ႏိုင္ငံေတာ္အက်ဳိးစီးပြား၏ အမ်ဳိးအစားမ်ား

“ႏိုင္ငံေတာ္အက်ဳိးစီးပြားဟူသည္ ႐ုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာ၊ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈဆုိင္ရာ အမွတ္လကၡဏာရပ္မ်ားကို အျခားႏုိင္ငံမ်ားက ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ထိပါးျခင္းမွေန၍ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈအား ဆက္လက္ရွင္သန္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေရးျဖစ္သည္”
ေမာ္ဂင္ေဆာ (၁၉၀၄-၁၉၈၀)
အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္

ႏုိင္ငံေတာ္အက်ဳိးစီးပြားသည္ ႏုိင္ငံတကာဆက္ဆံေရး၌ အဓိကက်ေသာ သေဘာတရားတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံအားလံုးသည္ ၎တို႔၏ ႏိုင္ငံေတာ္အက်ဳိးစီးပြားဆုိင္ရာ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတုိင္မ်ား ျပည့္၀ေစရန္ သို႔မဟုတ္ လံုျခံဳေစရန္ လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ရပ္ကို အျမဲထမ္းေဆာင္ေနရသည္။ ႏုိင္ငံအသီးသီးတို႔၏ ႏုိင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒသည္ ၎တို႔၏ ႏိုင္ငံေတာ္ အက်ဳိးစီးပြားေပၚ၌ အေျခခံကာ တြက္ခ်က္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံတုိင္း အေနျဖင့္ ၎တို႔၏ ႏုိင္ငံေတာ္အက်ဳိးစီးပြားကို လံုျခံဳေအာင္ ျပဳလုပ္ပိုင္ခြင့္အား တစ္ကမၻာလံုးက လက္ခံထားၾကသည္။ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၏ အမူအက်င့္မ်ားသည္ ၎၏ ႏုိင္ငံေတာ္အက်ဳိးစီးပြား၏ ခ်ဳပ္ကိုင္မႈခံရၿပီး ယင္းအက်ဳိးစီးပြားအလုိက္ ေျပာင္းလဲေနမည္ျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံအသီးသီးတို႔က လံုျခံဳရန္ ႀကိဳးပမ္းေသာ ႏိုင္ငံေတာ္အက်ဳိးစီးပြား အမ်ဳိးအစား ေျခာက္ရပ္ရွိသည္။

ပထမအက်ဳိးစီးပြား – ယင္းအက်ဳိးစီးပြားမ်ားသည္ မည္သည့္ႏုိင္ငံကမွ် အထိပါးမခံႏုိင္ေသာ အက်ဳိးစီးပြားမ်ား ျဖစ္သည္။ ယင္းတြင္ ႐ုပ္ပိုင္းဆုိင္ရာ၊ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈဆုိင္ရာ အမွတ္လကၡဏာရပ္မ်ားကို အျခားႏုိင္ငံမ်ားက ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ ထိပါးျခင္းမွေန၍ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး ပါ၀င္သည္။ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ ယင္းအက်ဳိးစီးပြားမ်ားအတြက္ မည္သည့္နည္းႏွင့္မဆုိ ခုခံကာကြယ္ရမည္ျဖစ္သည္။

ဒုတိယအက်ဳိးစီးပြား – ယင္းသည္ ပထမအက်ဳိးစီးပြားထက္ အေရးႀကီးမႈ ေလ်ာ့နည္းသည္။ သို႔ေသာ္ ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၏ ျဖစ္တည္မႈအတြက္ လံုး၀အေရးပါသည္။ ယင္းတြင္ ျပည္ပသို႔ ေရာက္ရွိေနေသာ မိမိႏုိင္ငံသားမ်ားကို ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ေရးႏွင့္ ျပည္ပတြင္ သံတမန္၀န္ထမ္းမ်ားအတြက္ အျပစ္ေပးမႈမွ သံတမန္ဆုိင္ရာ ကင္းလြတ္ခြင့္ ရရွိရန္ ေသခ်ာေစေရးတို႔ ပါ၀င္သည္။

အျမဲတမ္းအက်ဳိးစီးပြား – ယင္းသည္ ေရရွည္ႏုိင္ငံေတာ္ အက်ဳိးစီးပြားကို ရည္ညြန္းသည္။ ယင္းကိစၥသည္ ေျပာင္းလဲမႈ အလြန္ေႏွးေကြးေသာသေဘာ ရွိသည္။ အေမရိကန္သည္ သူ၏အက်ဳိးစီးပြားအျဖစ္ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈ အ၀န္းအ၀ိုင္းကို ထိန္းထားျခင္းႏွင့္ သမုဒၵရာအားလံုး၌ လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္ကို ထိန္းသိမ္းထားျခင္းတို႔သည္ အျမဲတမ္း အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ နမူနာမ်ားျဖစ္သည္။

အေျပာင္းအလဲရွိေသာ အက်ဳိးစီးပြား – ယင္းကဲ့သို႔ေသာ အက်ဳိးစီးပြားမ်ားသည္ သက္ဆုိင္ရာ အေျခေနရပ္တစ္ခုအတြင္း ႏုိင္ငံ၏ ေကာင္းက်ဳိးအတြက္ အလြန္အေရးႀကီးသည္ဟု သတ္မွတ္ထားေသာကိစၥမ်ား ျဖစ္သည္။ သေဘာတရားအရ ယင္းသည္ ပထမ အက်ဳိးစီးပြားႏွင့္ အျမဲတမ္းအက်ဳိးစီးပြား ႏွစ္ရပ္စလံုးမွေန၍ ကြဲျပားသြားႏုိင္သည္။ အေျပာင္းအလဲရွိေသာ အက်ဳိးစီးပြားကို လက္ရွိပုဂၢိဳလ္ေရး အျပန္အလွန္လမ္းေၾကာင္းမ်ား၊ ျပည္သူ႔သေဘာထား၊ က႑အလိုက္ အက်ဳိးစီးပြားမ်ား၊ ဘက္အလိုက္ႏုိင္ငံေရး၊ ႏိုင္ငံေရးဆုိင္ရာႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားဆုိင္ရာ လမ္းေၾကာင္းမ်ား အစရွိသည္တို႔က အႀကီးအက်ယ္ လႊမ္းမိုးသည္။

အေထြေထြအက်ဳိးစီးပြား – ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၏ အေထြေထြအက်ဳိးစီးပြားသည္ ႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာရွိ သို႔မဟုတ္ စီးပြားေရး၊ ကုန္သြယ္ေရး၊ သံတမန္ဆက္ဆံေရး အစရွိေသာ သီးျခားနယ္ပယ္ေပါင္းမ်ားစြာရွိ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ အေျခအေနရပ္မ်ားကို ရည္ညႊန္းသည္။ ႏုိင္ငံတကာၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ထိန္းသိမ္းရန္သည္ ႏုိင္ငံအားလံုး၏ အေထြေထြ အက်ဳိးစီးပြားျဖစ္သည္။ လက္နက္ဖ်က္သိမ္းျခင္းႏွင့္ လက္နက္ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းတို႔သည္ ယင္းအမ်ဳိးအစားထဲ၌ ပါ၀င္သည္။

သီးျခားအက်ဳိးစီးပြား – ယင္းတို႔သည္ အေထြေထြအက်ဳိးစီးပြားဆုိင္ရာ ယုတၱိေဗဒက်ေသာ ရလဒ္ျဖစ္ၿပီး ကာလႏွင့္ ေဒသကိုလုိက္၍ သတ္မွတ္ႏုိင္သည္။ ေဒသတြင္းတစ္ခုအတြက္ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ အခြင့္အလမ္းတစ္ရပ္ကို ထိန္းသိမ္းျခင္းသည္ ယင္းအမ်ဳိးအစား ျဖစ္သည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ႏိုင္ငံတိုင္းအေနျဖင့္ မိမိတို႔ႏုိင္ငံ၏ ႏိုင္ငံေတာ္အက်ဳိးစီးပြားကို ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ရသည္သာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

စက္တင္ဘာ ၇ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္