ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေးတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော နယ်နိမိတ်များကို လေ့လာကြည့်လျှင် ရေနက်အင်ဂျင်နီယာနှင့် အလိုအလျောက် မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ပေါင်းစပ်ထားခြင်းကို တွေ့မြင်လာရသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြေပေါ်မြေအောက်ရှိ ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော ရထားလမ်းဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို အရှိန်မြှင့်တင်လုပ်ဆောင်နေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကွန်ရက်ကို တိုးချဲ့ပြီး ခေတ်မီအောင်ပြုလုပ်ရန်ပြန်လည်ပုံဖော်နေပါသည်။ ပုလဲမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ( Pearl River Estuary) အောက်ရှိ ရေနက်အင်ဂျင်နီယာ(deep -sea engineering) စွမ်းရည်များမှသည် ဟန်ကျိုးမြို့( Hangzhou) မြို့ပြစင်္ကြံများတွင် နောက်မျိုးဆက် အလိုအလျောက်စနစ်များအထိ၊ တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ရထားလမ်းနည်းပညာက မည်သည့်အရာများ အောင်မြင်နိုင်သည်ကို တွန်းအားပေးနေပါသည်။
ဤစီမံကိန်းများက တရုတ်နိုင်ငံသည် ပိုမိုချိတ်ဆက်မှု၊ ထိရောက်မှုနှင့် နည်းပညာအဆင့်မြင့်သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအနာဂတ်ဆီသို့ မည်သို့လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားနေသည်ကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါသည်။ ရေနက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းစီမံကိန်းသည် နိုင်ငံ၏ မြန်နှုန်းမြင့် မြို့တွင်းဆက်သွယ်ရေးစွမ်းရည်များကို တိုးချဲ့ပေးသော်လည်း ဟန်ကျိုး၏ အလိုအလျောက် မက်ထရိုသည် မြို့ပြသွားလာရေး ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုထင်ဟပ်ပြနေသည်။
ရထားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသား အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မဟာဗျူဟာ၏ အုတ်မြစ်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ဆယ်အတွင်း တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မြန်နှုန်းမြင့်ရထားကွန်ရက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အဓိကမြို့ကြီးဒေသများတွင် အဆင့်မြင့် မက်ထရိုစနစ်များ (metro systems) ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ မကြာသေးမီက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများက ကြီးမားသော အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သော အလိုအလျောက်စနစ်များ (intelligent automations) ပေါင်းစပ်ထားသည့် နေရာများတွင် နည်းပညာနှင့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်များကို တွန်းအားပေးနေသည်။ လေ့လာသုံးသပ်မှုများက တရုတ်နိုင်ငံ၏ နှစ်ထပ်ချဉ်းကပ်မှု (dual approach) ဖြစ်သောမက်ခရိုစကေးအင်ဂျင်နီယာနှင့် မိုက်ခရိုစကေးအလိုအလျောက်စနစ်သည် ရထားလမ်းဆန်းသစ်တီထွင်မှုတွင် ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် နိုင်ငံကို မည်သို့ရပ်တည်စေသည်ကို ပြသလာမည်ဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၏ရေအောက် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ပုလဲမြစ်ဝအောက်ရှိ ရေအောက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းသည် ကီလိုမီတာ ၁၃ ရှည်လျားသော အခြေခံအဆောက်အအုံစီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အနက် ၁၁၃ မီတာခန့်ရှိသည်။ ဤစီမံကိန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ အဓိကစီးပွားရေးဇုန်များကို ချိတ်ဆက်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော မြို့ကြီးများအကြား မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလမ်းစင်္ကြံ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းသည် ခရီးသွားချိန်ကို သိသိသာသာလျှော့ချပေးပြီး မြစ်ဝ၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်ရှိ မြို့များအကြား ချိတ်ဆက်မှုကို တိုးမြှင့်ပေးလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ ၎င်းသည် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးထိရောက်မှုကို မြှင့်တင်ပေးမည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားသည်။ ထို့ပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များ၏ ခံနိုင်ရည်ရှိမှုကိုလည်းအထောက်အကူပြုသည်။
အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာစိန်ခေါ်မှုများနှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ပြောင်းလဲနေသော ရေကြောင်းပတ်ဝန်းကျင်အောက် မီတာ ၁၀၀ ကျော်အနက်တွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခုတည်ဆောက်ခြင်းသည် သိသာထင်ရှားသောစိန်ခေါ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့တွင် ရေအောက်ဖိအားခံနိုင်ရည်ရှိမှု၊ ရှုပ်ထွေးသော ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာဖွဲ့စည်းပုံများနှင့် ရေဝင်ရောက်မှုနှင့်ဆက်စပ်သောအန္တရာယ်များ ပါဝင်သည်။ တရုတ်အင်ဂျင်နီယာများသည် ဤအန္တရာယ်များကို လျှော့ချရန်အတွက် အဆင့်မြင့်နည်းပညာများနှင့် ပစ္စည်းသိပ္ပံဆိုင်ရာဆန်းသစ်တီထွင်မှုအမျိုးမျိုးကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။
ဒေသတွင်းပေါင်းစည်းမှုအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက်အရေးပါမှုပုလဲမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဓိကစီးပွားရေးအင်ဂျင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး စက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဗဟိုဌာနများ၏ ရှုပ်ထွေးသောကွန်ရက်ဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသော မြားပြားသောလူနေထူထပ်သော မြို့ပြဒေသများစွာရှိသည်။ ဤမဟာဗျူဟာမြောက်ဒေသတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးထိရောက်မှုကို မြှင့်တင်ရာတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းသည် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
နိုင်ငံတကာသက်ရောက်မှုများ ကြီးမားသော ရထားလမ်းအင်ဂျင်နီယာတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တိုးတက်မှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အာရုံစိုက်မှုကို ကြာမြင့်စွာ ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ရေနက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကဲ့သို့သော စီမံကိန်းများသည် နိုင်ငံများစွာက အလွန်ခက်ခဲသည်ဟု ယူဆသော အခြေအနေများအောက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တည်ဆောက်နိုင်စွမ်းကို ပြသနေသည်။ ဤအင်ဂျင်နီယာစွမ်းရည်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံဈေးကွက်များတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို အားကောင်းစေပြီး မီဂါစီမံကိန်းများတွင် နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို လွယ်ကူချောမွေ့စေသည်။
မြို့ပြအလိုအလျောက်စနစ် လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ခြင်း(ဟန်ကျိုး Hangzhou) ၏ အပြည့်အဝအလိုအလျောက် မက်ထရိုစနစ်အကွာအဝေးရှည်လျားသော ရထားလမ်း အခြေခံအဆောက်အအုံများတွင် အောင်မြင်မှုများနှင့် ယှဉ်တွဲနေသည်မှာ မြို့ပြရထားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တိုးတက်မှုပင်ဖြစ်သည်။ ဟန်ကျိုးသည် မကြာသေးမီက အပြည့်အဝအလိုအလျောက် မက်ထရိုရထားကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် နိုင်ငံ၏ ကောင်းမွန်ပြီး ကိုယ်ပိုင်စီမံဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသောအများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် အရေးကြီးသော မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။တရုတ်နိုင်ငံသည် ဟန်ကျိုးတွင် fully automated မက်ထရိုရထားကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
စင်စစ်တရုတ်နိုင်ငံ၏ အများပြည်သူပို့ဆောင်ရေးတွင်ရထားပို့ဆောင်ရေး၏မက်ခရိုနှင့် မိုက်ခရိုအဆင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို ဆက်စပ်ပြီးနှိုင်းယှဉ်လေ့လာကြည့်ပါကထူးခြားကောင်းမွန်မှုများကို့တွေ့ရှိရပါသည်။ ရေနက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းစီမံကိန်းနှင့် ဟန်ကျိုး၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ မြေအောက်ရထားကို လေ့လာသုံးသပ်ကြည့်ပါက တရုတ်နိုင်ငံ၏ နေရာဒေသနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များစွာတွင် ရထားပို့ဆောင်ရေးကို မြှင့်တင်နိုင်စွမ်းကို မီးမောင်းထိုးပြသည်။
အကျိုးသက်ရောက်မှုအတိုင်းအတာ ရေအောက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းသည် ကီလိုမီတာရာပေါင်းများစွာတစ်လျှောက် ဒေသတွင်းနှင့် မြို့အချင်းချင်းချိတ်ဆက်မှုကို လွှမ်းမိုးပြီး အမျိုးသားသွားလာရေးနှင့် စီးပွားရေးပေါင်းစည်းမှုကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ဟန်ကျိုး၏ အလိုအလျောက် မက်ထရိုသည် မြို့တစ်မြို့အတွင်း နေ့စဉ်သွားလာမှုပုံစံများကို သက်ရောက်မှုရှိသည်။အတိုင်းအတာနှစ်ခုစလုံးသည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ မြန်နှုန်းမြင့်ကွန်ရက်များသည် အဓိကကျောရိုးကို ပံ့ပိုးပေးပြီး မြို့ပြစနစ်များသည် ဒေသတွင်းသွားလာရေးလိုအပ်ချက်ဖြန့်ဖြူးမှုကို စီမံခန့်ခွဲသည်။
ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းမှုအစီအစဉ်နှစ်ခုစလုံးသည် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်။မြန်နှုန်းမြင့်ရထားသည် လေကြောင်းနှင့် ကားခရီးသွားလာမှုအပေါ် မှီခိုမှုကို လျှော့ချပေးသည်။
အလိုအလျောက် မက်ထရိုများသည် စွမ်းအင်အသုံးပြုမှုကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပေးပြီး လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု အလဟဿဖြစ်မှုကို လျှော့ချပေးသည်။ ဤပံ့ပိုးကူညီမှုများသည် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမှု ရည်မှန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ထို့ကြောင့် အခြေခံအဆောက်အအုံအင်ဂျင်နီယာနှင့် ထူးခြားကောင်းမွန်သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်နှစ်ခုလုံးတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများသည် အများပြည်သူပို့ဆောင်ရေးပြောင်းလဲရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ၊ မဟာဗျူဟာကျသောချဉ်းကပ်မှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် အဆင့်မြင့်မြို့ပြအလိုအလျောက်စနစ်များတွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ရထားပို့ဆောင်ရေး၏ အနာဂတ်ကို အတိုင်းအတာအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြန်လည်သတ်မှတ်နေပါသည်။ ဤနှစ်ထပ်တိုးတက်မှုများ(dual advancements) သည် တရုတ်နိုင်ငံအား မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလမ်းတွင် ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်နိုင်ငံအဖြစ်သာမက မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၏ နောက်မျိုးဆက်တွင် ဆန်းသစ်တီထွင်သူအဖြစ်ပါ ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။
ထို့ပြင်ပုလဲမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသအောက်ရှိ ပင်လယ်ရေနက်ရေအောက် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းနှင့် ဟန်ကျိုးတွင် အပြည့်အဝအလိုအလျောက် မက်ထရိုစနစ် စတင်အသုံးပြုခြင်းတို့သည် နိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုတွင် အဓိကတိုးတက်မှုနှစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ တစ်ခုမှာ မက်ခရိုစကေးများတွင် အင်ဂျင်နီယာအစွမ်းသတ္တိကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်တစ်ခုမှာ မြို့ပြအသေးစားစကေးတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသော ဆန်းသစ်တီထွင်မှုကို သရုပ်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ဤစီမံကိန်းများအတူတကွပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သော နည်းပညာစနစ်များနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အမျိုးသားမဟာဗျူဟာကို သရုပ်ပြသည်။ ဤအာရုံစူးစိုက်မှုနှစ်ခုသည် တရုတ်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရထားပို့ဆောင်ရေး ဆန်းသစ်တီထွင်မှုတွင် ရှေ့တန်းတွင် ရပ်တည်စေပြီး ချိတ်ဆက်မှု၊ ရေရှည်တည်တံ့မှုနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို ပိုမိုမြှင့်တင်ပေးမည့် အနာဂတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ချပေးသည်။
သို့ဖြစ်ရာတရုတ်နိုင်ငံသည် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အင်ဂျင်နီယာအဆောက်အအုံများနှင့် အဆင့်မြင့် အလိုအလျောက် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဖြေရှင်းချက်နှစ်ခုလုံးကို ဆက်လက်တည်ဆောက်နေချိန်တွင် ၎င်း၏ရထားလမ်းစနစ်သည် ၂၁ ရာစုတွင် ပေါင်းစပ်ထားသော၊ အလွှာပေါင်းစုံ အမျိုးသားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကွန်ရက်များ ရရှိနိုင်သည့် မော်ဒယ်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဤတိုးတက်မှုများသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် တိုးချဲ့မှုကိုသာမက နိုင်ငံ၏ ရေရှည်ရည်မှန်းချက်များကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်သော စည်းလုံးညီညွတ်သော ရွေ့လျားမှုဂေဟစနစ်တစ်ခု ဖန်တီးမှုကိုပါ ပြသနေကြောင်းတင်ပြလိုက်ပါသည်။
Reference
CO₂ reduction impact of high-speed rail in China
High-speed rail and CO2 emissions in urban China (Energy Economics, 2021)
2 .Transport substitution and emission reduction mechanisms
CO₂ emissions reduction performance of China’s HSR
Transportation Safety and Environment (Oxford University Press), 2022
