမ္းမ်ားတယ္။ ခ်က္ပိြဳင့္ေတြမွာ တားတယ္။ ၿပီးေတာ့ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ဖမ္းပစ္တာမ်ဳိးေတြေပါ့။ ဒါေတြက စိန္ေခၚမႈေတြ မ်ားတယ္။ ဒါေတြကို အစိုးရက မသိက်ဳိးကြၽန္ျပဳေနတာကလည္း ခက္ပါတယ္” လို႔ ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္း အယ္ဒီတာ ဦးေဇယ်ာလိႈင္က ေထာက္ျပပါတယ္။

သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ ဒုတိယဥကၠ႒အျဖစ္ လုပ္ခဲ့ၾကတဲ့ ဦးေဖျမင့္နဲ႔ ဦးေအာင္လွထြန္းတို႔ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးနဲ႔ ဒု၀န္ႀကီး တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ အစိုးရလက္ထက္မွာ သတင္းရယူပိုင္ခြင့္က တိုးတက္မလာဘဲ က်ဆင္းသြားတယ္လို႔ ျမန္မာသတင္းပညာသိပၸံမွ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈ ဒါ႐ိုက္တာ ဦးေက်ာ္မင္းေဆြက သံုးသပ္ပါတယ္။

“ကြၽန္ေတာ္တို႔ သတင္းမီဒီယာနဲ႔ တိုက္႐ိုက္ပတ္သက္တဲ့ ဆရာဦးေဖျမင့္တို႔၊ ဦးေအာင္လွထြန္းတို႔ ၀န္ႀကီး၊ ဒု၀န္ႀကီးအျဖစ္ မီဒီယာနဲ႔ဆက္စပ္တဲ့ ၀န္ႀကီးဌာနမွာ တာ၀န္ယူေနၾကတဲ့အတြက္ သတင္းမီဒီယာေလာကအတြက္ သတင္းမီဒီယာေလာက ဖြံ႕ၿဖိဳးဖို႔အတြက္ တစ္စံုတစ္ရာ ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့တယ္။ ဒီေန႔အထိေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္တဲ့အတိုင္း ဘာမွမျဖစ္လာေသးတဲ့အျပင္ စိတ္ပ်က္အားေလ်ာ့စရာ ကိစၥေတြခ်ည္းပဲ ေတြ႕ရတယ္။ အထူးသျဖင့္ သတင္းမီဒီယာနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ အခမ္းအနားေတြမွာ ၀န္ႀကီးရဲ႕ မိန္႔ခြန္းေတြက အားရစရာ မေကာင္းတဲ့အျပင္ကို အားပ်က္စရာေတြခ်ည္း ျဖစ္ေနတယ္။ ကိုယ့္သတင္းမီဒီယာေလာကကိုေတာင္မွ ျပန္ၿပီးေတာ့ အျပစ္တင္ေနတဲ့ ပံုစံမ်ိဳးျဖစ္လာတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒါကကြၽန္ေတာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႔ တက္တက္စင္ေအာင္ လြဲတယ္လို႔ ေျပာရမွာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက သတင္းရယူပိုင္ခြင့္ကလည္း အေျခအေန တိုးတက္မလာဘဲနဲ႔ ပိုေတာင္က်သြားတယ္။ ဒါက လက္ေတြ႕က အလုပ္လုပ္ေနတဲ့သူေတြ အသိဆံုးပါ။ အရင္တုန္းကမွ သမၼတရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိတဲ့သူက ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာန ၀န္ႀကီးျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ထစ္ခနဲဆို သူဆီက Confirmation ယူလို႔ရတယ္။ ယူတဲ့အခါမွာလည္း Officailly သူ႔ဆီကေန တယ္လီဖုန္းနဲ႔ ယူလို႔ရသလို သူ႔ရဲ႕ဆိုရွယ္အေကာင့္က တစ္ဆင့္လည္း ယူရတာေတြလည္း ရွိတယ္။ ဘာပဲေျပာေျပာ ခက္တယ္ဆိုေပမယ့္လည္း အထိုက္အေလ်ာက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က အတည္ျပဳလို႔ ရတယ္။ ေနာက္တစ္ခု ဒီဘက္မွာေတာ့ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာနလူေတြက အဲလိုမ်ဳိးမေတြ႕ရဘူး။ သမၼတ႐ံုး ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးေဇာ္ေဌးဆီကပဲ သတင္းေတြက စီးဆင္းေနတယ္။ သူ႔ဆီကလည္း မၾကာခဏ အတည္ျပဳခ်က္ရဖို႔က ခဲယဥ္းတာေပါ့ေနာ္။ ဒါက ထင္သာျမင္သာရွိတဲ့ဟာကို ေျပာတာ။ အျခားေသာ ဌာနအသီးသီးမွာလည္း အခက္အခဲ အမ်ားႀကီးရွိတယ္” လို႔ ဦးေက်ာ္မင္းေဆြက ဆိုပါတယ္။

ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္ မီဒီယာျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို လုပ္ေဆာင္ရာမွာ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈ လုပ္ငန္းစဥ္ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ၿပီး အဓိကလုပ္ငန္းသံုးခုနဲ႔ ေျပာင္းလဲခဲ့တယ္လို႔ အရင္ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးေဟာင္း ဦးရဲထြဋ္က ၎ရဲ႕လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာမွာ “ျမန္မာ့မီဒီယာ ျမင္ကြင္း (၁၉၈၈-၂၀၁၈)” ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ထည့္သြင္းေရးသားထားပါတယ္။

မီဒီယာျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးရဲ႕ အဓိကလုပ္ငန္းသံုးခုအျဖစ္ (၁) မီဒီယာဥပေဒသစ္မ်ားေရးဆြဲျခင္းနဲ႔ စာေပစိစစ္ေရးစနစ္ ဖ်က္သိမ္းျခင္း အပါအ၀င္ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ မကိုက္ညီသည့္ မီဒီယာဥပေဒမ်ား ဖ်က္သိမ္းျခင္း (၂) ႏုိင္ငံပိုင္မီဒီယာမ်ားကိုု အမ်ားျပည္သူ၀န္ေဆာင္မႈ မီဒီယာမ်ားအျဖစ္ ေျပာင္းလဲျခင္း (၃) အစိုးရႏွင့္ ပုဂၢလိကမီဒီယာသမားမ်ား၏ အရည္အေသြးျမႇင့္တင္ျခင္း စတဲ့ အခ်က္ေတြကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရလက္ထက္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္မွာ စာေပစိစစ္ေရးကို ဖ်က္သိမ္းခဲ့ၿပီး ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဧၿပီမွာ ပုဂၢလိကသတင္းစာေတြကို ထုတ္ေ၀ခြင့္ေပးခဲ့ေပမယ့္ ျပႆနာေတြ ရွိေနပါေသးတယ္လို႔ ဦးရဲထြဋ္က သံုးသပ္ထားပါတယ္။

ဒီလို ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္က မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြကို လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေပမယ့္ NLD အစိုးရလက္ထက္မွာ ဒီအေပၚမွာ ဆက္လက္ သယ္ေဆာင္လာႏိုင္ျခင္း မရွိဘူးလို႔ စာနယ္ဇင္းသမားေတြၾကားမွာ ေ၀ဖန္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္။

“ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္မွာ သူတို႔က အေျခအေနကို ေျပာင္းလဲဖို႔ ႀကိဳးစားတယ္။ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး ပထမအဆင့္မွာ သူတို႔က Credit ေတြ အမ်ားႀကီးရတယ္။ အရင္တုန္းက ပိတ္ပင္ထားတဲ့ တားျမစ္ကန္႔သတ္ထားတဲ့ အေျခအေနကေန သူတို႔က ေျပာင္းဖို႔ႀကိဳးစားေတာ့ စိစစ္ေရးဖ်က္တာ၊ သတင္းစာထုတ္ခြင့္ေပးတာ၊ ဥပေဒေတြ ေရးသားျပ႒ာန္းတာ အဲဒါေတြက Credit အမ်ားႀကီးရခဲ့တယ္။ အဲဒါကို NLD အစိုးရကဆက္ၿပီး မသယ္ေဆာင္ႏိုင္ဘူး။ အဲဒါကို ထပ္ၿပီးေတာ့ တိုးတက္ေအာင္ မလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ဘူးလို႔ထင္တယ္။ တကယ္ဆို ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္က သူတို႔က Public Service Media ဆိုၿပီးေတာ့ေတာင္ လုပ္မယ္ေပါ့ေလ။ တကယ္မစစ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ကလည္း ေ၀ဖန္ေတာ့ သူတို႔က ျပန္႐ုပ္သိမ္းသြားတာ။ NLD အစိုးရလက္ထက္မွာ Public Service Media စစ္စစ္လုပ္မယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုခ်ိန္ထိ အရိပ္အေယာင္ ဘာမွမျမင္ရဘူး။ ဥပေဒၾကမ္း ႐ုပ္သိမ္းသြားတဲ့ဟာကို ျပန္ၿပီး တကယ္ေကာင္းမြန္တဲ့ ဥပေဒျဖစ္ေအာင္ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေရးဆြဲၿပီးေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကို တင္ျပတာမ်ိဳးေတြက အခုခ်ိန္အထိ ဘာမွမထြက္လာဘူးဆိုေတာ့ အဲဒါကို အကဲခတ္ၾကည့္ရင္ သူတို႔က ႏိုင္ငံပိုင္မီဒီယာကိုပဲ သေဘာက်တယ္လို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်ရမလို ျဖစ္ေနတာေပါ့။ အဲဒါကေတာ့ ေရွ႕အလားအလာအတြက္ မေကာင္းဘူး။ အဆင့္တစ္ခုအထိ ေရာက္ေနတဲ့ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ကို တိုးတက္ေအာင္လုပ္ဖို႔ NLD အစိုးရက စိတ္မ၀င္စားဘူးလို႔ပဲ ေျပာရမယ္” လို႔ ျမန္မာဂ်ာနယ္လစ္ကြန္ရက္မွ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ဦးျမင့္ေက်ာ္က ဆိုပါတယ္။

မီဒီယာသမားေတြအေနနဲ႔ ဒီမိုကေရစီစနစ္မွာ ထမ္းေဆာင္ရမယ့္ တာ၀န္ကို အျပည့္အ၀ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ဖို႔ အခက္အခဲေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရၿပီး NLD အစိုးရလက္ထက္မွာ မီဒီယာျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ လုပ္ငန္းေတြဟာ ေနာက္ျပန္လွည့္မသြားရင္ေတာင္ ရပ္တန္႔ေနတယ္လို႔ ဦးရဲထြဋ္က သံုးသပ္ပါတယ္။

ဒီလို အေျခအေနေတြေၾကာင့္ပဲ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုျခင္း (ျမန္မာ) (Free Expression Myanmar) က ေမ ၂ ရက္က ထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ “ၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရေသာ ျမန္မာ့မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္” အစီရင္ခံစာမွာ တပ္မေတာ္ အပါအ၀င္ အစိုးရက ျပင္ဆင္ဖို႔ လံုး၀အစီအစဥ္မရွိတဲ့ ဖိႏွိပ္ေရးဥပေဒ အေဟာင္းေတြကို ဆက္လက္အသံုးျပဳေနၿပီး ဖိႏွိပ္ေရးဥပေဒအသစ္ေတြကို ထပ္မံေရးဆြဲျပ႒ာန္း က်င့္သံုးေနတာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ကို အႀကီးမားဆံုး ၿခိမ္းေျခာက္မႈ ျဖစ္လာေနတယ္လို႔ မီဒီယာသမားေတြက ပိုမိုတိုးျမင့္ ယံုၾကည္လာၾကေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုျခင္း (ျမန္မာ) (Free Expression Myanmar) ဟာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္နဲ႔ သတင္းအခ်က္အလက္ လြတ္လပ္ခြင့္အေရး၊ ဥပေဒျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး၊ ဥပေဒခ်ိဳးေဖာက္ခံရသူမ်ားကို ကာကြယ္ေရးအျပင္ ႏိုင္ငံတကာက အေလ့အထေကာင္းေတြကို အေလးထား ဂ႐ုျပဳလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

“ၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရေသာ ျမန္မာ့မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္” အစီရင္ခံစာအတြက္ Free Expression Myanmar အျပင္ Burma News Internation(BNI)၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ သတင္းစာဆရာအသင္း၊ ျမန္မာစာနယ္ဇင္းသမဂၢ၊ ျမန္မာမီဒီယာေရွ႕ေနမ်ားကြန္ရက္၊ ျမန္မာအမ်ိဳးသမီး ဂ်ာနယ္လစ္အသင္း၊ ပဲန္ျမန္မာနဲ႔ ျမန္မာသတင္းသမားမ်ား ကာကြယ္ေရးေကာ္မတီတို႔က ပူးေပါင္းၿပီး ေဆာင္ရြက္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

သတင္းဆိုင္ရာလုပ္ငန္းက ေနေဆြးေႏြးသင့္တဲ့ ကိစၥရပ္အမ်ိဳးမ်ိဳးအေပၚ ျမန္မာႏိုင္ငံက သတင္းသမား ၂၀၀ ေလာက္ရဲ႕ ႐ႈျမင္ခ်က္ကို ၂၀၁၇ ဒီဇင္ဘာကေန ၂၀၁၈ ဧၿပီအထိ ေမးျမန္းမွတ္တမ္းျပဳစုၿပီး ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ အစီရင္ခံစာျဖစ္ပါတယ္။

မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ကို ၿခိမ္းေျခာက္မႈအျဖစ္ စစ္တမ္းေကာက္ယူရာမွာ အစိုးရက ၃၂ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဥပေဒေတြက ၃၂ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ တရား႐ံုးေတြက ၁၇ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အသင္းအဖြဲ႕က ခုနစ္ရာခိုင္ႏႈန္း၊ မီဒီယာပိုင္ရွင္ေတြက ခုနစ္ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အျခားအရာေတြက ငါးရာခိုင္ႏႈန္းဆိုၿပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ၿခိမ္းေျခာက္ခံရမႈ အမ်ားဆံုး ဥပေဒမ်ားအျဖစ္ စစ္တမ္းေကာက္ရာမွာ အီလက္ထရြန္နစ္ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒက ၁၉ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ႏိုင္ငံေတာ္လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ ဥပေဒက ၁၇ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒက ၁၄ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒက ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ မတရားအသင္းဥပေဒက ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ သတင္းမီဒီယာဥပေဒက ၁၁ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ ရာဇသတ္ႀကီးက ငါးရာခိုင္ႏႈန္း၊ ပံုႏွိပ္ျခင္းႏွင့္ ျဖန္႔ခ်ိျခင္းဆိုင္ရာဥပေဒက သံုးရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ အျခားဥပေဒေတြက ေျခာက္ရာခိုင္ႏႈန္းအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ထားပါတယ္။

ရာဇသတ္ႀကီး ဥပေဒထဲက ျပ႒ာန္းထားတဲ့ ပုဒ္မေတြအနက္ ႏိုင္ငံေတာ္အၾကည္ညိဳပ်က္ေစမႈ ပုဒ္မကို ၿခိမ္းေျခာက္မႈအရွိဆံုး ပုဒ္မအျဖစ္ သတင္းသမား ၃၈ ရာခိုင္ႏႈန္းက ေရြးခ်ယ္ခဲ့ၾကၿပီး ဒုတိယနဲ႔ တတိယၿခိမ္းေျခာက္မႈ အရွိဆံုးပုဒ္မေတြအျဖစ္ အသေရဖ်က္မႈက ၂၂ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ ဘာသာေရးေစာ္ကားမႈက ၁၉ ရာခိုင္ႏႈန္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလို မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ ၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရတဲ့ ဥပေဒေတြကို ျပင္ဆင္၊ ပယ္ဖ်က္ၿပီး အသစ္ေရးဆြဲ ျပ႒ာန္းသင့္တယ္လို႔ NHK သတင္းဌာနမွ ဦးသီဟေသြးက ေထာက္ျပပါတယ္။

“အဓိက မီဒီယာေလာကအေပၚ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးျဖစ္ေနတဲ့ ဥပေဒေတြျပင္ရမယ္၊ ပယ္ဖ်က္ရမယ္။ ၿပီးေတာ့ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ တစ္နည္းေျပာရရင္ ျပည္သူေတြ သတင္းသိရွိ ပိုင္ခြင့္ကို ပိုၿပီးအာမခံႏိုင္မယ့္ ဥပေဒေတြ ေရးဆြဲျပ႒ာန္းေပးရမယ္။ မီဒီယာေတြနဲ႔ အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းေတြ အၾကားမွာ ရွိေနတဲ့၊ ရွိတတ္တဲ့ နားလည္မႈလြဲမွားမႈေတြကို အခုထက္ပိုၿပီး အျမင္ခ်င္းဖလွယ္ ေဆြးေႏြးမႈေတြ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ေပးရမယ္။ အစိုးရ ျပန္ၾကားေရးလုပ္ငန္းေတြ ေခတ္နဲ႔ေလ်ာ္ညီေအာင္ ျပင္ဆင္ဖြဲ႕စည္းရမယ္။ ဒါပါပဲ” လို႔ ဦးသီဟေသြးက ဆိုပါတယ္။

ျမန္မာသတင္းပညာသိပၸံမွ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈဒါ႐ိုက္တာ ဦးေက်ာ္မင္းေဆြက “သတင္းမီဒီယာဥပေဒကို ကြၽန္ေတာ္တို႔က ေသခ်ာျပန္ၿပီးေတာ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲဖို႔ လိုတယ္။ လက္ေတြ႕က်ၿပီးေတာ့ သတင္းသမားေတြကို အကာအကြယ္ေပးတဲ့ ဥပေဒျဖစ္ဖို႔ လိုတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ တရားမစြဲခင္မွာ ေျဖရွင္းရမယ့္ အဆင့္ကို Press Council ကို တိုင္ၾကားႏိုင္သည္ဆိုတဲ့ ေနရာမွာ တိုင္ၾကားရမည္ဆိုတဲ့ဟာမ်ဳိး ျပင္သင့္တယ္။ တရားစြဲတဲ့အဆင့္ မေရာက္ခင္မွာ ညိႇႏိႈင္းတဲ့နည္းနဲ႔ ေျပလည္သြားေအာင္လို႔ေပါ့ေနာ္။ ဒါမ်ဳိးျဖစ္ရမယ္။ သတင္းမီဒီယာအေပၚမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ျပႆနာေတြ။ သတင္းမီဒီယာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သတင္းမီဒီယာအေပၚမွာ ေဖာ္ျပထုတ္လႊင့္တဲ့ဟာေတြပတ္သက္ၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲ Issiue ေတြ မွန္သမွ် သတင္းမီဒီယာဥပေဒနဲ႔ပဲ တရားစြဲဖို႔ဆိုတာ တစ္ခ်က္ေပါ့ေနာ္။ တျခားဥပေဒနဲ႔ အက်ံဳးမ၀င္ေစဘဲနဲ႔ သတင္းမီဒီယာဥပေဒနဲ႔ပဲ စြဲရမယ္ဆိုတာမ်ိဳး ျဖစ္သင့္တယ္” လို႔ သံုးသပ္ပါတယ္။

မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရရဲ႕ ေအာင္ျမင္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အမွတ္ေပးရာမွာ နိမ့္က်နဲ႔ အလြန္နိမ့္က်ကို သတင္းသမား ၇၉ ရာခိုင္ႏႈန္းက ေရြးခ်ယ္ခဲ့ၿပီး ျမင့္မားနဲ႔ အလြန္ျမင့္မားကို သတင္းသမား ႏွစ္ရာခိုင္ႏႈန္းက ေရြးခ်ယ္ခဲ့ပါတယ္။

အစိုးရနဲ႔အတူ တပ္မေတာ္အေနနဲ႔ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ တိုးျမႇင့္ေရးအတြက္ လုပ္ငန္းလမ္းၫႊန္ စီမံကိန္းတစ္ခုကို တည္ေထာင္ခ်မွတ္ဖို႔အတြက္ ပြင့္လင္းၿပီး အားလံုးပါ၀င္တဲ့ ေဆြးေႏြးညႇိႏိႈင္းပြဲတစ္ခု ေဆာင္ရြက္ဖို႔ကို Free Expression Myanmar က တိုက္တြန္းထားပါတယ္။

“ထိုညႇိႏိႈင္းေဆြးေႏြးမႈသည္ တရားဥပေဒဆိုင္ရာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္ အစိုးရအရာရွိမ်ား၏ ျပဴမူေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားအား ေျပာင္းလဲေစမႈစသည့္ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္လံုး ပါ၀င္ေသာ ဘက္ေပါင္းစံုမွ ၿခံဳငံုအက်ံဳး၀င္ေစသည့္ ခ်ဥ္းကပ္မႈပံုစံ တစ္ရပ္ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္ အေလးေပး ေရွး႐ႈ ေဆာင္ရြက္သင့္သည္” လို႔ အစီရင္ခံစာမွာ ဆိုထားပါတယ္။

NLD အစိုးရလက္ထက္မွာ သတင္းမီဒီယာသမားေတြကို ဖမ္းဆီးတရားစြဲဆို ေထာင္ခ်တာေတြ မ်ားျပားလာတာေၾကာင့္ တရားစြဲဆိုခံရမွာစိုးတဲ့အတြက္ သတင္းနဲ႔ပတ္သက္ရင္ တိုက္တြင္းဆင္ဆာ လုပ္ေဆာင္လာမႈေတြ ရွိလာတယ္လို႔ သတင္းသမားေတြက ဆိုပါတယ္။

“အစိုးရဆင္ဆာေတာ့ မရွိဘူး။ Public ဆင္ဆာနဲ႔ ေတြ႕လိမ့္မယ္။ ေနာက္ Ownership ဆင္ဆာေတြေပါ့။ သတင္းမီဒီယာတိုက္ပိုင္ရွင္ေတြက တခ်ိဳ႕အကဲဆတ္တဲ့ သတင္းမ်ိဳးေတြကို ခြင့္မျပဳတာမ်ိဳးေတြ၊ ေနာက္လူထုက မေရးနဲ႔ မသားနဲ႔ဆိုတဲ့ မႀကိဳက္တာမ်ိဳးေတြေပါ့။ တစ္ခုခုေရးလို႔ရွိရင္ ေရးတဲ့သူကိုပါ ျပန္ၿပီးေတာ့ ေ၀ဖန္တာမ်ိဳးေတြ တခ်ိဳ႕ဆို ၿခိမ္းေျခာက္တာမ်ိဳးေတြပါ ျဖစ္လာတယ္။ လက္ရွိအစိုးရကို ေ၀ဖန္တာေရးမယ္ဆိုရင္ မင္းတို႔က ဘယ္ေလာက္တတ္လို႔လဲ။ ဘယ္ေလာက္သိလို႔လဲ။ သူတို႔လုပ္ရတာ က်ပ္ေနတယ္။ စစ္အစိုးရေခတ္တုန္းကေတာ့ ဘာအသံမွ မထြက္ပါလား ဆိုတာမ်ိဳး အဲဒီလိုမ်ိဳး စိန္ေခၚမႈေတြက အခု တကယ္ေတြ႕ေနရတယ္” လို႔ ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္း အယ္ဒီတာာ ဦးေဇယ်ာလိႈင္က ဆိုပါတယ္။

ျမန္မာမီဒီယာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ NLD အစိုးရလက္ထက္မွာ စိန္ေခၚမႈသံုးခု ရွိေနေသးတယ္လို႔ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးေဟာင္း ဦးရဲထြဋ္က သံုးသပ္ထားပါတယ္။

အဲဒီအခ်က္ေတြက အစိုးရတာ၀န္ရိွသူမ်ားရဲ႕ မီဒီယာအေပၚ သေဘာထား၊ သတင္းမီဒီယာသမားမ်ားရဲ႕ အတတ္ပညာနဲ႔ က်င့္၀တ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အဆင့္အတန္း၊ ပုဂၢလိက မီဒီယာမ်ားရဲ႕ စီးပြားေရးအရ ရွင္သန္ႏုုိင္စြမ္းနဲ႔ လူမႈကြန္ရက္မ်ားရဲ႕ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈစတဲ့ အခ်က္ေတြျဖစ္တယ္လို႔ ေထာက္ျပထားပါတယ္။

မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေပးျခင္းက ဒီမိုကေရစီ အျပည့္အ၀ရရွိေရးကို အေထာက္အကူျဖစ္တဲ့အျပင္ ဒီမိုကေရစီ အျပည့္အ၀ရဖို႔ လုပ္မယ္ဆိုပါက မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ကို စတင္ရမွာျဖစ္တယ္လို႔ ဦးရဲထြဋ္က ဆိုပါတယ္။

“ဒီမိုကေရစီမရေသးလို႔ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ အျပည့္မေပးႏုိင္ေသးဘူးဆိုတာ တပ္မေတာ္အစိုးရ လက္ထက္ကေျပာေလ့ရိွတဲ့ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးလုပ္ေနလုိ႔ လြတ္လပ္ခြင့္မေပးႏိုင္ေသးဘူးဆိုတဲ့ ဆင္ေျခနဲ႔ အေတာ္တူတယ္” လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။

NLD အစိုးရလက္ထက္မွာလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံက သတင္းမီဒီယာေတြအေနနဲ႔ ဘက္ေပါင္းစံုက ဖိအားအမ်ိဳးမ်ိဳးၾကားမွာ ဆက္လက္လုပ္ကိုင္ေနၾကရၿပီး ပုဂၢလိကမီဒီယာအခန္းက႑ မၿပိဳလဲသြားေအာင္လို႔ က်ားကုတ္က်ားခဲ ႀကိဳးစား႐ုန္းကန္ေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

မီဒီယာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ NLD ပါတီရဲ႕ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာစာတမ္းပါ အခ်က္သံုးခ်က္ကို အစိုးရသက္တမ္း ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ခ်ိန္အထိ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ဖို႔ေ၀းစြ။ ဦးသိန္းစိန္လက္ထက္ကထက္ မီဒီယာသမားေတြကို တရားစြဲဆိုမႈေတြက ပိုမိုမ်ားျပားလာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ စီးပြားေရးအရ ပံုႏွိပ္နဲ႔ ႐ုပ္သံမီဒီယာေတြမွာလည္း ႏိုင္ငံပိုင္မီဒီယာေတြ၊ တပ္ပိုင္မီဒီယာေတြနဲ႔ ေရႊသံလြင္၊ Forever ကုမၸဏီေတြကသာ လက္၀ါးႀကီးအုပ္ လုပ္ကိုင္ခြင့္ရေနၾကဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြားေရးအရ အမွီအခိုကင္းတဲ့ ပုဂၢလိကမီဒီယာေတြဟာ အဘက္ဘက္က မယိုင္လဲသြားရေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေနရခ်ိန္မွာ ထပ္မံထိုးႏွက္တာကေတာ့ သတင္းရယူပိုင္ခြင့္ တားဆီးခံရျခင္းနဲ႔ တရားစြဲဆိုခံေနရျခင္းေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ မတ္ ၂၈ ရက္က သမၼတသစ္ ဦး၀င္းျမင့္ရဲ႕ ပထမဆံုးမိန္႔ခြန္းမွာ ျပည္သူေတြရဲ႕ နား၊ မ်က္စိျဖစ္တဲ့ သတင္းမီဒီယာေတြရဲ႕ အခန္းက႑ကို အေလးအနက္ထားဖို႔ကို ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ သမၼတဦး၀င္းျမင့္ရဲ႕ စကားေၾကာင့္ NLD အစိုးရရဲ႕ လက္က်န္သက္တမ္းသံုးႏွစ္မွာ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရအေနနဲ႔ ဘယ္ေလာက္အထိ စြမ္းေဆာင္ေပးႏိုင္မလဲ ဆိုတာကေတာ့ ေစာင့္ၾကည့္ရမယ့္ အေနအထားပါ။ ဒါေပမယ့္ သမၼတရဲ႕စကားက ေယဘုယ်ဆန္တာေၾကာင့္ အမ်ားႀကီး မေမွ်ာ္လင့္မထားၾကဘူးလို႔ သတင္းမီဒီယာသမားေတြက ဆိုပါတယ္။

“သမၼတရဲ႕ မိန္႔ခြန္းထဲမွာ မီဒီယာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သိပ္ၿပီးခိုင္ခိုင္မာမာ တိတိပပႀကီး ေျပာသြားတာ မေတြ႕ရဘူး။ ေယဘုယ်သေဘာမ်ိဳး ေျပာသြားတဲ့ဟာလို႔ ျမင္တယ္။ အေရးႀကီးတယ္လို႔ပဲ ေျပာေတာ့ ေယဘုယ်ဆန္လြန္းတယ္။ ဘယ္အပိုင္းက အေရးႀကီးတာလဲ၊ အစိုးရက ဘာေတြလုပ္မွာလဲ၊ ဥပေဒပိုင္းလား၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးအပိုင္းလား၊ လြတ္လပ္ခြင့္တို႔၊ သတင္းရယူခြင့္တို႔ အဲလိုအပိုင္းေတြေတာ့ မပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တစ္ဦးတည္းရဲ႕ အျမင္ကေတာ့ အဲဒါကို အမ်ားႀကီး မေမွ်ာ္လင့္ဘူး” လို႔ ဦးျမင့္ေက်ာ္က ေျပာပါတယ္။

ေမာ္ကြန္းမဂၢဇင္းအယ္ဒီတာ ဦးေဇယ်ာလိႈင္က “ေရြးေကာက္ပြဲကာလတုန္းကလည္း ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ႀကီးခဲ့ၾကတာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အႀကီးႀကီး ထားရင္ေတာ့ ရင္ေတြ အႀကီးႀကီး ကြဲရလိမ့္မယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႀကံဳခဲ့ဖူးတဲ့ သင္ခန္းစာေပါ့ဗ်ာ။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ သိပ္ၿပီး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႀကီးႀကီး မထားဘူး။ လုပ္စရာ ရွိတာေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လုပ္ရမယ္။ လြတ္လပ္ခြင့္ တစ္ေန႔မွာ ရွိလာမယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ယံုၾကည္တယ္။ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႀကီးႀကီးေတာ့ သိပ္ေတာ့မထားဘူး” လို႔ ဆိုပါတယ္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲေနာက္ပိုင္း NLD အစိုးရ ျဖစ္လာတဲ့အခါ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ သတင္းမီဒီယာေလာက ပိုမိုရွင္သန္အားေကာင္းလာမယ္လို႔ အမ်ားစုက ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကေပမယ့္ လက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာ့ မွန္းခ်က္နဲ႔ ႏွမ္းထြက္ မကိုက္ေသးပါဘူး။ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ အိုင္ကြန္လို႔ သတ္မွတ္ခံထားရတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေခါင္းေဆာင္တဲ့ အစိုးရျဖစ္တဲ့အျပင္ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ ဒုဥကၠ႒လုပ္ခဲ့ဖူးတဲ့ ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးနဲ႔ ဒု၀န္ႀကီး တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ ဒီလိုကာလမ်ိဳးမွာ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္န႔ဲ ပတ္သက္လို႔ အဆင့္သတ္မွတ္မႈ က်ဆင္းခဲ့တာက ႐ုပ္ဆိုးလြန္းလွပါတယ္။

ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ စစ္တစ္ပိုင္းအစိုးရလို႔ ေခၚၾကတဲ့ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ အဆင့္သတ္မွတ္မႈက တက္ခဲ့ၿပီး ဒီမိုကေရစီနညး္က် ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ခံထားရတဲ့ NLD အစိုးရလက္ထက္မွာ အဆင့္သတ္မွတ္မႈ က်ဆင္းခဲ့တာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျမန္မာသတင္းပညာသိပၸံမွ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈ ဒါ႐ိုက္တာ ဦးေက်ာ္မင္းေဆြက “ဒီမိုကေရစီစနစ္နဲ႔ သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုတာကေတာ့ ဒဂၤါးျပားရဲ႕ ေခါင္းနဲ႔ပန္းလိုပဲ။ တြဲလ်က္ရွိေနတယ္။ အခုလိုက်သြားတာက ဒီမိုကေရစီေရခ်ိန္မွာ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ရွိတာေပါ့” လို႔ ဆိုပါတယ္။

May 6, 2018














Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.