<

မက္လံုးေပး စီးပြားေရး ေစ်းကြက္နဲ႔ စားသံုးသူေတြအတြက္ အာမခံခ်က္

ျပည္ထဲေရး ၀န္ႀကီးဌာနမွ ၂၀၁၇ စက္တင္ဘာ ၁၁ ရက္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ MLM စနစ္ျဖင့္ ျဖန္႔ျဖဴးေရာင္းခ်ေနသည့္ ေဆးႏွင့္အလွကုန္ပစၥည္း အခ်ဳိ႕ကို ေတြ႕ရစဥ္

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆင့္ပြားေစ်းကြက္လို႔ေခၚတဲ့ Multi Level Marketing (MLM) ေစ်းကြက္ အျမစ္တြယ္လာတာက ႏွစ္ေပါင္း ဆယ္စုႏွစ္ႏွစ္စုနီးပါး ေက်ာ္ေနပါၿပီ။ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲမွာ ျပည္တြင္းျပည္ပ MLM ကုမၸဏီ ၁၀၀ ေက်ာ္ေလာက္က လႈပ္ရွားေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ဒီလိုျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ MLM ေတြကို လုပ္ငန္းလိုင္စင္ ခ်ေပးထားျခင္း မရွိဘူးလို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ေကာ္မရွင္ကလည္း ေျပာဆိုထားပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ေကာ္မရွင္ဘက္က ေျပာဆိုထားေပမယ့္လည္း လက္ရွိအခ်ိန္အထိ MLM ကုမၸဏီေတြကေတာ့ ေပၚေပၚထင္ထင္လုပ္ကိုင္ၿပီး ပန္းပန္ေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

လူေတြရဲ႕ ေလာဘစိတ္ကို အေျခခံၿပီး ဆြဲေဆာင္ထားတဲ့ MLM စနစ္မွာ တကယ္ခ်မ္းသာသြားသူေတြဟာ MLM လုပ္ငန္းရွင္ေတြသာျဖစ္ၿပီး ၀င္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ၾကတဲ့ ျပည္သူေတြကေတာ့ နစ္နာမႈေတြကိုသာ ရင္၀ယ္ပိုက္ခဲ့ရတဲ့ ဇာတ္လမ္းေတြကလည္း ဆီသည္မ လက္သုတ္ပ၀ါလို ဖန္တစ္ရာေတေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

MLM စနစ္က လူပိရမစ္ပံုစံမ်ဳိး ပံုေဖာ္ထားၿပီး လူတစ္ဦးကေန တစ္ဦးဆီကို ဆင့္ကဲသြားေနတဲ့အတြက္ လူေပါင္းတစ္ေထာင္၊ တစ္ေသာင္းေလာက္ထဲက လူတစ္ေယာက္ေလာက္ပဲ ႀကီးပြားခ်မ္းသာသြားႏိုင္တဲ့ စနစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလူတစ္ေယာက္ ခ်မ္းသာဖို႔အတြက္ က်န္သူေတြကေတာ့ ကိုယ့္ေငြ ကိုယ္စိုက္ထုတ္ၿပီး လုပ္ေနရတဲ့ ဗိုက္အငွား ဓားထိုးခံစနစ္ ျဖစ္တာေၾကာင့္ ႏုိင္ငံအမ်ားစုက ပိတ္ပင္ထားၿပီး ခြင့္ျပဳတဲ့ ႏုိင္ငံအနည္းစုကလည္း အကန္႔အသတ္ေတြ စည္းမ်ဥ္းေတြနဲ႔သာ ခြင့္ျပဳထားတာပါ။ အေမရိကန္လို ႏုိင္ငံမ်ဳိးမွာေတာင္ အကန္႔အသတ္ေတြ၊ စည္းမ်ဥ္းေတြနဲ႔ MLM စနစ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ေနတဲ့ၾကားက ဥပေဒေဘာင္ထဲကေန လက္တစ္လံုးျခား လုပ္တာေတြျဖစ္လာလို႔ အစိုးရက ေစာင့္ၾကည့္ၿပီး တရားစြဲေနရတဲ့ လုပ္ငန္းလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပေဒေတြ၊ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းေတြ ေတာင့္တင္းခိုင္မာတဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ မ်ဳိးမွာေတာင္ ဒီလိုေတြရွိတယ္ဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ရင္ေလးဖြယ္ရာပါပဲ။

လက္ရွိအခ်ိန္အထိလည္း တရားမ၀င္ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ MLM ေစ်းကြက္ေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အေရးယူႏိုင္တဲ့ ဥပေဒ မရွိတဲ့အတြက္ အစိုးရက လက္ပိုက္ၾကည့္ေနတဲ့ အေနအထားပါ။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၈ ရက္က က်င္းပတဲ့ ဒုတိယအႀကိမ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္မွာ လိႈင္မဲဆႏၵနယ္မွ ဦးေအာင္ေက်ာ္ေက်ာ္ဦးက Multi Level Marketing (MLM) လုပ္ငန္းကို တားျမစ္ကန္႔သတ္ပိတ္ပင္ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ ရွိ၊ မရွိ ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။

MLM လုပ္ငန္းနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဦးေအာင္ေက်ာ္ေက်ာ္ဦးက “MLM လုပ္ငန္းေတြဟာ ေစ်းေရာင္းနည္းက ရွင္းရွင္းေလးပါ။ ၁၀ တန္ ပစၥည္းကို ၁၀၀ နဲ႔ ေရာင္းၿပီးေတာ့ ၅၀ ကို အျမတ္ယူၿပီး Member ေတြကို ၄၀ ခြဲေပးတဲ့နည္းပါ။ အျမဲတမ္း ေရာင္းေနရေအာင္လည္း Bonus ေတြနဲ႔ မွ်ားထားပါတယ္။ Bonus ရေအာင္ အမွတ္ေတြ လုပ္ထားၿပီးေတာ့ မ၀ယ္၀ယ္ေအာင္ မက္လံုးေပးထားပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ဘယ္သူ႔ကို ဂုဏ္ျပဳတယ္။ ဘယ္သူက ဘယ္ေလာက္ ရသြားတယ္ဆိုၿပီး မက္လံုးေပးၿပီးေတာ့ လိမ္လည္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္” လို႔ ဆိုပါတယ္။

MLM ေစ်းေရာင္းခ်ျခင္းစနစ္ကို တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ လံုး၀ပိတ္ပင္ထားၿပီး အေမရိကန္၊ စင္ကာပူ အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံတကာက အထူးတားျမစ္ၾကပ္မတ္ ကန္႔သတ္ထားတယ္လို႔ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေအာင္ေက်ာ္ေက်ာ္ဦးက ေထာက္ျပပါတယ္။

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေအာင္ေက်ာ္ေက်ာ္ဦးရဲ႕ ေမးခြန္းကို ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာန ဒုတိယ၀န္ႀကီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္စိုးက ျပန္လည္ေျဖၾကားရာမွာ MLM စနစ္နဲ႔ စပ္လ်ဥ္းၿပီး ဥပေဒျပ႒ာန္းထားျခင္း မရွိေသးေပမယ့္ စံုစမ္းေပၚေပါက္ျခင္း၊ တိုင္တန္းမႈမ်ားရွိျခင္းတို႔ ျဖစ္ေပၚလာပါက စိစစ္ေပၚေပါက္ခ်က္ေပၚ မူတည္ၿပီး အေရးႀကီး ကုန္စည္ႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈဥပေဒ၊ ၀င္ေငြခြန္ဥပေဒနဲ႔ ကုန္သြယ္လုပ္ငန္းခြန္ဥပေဒစတဲ့ တည္ဆဲဥပေဒေတြအရ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္သြားမယ္လို႔ ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ MLM ကုမၸဏီေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ စာရင္းဇယား အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္ေတြကို စိစစ္ေကာက္ယူေနတယ္လို႔ ဒုတိယ၀န္ႀကီး  ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္စိုးက ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၆ ေအာက္တိုဘာ ၄ ရက္ ကက်င္းပတဲ့ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္မွာ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အတြင္းရွိ တည္ဆဲဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒမ်ားႏွင့္မညီေသာ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားပိုင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို တည္ဆဲဥပေဒႏွင့္အညီ အေရးယူေဆာင္ရြက္ရန္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႕သို႔ တိုက္တြန္းေၾကာင္း အဆုိကို လိႈင္သာယာၿမိဳ႕နယ္ မဲဆႏၵနယ္အမွတ္ (၁) လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦး၀င္းေမာင္က တင္သြင္းခဲ့ပါတယ္။

ဒီအဆိုကို ၂၀၁၆ ေအာက္တိုဘာ ၁၁ ရက္က လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္သံုးဦးက ေဆြးေႏြးခဲ့ရာမွာ လသာၿမိဳ႕နယ္ မဲဆႏၵနယ္ အမွတ္ (၂) လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေက်ာ္မင္းဟန္က “MLM စနစ္ကို ေလ့လာသံုးသပ္ခ်က္မ်ားအရ လုပ္ကိုင္ေနသည့္ Level ၁၃ ခုထဲမွ အေပၚပိုင္း Level သံုးခုခန္႔သာ အက်ဳိးအျမတ္ရွိၿပီး ေအာက္ေျခ Level အသီးသီးတြင္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အိပ္မက္ျဖင့္ အခ်ိန္ကုန္ေငြကုန္ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚလ်က္ ရွိပါတယ္။ ယင္းလုပ္ငန္း လုပ္ကုိင္သူ ရာခိုင္ႏႈန္း ၉၀ ခန္႔ေသာ ျပည္သူလူထုကို အက်ဳိးမျပဳသည္ကို ေလ့လာေတြ႕ရွိရပါတယ္။ အျမတ္ရေနသည့္သူမွာ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ခန္႔သာရွိၿပီး ငါးရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားသာျဖစ္၍ က်န္ႏိုင္ငံသား အနည္းငယ္အတြက္သာ အက်ဳိးမ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚလ်က္ရွိပါတယ္” လို႔ ထည့္သြင္းေဆြးေႏြး ခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ တ႐ုတ္၊ ဂ်ပန္၊ စင္ကာပူ အစရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္မွာ ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႔ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ အက်ဳိးကို ေစာင့္ေရွာက္ေသာအားျဖင့္ အဆိုပါ ဆင့္ပြားေစ်းေရာင္းခ်ျခင္း (MLM) စနစ္ကို တားဆီးပိတ္ပင္ထားေၾကာင္း ဦးေက်ာ္မင္းဟန္က ေဆြးေႏြးရာမွာ ဥပမာေပး ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဥပေဒနဲ႔မညီတဲ့ ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားပိုင္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ အဆုိကို ေအာက္တိုဘာ ၄ ရက္က လိႈင္သာယာၿမိဳ႕နယ္ မဲဆႏၵနယ္အမွတ္ (၁) လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦး၀င္းေမာင္က လႊတ္ေတာ္သို႔ တင္သြင္းခဲ့ၿပီး ေအာက္တိုဘာ ၁၁ ရက္မွာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ သံုးဦးက ေဆြးေႏြးခဲ့ေပမယ့္ ဒီအဆုိကို ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္က မွတ္တမ္းတင္ထားရွိဖို႔သာ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို ဥပေဒျပဳေရးမ႑ိဳင္ျဖစ္တဲ့ လႊတ္ေတာ္ကေန MLM စနစ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေမးခြန္းေမးျမန္းတာေတြ၊ အဆိုတင္သြင္းတာေတြက အခ်ိန္ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ကို ေရာက္လာေပမယ့္လည္း MLM လုပ္ငန္းေတြကိုေတာ့ ထိထိေရာက္ေရာက္ တားဆီးႏိုင္တာ မရွိေသးသလို အေရးယူဖို႔ ဥပေဒကိုလည္း မျပ႒ာန္းႏိုင္ေသးပါဘူး။

ဒါေပမဲ့ လႊတ္ေတာ္ေတြမွာ ေမးခြန္းနဲ႔ အဆိုတင္သြင္းၿပီးေနာက္ပိုင္း ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႔ အမ်ားျပည္သူ ဆံုး႐ံႈးနစ္နာမႈ မရွိေစေရးအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ႐ုံးနဲ႔ ျပည္ထဲေရး ၀န္ႀကီးဌာနတို႔ရဲ႕ တာ၀န္ေပးခ်က္အရ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဆန္းက စတင္ကာ အထူးစံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ဦးစီးဌာနမွ ဦးေဆာင္ၿပီး ကုန္သြယ္ေရးဦးစီးဌာန၊ အေကာက္ခြန္ ဦးစီးဌာန၊ ျပည္တြင္းအခြန္မ်ား ဦးစီးဌာန၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ား ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ဦးစီးဌာန၊ အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရး ဦးစီးဌာနတို႔ ပါ၀င္တဲ့ ပူးေပါင္းအဖြဲ႕က ဆင့္ပြားကြန္ရက္ ခ်ိတ္ဆက္ေရာင္း၀ယ္စနစ္ (MLM)  နဲ႔ လုပ္ ငန္းလုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ကုမၸဏီေတြကို ေခၚယူေတြ႕ဆံု စိစစ္ေနတယ္လို႔ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာနက ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁၁ ရက္ သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း ျပည္တြင္းထုတ္ မဟုတ္တဲ့ ျပည္ပကေန တင္သြင္းလာတဲ့ အလွကုန္၊ လူသံုးကုန္၊ အီလက္ထရြန္နစ္ပစၥည္းမ်ား၊ ေဆး၀ါးနဲ႔ ေဆးပစၥည္းမ်ား၊ ျဖည့္စြက္စာမ်ားကို ဆင့္ပြားကြန္ရက္ ခ်ိတ္ဆက္ေရာင္း၀ယ္ေရးစနစ္ (MLM) အသံုးျပဳကာ ျဖန္႔ျဖဴးလာတာကို ေတြ႕ရၿပီး ပစၥည္းအမ်ားစုက ေစ်းကြက္မွာ မရွိတဲ့ ပစၥည္းမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း၊ MLM စနစ္ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္ ရသင့္တဲ့ အခြန္မ်ား မရဘဲ ဆံုး႐ံႈးေနသလို ၀ယ္ယူသံုးစြဲသူ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔လည္း ပံုမွန္ေစ်းထက္ ပိုေပးရတဲ့အျပင္ ကုန္ပစၥည္းကလည္း အာမခံခ်က္ မရွိဘူးလို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အေရးယူမႈအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၂၀၀၉ နဲ႔ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္က ေလသန႔္ေဆးနဲ႔ ျဖည့္စြက္အစားအစာမ်ား၊ ေဆး၀ါးမ်ားကို ဆင့္ပြားကြန္ရက္ ခ်ိတ္ဆက္ေရာင္း၀ယ္စနစ္ (MLM) နဲ႔ ျပည္ပကေန တင္သြင္းေရာင္းခ်ခဲ့တဲ့ ျပည္တြင္းကုမၸဏီႏွစ္ခုနဲ႔ ျပည္ပကုမၸဏီတစ္ခုတို႔ကို စစ္ေဆးေဖာ္ထုတ္ တရားစြဲဆိုႏိုင္ခဲ့ၿပီး ျပစ္ဒဏ္မ်ား ခ်မွတ္ႏိုင္ခဲ့သလို ကုမၸဏီမ်ားကို အမည္ပ်က္စာရင္း ေရးသြင္းျခင္း၊ စာရင္းရွင္းလင္း ဖ်က္သိမ္းျခင္း၊ ကုမၸဏီပိုင္ေငြနဲ႔ ပစၥည္းမ်ားကို ျပည္သူ႔ဘ႑ာအျဖစ္ သိမ္းဆည္းႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ျပည္ထဲေရးရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ MLM စနစ္နဲ႔ လုပ္ကိုင္ခဲ့တဲ့ ျပည္တြင္းကုမၸဏီႏွစ္ခုနဲ႔ ျပည္ပကုမၸဏီတစ္ခုကိုသာ အေရးယူႏိုင္ခဲ့တာကို ေတြ႕ရမွာပါ။ ဒါေပမဲ့ ၿပီးခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းက အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရး ဦးစီးဌာနရဲ႕ က်န္းမာေရးေထာက္ခံခ်က္ ရယူထားျခင္းမရွိဘဲ ျဖည့္စြက္စာေတြကို ျပည္တြင္းေစ်းကြက္မွာ ျဖန႔္ျဖဴးေရာင္းခ်ခဲ့တဲ့ ကုမၸဏီေတြက တာ၀န္ရွိသူေတြကို အေရးယူထားတယ္လို႔ ျပည္ထဲေရးက သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစားအေသာက္နဲ႔ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးဦးစီးဌာနခြဲမွ တာ၀န္ရွိသူေတြအေနနဲ႔ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီက စတင္ကာ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အထူးစုံစမ္းစစ္ေဆးေရး ဦးစီးဌာန႐ုံးမွာ MLM စနစ္နဲ႔ လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ မူရင္းကုမၸဏီ ၂၈ ခု၊ ဆင့္ပြားကုမၸဏီ ၁၃ ခု စုစုေပါင္း ကုမၸဏီ ၄၁ ခု တို႔နဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ ကုမၸဏီတာ၀န္ရွိသူေတြကို ေတြ႕ဆုံၿပီး စာရင္းဇယားမ်ား၊ ဘဏ္၀င္/ထြက္ေငြမ်ား၊ သြင္းကုန္ေလွ်ာက္ထားျခင္းနဲ႔  အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရး ဦးစီးဌာန (FDA) ေထာက္ခံခ်က္ရယူျခင္းမ်ား၊ အခြန္ေပးအပ္မႈေတြမွာ ကုမၸဏီရဲ႕ ေရးဆြဲတင္ျပလာတဲ့ စာရင္းဇယားမ်ားကို ဌာနဆိုင္ရာ အတည္ျပဳခ်က္၊ ျပန္ၾကားခ်က္မ်ားနဲ႔ တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးခဲ့ရာ တာေမြၿမိဳ႕နယ္ တာေမြႀကီး (က+ဂ) ရပ္ကြက္ရွိ ျမင့္မိုရ္ခြန္အား ကုမၸဏီလီမိတက္မွ ျဖည့္စြက္စာ ၁၆ မ်ဳိး၊ ဘိုးလိန္းေအာင္ မဂၤလာရပ္ကြက္ရွိ World Class Innervation (Myanmar) ကုမၸဏီလီမိတက္မွ ျဖည့္စြက္စာ ကိုးမ်ဳိး၊ ပ်ားရည္ ကုန္းရပ္ကြက္ရွိ ႏွင္းျမန္မာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ ရာ ကုမၸဏီလီမိတက္နဲ႔ ေက်ာက္ေျမာင္းႀကီး ရပ္ကြက္ရွိ The Wisdom Plus ကုမၸဏီလီမိတက္တို႔မွ ျဖည့္စြက္စာ ကိုးမ်ဳိးတို႔မွာ က်န္းမာေရးေထာက္ခံခ်က္ ရယူထားျခင္းမရွိဘဲ ျပည္တြင္းေစ်းကြက္မွာ ျဖန႔္ျဖဴးေရာင္းခ်ခဲ့တယ္လို႔ တိုင္တန္းခ်က္အရ အဲဒီကုမၸဏီေတြက တာ၀န္ရွိသူေတြကို တာေမြၿမိဳ႕မရဲစခန္းမွာ ဥပေဒနဲ႔အညီ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ထားတယ္လို႔ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၇ ရက္က ျပန္ထဲေရး ၀န္ႀကီးဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္ပါတယ္။

ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ကုမၸဏီေလးခုကိုသာ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ထားတယ္လို႔ ပါရွိေပမယ့္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစားအေသာက္နဲ႔ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရး ဦးစီးဌာနကေန ကုမၸဏီ ၂၀ ေလာက္ကို အမႈဖြင့္ထားတယ္လို႔ အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးဌာန (FDA) ရန္ကုန္႐ုံးခြဲတာ၀န္ခံ ေဒါက္တာမင္း၀န္က ေျပာပါတယ္။

“MLM ကုမၸဏီ ၂၀ ေလာက္ကို ကြၽန္ေတာ္တို႔က ရဲစခန္းမွာ အမႈကဖြင့္ၿပီးၿပီ။ အမႈလက္ခံတယ္၊ လက္မခံတယ္ပဲ ရွိေသးတာ။ ျပည္ထဲေရးကထုတ္တဲ့ ကုမၸဏီေလးခုကေတာ့ အေထာက္အထား အကုန္လံုး ျပည္စံုသြားၿပီ ဆိုၿပီးေတာ့ သူတုိ႔က လက္ခံလိုက္ၿပီေပါ့။ လက္ခံလိုက္တဲ့ဟာမို႔ သူတို႔က တင္လိုက္တာ။ က်န္တဲ့ဟာေတြ ဟာေတြက သူတို႔ဘာသာသူတို႔ စိစစ္ေနဆဲေပါ့ဗ်ာ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာကို လက္ခံလိုက္တာေတာ့  မဟုတ္ေသးဘူး။ အမႈဖြင့္တာကေတာ့ ဇြန္ ၁ ရက္ကတည္းက ဖြင့္ထားၿပီးသားပါ။ အမႈလက္ခံတာ လက္မခံတာေတာ့ မသိေသးေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ တရားစြဲဆိုထားတဲ့ ကုမၸဏီကေတာ့ ၂၀ ေလာက္ရွိတယ္” လို႔ ေဒါက္တာမင္း၀န္က ဆိုပါတယ္။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစားအေသာက္နဲ႔ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရး ဦးစီးဌာနကေန MLM ကုမၸဏီ ၂၀ ေလာက္ကို အမ်ဳိးသား အစားအေသာက္ဥပေဒ ပုဒ္မ ၃၀ နဲ႔ တရားစြဲဆို ထားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

အမ်ဳိးသား အစားအေသာက္ ဥပေဒပုဒ္မ ၂၄ မွာ “မည္သူမွ် လိုင္စင္မရွိၾကဘဲ ထုတ္လုပ္ထားေသာ ထိန္းခ်ဳပ္အစားအေသာက္ကို ျပည္ပသို႔တင္ပို႔ျခင္း၊ သိုေလွာင္ျခင္း၊ ျဖန္႔ျဖဴးျခင္း သို႔မဟုတ္ ေရာင္းခ်ျခင္းမျပဳရ” လို႔ ျပ႒ာန္းထားပါတယ္။ ဒီပုဒ္မ ၂၄ ကို ေဖာက္ဖ်က္က်ဴးလြန္ပါက ျပစ္မႈထင္ရွားေၾကာင္း စီရင္ျခင္းခံရရင္ ေထာင္ဒဏ္ သံုးႏွစ္အထိ ျဖစ္ေစ၊ ေငြဒဏ္ အနည္းဆံုး က်ပ္တစ္ေထာင္မွ အမ်ားဆံုး က်ပ္သံုးေသာင္း အထိျဖစ္ေစ၊ ဒဏ္ႏွစ္ရပ္လံုးျဖစ္ေစ ခ်မွတ္ႏိုင္တဲ့အျပင္ သက္ဆိုင္တဲ့ သက္ေသခံပစၥည္းေတြကိုလည္း ျပည္သူ႔ဘ႑ာအျဖစ္ သိမ္းဆည္းႏိုင္တယ္လို႔ ပုဒ္မ ၃၀ မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ တရားမ၀င္ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ MLM ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ အြန္လိုင္းကို အသံုးျပဳၿပီး ကုန္ပစၥည္းေတြကို ေၾကာ္ျငာရာမွာ အလြန္အၾကဴး ေဖာ္ျပမႈေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ ဥပမာ ကင္ဆာေရာဂါေပ်ာက္တာတို႔၊ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိေရာဂါ ေပ်ာက္တာတို႔ စတဲ့ကမၻာေပၚမွာ ေဆးပညာရွင္ေတြေတာင္ ေပ်ာက္ေအာင္ မကုသႏိုင္ေသးတဲ့ ေရာဂါေတြကို ေပ်ာက္တယ္ဆိုၿပီး ျဖည့္စြက္စာေတြကို အလြန္အၾကဴး ေၾကာ္ျငာလာတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးဌာန (FDA) ရန္ကုန္ ႐ုံးခြဲတာ၀န္ခံ ေဒါက္တာမင္း၀န္က “ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ ျဖည့္စြက္အစာေတြအေနနဲ႔ သြင္းလာကတည္းကိုက ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီက တရား၀င္လိုင္စင္ယူထားတဲ့ သူကိုေတာင္မွ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီကေန မွတ္ခ်က္က ဘာျပဳထားလဲဆိုေတာ့ ေရာဂါတစ္ခုကို ေပ်ာက္ပါသည္ ဆိုတဲ့ဟာနဲ႔ လံုး၀ေၾကာ္ျငာၿပီး ေရာင္းခြင့္မရွိပါဘူးလို႔ အဲဒီလို ထည့္ထားၿပီးသား။ အဲဒါကို သူတို႔က ေက်ာ္ၿပီးလုပ္တယ္ဆိုရင္ တင္သြင္းခြင့္တို႔ ဘာတို႔ကို ျပန္သိမ္းခြင့္ရွိတယ္။ ျပန္သိမ္းခဲ့တဲ့ ထံုးစံလည္း ရွိခဲ့တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ စစ္လိုက္တာကေတာ့ သြင္းလာတဲ့ဟာက ေကာင္း၊ မေကာင္း ဆိုတာကို စစ္တယ္။ သြင္းလာတဲ့အေပၚမွာ ေရးထားတဲ့ အညႊန္းေတြ အကုန္လံုးကို စစ္တယ္။ အဲဒီအညႊန္းေတြမွာ သူတို႔ေၾကာ္ျငာေနတဲ့ ဘာေရာဂါႀကီးေတာ့ ေပ်ာက္တယ္ဆိုၿပီး မေရးရဘူး။ သူတို႔က ျဖည့္စြက္အစာပဲ ျဖစ္တယ္။ ေဆးမဟုတ္ဘူး။ ေဆးဆုိရင္ေတာင္မွ ဘယ္ေရာဂါ ေပ်ာက္ပါတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတဲ့ ေဆးဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ေလးရွားတယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိးကို ကြၽန္ေတာ္တို႔က ထည့္သြင္းၿပီး ေဖာ္ျပခြင့္မရွိဘူး။ ဒါ ကြၽန္ေတာ္တို႔ စည္းကမ္းေပါ့။ သြင္းတုန္းကေတာ့ ျဖည့္စြက္စာက ကိုက္ညီတယ္။ သူတို႔ ျပန္ေၾကာ္ျငာေတာ့မွ တရားလြန္ေတြ ေၾကာ္ျငာကုန္တာ။ အဲဒီလိုဟာမ်ဳိးက မေၾကာ္ျငာရပါဘူးဆိုတာ သူတို႔ကို ကြၽန္ေတာ္တို႔က အေၾကာင္းၾကားထားၿပီးသားပါ။ သူတို႔လည္း ဒါကို လက္ခံထားၿပီးသား” လို႔ ဆိုပါတယ္။

“အလြန္အက်ဴးညႊန္း အြန္လိုင္းမွာ ေၾကာျ္ငာေနတာေတြက လိမ္ေနတာပဲ။ ေျပာေနတဲ့ သူေတြကလည္း ထုတ္ကုန္ေတြကို သူတို႔ကိုယ္တိုင္ မသံုးဖူးလို႔ပဲ ျဖစ္ရမယ္။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ ေရာဂါခံစားရရင္လည္း ဒီေဆးေတြကို အားကိုးမွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ထင္တယ္။ အဲဒါေတြက ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ ကင္ဆာကို ေပ်ာက္တယ္ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဆရာ၀န္ေတြေတာင္မွ အကုန္လံုး ကင္ဆာသမားေတြကို ေပ်ာက္ေအာင္ ကုေပးႏိုင္တယ္လို႔ အာမမခံထားဘူး။ ဒါက မက္လံုးေတာင္ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ လိမ္ညာေနတဲ့ အဆင့္ကို ေရာက္ေနၿပီ” လို႔ အေထြေထြေရာဂါကု ဆရာ၀န္တစ္ဦးက ေထာက္ျပပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အြန္လိုင္းမွာ ေၾကာ္ျငာေနတဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြက တရား၀င္ တင္သြင္းလာျခင္း ရွိ မရွိကို မသိရွိတဲ့အျပင္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစားအေသာက္နဲ႔ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရး ဦးစီးဌာနမွာ FDA ေထာက္ခံခ်က္ ေလွ်ာက္ထားထားတဲ့ ပစၥည္းေတြ မဟုတ္ဘူးလို႔ ေဒါက္တာမင္း၀န္က ဆက္ေျပာပါတယ္။

“အြန္လိုင္းကဟာေတြနဲ႔ အခုဟာေတြက အတူတူပဲ။ အခုေၾကာ္ျငာေနတဲ့ ဟာေတြကလည္း တရား၀င္ တကယ္တင္သြင္း လာတာေတြလား၊ မတင္သြင္း လာတာေတြလား ဆိုတာေတာ့ မသိဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ လိုင္စင္၀င္ထားတဲ့ဟာေတြ မဟုတ္ဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ ေထာက္ခံခ်က္ ေလွ်ာက္ထားတဲ့ဟာေတြ မဟုတ္ဘူး။ သူတို႔ေတြက ေၾကာ္ျငာၾကတယ္။ FDA ေထာက္ခံခ်က္ အျပည့္ရွိတယ္ ဆိုတာက တျခား FDA လား၊ ျမန္မာျပည္က FDA လား မသိဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ သူတို႔က ေရးရင္ FDA လို႔သာေရးတာ။ ဘယ္ FDA ဆိုတာ သူတို႔မေရးဘူး။ တကယ္ေတာ့ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ FDA ေထာက္ခံခ်က္နဲ႔ ဟာေတြ မဟုတ္ၾကဘူး။ မ်ားေသာအားျဖင့္ကိုေျပာတာ အကုန္လံုးကိုေျပာတာ မဟုတ္ဘူး။ သူတို႔ေျပာတဲ့ FDA ဆိုတာ လံုးၿပီးသံုးလိုက္ၾကတာ။ ဘယ္ေနရာကေန ရထားမွန္းမသိတဲ့ FDA ေထာက္ခံခ်က္ ဆိုတာနဲ႔ သူတို႔က FDA ေထာက္ခံခ်က္ရွိတယ္ဆိုၿပီး လံုးခ်လိုက္တာေပါ့” လို႔ ေဒါက္တာမင္း၀န္က ဆိုပါတယ္။

MLM ကုမၸဏီေတြရဲ႕ဒဏ္ကို အဆိုးဆံုး ခံရတာကေတာ့ နယ္ကလူေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီထက္ပိုဆိုးတာကေတာ့ နယ္ကလူနာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လူနာဆီကို MLM ကုမၸဏီက ေရာက္လာၿပီး သူတို႔ရဲ႕ ေဆးေတြ၊ ဓာတ္စာေတြကို ေသာက္ဖို႔ ဆြယ္တဲ့အတြက္ ေရာဂါကကုသဖို႔ ေနာက္က်သြားတဲ့ လူနာမ်ဳိးေတြ ရွိတယ္လို႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ တႏိုင္းၿမိဳ႕နယ္မွာ တာ၀န္က်ေနတဲ့ ဆရာ၀န္တစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။

“သူတို႔ေဆးေတြ ေသာက္ေနတဲ့အတြက္ တခ်ဳိ႕ေရာဂါေတြက ကုသရာမွာ ေနာက္က်သြားရတာေတြ ရွိတယ္။ ေစာေစာစီးစီး ကုရမယ့္ေရာဂါကို သူတို႔ေဆးေတြက အၾကာႀကီး စြဲေသာက္ခိုင္းတဲ့အတြက္ ေရာဂါအေျခအေန ဆိုးၿပီးမွ ေရာက္လာတဲ့ လူနာမ်ဳိးေတြ ရွိတယ္” လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ သူကိုယ္တိုင္ ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ လူနာတစ္ဦးရဲ႕ ျဖစ္ရပ္ကိုလည္း ဆက္လက္ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“လူနာက ႏွလံုးမွာ အဆို႔ရွင္ မေကာင္းတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အဲဒီအဆို႔ရွင္မွာ ေရာဂါပိုး၀င္မွာ စိုးလို႔ ေဆးတိုက္ေနတာေပါ့။ အဲဒီလို ေဆးတိုက္ေနရင္းနဲ႔ လူနာက အခ်ိန္တန္လို႔ ပိုက္ဆံလည္း တတ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ခြဲလို႔ရမယ့္သေဘာ ရွိတာေပါ့။ လူနာကလည္း တစ္ဖက္တစ္လမ္းကေန ပိုက္ဆံရွာေနခ်ိန္မွာ MLM ကုမၸဏီေတြက လူနာဆီ ေရာက္လာတယ္။ လူနာဆီေရာက္တဲ့အခါ သူတို႔ ေဆးကိုသံုးရင္ ႏွလံုးလည္း ေကာင္းတယ္ဆိုၿပီး ၀ိုင္းညႊန္းၾကေတာ့ လူနာက သူတို႔ေဆးကို သံုးလိုက္တယ္။ သံုးၿပီး ကြၽန္ေတာ့္ဆီ ေရာက္လာတဲ့ အခ်ိန္မွာ လူနာရဲ႕ႏွလံုးက အေျခအေန ေတာ္ေတာ္ဆိုးေနၿပီ။ ဘာျဖစ္လဲဆိုေတာ့ အခု သူ႔ေရာဂါကိုကုဖို႔ အခက္အခဲ ျဖစ္သြားတယ္။ အရင္အေျခအေနအတိုင္း ျပန္ျဖစ္သြားတယ္။ ပါရဂူက ထိန္းေပးထားတဲ့ဟာက အဆင္မေျပေတာ့ဘူး။ သူ႔ေရာဂါက အရင္အေျခအေနအတိုင္း ျပန္ျဖစ္သြားတယ္။ ၿပီးေတာ့ ပိုက္ဆံကလည္း မေျပလည္ေတာ့ဘူး။ MLM က ေဆးေတြကို ၀ယ္ေသာက္တာ သိန္းဆယ္ဂဏန္းေက်ာ္ေလာက္ ကုန္သြားတယ္” လို႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ တႏိုင္းၿမိဳ႕နယ္မွာ တာ၀န္က်ေနတဲ့ ဆရာ၀န္တစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။

ဒီျဖစ္ရပ္ကိုၾကည့္ရင္ ဒါဟာ စားသံုးသူ လူနာကို ေရာဂါေပ်ာက္မယ္လို႔ လိမ္လည္ၿပီး ေရာင္းခ်ခဲ့တာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၄ ခု ႏွစ္ မတ္ ၁၄ ရက္ ျပ႒ာန္းထားတဲ့ စားသံုးသူ အကာအကြယ္ေပးေရး ဥပေဒမွာ လိမ္လည္လွည့္ျဖားမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကုန္စည္ ဒါမွမဟုတ္ ၀န္ေဆာင္မႈနဲ႔ စပ္လ်ဥ္းၿပီး စားသံုးသူ ထင္ေယာင္ထင္မွား ျဖစ္ေစဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ မွားယြင္းေဖာ္ျပမႈကိုျဖစ္ေစ၊ မမွန္ကန္တဲ့ ေၾကာျငာကိုျဖစ္ေစ သေဘာ႐ိုးနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ျခင္း မဟုတ္တဲ့ ျပဳလုပ္မႈကို လည္းေကာင္း၊ ကုန္စည္ ဒါမွမဟုတ္ ၀န္ေဆာင္မႈနဲ႔ စပ္လ်ဥ္းၿပီး သဘာ၀ အရည္အေသြးကိုျဖစ္ေစ၊ ထုတ္လုပ္မႈျဖစ္စဥ္ကိုျဖစ္ေစ၊ ေဆာင္ရြက္မႈျဖစ္စဥ္ကိုျဖစ္ေစ၊ ၀ိေသသ လကၡဏာကိုျဖစ္ေစ၊ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စံခ်ိန္စံညႊန္းကိုျဖစ္ေစ၊ ရည္ရြယ္ခ်က္ကိုျဖစ္ေစ၊ အေရအတြက္ကိုျဖစ္ေစ အမ်ားျပည္သူက ယံုၾကည္မႈလြဲမွားစြာ လက္ခံဖို႔ မ႐ိုးမေျဖာင့္တဲ့ သေဘာနဲ႔ ျပဳလုပ္မႈကို ဆိုတယ္လို႔ အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆိုထားပါတယ္။

စားသံုးသူ အကာအကြယ္ေပးေရး ဥပေဒရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ စားသံုးသူေတြအေနနဲ႔ မိမိတို႔အခြင့္အေရးကို သိရွိနားလည္ၿပီး ေတာင္းဆိုႏိုင္ဖို႔နဲ႔ ကုန္စည္ ဒါမွမဟုတ္ ၀န္ေဆာင္မႈကို သံုးစြဲရာမွာ လိမ္လည္လွည့္ျဖားမႈတို႔ မခံရေစဖို႔ အတြက္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ပုဒ္မ ၈ ပုဒ္မခြဲ(ဆ)မွာ “သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းက သိပၸံနည္းက် သုေတသနျပဳ ေဆာင္ရြက္ခ်က္၊ ေတြ႕ရွိခ်က္ အေထာက္အထားမ်ား မရွိဘဲ က်န္းမာေရးႏွင့္ အာဟာရဆိုင္ရာ အာမခံခ်က္မ်ား ေဖာ္ျပထားသည့္ ကုန္စည္” ကို ထုတ္လုပ္ျခင္း၊ ကုန္သြယ္ျခင္း၊ ေဆာင္ရြက္ျခင္း မျပဳရလို႔ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ေတြကို တားျမစ္ထားပါတယ္။

ပုဒ္မ ၈ က တားျမစ္ခ်က္ေတြကို ေဖာက္ဖ်က္ေၾကာင္း စစ္ေဆးေတြ႕ရွိပါက သတိေပးျခင္း၊ ျပင္းထန္စြာ သတိေပးျခင္း၊ ေလ်ာ္ေၾကးေပးေစျခင္း၊ အျငင္းပြားေနတဲ့ ကုန္စည္ကို ေရာင္းခ်ျဖန္႔ျဖဴးခြ့္ ကာလ အကန္႔အသတ္ တားျမစ္ျခင္း၊ ကုန္စည္ကို ေစ်းကြက္အတြင္းကေန ျပန္လည္သိမ္းဆည္းေစျခင္း၊ စားသံုးသူတို႔အတြက္ ေဘးဥပါဒ္ အႏၲရာယ္ ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ကုန္စည္ကို ဖ်က္ဆီးေစျခင္း၊ လုပ္ငန္းလိုင္စင္ကို ယာယီပိတ္သိမ္းျခင္း ဒါမွမဟုတ္ အျမဲပိတ္သိမ္းျခင္းတို႔ကို ေဆာင္ရြက္ဖို႔ လိုအပ္ပါက သက္ဆိုင္ရာ ၀န္ႀကီးဌာနေတြနဲ႔ ညိႇႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းတို႔နဲ႔ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ပုဒ္မ ၉ ပုဒ္မခြဲ (ဆ)မွာ “သတင္းအခ်က္အလက္ အျပည့္အစံု ခိုင္မာမႈမရွိေသာ ခ်ဲ႕ကားေဖာ္ျပမႈမ်ားကို အသံုးျပဳျခင္း” ကို စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ေတြအေနနဲ႔ ၀ယ္ယူသူ ဒါမွမဟုတ္ အသံုးျပဳသူေတြ ထင္ေယာင္ထင္မွား ျဖစ္ေစဖို႔ ရည္ရြယ္ၿပီး ေရာင္းခ်ဖို႔ ကမ္းလွမ္းျခင္း၊ အေရာင္းျမႇင့္တင္ျခင္း၊ ေၾကာ္ျငာျခင္းေတြကို မျပဳလုပ္ရဘူးလို႔ ျပ႒ာန္းထားပါတယ္။

ပုဒ္မ ၉ ပါ ျပ႒ာန္းခ်က္ကို ေဖာက္ဖ်က္က်ဴးလြန္ေၾကာင္း ျပစ္မႈထင္ရွား စီရင္ျခင္းခံရပါက သံုးႏွစ္ထက္ မပိုတဲ့ ေထာင္ဒဏ္ျဖစ္ ေစ၊ က်ပ္သိန္း ၅၀ ထက္မပိုတဲ့ ေငြဒဏ္ျဖစ္ေစ၊ ဒဏ္ႏွစ္ရပ္လံုးျဖစ္ေစ ခ်မွတ္ျခင္းခံရမယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

“စားသံုးသူ အကာအကြယ္ေပးေရး ဥပေဒမွာလည္း စားသံုးသူကို လွည့္ျဖားတာတို႔ ေနာက္ၿပီးျဖစ္လာတဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိးေတြကို တာ၀န္ယူႏိုင္တာ မရွိရင္ေတာ့ ဒါစားသံုးသူရဲ႕ ရပိုင္တဲ့ အခြင့္အေရးကို ခ်ဳိးေဖာက္တာျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ဥပေဒနဲ႔ ၿငိစြန္းတာပါပဲ” လို႔ စားသံုးသူမ်ားသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴး ဦးေမာင္ေမာင္က ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ MLM ကုမၸဏီမွ ကိုယ္စားလွယ္ေတြအေနနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ Product ကို လာေရာင္းပါက ေအာက္ပါ အခ်က္ေတြကို ေမးသင့္တယ္လို႔ အေထြေထြေရာဂါကု ဆရာ၀န္တစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။ အဲဒီအခ်က္ေတြကေတာ့

၁။ FDA က ခြင့္ျပဳထားသလား။

၂။ ခြင့္မျပဳရင္ Traditional Medicine လား၊ Remedies လား။

၃။ Mechanism of Action (ေဆးရဲ႕အလုပ္လုပ္ပံုက ဘယ္လိုလဲ)

၄။ Onset of Action (ဘယ္ေလာက္ၾကာရင္ ေဆးစြမ္းျပမလဲ)

၅။ Side Effects (ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးေတြ)

၆။ Thesis Paper (စစ္တမ္းေတြ လုပ္ထားသလား၊ ဘယ္ႏိုင္ငံ၊ ဘယ္တကၠသိုလ္၊ ဘယ္ေက်ာင္းမွာ ဘာ Result ေတြ ထြက္ခဲ့သလဲ)

၇။ Success Rate (ေအာင္ျမင္မႈ ရာႏႈန္းဘယ္ေလာက္လဲ)

၈။ Member ေတြတင္မဟုတ္ဘဲ အျမဲသံုးေနတဲ့ Customer ေတြေရာရွိလား။ ဘယ္လိုဆက္သြယ္ရမလဲ။

၉။ ကိုယ္စားလွယ္ (ေဆးေရာင္းတဲ့သူက) ဘယ္တကၠသိုလ္က ဘြဲ႕ရထားတာလဲ။ Pharmacy လား Paramedic လား။

၁၀။ ဒီ Product ရဲ႕ Indication ကို ဘယ္လိုသိတာလဲ။

၁၁။ Ingredients ပါ၀င္တဲ့ပစၥည္းက ဘာလဲ။ Chemical လား၊ Synthetic လား၊ Natural Product လား။

၁၂။ Pharmacy တစ္ခုခုက သံုးေပးေနတာရွိလား။ (AA တို႔ SUN တို႔လို ကုမၸဏီႀကီးေတြက Order မွာသလား)

၁၃။ ဒီေဆးေတြကို Prescribe လုပ္ေပးတတ္တဲ့ ဆရာ၀န္တစ္ေယာက္ေယာက္ ရွိသလား။

၁၄။ ဒီေဆးနဲ႔ လက္ေတြ႔ေပ်ာက္ဖူးတဲ့ လူနာတစ္ေယာက္ေယာက္နဲ႔ ခ်ိတ္ေပးလို႔ရမလား။

၁၅။ MLM ရဲ႕ Member ေတြထဲမွာ In Service ဆရာ၀န္ေတြရွိလား။

၁၆။ ဘယ္ကာလ အပိုင္းအျခားအထိ ေသာက္ရမလဲ။ ေရာဂါမသက္သာရင္ တိုင္ပင္လို႔ရမယ့္သူရွိလား။

၁၇။ အေျခအေန မေကာင္းဘူးဆို တက္ေရာက္ကုသလို႔ရမယ့္ MLM က Health Care Centre မ်ဳိးရွိလား။

၁၈။ ဒါျဖစ္ရင္ ဒီေဆးေသာက္ပါလို႔ ၫႊန္းရေအာင္ Diagnosis (ေရာဂါအမည္) ဘယ္လိုစြဲပါသလဲ။

၁၉။ Symptoms လကၡဏာကို ကုတာလား။ Disease ေရာဂါကို ကုတာလား။

၂၀။ ဆရာ၀န္ေတြက ဘာေၾကာင့္ လက္မခံၾကတာလဲ။

၂၁။ လူနာရယ္ ဆရာ၀န္ရယ္ MLM က ကိုယ္စားလွယ္ရယ္ သံုးပြင့္ဆိုင္ ေဆြးေႏြးႏိုင္ပါသလား ဆိုတဲ့ အခ်က္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အစားအစာ ေဘးကင္းေရးနဲ႔ စားသံုးသူကာကြယ္ေရးအတြက္ ဥပေဒ ႏွစ္ခုသာ ျပဌာန္းထားပါတယ္။ အစားအစာ ေဘးကင္းေရးအတြက္ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္မွာ အမ်ဳိးသား အစားအေသာက္ဥပေဒကို ျပဌာန္းခဲ့ၿပီး စားသံုးသူ ကာကြယ္ေရးအတြက္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ စားသံုးသူ အကာအကြယ္ေပးေရးဥပေဒကို ျပဌာန္းခဲ့ပါတယ္။ အေကာင္းအထည္ေဖာ္မႈ အပိုင္းမွာေတာ့ အစားအစာ ေဘးကင္းေရး အတြက္ဆိုရင္ က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစား၀န္ႀကီးဌာနက အေကာင္းအထည္ ေဖာ္ရတာျဖစ္ၿပီး စားသံုးသူ ကာကြယ္ေရး အတြက္ဆိုရင္ စီးပြားေရးနဲ႔ ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး ၀န္ႀကီးဌာနက အေကာင္အထည္ေဖာ္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

လက္ရွိမွာ က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစား၀န္ႀကီးဌာနက အစားအစာ ေဘးကင္းေရးအတြက္ MLM ကုမၸဏီေတြက FDA ေထာက္ခံခ်က္ ရယူျခင္းမရွိဘဲ ျဖန္႔ခ်ိေရာင္းခ်ခဲ့တဲ့ ျဖည့္စြက္စာတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ MLM ကုမၸဏီ ၂၀ ေလာက္က တာ၀န္ရွိသူေတြကို အမ်ဳိးသား အစားအေသာက္ ဥပေဒနဲ႔ အမႈဖြင့္ထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။

စားသံုးသူကာကြယ္ေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ MLM ကုမၸဏီေတြက ထုတ္လုပ္ျဖန္႔ခ်ိေရာင္းခ်တဲ့ ေဆး၊ ဆပ္ျပာ၊ ေပါင္ဒါ၊ ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္ စတဲ့ လူသံုးကုန္ အမ်ဳိးမ်ဳိးအျပင္ ပိုလန္၊ ဗီတာမင္စီ၊ ပဲႏို႔ စတဲ့ အာဟာရဓာတ္စာ၊ ျဖည့္စြက္စာေတြကိုလည္း စားသံုးသူေတြအေနနဲ႔ ေက်နပ္မႈမရွိပါက စားသံုးသူေရးရာ ဦးစီးဌာနက ဖြင့္လွစ္ထားတဲ့ Constumer Information and Complaint Center (CICC) ေတြမွာ တိုင္ၾကားႏိုင္ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္ၾကားခ်င္တယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ကုန္ပစၥည္းနဲ႔ ၀န္ေဆာင္မႈေတြကို ၀ယ္ယူသံုးစြဲရာမွာ ေငြေပးေခ်မႈေျပစာ အေထာက္အထားေတြ ရယူသိမ္းဆည္းထားဖို႔နဲ႔ နစ္နာဆံုးရံႈးမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ သက္ဆိုင္ရာ ဌာနေတြေတြကို ဆက္သြယ္တိုင္ၾကားပါက အသံုးျပဳ တင္ျပႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

စားသံုးသူေတြအေနနဲ႔ မိမိတို႔ နစ္နာမႈ ဆံုး႐ံႈးမႈေတြကို တိုင္ၾကားမယ္ဆိုပါက နည္းလမ္းေလးသြယ္နဲ႔ တိုင္ၾကားႏိုင္ၿပီး http://www.doca.gov.mm/complaint/public/ မွာ တိုင္ၾကားမႈပံုစံ ျဖည့္စြက္၍ တိုင္ၾကားႏိုင္ျခင္း၊ တိုင္းၾကားမႈပံုစံကို Download ရယူ၍ အခ်က္အလက္မ်ား ျဖည့္စြက္ကာ တိုင္ၾကားသူက လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီး သက္ဆိုင္ရာ တိုင္းေသႀကီး၊ ျပည္နယ္၊ ခ႐ိုင္ စားသံုးသူေရးရာ ဦးစီးဌာနသို႔လိပ္မူ၍ တိုင္ၾကားႏိုင္ျခင္း၊ သက္ဆိုင္ရာ တိုင္းေဒသႀကီး၊ ျပည္နယ္၊ ခ႐ိုင္ေတြမွာ ဖြင့္လွစ္ထားတဲ့ CICC မ်ားရဲ႕ ဖုန္းနံပါတ္ေတြကို ဆက္သြယ္၍ အေထာက္အထားမ်ားနဲ႔အတူ တိုင္ၾကားႏိုင္ျခင္း၊ သက္ဆိုင္ရာ တိုင္းေသႀကီး၊ ျပည္နယ္၊ ခ႐ိုင္ေတြမွာ ဖြင့္လွစ္ထားတဲ့ CICC မ်ားမွာ လူကိုယ္တိုင္သြားေရာက္၍ သတ္မွတ္တိုင္ၾကားမႈပံုစံ ျဖည့္စြက္ၿပီး စာရင္းသြင္း တိုင္းၾကားႏိုင္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

“အဓိကကေတာ့ ေထာက္ခံခ်က္ရွိထားတဲ့ အစားအေသာက္၊ ေထာက္ခံခ်က္ရွိထားတဲ့ ေဆး၀ါး၊ ေထာက္ခံခ်က္ ရွိထားတဲ့ အလွကုန္ပစၥည္းေတြကိုပဲ ေရြးၿပီးသံုးၾကပါ။ ၀ယ္ယူသံုးစြဲသူေတြက မသိလို႔ ၀ယ္ယူသံုးစြဲတဲ့ အခါက်ေတာ့ သြင္းတဲ့သူေတြကလည္း သြင္းေနၾကတာေပါ့။ တားဆီးလို႔ မရတဲ့ လိုင္းေပါင္းစံုကေန လာေနၾကတာေပါ့။ အဲဒါေၾကာင့္ စားသံုးသူေတြကိုယ္၌ကလည္း အာမခံရွိတဲ့ဟာေတြကိုပဲ ၀ယ္ယူသံုးစြဲၾကပါလို႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္” လို႔ အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးဌာန (FDA) ရန္ကုန္႐ုံးခြဲတာ၀န္ခံ ေဒါက္တာမင္း၀န္က ဆိုပါတယ္။

 

June 11, 2018














Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.