‘သူများပြောသမျှ ကိုယ့်စိတ်မှာ လိုက်ခံစားနေရင် ကိုယ်ပဲ ပင်ပန်းမှာပေါ့။ သူတို့ ဘယ်လိုထင်မလဲ အချိန်တိုင်းတွေးရင်း ပူပန်နေရင် ဘာအလုပ်မှ လုပ်လို့ရတော့မှာတောင် မဟုတ်ဘူး။ သူများက ကောင်းတာပြောရင် ကျေနပ်လိုက်၊ သူများက ဆိုးတာပြောရင် စိတ်ဆိုးဒေါသဖြစ်လိုက်၊ ငိုလိုက်၊ ရယ်လိုက်နဲ့ အဲ့ဒီလိုတွေ လိုက်ခံစားပြီး ဖြစ်ပျက်နေတာဟာ ကိုယ့်စိတ်ကိုယ် မနိုင်တဲ့သူတွေ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုမရှိတဲ့ သူတွေပဲ။
ကိုယ့်ဦးနှောက်ထဲ၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲ အဲ့ဒီစကားတွေကို အစစအရာရာလိုက်ထည့်ပြီး ခံစားနေရအောင် ကိုယ့်စိတ်၊ ကိုယ့်ဦးနှောက်က အမှိုက်ပုံမှ မဟုတ်တာ။ မလိုအပ်တာတွေကို ခေါင်းထဲမထည့်နဲ့။ ကိုယ်သွားမယ့် လမ်းကိုသာ ဖြောင့်ဖြောင့် ဆက်သွားနိုင်ဖို့ကြိုးစား’ တဲ့။
ကျွန်မ ဆရာတစ်ယောက်ပြောခဲ့ဖူးတဲ့ စကား။ တကယ်တမ်း ကျွန်မတို့ လူ့ဘဝကို ထဲထဲဝင်ဝင် ဖြတ်သန်းလာရတဲ့အခါ၊ လူအများနဲ့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရတဲ့အခါ၊ လူအများနဲ့ အလုပ်လုပ်ရတဲ့အခါ၊ လူအများနဲ့ ကင်းကွာပြီး တစ်ကိုယ်တည်း သီးသန့်ရှင်သန် နေထိုင်ဖို့ ခက်ခဲသလို အားလုံးနဲ့ အမြဲတမ်း အဆင်ပြေစွာ လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်နိုင်ဖို့ ဆိုတာလည်း ခက်တဲ့လောကကြီးမှာ အဲ့ဒီလို မလိုအပ်ဘဲ အရာရာကို စိတ်ထဲထည့်ခံစားပြီး ဘာမှမလုပ်နိုင် မကိုင်နိုင်နဲ့ မဖြစ်ဖို့ အရမ်းကို အရေးကြီးမှန်း ကိုယ်တိုင်နားလည် သိရှိလာရပါတယ်။
တစ်ခါက ကျွန်မဖတ်ခဲ့ဖူးတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်ထဲက ဇာတ်လမ်းလေးတစ်ခုကို နမူနာအနေနဲ့ ပြောပြချင်ပါတယ်။ တစ်ခါက ဖားကလေးတွေ အတူတူ ဆော့ကစားနေကြရင်းနဲ့ ချိုင့်ခွက်လေးတစ်ခုထဲကို ဖားလေးနှစ်ကောင်က ပြုတ်ကျသွားခဲ့ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်အတွက်ကတော့ အနည်းငယ်သာနက်တဲ့ ချိုင့်ခွက်လေးဖြစ်နိုင်ပေမယ့် ဖားတစ်ကောင်အတွက် ဆိုရင်တော့ မြေပြင်ပေါ်ကို ပြန်တက်ဖို့ တကယ့်ကို ခက်ခက်ခဲခဲ ကြိုးစားရမယ့် ချိုင့်ခွက်လေးတစ်ခုလို့ ဆိုရမှာပါ။
အဲ့ဒီချိုင့်ခွက်လေးထဲကနေ အမြန်ဆုံး အပေါ်ကို ပြန်တက်နိုင်ဖို့ ဖားကလေးနှစ်ကောင်က ခုန်ဆွခုန်ဆွနဲ့ ခက်ခက်ခဲခဲ ကြိုးစားနေတဲ့အခါမှာ အပေါ်မှာရှိနေတဲ့ ဖားတွေက ‘ဟာ ဒီချိုင့်ခွက်က ဒီလောက်နက်တာ၊ မင်းတို့ဘယ်လိုလုပ် အပေါ်ကို ပြန်တက်လာနိုင်မှာလဲ၊ ကြိုးစားနေလည်း အပိုပါပဲ။ အားအင်ကုန်တာပဲ အဖတ်တင်ပါတယ်’၊ ‘လုပ်မနေပါနဲ့ကွာ။ အဲ့ဒီချိုင့်ခွက်ထဲမှာပဲ နေလိုက်ပါတော့’ စသဖြင့် တစ်ကောင်တစ်မျိုးစီ အပေါ်ကနေ အော်ဟစ်ပြောကြပါတယ်။ အပေါ်ကို ပြန်တက်လာနိုင်ဖို့ အားကြိုးမာန်တက် ကြိုးစားခုန်လိုက်၊ တက်မရဘဲ အောက်မှာပဲ ပြန်ကျလိုက်နဲ့ ဖြစ်နေတဲ့ ဖားလေးနှစ်ကောင်ထဲက တစ်ကောင်က အချိန်တွေ တော်တော်ကြာသွားတဲ့အခါ ပင်ပန်းအားကုန်နေတာကြောင့်ရော၊ အပေါ်က ဖားတွေဝိုင်းပြီးပြောတဲ့ စကားတွေကြောင့်ရော စိတ်ဓာတ်ကျပြီး ဆက်တက်ဖို့ မကြိုးစားတော့ဘဲ လက်လျှော့လိုက်ပါတယ်။
နောက်ဖားလေး တစ်ကောင်ကတော့ အပေါ်ကပြောနေတဲ့ အသံတွေ ပိုကျယ်လာလေ၊ သူကတော့ အားကြိုးမာန်တက်နဲ့ အပေါ်ကို ခုန်တက်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားလေပါပဲ။ နောက်ဆုံးမှာတော့ ရှိသမျှ ခွန်အားကုန်သုံးပြီး ခုန်တက်လိုက်တဲ့အခါ အဲ့ဒီဖားလေးက အပေါ်ကို အောင်မြင်စွာနဲ့ ရောက်ရှိလာနိုင်ခဲ့ပါတော့တယ်။ အဲ့ဒါနဲ့ အပေါ်မှာရှိနေတဲ့ ဖားတွေက ‘ဟာ ဟေ့ကောင် မင်းတော်လှချည်လားကွ။ ဒီလောက်နက်တဲ့ ချိုင့်ကြီးထဲကနေ ဘယ်လိုကြောင့် အပေါ်ရောက်အောင် တက်နိုင်သွားရတာလဲကွာ’ လို့ မေးကြတော့ အဲ့ဒီဖားလေးက ‘မင်းတို့ ငါ့ကို အပေါ်ကိုတက်လာဖို့ အားပေးသံတွေကြောင့်ပေါ့ကွာ’ လို့ပြန်ပြောတယ်။ ‘ဟာ ငါတို့က အားပေးတာ မဟုတ်ဘူးကွ။ မင်းတို့ကြိုးစားနေလည်း အားကုန်ပင်ပန်းတာကလွဲပြီး ဒီလောက်နက်တဲ့ ချိုင့်ထဲကနေ အပေါ်ကို တက်လာဖို့ မလွယ်ဘူးထင်လို့ လက်လျှော့လိုက်ဖို့ ပြောနေတာလေ’ လို့ ဖားတွေက ပြောကြတော့ အဲ့ဒီဖားလေးက ‘သိဘူးလေကွာ။ ငါက နားလေးနေတာကို။ မင်းတို့ပြောတာ သေချာမှမကြားတာ။ ငါက မင်းတို့ငါ့ကို အပေါ်ကို တက်လာနိုင်ဖို့ အားပေးနေတယ်ထင်ပြီး အပေါ်ကို အားကုန်ခုန်တက်လိုက်တာကွ’ လို့ ပြန်ပြောလိုက်ပါသတဲ့။
ကျွန်မတို့ရဲ့ ဘဝမှာလည်း တစ်ခါတစ်ရံ ကိုယ်ဒုက္ခနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ၊ အခက်အခဲတွေနဲ့ သောကရောက်နေရတဲ့အခါ နှစ်သိမ့်အားပေးတဲ့ သူတွေ၊ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားပေးပြီး ရှေ့ကို ဆက်လျှောက်နိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံး လက်တွဲကူညီ ဖေးမသူတွေ ရှိနိုင်သလို ပိုပြီး စိတ်ဓာတ်ကျ၊ ဒုက္ခရောက်အောင်၊ အခက်အခဲတွေထဲကနေ နာလန်မထူနိုင်အောင် ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ၊ အပြစ်တင်တဲ့သူတွေ၊ အထင်သေးပြီး ချိုးချိုးနှိမ်နှိမ်နဲ့ ပြောဆိုတဲ့သူတွေလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာ ကျွန်မတို့တွေက ဒီဇာတ်လမ်းလေးထဲက နားထိုင်းနေတဲ့ ဖားလေးလို သူတို့ပြောသမျှ စကားတိုင်းကို ကိုယ့်ကိုယ်ရှေ့ဆက်ဖို့ အောင်မြင်အောင်လုပ်ဖို့ တွန်အားပေးနေတဲ့ ခွန်အားပေးနေတဲ့ စကားတွေလို သတ်မှတ်ပြီး ကိုယ်လုပ်စရာရှိတာကို လက်မလျော့ဘဲ ဆက်လုပ် ဆက်ကြိုးစားနေတတ်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။
တစ်ခါတစ်ရံမှာ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ စေတနာနဲ့ အကြံပေး ဝေဖန်သူတွေဆိုတာ ရှိသလို၊ မနာလို မုန်းတီးစိတ်နဲ့ ငါ့အလှည့်တုန်းက ဘယ်လို၊ သူ့အလှည့်မှာ အခွင့်အရေးရတုန်း ဘယ်လိုပြန်လုပ်လိုက်မယ်ဆိုတဲ့ လူတွေလည်း ရှိတတ်ပါတယ်။ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ ဝေဖန်အကြံပေးမှုတွေက ကျွန်မတို့ဘ၀ ဖြတ်သန်းမှုအတွက် အရေးပါတာကြောင့် ဒါတွေကို သေချာနားစွင့်ပြီး ပြုပြင်သင့်တာကို ပြုပြင်၊ ကောင်းတာတွေကိုလည်း ပိုကောင်းအောင် နေထိုင်လုပ်ဆောင်သွားသင့်သလို၊ အောင်မြင် အဆင်ပြေချိန်မှာ မြှောက်ပင့်နေကြပြီး အဆင်မပြေ အခက်အခဲဒုက္ခတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရချိန်မှာ ဟားတိုက်ရယ်မော လှောင်ပြောင်လို့ အပျက်သဘောဆောင်တဲ့ စကားတွေနဲ့ ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်တတ်တဲ့ သူတွေရဲ့ စိတ်ဓာတ်နဲ့ စကားသံတွေကိုလည်း လိုက်ပြီး ခံစားမနေဖို့ လိုပါတယ်။ အဲ့ဒီဘာမဟုတ်တဲ့ စကားတွေကို လိုက်ခံစားပြီး စိတ်ထိခိုက် ကြေကွဲနေမယ်၊ ဘာမှဆက်မလုပ်နိုင်ဘဲ တွေဝေပြီး အရှုံးပေးလိုက်မယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ဘဝက သူများရဲ့ ပါးစပ်ဖျားပေါ်မှာပဲ လမ်းဆုံးသွားပါလိမ့်မယ်။
‘ကိုယ်က အမှန် ၁၀၀ လုပ်လို့ ချီးကျူးလက်ခုပ်တီး အားပေးမယ့်သူ ရှိချင်မှရှိမယ်။ ကိုယ်က အမှားတစ်ခုလုပ်မိရင်တော့ လက်ညှိုးထိုး ဝေဖန်မယ့်သူတွေက အများကြီး။ အဲ့ဒီတော့ အရေးကြီးတာက ကိုယ့်အလုပ်ကိုယ် ဆက်လုပ်နေဖို့ပဲ။ သူများပြောတဲ့ စကားတွေကြောင့်တော့ ကိုယ့်ယုံကြည်ချက်တွေကို ပြောင်းလဲလိုက်စရာ မလိုပါဘူး။ ကိုယ်လုပ်စရာရှိတာတွေကို ဆက်လုပ်သွားပါ။ ရပ်တန့်လိုက်စရာ မလိုပါဘူး’ လို့ အစ်ကိုတစ်ယောက်က ဆုံးမစကား ပြောခဲ့ဖူးတာကိုလည်း အမှတ်ရမိပါတယ်။
လောကမှာ ကောင်းတဲ့လူရှိသလို မကောင်းတဲ့လူလည်း ရှိမယ်။ ကောင်းတဲ့ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုတာ ရှိသလို မကောင်းတဲ့ပတ်ဝန်းကျင်လည်း ရှိမယ်။ မိတ်ဆွေဆိုတာ ရှိသလို ရန်သူဆိုတာလည်း ရှိမယ်။ အဲ့ဒီအပေါ်မှာ ကျွန်မတို့အနေနဲ့ ဘာမှဝမ်းနည်း စိတ်ပျက်နေစရာ မလိုပါဘူး။ ချစ်တဲ့သူက ချစ်စကားပြောပြီး၊ မုန်းတဲ့သူက မုန်းတဲ့စကားပြောမှာက လောကရဲ့ နိယာမပဲလေ။ အရေးအကြီးဆုံးက သူများပြောသမျှ ကိုယ့်စိတ်ထဲထည့်ပြီး အရာရာ လိုက်ခံစားမနေဖို့ပဲ။ အပြုသဘောနဲ့ လာပြောရင် လက်ခံလိုက်၊ အပျက်သဘော သက်သက် လာတိုက်ခိုက်ရင်တောင် သူတို့ပြောသမျှ စကားတွေကို ခုနပြောခဲ့တဲ့ ဇာတ်လမ်းထဲက ဖားလေးလို အခက်အခဲတွေက လွတ်မြောက်နိုင်ဖို့၊ အောင်မြင်ဖို့အတွက် တွန်းအားတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး ကိုယ်ယုံကြည်ရာအတိုင်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရှေ့ဆက် ကြိုးစားလိုက်ကြဖို့ ပြောကြားရင်း။