ေရြးေကာက္ပြဲ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မႈမ်ားကုိ ေျဖရွင္းရန္ Facebook က သတင္းစစ္ပြဲခန္းမ တည္ေထာင္မည္

Photo: AFP

Facebook သုံး၍ လာမည့္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား၌ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မႈမ်ားကုိ ေျဖရွင္းေရးအတြက္ သတင္းစစ္ပြဲခန္းမတစ္ခုကုိ တည္ေထာင္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း Facebook က စက္တင္ဘာ ၁၉ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဘရာဇီးႏွင့္ အေမရိကန္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားအတြက္ ဆီလီကြန္ေဗးလီးတြင္ သတင္းစစ္ပြဲခန္းမတစ္ခု တည္ေထာင္ေနေၾကာင္း အရပ္ဖက္ ထိေတြ႕ဆက္ဆံေရးဆုိင္ရာ ဒါ႐ုိက္တာ ဆာမစ္ခ်ာကရာဘာတီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အခ်ိန္ႏွင့္တစ္ေျပးညီ ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္ လုိအပ္သည့္အခါ ယင္းခန္းမအား ကြပ္ကဲေရးစင္တာအျဖစ္ အသုံးျပဳသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သုိ႔ေသာ္လည္း သတင္းစစ္ပြဲခန္းမ စတင္လည္ပတ္မည့္အခ်ိန္ကုိ ေျပာၾကားရန္ ၎က ျငင္းဆုိခဲ့သည္။

သတင္းတုမ်ား အစုအျပံဳလုိက္ တက္လာျခင္း၊ စာတုိေပးပုိ႔ျခင္းမွတစ္ဆင့္ မဲေပးႏုိင္သည္ဟု လူမ်ားကုိ မွားယြင္းမွတ္ထင္ေစျခင္းတုိ႔ ကဲ့သုိ႔ေသာ ျဖစ္ႏုိင္ေျခ အလားအလာမ်ားအား တုံ႔ျပန္ရန္အတြက္ Facebook က ေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္း အမႈေဆာင္အရာရွိမ်ားက ဆုိသည္။ Facebook ကုိသုံး၍ ေရြးေကာက္ပြဲ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မႈမ်ားကုိ ကာကြယ္ေရးအား ကုမၸဏီတြင္းမွ အဖြဲ႕ေပါင္းစုံ ပူးေပါင္းႀကိဳးပမ္းမႈျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္း ခ်ာကရာဘာတီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ လူလုပ္အသိဥာဏ္တု၏ အကူအညီျဖင့္ Facebook သည္ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္ မတ္လမွ ေအာက္တုိဘာလအတြင္း အေကာင့္တု ၁.၃ ဘီလ်ံနီးပါးကုိ ပိတ္ပင္ခဲ့ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref: AFP

တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္၏ Page အပါအ၀င္ တပ္မေတာ္ Page အခ်ဳိ႕ကို Facebook က ပိတ္သိမ္းမႈအေပၚ ျပည္ခုိင္ၿဖိဳးပါတီ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ အေရးႀကီးအဆိုတင္သြင္းရန္ တင္ျပခဲ့ေသာ္လည္း လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ ခြင့္မျပဳ

တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္၏  Page အပါအ၀င္ တပ္မေတာ္ Page အခ်ဳိ႕ကို Facebook  က ပိတ္သိမ္းမႈအေပၚ အဆိုတင္သြင္းရန္တင္ျပခဲ့ေသာ္လည္း လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒ခြင့္မျပဳေၾကာင္း အဆုိတင္သြင္းရန္ တင္ျပခဲ့သူ ျပည္ခုိင္ၿဖိဳးပါတီ၀င္ ေပ်ာ္ဘြယ္မဲဆႏၵနယ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ ဦးေသာင္းေအးက ၾသဂုတ္ ၃၁ ရက္တြင္ ျပဳလုပ္ေသာ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္အစည္းအေ၀း ေခတၱရပ္နားခ်ိန္တြင္ သတင္းေထာက္မ်ားအား ေျပာၾကားသည္။

“ေဖ့စ္ဘြတ္က ဒီလုိေလးလုပ္တယ္ဆုိတာ သာမန္ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ေတာ့ ဒီလိုပဲ ျမင္ေကာင္းျမင္လိမ့္မယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း ဒီအေၾကာင္းအရာေတြဟာ အခုမွ ၀ုန္းခနဲ ထေပါက္လာတာ မဟုတ္ဘူး။ တုိ႔တုိင္းျပည္၊ တုိ႔ႏုိင္ငံမွာ အရင္တုန္းကလည္း အေနာက္ အုပ္စုနဲ႔ အေရွ႕အုပ္စုနဲ႔ အထူးသျဖင့္ အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္နဲ႔ ျပႆနာေတြ အမ်ားႀကီးရွိခဲ့တယ္။ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ အကုန္လံုး ျခံဳၾကည့္လုိက္လုိ႔ရွိရင္ သာမန္ျဖစ္ေနတဲ့ ျဖစ္စဥ္မဟုတ္ဘူး။ သာမန္ကို မထားႏုိင္လုိ႔ အေရးႀကီးအဆုိကိုတင္တာ။ ဒီဟာကုိ နည္းဥပေဒနဲ႔ မကုိက္ညီဘူး။ ဘယ္နည္းဥပေဒလဲလုိ႔ေျပာေတာ့ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ဥပေဒ ၁၆၃ (က) (၂) အရ အဲဒီ (က)(၂) အရ အခ်က္သံုးခ်က္ရွိတယ္။ အဆုိတစ္ရပ္ဟာ ေလာေလာဆယ္ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ကိစၥျဖစ္ရမယ္။  ေနာက္အမ်ားျပည္သူနဲ႔ သက္ဆုိင္တဲ့ ကိစၥျဖစ္ရမယ္။ လႊတ္ေတာ္မွာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ရယူရမယ့္ ကိစၥျဖစ္ရမယ္။ ေရာက္ေရာက္ခ်င္းပဲ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒နဲ႔ သြားေတြ႕တယ္။ ကြၽန္ေတာ့္အဆုိက ဒီသံုးခ်က္လံုးနဲ႔ မညီဘူးလုိ႔ ဘယ္လုိလုပ္ေျပာႏုိင္မွာလဲလုိ႔။ လတ္တေလာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ကိစၥ၊ ေလာေလာဆယ္ ျဖစ္ေနတဲ့ကိစၥ၊ အမ်ားျပည္သူနဲ႔ မသက္ဆုိင္ဘူးလုိ႔ ေျပာရေအာင္လည္း တပ္မေတာ္က အမ်ားျပည္သူနဲ႔ မသက္ဆုိင္ဘူးလား”  ဟု ဦးေသာင္းေအးက ေျပာၾကားသည္။

တင္သြင္းခြင့္မရခဲ့သည့္ အေရးႀကီးအဆုိမွာ Facebook အဖြဲ႕မွ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္၏ လူမႈကြန္ရက္မ်ားႏွင့္ ျမ၀တီ႐ုပ္ျမင္သံၾကား လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာမ်ားကို UNHCR အခ်က္အလက္ ရွာေဖြေရးအဖြဲ႕၏ အစီရင္ခံစာပါ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားႏွင့္ အမုန္းစကားပြားေစျခင္း၊ ၎တို႔၏စံႏႈန္းမ်ားျဖင့္ မကိုက္ညီျခင္းတို႔ကို အေၾကာင္းျပ၍ ပိတ္ပင္ဖယ္ရွားလိုက္ျခင္းသည္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္က လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈ ျပဳလုပ္ေၾကာင္း စြပ္စြဲအတည္ျပဳလိုက္သည့္သေဘာ သက္ေရာက္ၿပီး ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ တပ္မေတာ္တို႔၏ ဂုဏ္သိကၡာႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကုိ ထိပါးေစာ္ကားရာ ေရာက္ရွိေနသည့္အတြက္ ယင္းလုပ္ေဆာင္မႈကို တရား၀င္ တုံ႔ျပန္ကန္႔ကြက္ႏိုင္ပါရန္ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအား တိုက္တြန္းေၾကာင္းျဖစ္သည္။

Facebook က ဗီဒီယို၀န္ေဆာင္မႈ Watch ကို ကမၻာတစ္၀န္းတြင္ စတင္

Facebook က ၎၏ ဗီဒီယို၀န္ေဆာင္မႈ Watch ကို ကမၻာတစ္၀န္းထုတ္လႊင့္မည္ဟု ၾသဂုတ္ ၂၉ ရက္တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ယင္း၀န္ေဆာင္မႈကို အေမရိကန္တြင္ အသံုးျပဳေနသည္မွာ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ၿပီ ျဖစ္သည္။

“ဒီ၀န္ေဆာင္မႈကို အေၾကာင္းမဲ့အသံုးျပဳတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈတစ္ခုသာမက လူေတြအၾကား ထိေတြ႕ဖို႔အတြက္လည္း ရည္ရြယ္ပါတယ္” ဟု Facebook ၏ ဗီဒီယိုဆိုင္ရာ ဒုတိယဥကၠ႒ ဖစ္ဒ္ဂ်ီဆိုင္မိုက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဗီဒီယိုၾကည့္႐ႈသည့္ အေလ့အထသည္ သမား႐ိုးက် ႐ုပ္သံမွ Netflix  ႏွင့္ Hulu ကဲ့သို႔ေသာ အြန္လိုင္း႐ုပ္သံမ်ားသို႔ ေျပာင္းလဲေနစဥ္ Facebook က Watch ၀န္ေဆာင္မႈကို စတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

Facebook သည္   မူရင္း ႐ုပ္သံအစီအစဥ္မ်ားျဖင့္ ဗီဒီယိုတင္ဆက္မႈမ်ားကို အရွိန္ျမႇင့္တင္ခဲ့ၿပီး ယခုသီတင္းပတ္တြင္ ဂိမ္းအစီအစဥ္၊ ဥာဏ္စမ္း ပေဟဠိၿပိဳင္ပြဲမ်ားႏွင့္ လူထုစစ္တမ္းေကာက္ခံမႈမ်ား ပါ၀င္သည့္ ပံုစံအသစ္မ်ားကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့သည္။

Facebook က အိႏၵိယတိုက္တြင္ စပိန္လာလီဂါေဘာလံုးပြဲမ်ားႏွင့္ လက္တင္အေမရိကတြင္ ခ်န္ပီယံလိဂ္ေဘာလံုးပြဲမ်ားကို အခမဲ့ထုတ္လႊင့္မည္ဟု ေၾကညာခဲ့ၿပီး သီတင္းႏွစ္ပတ္အၾကာတြင္ ဗီဒီယို၀န္ေဆာင္မႈကို ကမၻာတစ္၀န္း ထုတ္လႊင့္မည့္ အေၾကာင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

Facebook က အသံုးျပဳသူမ်ားကိုယ္တိုင္ ထုတ္လုပ္သည့္ ဗီဒီယိုမ်ားကို လူအမ်ားၾကည့္ခ်င္သည့္ ဗီဒီယိုမ်ားျဖင့္ အစားထိုးရန္ ေမွ်ာ္လင့္ထားသည္။

Facebook သည္ ဗီဒီယိုမ်ားဖန္တီးသူမ်ား ေၾကာ္ျငာကို ကိုယ္တိုင္ေပါင္းစပ္ႏိုင္မည့္ ကိရိယာမ်ားဖန္တီးရန္ အခ်ိန္အမ်ားႀကီး ယူခဲ့ရသည္ဟု ဆိုင္မိုက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေငြေၾကးအေျမာက္အျမားက တီထြင္ဖန္တီးမႈကို ကူညီေပးႏိုင္မည္ဟု ယံုၾကည္ေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္၏ Facebook အေကာင့္ႏွင့္ Page မ်ား ျဖဳတ္ခ်ခံရမႈတြင္ အစုိးရ၏ သေဘာထားႏွင့္ အစိုးရဖြဲ႕စည္းထားသည့္ (SMMT) မပါ၀င္ေၾကာင္း သမၼတ႐ံုး ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ေျပာၾကား

တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္၊ တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္႐ံုး စသည္တို႔၏ Facebook အေကာင့္ႏွင့္ Page မ်ား ျဖဳတ္ခ်ခံရမႈတြင္ အစုိးရ၏ သေဘာထားႏွင့္ အစိုးရ ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ (SMMT) မပါ၀င္ေၾကာင္း သမၼတ႐ံုး ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဦးေဇာ္ေဌးက ေျပာၾကားသည္။

Facebook မွ ၾသဂုတ္ ၂၇ ရက္က တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္ႏွင့္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္၏ ျမ၀တီ႐ုပ္ျမင္သံၾကားကြန္ရက္ အပါအ၀င္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ လူပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္း ၂၀ တို႔အား ပိတ္ပင္လိုက္ေၾကာင္း Facebook က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

“ Senior General Min Aung Hlaing ေပါ့။ တပ္မေတာ္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ Page အပါအ၀င္က်န္တဲ့ Page ေတြ ျဖဳတ္ခ်ခံရျခင္းကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ Facebook က ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ အတိုင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေပၚမွာအစိုးရရဲ႕ Import (အေတြး အေခၚ) လံုး၀ တစ္စံုတစ္ရာ မပါပါဘူး။ အစိုးရ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ SMMT အဖြဲ႕ အဲဒါလည္း မပါဘူး။ ဒါကိုေတာ့ အတိအလင္း ေျပာခ်င္ပါတယ္”ဟု ဦးေဇာ္ေဌးက ေျပာၾကားသည္။

ယင္းျဖစ္စဥ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အစိုးရအေနျဖင့္ Facebook သုိ႕ ဆက္သြယ္ ေမးျမန္းေနေၾကာင္း ဦးေဇာ္ေဌးက ဆိုသည္။

“ ဒီျဖစ္ရပ္ အေၾကာင္းေတြေပါ့ေနာ္။ Community Standard ကေတာ့ တန္းတူညီမွ်ေတာ့ ျဖစ္ရမယ္ေပါ့ေနာ္။ သူတို႔ Page ေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္သြားတဲ့ အေပၚမွာလည္း ေ၀ဖန္မႈေတြကလည္း အမ်ားႀကီး ျမင့္တက္ေနတယ္။ ျမင့္တက္တဲ့ အေပၚမွာလည္း အစိုးရအေနနဲ႔ Facebook ကို ျပန္ၿပီးေတာ့ အေၾကာင္းအရင္း တိတိက်က် သိခ်င္တယ္။ ဒါေတြကိုသူတို႔ Page ေတြ ျပန္ရေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ၊ သူတို႔ Page အသစ္ဖြင့္ရင္ေရာ ဒီအတိုင္းပဲ ျဖဳတ္ခ်မွာလား၊ ဒီအေပၚမွာေတာ့ Facebook နဲ႔ ဆက္ၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးေနတယ္” ဟု ၎က ဆက္လက္ ေျပာၾကားသည္။

အစိုးရအေနျဖင့္ Facebook ႏွင့္ MoU ေရးထိုးႏိုင္ရန္ ညိႇႏႈိင္းခဲ့ေသာ္လည္း သေဘာတူညီမႈ မရရွိခဲ့သည့္အတြက္ အစိုးရႏွင့္ Facebook Team အၾကား သေဘာတူညီခ်က္ရရွိ ႏိုင္ရန္ ေဆြးေႏြးသြားရန္ ရွိေၾကာင္း ဦးေဇာ္ေဌးက ဆိုသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ Facebook Account အသစ္မ်ားတြင္ ေဇာ္ဂ်ီေဖာင့္ သံုးခြင့္မျပဳေတာ့ဘဲ ယူနီကုတ္ကိုသာသံုးရမည္ဟု ထုတ္ျပန္

ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ အသစ္ဖြင့္မည့္ Facebook Account မ်ားတြင္ ေဇာ္ဂ်ီေဖာင့္ (Zawgyi font) အား အသံုးျပဳခြင့္မေပးေတာ့ဘဲ ယူနီကုတ္  (Unicode) တစ္မ်ဳိးတည္းကိုသာ သံုးရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း  Facebook ၏ ၾသဂုတ္ ၁၅ ရက္ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ထိုကဲ့သို႔ ယူနီကုတ္ တစ္မ်ိဳးတည္းသာ အသံုးျပဳရန္ ကန္႔သတ္ရျခင္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ Facebook အသံုးျပဳသူမ်ားအေနျဖင့္ Facebook Help Center မွ ယူနီကုတ္ျဖင့္ ထုတ္ျပန္ထားသည့္ လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ားကို မဖတ္ႏိုင္ျခင္းႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေဖာင့္တစ္သမတ္တည္း အသံုးျပဳႏိုင္ရန္ လုပ္ေဆာင္ေနမႈကို တစ္ဖက္တစ္လမ္းမွ ကူညီႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္သည္ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ထို႔ျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ Facebook မွ တစ္ဆင့္  အမုန္းစကား ျပန္႔ပြားေစရန္ လုပ္ေဆာင္ေနမႈမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ရာတြင္ ရင္ဆိုင္ေနရသည့္ တိုင္ၾကားျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္  (Reporting Sysem) ေနွးေကြးေနျခင္းႏွင့္ ၎တို႔၏ ေပၚလစီမ်ားကို နားလည္မႈ အားနည္းျခင္းစသည္တို႔ ေျဖရွင္းရာတြင္ အေထာက္အကူျပဳႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

“အဓိကျပႆနာက ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အသံုးျပဳေနတဲ့ ေဖာင့္ပံုစံပဲ ျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံတကာစံႏႈန္းမွာက ျမန္မာဘာသာစကား အပါအ၀င္ ယူနီကုတ္ (Unicode) ကိုပဲ သံုးတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ ဖုန္းရာခိုင္ႏႈန္း ၉၀ ေက်ာ္က ေဇာ္ဂ်ီ (Zawgyi) ေဖာင့္ကို သံုးေနၾကတယ္။  အဲဒီေတာ့ ေဇာ္ဂ်ီေဖာင့္သံုးတဲ့ ဖုန္းေတြဟာ  Facebook Help Center မွ ယူနီကုတ္နဲ႔ေရးသားထားတဲ့ လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြကို မဖတ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ အခု ျမန္မာႏုိင္ငံမွာလည္း ယူနီကုတ္ကို စံတစ္ခုအေနနဲ႔ အသံုးျပဳဖို႔ ေျပာင္းေနပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ လည္း Facebook သံုးစြဲသူ အသစ္ေတြကို ေဇာ္ဂ်ီ သံုးခြင့္မေပးေတာ့ျခင္းျဖင့္ တစ္ဖက္ တစ္လမ္း ကူညီပါမယ္။ လက္ရွိသံုးစြဲေနသူေတြအတြက္လည္း ေဖာင့္အေျပာင္းအလဲ (Font Coverter) အဆင့္ျမႇင့္ေပးပါမယ္။ အဲဒီလိုလုပ္ျခင္းဟာ လူေတြတင္ေနတဲ့ ေဖာ္ျပခ်က္ (Post) ေတြကို မသက္ေရာက္ႏိုင္ေပမယ့္ Facebook အက္ပလီေကးရွင္းမွာ ျမင္ရမယ့္ စာသား၊ အသံုးျပဳပံုေတြကို တစ္သမတ္တည္း ျဖစ္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္”  ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ၀ီရသူ၊ သုစိတၱ၊ ပါ ေမာကၡ၊ မဘသ၊ ဗုဒၶဓမၼ ပရဟိတေဖာင္ေဒးရွင္းတို႔အား  အမုန္းစကား ျပန္႔ပြားေစသည္ဟုဆိုကာ  Facebook က တားျမစ္ပိတ္ပင္ထားသည္။

Facebook တြင္ အမုန္းစကားမ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ဖယ္ရွားရန္အတြက္ ၂၀၁၈ ဇူလိုင္အထိ ျမန္မာဘာသာကြၽမ္းက်င္သူ ၀န္ထမ္း ၆၀ ေက်ာ္ ခန္႔ထားၿပီး ႏွစ္ကုန္တြင္ အနည္းဆံုးဦးေရ တစ္ရာရွိမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ႏွင့္ အမုန္းစကားျပန္႔ပြားမႈ ျပႆနာတြင္ ၎တို႔ခ်ည္း မေျဖရွင္းႏိုင္ဘဲ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္း၊ အစိုးရ၊ ေက်ာင္း၊ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား၊ နည္းပညာကုမၸဏီမ်ား၏ အကူအညီ လိုအပ္ေၾကာင္းလည္း ေဖာ္ျပထားသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ အမုန္းစကားမ်ားကို တိုက္ဖ်က္ရန္ ေႏွးေကြးလြန္းေနေၾကာင္း Facebook က ၀န္ခံ

Facebook သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ အမုန္းစကားမ်ားကို တိုက္ဖ်က္ရာ၌ ေႏွးေကြးလြန္းေနေၾကာင္းႏွင့္ ျပႆနာျဖစ္ေစေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ရန္ နည္းပညာ၌ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံျခင္းႏွင့္ ျမန္မာစကားေျပာ ၀န္ထမ္းမ်ားကို ပို၍ငွားရမ္းျခင္းတို႔အားျဖင့္ ျပႆနာကို ကုစားရန္ ေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္း Facebook ကုမၸဏီက ၾသဂုတ္ ၁၆ ရက္တြင္ ထုတ္ျပန္ေသာ ေၾကညာခ်က္တစ္ရပ္၌ ေျပာၾကားထားသည္။

ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ခါးသီးေသာ ပို႔စ္တစ္ေလွႀကီးအား ကိုင္တြယ္ရန္ Facebook အေနျဖင့္ အဘယ့္ေၾကာင့္ ပ်က္ကြက္ရသနည္းဟူသည့္ အခ်က္ကို ေဖာ္ျပေသာ ႐ိုက္တာသတင္းဌာန၏ ဆန္းစစ္ခ်က္တစ္ရပ္ ထြက္ေပၚလာၿပီးေနာက္ တစ္ရက္အၾကာတြင္ ယခုကဲ့သို႔ Facebook က ၀န္ခံခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

လြန္ခဲ့သည့္ႏွစ္အတြင္း အေမရိကန္က လူမ်ဳိးစုလိုက္ သုတ္သင္မႈဟု ေခၚဆိုေသာ ျမန္မာတပ္မေတာ္၏ စစ္ဆင္ေရးတစ္ရပ္ၿပီးေနာက္ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ၇၀၀,၀၀၀ ခန္႔ သည္ ေနအိမ္မ်ားကို စြန္႔ခြာထြက္ေျပးသြားၾကၿပီး ယခုအခါ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံရွိ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားတြင္ ေနထိုင္လ်က္ရွိသည္။

“ျမန္မာႏုိင္ငံက လူမ်ဳိးေရးအၾကမ္းဖက္မႈဟာ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းၿပီး Facebook ေပၚမွာ သတင္းမွားေတြနဲ႔ အမုန္းစကား ျဖန္႔ခ်ိမႈေတြကို ကာကြယ္ဖို႔ရာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေႏွးေကြးလြန္းခဲ့ပါတယ္” ဟု Facebook က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

လူမႈမီဒီယာကုမၸဏီႀကီးျဖစ္ေသာ Facebook သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အမုန္းစကား ျဖန္႔ခ်ိမႈကို တိုက္ဖ်က္ရန္ ယင္းျမစ္ေထာက္ပံ့ထားမႈ ႏွစ္အတန္အၾကာထိေအာင္ နည္းပါးခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ Facebook က လႊမ္းမိုးထားေသာ ေစ်းကြက္ႀကီးတစ္ခုႏွင့္ လူမ်ဳိးစု အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ထပ္ကာထပ္ကာ ျဖစ္ပြားသည့္ႏုိင္ငံတစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း ႐ိုက္တာသတင္းဌာက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ဥပမာအားျဖင့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းက Facebook တြင္ ျပႆနာျဖစ္ေစႏုိင္သည့္ ပိ႔ုစ္မ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ေစာင့္ၾကည့္သည့္ ၀န္ထမ္းသည္ ႏွစ္ဦးသာ ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။

ၾသဂုတ္ ၁၆ ရက္က အြန္လိုင္းသို႔တင္သည့္ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ Facebook က ၎တို႔သည္ တည္ေထာင္သူ မက္ဇကၠာဘတ္က ဧၿပီလအတြင္း အေမရိကန္အထက္လႊတ္ေတာ္တြင္ ကတိျပဳခဲ့ၿပီးေနာက္ အမုန္းစကားမ်ားကို အလိုအေလ်ာက္ စံုစမ္းေတြ႕ရွိႏုိင္သည့္ လက္နက္ကိရိယာမ်ားကို အသံုးျပဳေၾကာင္းႏွင့္ ျမန္မာစကားေျပာ ၀န္ထမ္းမ်ားကုို ပိုမိုငွားရမ္းထားေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Facebook ကုမၸဏီက ၎တု႔ိသည္ ဇြန္လအတြင္း ျမန္မာဘာသာစကားကြၽမ္းက်င္သူ ၆၀ ေက်ာ္ ခန္႔ထားခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္ကုန္သုိ႔အေရာက္တြင္ အနည္းဆံုး ၁၀၀ ျပည့္ေအာင္ ခန္႔ထားရန္ စီစဥ္ထားေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဘဂၤါလီမ်ားႏွင့္ အျခားမြတ္စလင္မ်ားကို လူမႈမီဒီယာပလက္ေဖာင္းေပၚတြင္ လြန္ခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္အတြင္း အပုပ္ခ်ၿပီး တိုက္ခိုက္သည့္ ပို႔စ္မ်ား၊ ႐ုပ္ပုံမ်ားႏွင့္ ဗီဒီယုိမ်ားအား နမူနာအားျဖင့္ ၁၀၀၀ ေက်ာ္ ေတြ႕ရွိရမႈကို ႐ိုက္တာက တင္ျပခဲ့သည္။

မြတ္စလင္ဆန္႔က်င္ေရး ညစ္ညမ္းပံုမ်ား ပါ၀င္သည့္ အရာအခ်ဳိ႕ကို Facebook ေပၚတြင္ ေျခာက္ႏွစ္ခန္႔ ၾကာသည္အထိ ေတြ႕ရွိေနရေသးသည္ဟု ႐ုိက္တာက ဆိုသည္။

ဘဂၤါလီ (မူရင္း၌ ႐ိုဟင္ဂ်ာဟုေဖာ္ျပ) ႏွင့္ အျခားမြတ္စလင္မ်ားကို ေခြးမ်ားႏွင့္ မုဒိမ္းေကာင္မ်ားဟု ေခၚဆိုကာ ၎တို႔အား မ်ဳိးျဖဳတ္ပစ္ရန္ ေတာင္းဆိုသည့္ ပို႔စ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိသည္ဟုလည္း ဆုိသည္။

Facebook သည္ ယခုလက္ရွိ၌ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ၀န္ထမ္းတစ္ဦးမွ် ရွိမေနေၾကာင္းႏွင့္ အမုန္းစကားမ်ားႏွင့္ အျခားျပႆနာျဖစ္ေစေသာ ပုိ႔စ္မ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ႀကီးၾကပ္ရန္ Honey Badger စီမံခ်က္ဟုေခၚေသာ ကြာလာလမ္ပူရွိ လွ်ဳိ႕၀ွက္စီမံခ်က္တစ္ခုအေပၚ၌သာ အားကိုးေနေၾကာင္း ႐ိုက္တာ၏ ဆန္းစစ္ခ်က္က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

Facebook ၏ စနစ္မ်ားသည္ ျမန္မာစာလံုးမ်ားကို ဖြင့္ဆိုရန္ ႐ုန္းကန္ေနရေသာေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွ အသံုးျပဳသူမ်ားက အမုန္းစကားျဖစ္ေၾကာင္း သတင္းပို႔မႈအေပၚ၌သာ အႀကီးအက်ယ္ မွီခိုေနရသည္ဟုဆိုသည္။

Facebook ပလက္ေဖာင္းအား ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ ဘဂၤါလီမ်ားႏွင့္ အျခားမြတ္စလင္မ်ားအေပၚ အမုန္းစကားမ်ား ျဖန္႔ခ်ိရန္အတြက္ အသံုးျပဳေနပံုႏွင့္ပတ္သက္၍ ၎တို႔သည္ ႏွစ္အတန္ၾကာကတည္းက Facebook အား သတိေပးခဲ့ေၾကာင္း သုေတသနျပဳသူမ်ားႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရး တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ၾသဂုတ္ ၁၆ ရက္က ထုတ္ျပန္သည့္ ေၾကညာခ်က္တြင္ Facebook က ၎တုိ႔သည္ အမုန္းစကား ျဖန္႔ခ်ိသည့္ လူပုဂိၢဳလ္ႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားစြာတို႔ကို ပလက္ေဖာင္းမွ ဖယ္ရွားခဲ့ၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref: Reuters

Facebook က အိႏိၵယတိုက္ငယ္တြင္ စပိန္လာလီဂါေဘာလံုးပြဲမ်ားအား အခမဲ့ ထုတ္လႊင့္ေပးမည္

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၂၇ ရက္တြင္ ကယ္လီဖိုးနီးယားရွိ Facebook ႐ံုးခ်ဳပ္၌ အိႏိၵယ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ မိုဒီ (၀ဲ) ႏွင့္ Facebook အမႈေဆာင္အရာရွိခ်ဳပ္ ဇက္ကာဘတ္ (ယာ) ကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo – AFP)

အိႏိၵယတိုက္ငယ္ရွိ Facebook သံုးစြဲသူမ်ားသည္ စပိန္လာလီဂါေဘာလံုးပြဲစဥ္မ်ားကို အခမဲ့ ၾကည့္႐ႈႏိုင္ေတာ့မည္ျဖစ္ေၾကာင္း စပိန္အဆင့္ျမင့္တန္း ေဘာလံုးၿပိဳင္ပြဲအဖြဲ႕က ၾသဂုတ္ ၁၄ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ လာလီဂါႏွင့္ သမုိင္း၀င္သေဘာတူ ညီခ်က္ရရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ ၂၀၁၈-၂၀၁၉ ေဘာလံုးရာသီတြင္ ေဘာလံုးပြဲေပါင္း ၃၈၀ ကို ၾသဂုတ္ ၁၇ ရက္မွစ၍ Facebook က အခမဲ့ ျပသသြားမည္ဟု လာလီဂါ၏ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားခဲ့သည္။

အာဖဂန္နစၥတန္၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ ဘူတန္၊ အိႏိၵယ၊ ေမာ္ဒိုက္၊ နီေပါ၊ ပါကစၥတန္ႏွင့္ သီရိလကၤာတို႔တြင္ Facebook မွတစ္ဆင့္ လာလီဂါေဘာလံုးပြဲမ်ားကို အခမဲ့ထုတ္လႊင့္မည္ ျဖစ္သည္။ Facebook သည္ လာလီဂါ ပြဲစဥ္တိုင္းကို သံုးရာသီ ျပသခြင့္ရရွိရန္ အထူးသေဘာတူညီခ်က္ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ယခင္က လာလီဂါေဘာလံုးပြဲစဥ္မ်ားကို Sony Pictures Network က  ရရွိထားခဲ့သည္။ Facebook ႏွင့္ လာလီဂါတို႔၏ သေဘာတူညီခ်က္သစ္အတြက္ အေသးစိတ္ကို မသိရေသာ္လည္း ယင္းသေဘာတူညီခ်က္သည္ ေဒၚလာ ၁၀၅ ဒသမ ၅ သန္း တန္ဖိုးရွိသည္ဟု စပိန္အားကစား သတင္းစာ Marca က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

၂၀၁၉-၂၀၂၄ အတြင္း ေဘာလံုးရာသီ ငါးခုအတြက္ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္ခြင့္ သေဘာတူညီခ်က္အား ေဒၚလာ၅ ဒသမ ၁၁ ဘီလ်ံျဖင့္ သက္တမ္းတိုးခဲ့ေၾကာင္း ဇြန္လတြင္ လာလီဂါက ေၾကညာခဲ့သည္။ ယခင္သေဘာတူညီခ်က္ထက္ ၃၀ ရာခိုင္ႏႈန္း တိုးလာခဲ့ေသာ  လာလီဂါ၏ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္ခြင့္သည္ တစ္ရာသီတြင္ ေဒၚလာ ၁ ဒသမ ၀၂ ဘီလ်ံ အထိရွိမည္ ျဖစ္သည္။

ေလာေလာဆယ္တြင္ အိႏိၵယ၌ Facebook သံုးစြဲသူ သန္း ၂၇၀ ရွိၿပီး အိႏိၵယတိုက္ငယ္တစ္ခုလံုးတြင္ Facebook  သံုးစြဲသူ ၃၄၈ သန္းရွိသည္။ Facebook  သည္ အေမရိကန္ ပရိသတ္မ်ားအတြက္ တစ္ပြဲလွ်င္ ေဒၚလာတစ္သန္း အကုန္က်ခံ၍ ေမဂ်ာလိဂ္ေဘ့စ္ ေဘာပြဲမ်ားကိုလည္း ျပသခဲ့သည္။ အိႏိၵယတိုက္ငယ္တြင္ လာလီဂါ ေဘာလံုးပြဲမ်ားျပသမႈသည္ ကနဦးတြင္ ေၾကာ္ျငာပါ၀င္မည္ မဟုတ္ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္လည္း အနာဂတ္တြင္ အေကာင္းဆံုး အေကာင္အထည္ေဖာ္သြားရန္ စဥ္းစားေနေၾကာင္း Facebook ၏ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ အားကစားပြဲမ်ား တိုက္႐ိုက္ထုတ္လႊင့္မႈ အစီအစဥ္၏ ဒါ႐ိုက္တာ ပီတာဟက္တန္က ႐ိုက္တာကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Facebook ႏွင့္ လာလီဂါတို႔၏ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈသည္ ကမၻာတြင္ ေခတ္စားလာေနေသာ ေရစီးေၾကာင္းတစ္ခု၏ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းျဖစ္သည္။ ၿဗိတိန္တြင္ လက္ရွိ ပရီးမီးယားလိဂ္ပြဲမ်ားကို ႐ုပ္သံမ်ားတြင္ တိုက္႐ိုက္ထုတ္လႊင့္မႈသည္ ေနာက္ဆံုးရာသီျဖစ္မည္ ျဖစ္သည္။ လာမည့္ရာသီတြင္ ပရီးမီးယားလိဂ္ပဲြ ၂၀ ကို Amazon မွတစ္ဆင့္ အြန္လိုင္းသီးသန္႔သာ ၾကည့္႐ႈႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ Amazon သည္ သူ၏ Prime အဖြဲ႕ ၀င္မ်ားအတြက္ ပရီးမီးယားလိဂ္ေဘာလံုးပြဲမ်ားကို ျပသေပးမည္ ျဖစ္သည္။

Ref ; AFP

Cyber Security နဲ႔ ဘဏ္ေတြရဲ႕ အြန္လိုင္းလံုျခံဳေရး

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ လူမႈကြန္ရက္ အသံုးျပဳေနသူ အခ်ဳိ႕အား ေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ၾကည္ႏုိင္)

လြန္ခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားက ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔ ခံရမႈေတြနဲ႔အတူ စစ္အာဏာရွင္ လက္ေအာက္မွာ ေနထိုင္ခဲ့ရတဲ့ အတြက္ ျပည္သူေတြဟာ ကမၻာႀကီးနဲ႔ အေတာ္ကို အလွမ္းေ၀းေနခဲ့ဖူးပါတယ္။ အဲဒီေခတ္အခါတုန္းက ျပည္သူေတြအတြက္ ႀကိဳးဖုန္းေတြ၊ က်ပ္သိန္း ၅၀ နီးပါး တန္ေၾကးရွိတဲ့ မိုဘိုင္းဖုန္းေတြကသာ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ဆက္သြယ္ဖို႔ အဓိက အရာေတြ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ က်ပ္ ၁၅၀၀ တန္ ဆင္းမ္ကတ္ေတြ ေပၚေပါက္ခဲ့ျခင္းႏွင့္အတူ တစ္ခ်ိန္က ခက္ခဲစြာဖြင့္ၿပီး အသံုးျပဳခဲ့ရတဲ့ G-Talk အေကာင့္ေတြထက္ မ်ားစြာအသံုးျပဳရ အဆင္ေျပတဲ့ လူမႈကြန္ရက္ Facebook အသံုးျပဳမႈဟာ ျမန္မာျပည္သူေတြၾကားမွာ အျမစ္တြယ္လာခဲ့ပါတယ္။ အျမစ္တြယ္လာတဲ့ အဲဒီယဥ္ေက်းမႈ တစ္ရပ္ကို အသံုးျပဳၿပီး ၀ါဒျဖန္႔၊ ေသြးထိုးတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြေၾကာင့္ ျပႆနာမ်ားစြာလည္း ျဖစ္ေပၚခဲ့ရပါတယ္။

လက္ရွိမ်က္ေမွာက္ေခတ္ကေတာ့ ျမန္မာျပည္သူေတြအတြက္ လူသားသမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္ အတိုးတက္ဆံုး နည္းပညာေတြနဲ႔ ကမၻာ့ရြာႀကီးထဲက မိသားစု၀င္ေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါၿပီ။ ဒီေခတ္က G-Talk သံုးႏိုင္ရင္ အေကာင္ မဟုတ္ေတာ့သလို Facebook ဆိုတာကလည္း လူတိုင္းရဲ႕ ဘ၀အတုသဖြယ္ေတာင္ ျဖစ္လာေနပါၿပီ။ ဒါ့အျပင္ အျခားအျခားေသာ လူမႈကြန္ရက္ေတြဆိုတာလည္း ျပည္သူေတြအတြက္ မစိမ္းတဲ့အရာေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံက ျပည္သူေတြၾကားမွာ ဗိုလ္စြဲေနတာကေတာ့ Facebook ပါ။ ကိုယ္စားျပဳအေကာင့္ေတြ လူတိုင္းလိုလိုမွာ ရွိေနၿပီး အေကာင့္အမ်ားစုမွာလည္း အသံုးျပဳသူေတြက ျပင္ပေလာကမွာေတာင္ လွ်ဳိ႕၀ွက္ထားတတ္တဲ့ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အခ်က္အလက္ေတြကို လြယ္လင့္တကူပဲ ေျပာဆိုအသံုးျပဳ ေနတတ္ၾကပါတယ္။

အဲဒါေတြအျပင္ ျမန္မာျပည္သူေတြက သူတို႔ရဲ႕ စမတ္ဖုန္းေတြထဲမွာ သူတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္ေတြ၊ လွ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ေတြ အကုန္လံုးနီးပါးကို သိမ္းဆည္းထားတတ္ ၾကပါတယ္။ ဒါက တိုးတက္မႈတစ္ခု အေနနဲ႔ ႐ႈျမင္ႏိုင္ေပမယ့္ အသံုးခ်မႈ မမွန္ကန္ရင္ ျပႆနာအျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားႏိုင္ပါတယ္။

Analog ေခတ္ကေတာ့ Personal Data ေတြကို ခိုးယူခ်င္ရင္ ခါးပိုက္ႏိႈက္တာတို႔ အိမ္ထဲ၀င္ခိုးတာတို႔ ဒါမွမဟုတ္လည္း ဓားျပတိုက္မွပဲ ရႏိုင္တဲ့ အေျခအေန ျဖစ္ေပမယ့္ ဒီဂ်စ္တယ္ေခတ္မွာေတာ့ ကြၽမ္းက်င္တဲ့ Hacker ေတြရဲ႕ ေက်ာ့ကြင္းေတြထဲ ၀င္ေရာက္သြားတာနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕ Personal Data ေတြအတြက္ မေတြး၀ံ့စရာ အေျခအေနေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ရက္ပိုင္းကပဲ ပုဂၢလိကဘဏ္တစ္ခုမွာ အေကာင့္တစ္ခုကို Hack ၿပီး ေငြထုတ္ယူမႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီျဖစ္စဥ္မွာ ႏိုင္ဂ်ီးရီးယား ႏိုင္ငံသားတစ္ဦးက က်ဴးလြန္ခဲ့တယ္လို႔ ရဲတပ္ဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ထားခဲ့ေပမယ့္ အခုခ်ိန္ထိ ဖမ္းဆီးႏိုင္ျခင္း မရိွေသးပါဘူး။

ဒီဂ်စ္တယ္ေခတ္မွာ တစ္ကိုယ္ေရ လံုျခံဳေရးအတြက္ ဂ႐ုစိုက္ရမွာ  ျဖစ္ေပမယ့္ သံုးစြဲသူ သတိမမူမိတဲ့ အေျခအေနကေန ကိုယ့္ရဲ႕ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ေတြ၊ အေရးႀကီး Data ေတြဟာ ခိုးယူခံေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ႏိုင္ငံတကာက သိရိွလာၿပီးေနာက္ပိုင္းမွာ စိတ္၀င္စားခံရတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ခုကို ေရာက္ရိွလာခဲ့ပါတယ္။

အခုလက္ရိွမွာေတာ့ ရခိုင္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာက ျမန္မာႏိုင္ငံကို စိတ္၀င္စားမႈ ျမင့္တက္ေနတဲ့ အခ်ိန္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

“ဒီအခ်ိန္က ျမန္မာႏိုင္ငံက မီးနီျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္။ အကုန္လံုးက လက္တည့္စမ္းခ်င္တဲ့အခ်ိန္။ အခု နည္းပညာ ဘက္မွာဆိုရင္ အဆင့္ျမင့္ျမင့္နဲ႔ ဘဏ္အေကာင့္ေတြကို ဟက္ခ်င္တာေတြ ရိွလာတယ္” လို႔ ျပည္တြင္းက နာမည္ႀကီး ဘဏ္ေတြရဲ႕ နည္းပညာလံုျခံဳေရးကို တာ၀န္ယူ ေဆာင္ရြက္ေပးေနတဲ့ Zorro RITZ Public ကုမၸဏီမွ မန္ေနးဂ်င္း ဒါ႐ိုက္တာ ကိုလင္းရဲထြန္းက ဆိုပါတယ္။

အဲဒါေၾကာင့္ ဘဏ္ေတြအေနနဲ႔ မိမိတို႔ရဲ႕ နည္းပညာလံုျခံဳေရးကို ဂ႐ုစိုက္ရေတာ့မယ့္အခ်ိန္ ေရာက္လာၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒါအျပင္ အြန္လိုင္းဘဏ္အေကာင့္ သံုးစြဲတဲ့သူေတြအေနနဲ႔လည္း မိမိရဲ႕ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္ေတြ ေပါက္ၾကားမႈ မရိွေစဖို႔ အြန္လိုင္းသံုးစြဲရာမွာ သတိထား သံုးစြဲရမယ္လို႔ နည္းပညာ ကြၽမ္းက်င္သူေတြက ဆိုပါတယ္။

Password Sharing လုပ္ျခင္း

ခ်စ္သူစံုတြဲေတြဟာ တစ္ဦးသံုးတဲ့ လူမႈကြန္ရက္ အေကာင့္ေတြ Facebook ျဖစ္ျဖစ္ Gmail ပဲျဖစ္ျဖစ္ အဲဒီလိုအေကာင့္ေတြမွာ တစ္ဦးရဲ႕ Password ကို တစ္ဦးက သိလိုၾကပါတယ္။

ဒါကို ခ်စ္ျခင္းေမတၱာရဲ႕ အမွတ္တံဆိပ္လို႔ သတ္မွတ္လို႔ မရပါဘူး။ ဒါက လူသားတစ္ေယာက္ရဲ႕ လူသားအခြင့္အေရး တစ္ရပ္ကို ခ်ဳိးေဖာက္ခံရတယ္ဆိုတာ မသိၾကတာပါ။ လူသားေတြမွာ တစ္ပါးသူကို မေျပာလိုတဲ့ မေျပာခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းအရာ၊ ဒါမွမဟုတ္ သက္ဆိုင္တဲ့သူေတြပဲ သိေစရမယ့္ လွ်ိဳ႕၀ွက္အခ်က္အလက္ေတြ ရွိႏိုင္ပါတယ္။

ဒီအတြက္ မိမိကုိ ကိုယ္စားျပဳတဲ့ လူမႈကြန္ရက္ အေကာင့္ေတြကို သံုးစြဲတဲ့အခါမွာ Password ကို ကိုယ္တိုင္ကလြဲၿပီး အျခားသူသိဖို႔ မလိုအပ္သလို ေတာင္းဆိုလာရင္လည္း ေပးဖို႔မလိုအပ္ပါဘူး။ Password ေပးလိုက္တာနဲ႔ ပထမဆံုး ခံစားၾကံဳေတြ႕ရမွာက မိမိကိုယ္ကိုမိမိ မလံုျခံဳေတာ့သလို ခံစားခ်က္မ်ဳိးပါ။

ဒီအေျခအေနေတြကမွတစ္ဆင့္ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ မိမိရဲ႕ အေရးႀကီး သိမ္းဆည္းထားသင့္တဲ့ လွ်ဳိ႕၀ွက္အခ်က္အလက္ ေပါက္ၾကားမႈေတြ ျဖစ္လာေစႏုိင္ပါတယ္။

Password ဆိုတာ ျမန္မာလို ဘာသာျပန္ရင္ စကား၀ွက္ပါ။ ဆိုလိုတာ လွ်ဳိ႕၀ွက္ထားရမယ့္ အရာပါ။ စစ္ေျမျပင္ေတြမွာေတာင္ ကိုယ့္တပ္ သူ႔တပ္သာ သိႏိုင္မယ့္ စကား၀ွက္ေတြကို အသံုးခ်ၿပီး တုိက္ပြဲဆင္ႏႊဲ ေနၾကတာ အခုအခ်ိန္ထိပါ။ စစ္ေျမျပင္က စစ္သားေတြအတြက္  စကား၀ွက္ေတြကို အသက္တစ္မွ် အေရးတႀကီး ႏႈတ္လံုစြာ သိမ္းထားၾကပါတယ္။ ဒီလိုပါပဲ လူသားေတြအတြက္ ကိုယ့္ရဲ႕ဘ၀ဟာ ကိုယ္တိုင္ဆင္ႏႊဲေနရတဲ့ တိုက္ပြဲပါ။ ဒါ့အျပင္ နည္းပညာေခတ္ထဲမွာ Password ဆိုတာ Cyber Security အတြက္ အေရးႀကီးဆံုး အရာေတြထဲမွာ ပါပါတယ္။

“ျပႆနာေတြ အေတာ္မ်ားလာတာက လူေတြက Cyber Security အေၾကာင္းကို နားမလည္ဘူး။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ လံုျခံဳေအာင္ ဘယ္လို ေနရမယ္ဆုိတာ နားမလည္ဘူး။ ဥပမာ Basic Principle ေတြေပါ့။ Password ဆိုတာ သူမ်ားနဲ႔ Share မလုပ္ရဘူး။ Share လုပ္လိုက္တာနဲ႕ မလိုလားအပ္တဲ့ ျပႆနာေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္ေလ” လို႔  ကိုလင္းရဲထြန္းက ဆိုပါတယ္။

Facebook ေပၚက ေတြ႕ကရာ Apps ေတြကို အသံုးမျပဳပါနဲ႔

သင့္အသက္ ၅၀ မွာ ဘယ္လုိ႐ုပ္ျဖစ္ႏိုင္မလဲ။ သင္က ဘယ္ Celebrity နဲ႔ တူလဲဆိုတာမ်ဳိးေတြက Facebook  ေပၚမွာ မၾကာခဏ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ၿပီး အသံုးျပဳသူေတြက ခပ္လြယ္လြယ္ Click ႏွိပ္ၿပီး စမ္းသပ္ၾကည့္တတ္ ၾကပါတယ္။ ေဖ်ာ္ေျဖမႈ အသြင္ေဆာင္ ေနေပမယ့္အဲဒီ Apps ေတြကို ၀င္တဲ့အခါ  Facebook နဲ႔၀င္မလား ဒါမွမဟုတ္ အေကာင့္သစ္ဖြင့္မလားဆိုတဲ့ ေမးခြန္းေတြကို ေတြ႕ရမွာပါ။

နည္းပညာ ကြၽမ္းက်င္သူေတြရဲ႕ အဆုိအရ ဒီလိုမ်ဳိးေတြကို Click ႏွိပ္မိတဲ့အခါ Login လုပ္ရမယ္ဆိုရင္ အေကာင့္အသစ္ လုပ္လိုက္တာ အေကာင္းဆံုးလို႔ ေျပာၾကားၾကပါတယ္။ မိမိတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အေကာင့္ေတြကို အသံုးျပဳ ၀င္မယ္ဆိုရင္ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ Hacker ေတြရဲ႕ ေက်ာ့ကြင္းေတြထဲ ၀င္ေရာက္သြားႏိုင္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ Facebook ေပၚမွာ ေတြ႕ရတတ္တဲ့ သင္ဘယ္လို အိမ္ေမြးတိရစၦာန္မ်ိဳးကို ေမြးခ်င္လဲ ဆိုတာမ်ဳိးကအစ ကိုယ့္ရဲ႕ကိုယ္ေရး အခ်က္အလက္ အေတာ္မ်ားမ်ားကို ေဖာ္ျပေစခ်င္ေအာင္ ျပဳလုပ္ထားတဲ့ Post ေတြကို Sharing လုပ္တဲ့သူေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတာကို ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။

ဒီ Post ေတြမွာ ကိုယ္ရဲ႕ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္ အမွန္ေတြကို အေပ်ာ္သေဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျဖည့္လိုက္တာနဲ႔ မိမိတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အေကာင့္ေတြကို Hacking လုပ္ဖို႔အတြက္ လမ္းစေပၚသြားပါၿပီ။ ဒီအခ်က္အလက္ေတြက တစ္ဆင့္ Gmail ရဲ႕ Password ကို Hacking လုပ္လို႔ရႏိုင္ၿပီး ဒီကမွတစ္ဆင့္ Gmail နဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ Facebook အေကာင့္ကို လြယ္လင့္တကူ Hacking လုပ္လို႔ရသြားႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ေတြ႕ကရာေတြကို Share မလုပ္မိဖို႔လည္း အေရးႀကီးပါတယ္။

“ကိုယ့္ရဲ႕ Personal Data ေတြ သူမ်ားသိသြားႏုိင္တဲ့ Post မ်ိဳးေတြ၊ အဲဒီလို Post ေတြမွာ ကိုယ့္ရဲ႕ Profile ကို အမွန္အတိုင္း ခ်ျပလုိက္တာနဲ႔ ေနာက္ထပ္ Hacking လုပ္ဖို႔ လမ္းစထပ္ရသြားၿပီ။ ပထမ Gmail ရဲ႔ Password ကို Reset လုပ္ဖို႔ အဲဒီ Personal Data ေတြ လိုတာကို။ အဲဒီေတာ့ အၾကံေပးခ်င္တာက မႏွိပ္နဲ႔ မေျပာဘူး။ ႏွိပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ Login ကို Create New Account လုပ္ၿပီးသာ၀င္၊ ၿပီးရင္ ကိုယ္ရဲ႕ Personal Data ေတြကို တန္ဖိုးထားပါ။ ဒါသိပ္ကို အေရးႀကီးတဲ့အရာပါ။ သူမ်ားေတြကို လြယ္လင့္တကူ မျမင္ပါေစနဲ႔” လို႔ ကိုလင္းရဲထြန္းက ေျပာပါတယ္။

Personal Data ေတြ ခ်ဳိးေဖာက္ခံရရင္ ဘာေတြ ထပ္ျဖစ္လာႏိုင္လဲ

အခုေနာက္ပိုင္းမွာ တယ္လီဖုန္း ေအာ္ပေရတာေတြကို အသံုးျပဳၿပီး ေငြလႊဲတဲ့ စနစ္ေတြ အေတာ္တြင္က်ယ္ လာခဲ့ပါၿပီ။ ျပည္တြင္းဘဏ္ေတြရဲ႕ ေခတ္နဲ႔အညီ တိုးတက္ေျပာင္းလဲမႈေတြကေန ျပည္သူေတြၾကားမွာ Online Banking စနစ္ေတြဟာလည္း အတန္အသင့္ အသံုးျပဳလာခဲ့ၿပီလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ Online Banking ေတြ၊ တယ္လီဖုန္း ေအာ္ပေရတာေတြကို အသံုးျပဳၿပီး ေငြလႊဲတဲ့ စနစ္ေတြကို ျပည္သူေတြ အသံုးျပဳတဲ့ ေနရာမွာ ကိုယ့္ရဲ႕ ေငြေၾကးစီးဆင္းမႈ စနစ္အတြက္ အသံုးျပဳတဲ့ အေကာင့္ ေတြမွာလည္း Password ေတြကို ကိုယ္တစ္ဦး တစ္ေယာက္တည္းပဲ ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ အသံုးျပဳသူဘက္က ယံုၾကည္လို႔ Password မွ်ေ၀ျခင္းကေန ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ျပႆနာေတြကို ဘဏ္ေတြဘက္က တာ၀န္ယူ ေျဖရွင္းေပးမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ User နဲ႔ Password မွန္ကန္ရင္ ဘဏ္ရဲ႕စနစ္ေတြက ေငြကို ထုတ္ေပးရေတာ့မွာပါ။ ဒါက ဘဏ္ေတြဘက္က လုပ္ကိုင္၀န္ေဆာင္မႈ ေပးရတဲ့ အပိုင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

“ATM ကတ္ေတြကေန ေငြထုတ္တဲ့အခါ Customer ရဲ႕ Password ကို သိေနရင္စက္က ထုတ္ေပးမွာပဲ။ ၿပီးေတာ့ Online Banking စနစ္ေတြမွာလည္း ဒီလိုပဲေလ။ Customer ေတြက သူတို႔ Password ကို အျခားသူကို ေပးထားခဲ့တယ္။ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ အဲဒီလူက အေကာင့္ထဲကေန ေငြေတြထုတ္သြားမယ္။ ဘဏ္ေတြဘက္ကို အျပစ္လာတင္ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘဏ္ေတြဘက္က ဒါေတြကို ဘာမွလုပ္ေပးလို႔မရဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ က်င့္၀တ္ေတြအရလည္း Customer ရဲ႕ Personal ပိုင္းကို ၀င္စြက္ဖက္ခြင့္မရွိဘူး။ ျဖစ္ေတာ့မွ ဘဏ္ကို Complain တက္ၾကတာေတြက အေတာ္ကိုခက္တယ္” လို႔ ဧရာ၀တီဘဏ္တြင္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ေနသူ ၀န္ထမ္းတစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ရက္သတၱပတ္ အတြင္းကလည္း ကေမၻာဇဘဏ္ရဲ႕ Online Banking စနစ္ အသံုးျပဳသူတစ္ဦးရဲ႕ အေကာင့္ကို ႏုိင္ငံျခားသားႏွစ္ေယာက္က Hack ၿပီး ေငြေတြထုတ္ယူသြားတဲ့ ျဖစ္စဥ္တစ္ခု ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။

ဒီျဖစ္စဥ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ကေမၻာဇဘဏ္ရဲ႕ Cyber Security System ကိုတာ၀န္ယူေပးေနတဲ့ Zorro RITZ Public ကုမၸဏီမွ မန္ေနဂ်င္းဒါ႐ိုက္တာ ကိုလင္းရဲထြန္းရဲ႕ ေျပာၾကားမႈေတြအရ အသံုးျပဳသူရဲ႕ Email ကတစ္ဆင့္ Hack ၿပီး ေငြထုတ္သြားတာလုိ႔ သိရပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ဒီလိုျဖစ္စဥ္ေတြက ယခုႏွစ္ပိုင္းေတြမွာ အေတာ္ကို အျဖစ္မ်ားလာခဲ့တာပါ။ အလားတူျဖစ္စဥ္ေတြ ျဖစ္ပြားရတာကလည္း အသံုးျပဳသူေတြရဲ႕ သတိမထားမိမႈေတြကို Hacker ေတြက အသံုးခ်ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ အေပ်ာ္တမ္း မဟုတ္ေတာ့တဲ့ အဆင့္ျမင့္ Hacker ေတြပါ ၀င္ေရာက္လာႏိုင္ဖြယ္ ရွိေနတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ ဖုန္းသံုးစြဲသူအမ်ားအတြက္ အသိပညာေပးလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္လို႔ ကိုလင္းရဲထြန္းက ေျပာပါတယ္။

“ဘဏ္ေတြကို ပညာေပးေလးေတြ Facebook ကျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ေပးဖို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေတြ အၾကံေပးတာပဲ။ ဒါမ်ိဳးကို အစိုးရဘက္လည္း က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ပညာေပး အစီအစဥ္ေတြ လုပ္ေပးသင့္တယ္။ ေႏြရာသီ မီးေဘးကာကြယ္ေရး အစီအစဥ္ေတြ ပညာေပးသလိုေပါ့။ ႐ုပ္သံလိုင္းေတြက ျဖစ္ျဖစ္ေပါ့။ ဒါမွလည္း တစ္ႏိုင္ငံလံုး အေနနဲ႔ အကြၽမ္းတ၀င္ ျဖစ္လာမယ္ေလ။ ဘာလို႔ဆို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက Computer ကို ကြၽမ္းက်င္တာ အေတာ္ရွားေသးတယ္ေလ။ မ်ားေသာအားျဖင့္က ဖုန္းသာကိုင္ေနၾကတာ။ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔  ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ စိတ္ခ်ရေအာင္ေနဖို႔ကို နားလည္ဖို႔ လိုေနေသးတာေပါ့” လို႔ ကိုလင္းရဲထြန္းက သံုးသပ္ေျပာၾကားပါတယ္။

ဘဏ္ေတြမွာ ထိန္းသိမ္းထားတဲ့ ေငြေၾကးေတြကို လံုျခံဳေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ

အခုေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ အြန္လိုင္းေငြေၾကးစနစ္ကို စတင္သံုးစြဲလာၾကၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့လူဦးေရနဲ႔ ယွဥ္ရင္ေတာ့ ရာခိုင္ႏႈန္း အနည္းငယ္သာ အသံုးျပဳေနၾကတယ္ ဆိုေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ တြင္က်ယ္လာမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ ဘဏ္ေတြအေနနဲ႔ အပ္ေငြေတြကို လံုျခံဳေအာင္ ထိန္းသိမ္းရမယ့္ အေျခအေနပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အထက္မွာ ဆိုခဲ့သလို ရခိုင္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံကို လူသိမ်ားလာတဲ့အခ်ိန္မွာ လက္တည့္ စမ္းခ်င္ၾကတဲ့ ႏိုင္ငံတကာက လူေတြအမ်ားႀကီးပဲ ရိွပါတယ္။

အရင္တုန္းကေတာ့  ဘဏ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေကာလာဟလတစ္ခုျဖစ္တယ္ ဆိုတာနဲ႔ အမ်ားျပည္သူအၾကားမွာ စိုးရိမ္စိတ္နဲ႔ ေငြထုတ္ၾကေပမဲ့ ဗဟိုဘဏ္ရဲ႕ ထိန္းသိမ္းထားတဲ့ အေျခအေနေတြေၾကာင့္ လူေတြအေနနဲ႔ စိုးရိမ္မႈ မရိွေတာ့ပါဘူး။

ဒါေပမဲ့ အြန္လိုင္းအသံုးျပဳၿပီး လုပ္ကိုင္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ဘဏ္ေတြက သူတို႔ရဲ႕ ေငြေၾကးေတြကို ထိန္းသိမ္းရမယ့္ အပိုင္းမွာ သတိတစ္ခ်က္လစ္လို႔ မရပါဘူး။

အေကာင့္ဟက္ခံရၿပီး ေငြေၾကးေတြကို နည္းနည္းခ်င္း ထုတ္ယူသံုးစြဲေနတာက သိပ္မသိသာေပမဲ့ တစ္လံုးတစ္ခဲတည္း ထုတ္ယူသြားမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ျပႆနာေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

အဲဒါေၾကာင့္ ဘဏ္ေတြအေနနဲ႔ ဘဏ္ရဲ႕ အြန္လိုင္းစနစ္ကို လံုျခံဳေအာင္ ထိန္းသိမ္းရမွာ ျဖစ္သလို အြန္လိုင္းဘဏ္စနစ္ကို အသံုးျပဳသူေတြ အေနနဲ႔ကလည္း မိမိရဲ႕ Password ကို ထိန္းသိမ္းရမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အစိုးရအေနနဲ႔ ဘယ္လိုလုပ္သင့္လဲ

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လက္ရွိအေနအထားအရကေတာ့ Cyber Police ရွိေပမဲ့ အျငင္းပြားဖြယ္ ျပႆနာေတြ၊ နစ္နာမႈေတြ ျဖစ္ေပၚေစတတ္တဲ့ ၆၆ (ဃ) ကဲ့သို႔ေသာ ဆက္သြယ္ေရး ဥပေဒတခ်ိဳ႕သာရွိၿပီး ခိုင္မာတဲ့ Cyber Law တစ္ရပ္ေတာ့ ထြက္ေပၚလာျခင္း မရွိေသးဘူး။ ဒီအေျခအေနကလည္း Online အသံုးျပဳသူေတြရဲ႕ နစ္နာမႈေတြကို တိုင္ၾကားရာမွာ အေရးယူဖို႔ အခက္အခဲေတြ ျဖစ္ေနရတယ္လို႔ ကိုလင္းရဲထြန္းက သံုးသပ္ေျပာၾကားပါတယ္။

“လက္ရွိက ျမန္မာျပည္မွာ Cyber Police ေတာ့ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေရးယူဖို႔ ခိုင္မာတဲ့ Cyber Law မရွိေသးဘူး။ အဲဒီေတာ့ အေကာင့္ေတြကို Hack ၿပီး ေငြညႇစ္တာေတြ  အမ်ားႀကီးပဲ။ တိုင္ၾကားတဲ့ အခါက်ေတာ့ ၆၆ (ဃ) တို႔ ၆၆ (ဂ) တို႔လုိ ထိထိေရာက္ေရာက္ ကိုင္တြယ္လို႔မရတဲ့ ဥပေဒေတြပဲ ရွိေသးတယ္။ အဲဒီေတာ့ အင္တာနက္ကို အသံုးျပဳၿပီး အလြဲသံုးစားလုပ္တဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြအတြက္ ခိုင္မာတဲ့ Cyber Law တစ္ရပ္ရွိဖို႔လိုတယ္” လို႔ ကိုလင္းရဲထြန္းက ဆိုပါတယ္။

အႏုပညာရွင္ေတြရဲ႕ အေကာင့္ေတြကို Hack ၿပီး ေငြေတာင္းခံတာမ်ိဳးေတြ၊ ဒါမွမဟုတ္ အေကာင့္ဖ်က္ ပစ္လိုက္တာမ်ိဳးေတြက မၾကာခဏ ျမင္ေတြ႕ရတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြပါ။ ဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူဖို႔ လုပ္တာေတြ မေတြ႕ရေသးပါဘူး။

မ်ားေသာအားျဖင့္ အြန္လိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ၆၆ (ဃ) ကိုပဲ အဓိက ထားျမင္ေနၾကတာက ျပႆနာကို ေျဖရွင္းႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလိုျဖစ္စဥ္ေတြက ျပည္သူေတြၾကားမွာလည္း ရွိေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

“ကြၽန္မအေကာင့္ကို Hacker တစ္ဖြဲ႔က Hack လိုက္ၿပီ။ အေကာင့္ျပန္ေပးေစခ်င္ရင္ ဘာလုပ္ေပးပါဆုိၿပီး လာေျပာတယ္။ အဲဒီအတြက္ ဘယ္ကိုတိုင္ၾကားရမွန္း မသိဘူး။ အဲဒီအတြက္ ဥပေဒတစ္ခုခုေတာ့ ရွိသင့္တယ္” လို႔ ဒဂံုၿမိဳ႕နယ္မွာ ေနထိုင္တဲ့ ဥပေဒပညာရပ္ကို သင္ၾကားေနတဲ့ မၿငိမ္းခ်မ္းက ေျပာပါတယ္။

ဇူလိုင္ ၁၄ ရက္က ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ Cyber Security နဲ႕ပတ္သက္တဲ့ ဖိုရမ္တစ္ခုမွာ ဆက္သြယ္ေရးနဲ႔ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ၀န္ႀကီးဌာန Cyber Security ဌာနရဲ႕ ဒါ႐ိုက္တာ ဦးရဲႏိုင္မိုးက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ Cyber Law တစ္ခု ၂၀၁၉ ႏွစ္လယ္ ေလာက္မွာ ထြက္ေပၚႏိုင္တယ္လို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

“Cyber Security ပိုင္းဆိုင္ရာမွာ လိုအပ္တဲ့ ဥပေဒေတြ ေရးဆြဲဖို႔ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ ၂၀၁၉ ႏွစ္လယ္ေလာက္မွာ Cyber Law နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ e – Goverement Cyber Law ရယ္ commerce ရယ္ ဒါေတြကို လႊမ္းျခံဳေပးႏိုင္မယ့္ Cyber Law တစ္ရပ္ထြက္ႏိုင္လိမ့္မယ္” လို႔ ဦးရဲႏိုင္မိုးက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

မိုက္ခ႐ိုေဆာ့ဖ္က ထုတ္ျပန္ထားတဲ့ သတင္းတစ္ခုမွာ Cyber လံုျခံဳေရး ေႏွာင့္ယွက္ခံရမႈေၾကာင့္ အာရွ-ပစိဖိတ္ ေဒသတြင္းက အႀကီးစား အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ အေမရိကန္ ေဒၚလာ သန္း ၃၀ ေက်ာ္ေလာက္ထိ ဆံုး႐ံႈးခဲ့ရတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

လက္ရွိမွာကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာကေတာ့ အင္တာနက္ အလြဲသံုးစား ျပဳလုပ္ၿပီး အျမတ္ထုတ္မႈေတြကို ေျဖရွင္းဖို႔အတြက္ ထိေရာက္တဲ့ ဥပေဒတစ္ရပ္ မရွိေသးပါဘူး။

အစိုးရအေနနဲ႔ ခိုင္မာတဲ့ Cyber Law တစ္ရပ္ကို အျမန္ဆံုး ေရးဆြဲအတည္ျပဳဖို႔ လိုအပ္ေနပါၿပီ။ ဒီလုိမွမဟုတ္ရင္ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ အင္တာနက္ အလြဲသံုးစားခံရမႈေၾကာင့္ နစ္နာမႈေတြအတြက္ ကူရာကယ္ရာမဲ့ ျဖစ္ေနဦးမွာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံတကာမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံကို အေထာက္အကူျပဳမယ့္ လူမ်ဳိးေတြ ရိွေနသလို ဒုကၡေပးမယ့္ သူေတြကလည္း ဒုနဲ႔ေဒးပါပဲ။ ျပည္တြင္းမွာ Cyber Criminal ကို က်ဴးလြန္တဲ့ သူေတြအတြက္ Cyber Law ကိုေရး ဆြဲထားရမွာ ျဖစ္သလို ျပည္ပကေန က်ဴးလြန္မယ့္ သူေတြကိုလည္း အေရးယူႏိုင္မယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကိုလည္း တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ လုပ္ေဆာင္ရမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

e-Government ကို လွမ္းမယ့္ အစိုးရအေနနဲ႔ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြကို လုပ္ေဆာင္ရသလို အဲဒီကေန ျဖစ္လာမယ့္ ရာဇ၀တ္မႈေတြ အတြက္လည္း ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ ထားရေတာ့မွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ဘဲ e-Government ကို လွမ္းဖို႔သာ အာ႐ံုစိုက္ေနေပမဲ့ အြန္လိုင္းရာဇ၀တ္မႈေတြအတြက္ လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ေငြေၾကးဆံုး႐ံႈးမႈ၊ အရွက္သိကၡာ ဆံုး႐ံႈးမႈေတြ ျဖစ္ေနဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

 

႐ုပ္ရွင္ဇာတ္ကားအခ်ဳိ႕ Facebook ေပၚ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနျခင္းမွာ အြန္လိုင္းဥပေဒအားနည္းခ်က္မ်ားေၾကာင့္ဟု ႐ုပ္ရွင္အစည္းအ႐ံုးဥကၠ႒ေဟာင္း အကယ္ဒမီလူမင္း ေျပာၾကား

႐ုပ္ရွင္ဇာတ္ကားအခ်ဳိ႕ Facebook ေပၚမွတစ္ဆင့္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနျခင္းမွာ အြန္လိုင္းဥပေဒ အားနည္းခ်က္မ်ားေၾကာင့္ျဖစ္ေၾကာင္း ၾသဂုတ္ ၅ ရက္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ  Orchid Hotel ၌ျပဳလုပ္သည့္ Facebook အေၾကာင္း အက်ဳိး၊ အေကာင္းအဆိုးစကား၀ိုင္းတြင္ ႐ုပ္ရွင္အစည္းအ႐ံုးဥကၠ႒ေဟာင္း အကယ္ဒမီ လူမင္းက ေျပာၾကားသည္။

“ကြၽန္ေတာ္ ႐ုပ္ရွင္အစည္းအ႐ံုးဥကၠ႒ တာ၀န္ယူခဲ့တုန္းကလည္း ဒီကိစၥေတြကိုေျဖ ရွင္းခဲ့ရပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ့္အေနနဲ႔လုပ္ပိုင္ခြင့္ရွိသေလာက္ ဒီလိုကိစၥမ်ဳိးေနာင္မျဖစ္ေအာင္ စံျပအမႈတစ္ခုအေနနဲ႔ စီရင္ခ်က္ ထြက္ေအာင္ႀကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ နည္းပညာေတြရဲ႕တိုးတက္မႈ၊ အြန္လိုင္းဥပေဒရဲ႕အားနည္းမႈ၊ ဥပေဒကို ကိုင္တြယ္တဲ့ ရဲစခန္းေတြ ဘာေတြကအစ ဒီလိုကိစၥမ်ိဳးကို ကြၽမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္မႈမရွိတဲ့အားနည္းခ်က္ေတြေၾကာင့္ အြန္လိုင္းဇာတ္ကားပ်ံ႕ႏွံ႔မႈေတြကုိထိေရာက္စြာ မေျဖရွင္းႏိုင္ခဲ့ပါဘူး” ဟု အကယ္ဒမီလူမင္းက ေျပာၾကားသည္။

ထို႔ျပင္ Facebook ေပၚတြင္ ႐ုပ္ရွင္ ဇာတ္ကားအခ်ိဳ႕အား Share ျခင္း၊ တင္ျခင္းတို႔မွာ ဥပေဒအရျပစ္မႈေျမာက္ေၾကာင္း၊ တခ်ိဳ႕မွာ အမွန္တကယ္မသိရွိ၍ လုပ္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ အဆိုပါအခ်က္မ်ားကိုလည္း သိရွိႏိုင္ေအာင္ လုပ္ဖို႕လိုအပ္ေၾကာင္း အကယ္ဒမီလူမင္းက ဆိုသည္။

“ဒီလိုအမႈတစ္ခုကိုလိုက္မယ္ဆိုရင္ သက္ဆိုင္ရာပိုင္ရွင္ျဖစ္တဲ့ ထုတ္လုပ္သူကလည္းဇြဲရွိရွိနဲ႔လုပ္ႏိုင္ရမယ္။ သက္ဆိုင္ရာ ဥပေဒကို ေဆာင္ရြက္တဲ့အဖြဲ႕အစည္းအသီးသီးကလည္း ကြၽမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္မႈ ရွိဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ အြန္လိုင္းေပၚက ဥပေဒေတြဟာ ဘယ္လိုကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းၿပီး ထိထိေရာက္ေရာက္ ကာကြယ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာ ဒီေန႔အထိ ဘယ္သူမွမေျပာႏိုင္ေသးဘူး။  အြန္လိုင္းက ဥပေဒကင္းမဲ့ဇုန္လား။လုပ္ခ်င္ရာလုပ္လို႔ရတဲ့ ေနရာတစ္ခုလားလို႔ ကြၽန္ေတာ္အရင္ကလည္း ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ဖူးပါတယ္” ဟု အကယ္ဒမီလူမင္းက ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ Facebook သည္ စတုတၳမ႑ိဳင္သဖြယ္ ျဖစ္ေနၿပီး လူမႈကြန္ရက္မ်ားေပၚတြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ ရွိေနျခင္းအေပၚ လက္ရွိအစိုးရ ေၾကာက္ေနဟု ၀ိုင္း၀န္းေဆြးေႏြး

ၾသဂုတ္ ၅ ရက္တြင္ Orchid ဟိုတယ္၌ ျပဳလုပ္သည့္ “Facebook အေၾကာင္းအက်ိဳး၊ အေကာင္းအဆိုး” စကား၀ိုင္းကို ေတြ႕ရစဥ္

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ Facebook သည္ စတုတၳမ႑ိဳင္သဖြယ္ ျဖစ္ေနၿပီး ယင္းကဲ့သို႔ လူမႈကြန္ရက္ ပလက္ေဖာင္းမ်ားေပၚတြင္ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္   (Freedom of Expression) ရွိေနျခင္းအေပၚ လက္ရွိအစိုးရ ေၾကာက္ေနသည္ဟု ယူဆေၾကာင္း ၾသဂုတ္ ၅ ရက္တြင္  Orchid ဟိုတယ္၌ ျပဳလုပ္သည့္ “Facebook အေၾကာင္း အက်ိဳး၊ အေကာင္းအဆိုး”  စကား၀ိုင္းတြင္ ၀ိုင္း၀န္း ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။

“ကြၽန္ေတာ္က အစိုးရမဟုတ္ေတာ့ သူတို႔ဘယ္လိုေၾကာက္တယ္ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္လည္း မသိဘူး၊ ဒါေပမဲ့ အဲ့အခ်က္ကေတာ့ အမွန္ပါပဲ၊ ၂၀၁၅ မွာ ပိုမ်ားတယ္။ တရားစြဲခံရတာ ၆၁ဦး ရွိၿပီ။ အဲ့ေတာ့ ႏႈိင္းယွဥ္ခ်က္ အရေျပာရမယ္ဆိုရင္ Freedom of Expression မွာေတာ့ လက္ရွိအေျခအေနဟာ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရထက္ ေနာက္ျပန္ဆုတ္သြားၿပီ၊ အရင္တုန္းက ကြၽန္ေတာ္ေျပာတာ ကြၽန္ေတာ့္ကို ဘာမွမလုပ္ဘူး၊ ဘာမွမလုပ္ ဘူးဆိုတာ ေခြးေလးခုန္လို႔ ဖုန္မထဘူးဆိုတာလည္း ျဖစ္ရင္ျဖစ္မွာေပါ့၊ အခုခ်ိန္ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ မေျပာ၀ံ့ေတာ့ဘူး၊ ၆၆ ဃ ေၾကာက္လို႔၊ သူတို႔က လြတ္လပ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကိုယ္က အေပၚေရာက္လာတဲ့အခါ တစ္မ်ိဳးျဖစ္လာတယ္”   ဟု ပရိသတ္တစ္ဦး၏ ေမးျမန္းမႈကို တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေနဦးသိန္းသန္းဦးက ျပန္လည္ေျဖၾကားသည္။

Facebook သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အသံုးျပဳသ ူအမ်ားအျပားရွိေနျပီး သတင္းဌာနႀကီးတစ္ခုကဲ့သို႔ သတင္းမ်ား အလ်င္အျမန္ ျဖန္႔ေ၀ႏိုင္ျခင္း၊ အေရးေပၚကိစၥမ်ားျဖစ္သည့္ သဘာ၀ေဘးအႏၲရာယ္မ်ားအတြက္ အကူအညီမ်ား ေတာင္းျခင္းမ်ားအျပင္ မၾကာမီက ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ သ႐ုပ္ေဆာင္ေအာင္ရဲေထြးအမႈတြင္ တရားခံမ်ားအား လႊတ္ေပးျခင္းအေပၚ တရားေရးမ႑ိဳင္ကိုပါ တစ္စံုတစ္ရာထိန္းေက်ာင္းသည္အထိ တြင္က်ယ္လာခဲ့ေၾကာင္း စတုတၳမ႑ိဳင္သဖြယ္ျဖစ္လာေၾကာင္း ေဆြးေႏြးၾကသည္။

“ကြၽန္ေတာ့္အေနနဲ႔ ဒီသတင္းမီဒီယာက စတုတၳမ႑ိဳင္လို႔ ကင္ပြန္းတပ္ကတည္းက ေထာက္ခံျခင္း သေဘာတူျခင္းေျပာဖို႔ ကြၽန္ေတာ္ဥာဏ္မမီပါဘူး။ ဒါေပမဲ့လည္း ဒီ Facebook ၾကီးက မ႑ိဳင္တစ္ခုျဖစ္ေနတာ ေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။ တကယ္ကိုလည္း တည့္မတ္ေပးႏိုင္တာျဖစ္သလို Facebook မွာတက္လာတဲ့ သတင္းမွာပဲ ဥပမာ လမ္းပ်က္တာ ျပင္တာကအစေပါ့ လူအမ်ားကို သိေအာင္ အမ်ားရဲ႕ဆႏၵေတြကို အခ်ိန္တို အတြင္းမွာ သိႏိုင္တဲ့အတြက္ သေဘာထားကို (အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္) ေကာက္ယူႏိုင္တဲ့ မ႑ိဳင္ျဖစ္ေနတာေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ”  ဟု သ႐ုပ္ေဆာင္လူမင္းက ေျပာသည္။

ထုတ္ေဖာ္ေ၀ဖန္ျခင္းမ်ားကို တရားစြဲရာတြင္ အဓိက အသံုးျပဳေလ့ရွိေသာ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒကို ၾကံ့ခိုင္ေရးပါတီ ဦးေဆာင္ေသာ အစိုးရလက္ထက္တြင္ စတင္အတည္ျပဳ ျပ႒ာန္းခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ယင္းလက္ထက္တြင္ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒျဖင့္ တရားစြဲဆိုမႈ ၁၁မႈ ရွိခဲ့သည္။ လက္ရွိ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ဦးေဆာင္ေသာ အစိုးရလက္ထက္တြင္ ဇူလိုင္ ၄ ရက္အထိ လြတ္လပ္စြာထုတ္ ေဖာ္ေျပာဆိုခြင့္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒျဖင့္ တရားစြဲမႈမွာ အမႈေပါင္း ၁၃၄ မႈ ရွိၿပီျဖစ္သည္။

ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒကို ၂၀၁၇ခုနွစ္ ၾသဂုတ္လအတြင္း ျပင္ဆင္ခဲ့ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံေရးအရ ထုတ္ေဖာ္ေ၀ဖန္ျခင္းမ်ားကို တရားစြဲရာတြင္ အဓိကအသံုးျပဳေလ့ရွိေသာ ပုဒ္မ ၆၆(ဃ)ကို မပယ္ဖ်က္ဘဲ ျပစ္ဒဏ္ ႏွစ္ႏွစ္သို႔ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းႏွင့္ ကိုယ္စားလွယ္လႊဲစာမပါဘဲ ၾကားလူက တရားစြဲ၍မရေအာင္ ျပင္ဆင္ျခင္း တို႔သာ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ထုိ႔ေၾကာင့္ ၾကားလူက ၀င္ေရာက္ တရားစြဲေလ့ရွိေသာ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အမႈမ်ားသာ ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္သြားၿပီး အခ်ဳိ႕ေသာ အမႈမ်ားတြင္ ကုိယ္စားလွယ္လဲႊစာအား အသံုးျပဳလာေၾကာင္း လြတ္လပ္စြာထုတ္ေဖာ္ ေျပာဆိုခြင့္ လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႕ အသံ (Athan)”  ထံမွ သိရသည္။