ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ မိုးဦးႏွင့္မိုးေႏွာင္းကာလမ်ားတြင္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္အတြင္း ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ မုန္တိုင္းမ်ားအနက္ အမ်ားစုမွာ ၀င္ေရာက္တိုက္ခတ္ျခင္းမ်ားကို ၾကံဳေတြ႕ရလ်က္ရိွသည္။

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံ၏ ေနာက္တြင္ မုန္တိုင္းဒဏ္ကို အမ်ားဆံုးခံစားရၿပီး မုန္တိုင္း၀င္ေရာက္သည့္ ဒုတိယႏိုင္ငံအျဖစ္လည္း ရပ္တည္လ်က္ရိွသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ မုန္တိုင္း၀င္ေရာက္မႈမ်ားအနက္ ေသေၾကပ်က္စီးမႈအမ်ားဆံုးႏွင့္ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈအမ်ားဆံုးမုန္တိုင္းမွာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္က ျမစ္၀ကြၽန္းေပၚေဒသသို႔ ၀င္ေရာက္တိုက္ခတ္ခဲ့သည့္ နာဂစ္မုန္တိုင္းျဖစ္သည္။

နာဂစ္မုန္တိုင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံကုန္းေျမသို႔ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေမ ၂ ရက္တြင္ စတင္ ၀င္ေရာက္လာခဲ့ၿပီး ဧရာ၀တီျမစ္၀ကြၽန္းေပၚေဒသတြင္ ကီလိုမီတာ ၄၀ ခန႔္အထိ ၀င္ေရာက္ခဲ့ကာ ႀကီးမားေသာ ပ်က္စီးမႈမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစခဲ့ၿပီး လူဦးေရ သိန္းႏွင့္ခ်ီ ေသဆံုးခဲ့သည္။ ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးမႈတန္ဖိုးမွာ က်ပ္ ၆၂,၉၈၈,၀၀၀,၀၀၀ (အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၀ ဘီလ်ံ) ေက်ာ္ျဖစ္ကာ ေျမာက္အိႏၵိယ သမုဒၵရာအတြင္းျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ မုန္တိုင္းမ်ားအနက္ ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးမႈ အမ်ားဆုံး မုန္တိုင္းတစ္ခုအျဖစ္ မွတ္တမ္း၀င္ခဲ့သည္။

လက္ရိွတြင္ မိုခါမုန္တုိင္းမွာလည္း ေမ ၁၄ ရက္တြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္စစ္ေတြၿမိဳ႕သို႔ ၀င္ေရာက္တိုက္ခတ္မည္ဟု ကမၻာ့မိုးေလ၀သဌာနမ်ားႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမိုးေလ၀သႏွင့္ ဇလေဗဒညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနက ထုတ္ျပန္ေၾကညာထားသည္။

မုန္တိုင္းမွာ ကုန္းတြင္းပိုင္းသို႔ ၀င္ေရာက္လာပါက ေလတိုက္ႏႈန္း မိုင္ ၁၀၀ ေက်ာ္အထိရိွလာမည္ဟု ခန္႔မွန္းထားသည္။

ယင္းေၾကာင့္ မုန္တိုင္းႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္အခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

■ မုန္တိုင္းအႏၲရာယ္သတိေပးခ်က္အဆင့္

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ မုန္တိုင္းအႏၲရာယ္သတိေပးခ်က္အဆင့္ကို အေရာင္ငါးေရာင္ျဖင့္ ခြဲျခားေဖာ္ျပလ်က္ရိွသည္။ အေရာင္မ်ားမွာ အ၀ါေရာင္၊ လိေမၼာ္ေရာင္၊ အနီေရာင္၊ အညိဳေရာင္၊ အစိမ္းေရာင္တို႔ျဖစ္သည္။

အ၀ါေရာင္အဆင့္ သတ္မွတ္ထားပါက ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္/ကပၸလီပင္လယ္ ျပင္တို႔တြင္ မုန္တိုင္းမ်ားျဖစ္ေပၚေနၿပီး မုန္တိုင္း၏ အေျခအေနကို သတိထားနားစြင့္ရ မည့္ အေျခအေနျဖစ္သည္။

လိေမၼာ္ေရာင္သတ္မွတ္ထားပါက မုန္တိုင္းမွာ ျမန္မာ့ကမ္း႐ိုးတန္းသို႔ ဦးတည္ေနၿပီး မုန္တိုင္း၏ ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္ကို အထူး သတိထားေစာင့္ၾကည့္ရမည့္ အေျခအေန ျဖစ္သည္။

အနီေရာင္အဆင့္မွာ မုန္တိုင္းသည္ ျမန္မာ့ကမ္း႐ိုးတန္းသို႔ ၁၂ နာရီအတြင္း ေရာက္ရိွလာမည္ျဖစ္ၿပီး အႏၲရာယ္ရိွလာကာ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရေသာ ေနရာမ်ားသို႔ေျပာင္းေရႊ႕ရမည့္အေျခအေနျဖစ္သည္။

အညိဳေရာင္အဆင့္မွာ အျပင္းဆံုးအဆင့္ျဖစ္ၿပီး ယင္းကာလမွာ မုန္တိုင္းအႏၲရာယ္က်ေရာက္ေနကာ လံုျခံဳရသည့္ေနရာတြင္ ေနထိုင္ရမည့္အခ်ိန္လည္းျဖစ္သည္။

အစိမ္းေရာင္အဆင့္္မွာ မုန္တိုင္းပ်က္ျပယ္အားေပ်ာ့သြားၿပီျဖစ္ကာ ေနအိမ္မ်ားသို႔ ျပန္ႏိုင္သည့္အေျခအေနျဖစ္သည္။

■ မုန္တိုင္းအတြက္ ဘယ္လိုႀကိဳျပင္ဆင္မလဲ

မုန္တိုင္းမက်ေရာက္မီတြင္ မိမိပတ္၀န္းက်င္၌ ေဘးအႏၲရာယ္ျဖစ္ႏိုင္ေျခမ်ားႏွင့္ အိမ္၏ ၾကံ့ခိုင္မႈကို စစ္ေဆးရမည္။ အိမ္အနီးအနားရိွ က်ဳိးလြယ္ျပတ္လြယ္ႏိုင္သည့္ သစ္ပင္မ်ားကို ခုတ္ထြင္ရွင္းလင္းထားရမည္ျဖစ္သည္။

မိသားစုမ်ား အေရးေပၚေနရာေရႊ႕ေျပာင္းႏိုင္သည့္ ေနရာမ်ားျဖစ္သည့္ ကုန္းျမင့္၊ ေရလြတ္ႏုိင္သည့္ ေနရာမ်ား၊ အေဆာက္အအံုမ်ားကို ရွာေဖြထားရမည္ျဖစ္ၿပီး မိသားစုဆံုရပ္မ်ားကို ႀကိဳတင္သတ္မွတ္ထားရမည္ ျဖစ္သည္။

အေရးေပၚပစၥည္းမ်ားျဖစ္သည့္ အသက္ကယ္အကၤ်ီ၊ ေဘာကြင္း၊ ေလလံုပိတ္ ပလတ္စတစ္ပံုးအလြတ္မ်ား၊ ဌက္ေပ်ာတံုး၊ သစ္တံုး၊ ကားတာယာကြၽတ္ အစရိွသည္တို႔ကို ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားရမည္ျဖစ္သည္။

မုန္တိုင္းသတိေပးခ်က္မ်ားရရိွလာပါက မိုးေလ၀သသတင္းမ်ားကို စဥ္ဆက္မျပတ္နားေထာင္ေနရမည္ျဖစ္ၿပီး အျခားသူမ်ားကို မွ်ေ၀ရမည္ျဖစ္ကာ ေကာလာဟလသတင္းမ်ားကို မယံုၾကည္ရန္ အေရးႀကီးသည္။

မိသားစု၀င္မ်ား ကြဲကြာသြားပါက ျပန္လည္ဆက္သြယ္ရမည့္ ဖုန္းနံပါတ္၊ အမည္၊ ရပ္ကြက္၊ ေက်းရြာ၊ ၿမိဳ႕၊ ဆက္သြယ္ရမည့္သူ အစရိွသည္တို႔ကို ေရးသားထားၿပီး မိသားစု၀င္တိုင္းယူေဆာင္ထားရမည္ျဖစ္ကာ မေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ ေဆာင္ထားရမည္ျဖစ္သည္။

အေရးေပၚသံုးပစၥည္းမ်ား၊ ရိကၡာႏွင့္ အေရးႀကီးစာရြက္စာတမ္းမ်ားကို မိမိႏွင့္အတူထားရိွရမည္ျဖစ္ၿပီး မုန္တိုင္းဒီေရကိုလည္း ဂ႐ုျပဳရမည္ျဖစ္သည္။

မုန္တိုင္းညြန္ၾကားခ်က္မ်ားရရိွလာပါက ေရြးခ်ယ္ထားေသာ ေဘးလြတ္ရာသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ခိုလႈံရမည္ျဖစ္သည္။

■ မုန္တိုင္းတိုက္ခတ္ေနခ်ိန္မွာ ေရွာင္ရွားရမည့္ အျပဳအမူမ်ား

မုန္တိုင္းတိုက္ခတ္ေနသည့္ အခ်ိန္တြင္ ေရွာင္ရွားရမည့္အေျခအေနမ်ားအနက္ အခ်ဳိ႕မွာ တိရစၦာန္မ်ားကို ခ်ည္ေႏွာင္ထားျခင္းမျပဳရန္၊ ေရထဲတြင္ မလိုအပ္ဘဲေရကူးျခင္း၊ လမ္းေလွ်ာက္ျခင္းမ်ားကို မျပဳရန္၊ ေလမုန္တိုင္းအနည္းငယ္ အားေလ်ာ့သြားသည့္အခ်ိန္တြင္ အိမ္အျပင္ထြက္ျခင္း၊ ကမ္းေျခ၊ ျမစ္ကမ္းနား ကမ္းနဖူးမ်ားကို သြားေရာက္ျခင္းမျပဳရန္ စသည္တို႔ျဖစ္သည္။

■ မုန္တိုင္းတိုက္ခတ္ၿပီးခ်ိန္တြင္ ေရွာင္ရွားရမည့္အခ်က္မ်ား

မုန္တိုင္းတိုက္ခတ္ၿပီးခ်ိန္တြင္ ေရွာင္ရွားရမည့္အခ်က္မ်ားမွာ သက္ဆိုင္ရာဌာနမွ ထုတ္ျပန္သည့္ မိုးေလ၀သသတင္းမ်ားကို စဥ္ဆက္မျပတ္နားေထာင္ေနရမည္ျဖစ္ၿပီး အျခားသူမ်ားကို မွ်ေ၀ရမည္ျဖစ္ကာ ေကာလာဟလသတင္းမ်ားကို မယံုၾကည္ရန္ အေရးႀကီးသည္။ မလိုအပ္ဘဲ အျပင္ထြက္ျခင္းမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ရမည္ျဖစ္ကာ မသန္႔ရွင္းေသာေရမ်ားကို မသံုးစြဲရဘဲ ၿပိဳက်ပ်က္စီးေနသည့္ အေဆာက္အအံုမ်ား၊ သစ္ပင္ေအာက္ ေတာင္ေစာင္းမ်ားသို႔ သြားေရာက္ျခင္းမွ ေရွာင္ရွားရမည္ျဖစ္သည္။