ယူေကတြင္ လူေပါင္း ၈၁၁ ဦးျဖင့္ အာဖရိကတိုက္ပုံေဖာ္ခဲ့သည့္ စံခ်ိန္းကိုခ်ဳိး၍ ျမန္မာႏိုင္ငံေျမပုံပံုေဖာ္မႈ ဂင္းနစ္စံခ်ိန္၀င္

တယ္လီေနာ ျမန္မာမွ ႀကီးမွဴးျပဳလုပ္သည့္ လူမ်ားျဖင့္ ပုံေဖာ္ထားသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံေျမပုံကို ေတြ႔ရစဥ္ (Photo: Telenor Myanmar Facebook)

ယူေကတြင္ လူေပါင္း ၈၁၁ ဦးျဖင့္ အာဖရိကတိုက္ပုံေဖာ္ခဲ့သည့္ စံခ်ိန္းကိုခ်ဳိး၍ ျမန္မာႏိုင္ငံေျမပုံကို ကမၻာ့အႀကီးဆုံးပံုေဖာ္မႈျဖင့္ ဂင္းနစ္စံခ်ိန္၀င္ခဲ့ေၾကာင္း တယ္လီေနာျမန္မာ၏ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္အရသိရသည္။

တယ္လီေနာအေနျဖင့္ ယင္းကမၻာ့အႀကီးဆုံး ေျမပုံႀကီးကို ဂင္းနစ္ကမၻာ့စံခ်ိန္သစ္ (Guinnes World Record) တစ္ခုအျဖစ္ မွတ္တမ္း၀င္ႏိုင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ လူမ်ားျဖင့္ ပုံေဖာ္ထားသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံေျမပုံကို ကမၻာ့စံခ်ိန္သစ္တင္ႏိုင္ေရးႀကိဳးပမ္းမႈကို ဂင္းနစ္စံခ်ိန္ မွတ္တမ္းတင္အဖြဲ႕အစည္းက အတည္ျပဳခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ဂင္းနစ္ကမၻာ့စံခ်ိန္သစ္တစ္ခု တင္ႏိုင္ခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။

မေကြးတုိင္းေဒသႀကီးအစိုးရအဖြဲ႕၏ ပံ့ပိုးကူညီမႈျဖင့္ တယ္လီေနာျမန္မာမွ ဦးေဆာင္ကာ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၂ ရက္ (ျပည္ေထာင္စု)ေန႔တြင္ မေကြးၿမိဳ႕ခ႐ိုင္အားကစားကြင္း၌ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ကမၻာ့စံခ်ိန္သစ္တင္ႏိုင္ေရး ႀကိဳးပမ္းမႈတြင္ တကၠသိုလ္ႏွင့္ ေကာလိပ္ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ား၊ ဌာေနျပည္သူျပည္သားမ်ားႏွင့္ တယ္လီေနာ၀န္ထမ္းမ်ား စုစုေပါင္း ၃၄၆၆ ဦးက စတုရန္းေပ ၂၄ ဒသမ ၈၀၄ အက်ယ္အ၀န္းရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံေျမပံုႀကီးကို စုေပါင္းပံုေဖာ္ခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။

ဂင္းနစ္ကမၻာ့စံခ်ိန္အဖြဲ႕အစည္း၏ အတည္ျပဳခ်က္အရ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္က ယူေကႏိုင္ငံတြင္ (Belron Internal) ဦးေဆာင္ကာ လူေပါင္း ၈၁၁ ဦးျဖင့္ အာဖရိကတုိက္ ပံုေဖာ္ခဲ့သည့္စံခ်ိန္ကိုခ်ဳိးရန္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ႀကိဳးပမ္းရာတြင္ အတိအက်လိုက္နာရန္ လိုအပ္သည့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီၿပီး တရား၀င္စံခ်ိန္သစ္တင္ႏုိင္ခဲ့သည္။

“ဒီႀကိဳးပမ္းမႈကို ဦးေဆာင္ခြင့္ရခဲ့တဲ့အတြက္ တယ္လီေနာျမန္မာအေနနဲ႔ တကယ္ကို ၀မ္းေျမာက္ဂုဏ္ယူပါတယ္။ လူငယ္ေတြအမ်ားစုပါ၀င္တဲ့ လူေပါင္းေထာင္နဲ႔ခ်ီၿပီး ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျမန္မာႏုိင္ငံေျမပံုႀကီးကို အတူတကြလက္တြဲလို႔ ပံုေဖာ္ၾကတာကို ျမင္ရတဲ့အခ်ိန္ကတကယ့္ကို စိတ္လႈပ္ရွားစရာေကာင္းသလို ဂုဏ္ယူစရာလည္းေကာင္းပါတယ္” ဟု တယ္လီေနာျမန္မာေဒသဆုိင္ရာ စီးပြားေရးတာ၀န္ခံ ဦးေရခ်မ္းက ေျပာၾကားသည္။

အဆိုပါ ဂင္းနစ္ကမၻာ့စံခ်ိန္သစ္သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ လူအမ်ားစု၏ပါ၀င္မႈျဖင့္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ေသာ ပထမဆံုးစံခ်ိန္လည္းျဖစ္သည္။ ယခင္ကရယူခဲ့ဖူးသည့္ ကမၻာ့စံခ်ိန္မ်ားမွာ တစ္သီးပုဂၢလႏွင့္သာသက္ဆုိင္ေသာ စံခ်ိန္မ်ားျဖစ္ၿပီး အထင္ရွားဆံုးမွာ မွတ္ဉာဏ္အေကာင္းဆံုးလူပုဂၢိဳလ္အျဖစ္ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္က စံခ်ိန္တင္ခဲ့ေသာ မင္းကြန္းဆရာေတာ္ႀကီး ဦး၀ိစိတၱသာရ ျဖစ္သည္။

စြမ္းအင္က႑တြင္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိခိုက္မႈ နည္းေစသည့္ နည္းလမ္းမ်ား ရွာေဖြသြားႏုိင္ေရးကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ကုလသမဂၢ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး အစီအစဥ္ (UNEP) ၏ အမႈေဆာင္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဆြးေႏြး

ေဖေဖာ္၀ါရီ ၆ ရက္က ေနျပည္ေတာ္တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ကုလသမဂၢ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး အစီအစဥ္၏ အမႈေဆာင္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးနွင့္ ကုလသမဂၢ ဒုတိယ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ Mr.Erik Solheim အား လက္ခံေတြ႕ဆံုစဥ္ (Photo – MOFA Myanmar)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ စြမ္းအင္က႑တြင္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္မႈနည္းေစသည့္ နည္းလမ္းမ်ား ရွာေဖြေဆာင္ရြက္ သြားႏုိင္ေရး ကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ကုလသမဂၢ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး အစီအစဥ္ (UNEP) ၏ အမႈေဆာင္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးတုိ႔ ေဆြးေႏြးခဲ့ေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။

ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိေနသည့္ ကုလသမဂၢ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး အစီအစဥ္ (United Nations Enviroment Programme – UNEP) ၏ အမႈေဆာင္ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးနွင့္ ကုလသမဂၢ ဒုတိယအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ Mr.Erik Sholheim အား ေဖေဖာ္၀ါရီ ၆ ရက္က ေနျပည္ေတာ္ရွိ ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး၏ ဧည့္ခန္းမ၌ လက္ခံေတြ႕ဆုံခဲ့ေၾကာင္း ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ထုိသုိ႔ေတြ႔ဆုံရာတြင္ UNEP ႏွင့္ ေဒသတြင္းႏိုင္ငံမ်ား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနသည့္ ကိစၥရပ္မ်ား၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ စြမ္းအင္က႑တြင္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္မႈနည္းေစသည့္ နည္းလမ္းမ်ား ရွာေဖြေဆာင္ရြက္သြားႏုိင္ေရး၊ စိုက္ပ်ိဳးေရးနွင့္ သီးႏွံထုတ္ကုန္ ျမႇင့္တင္ေရးႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးစသည့္ ကိစၥရပ္မ်ားအား ေဆြးေႏြးခဲ့ေၾကာင္း ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လက္ရွိ ဓာတ္အားသုံးစြဲမႈပမာဏ အျမင့္ဆုံးမွာ ၃၁၈၉ မဂၢါ၀ပ္ ခန႔္ရွိၿပီး အဆိုပါ လိုအပ္ခ်က္ကို ေရအားလွ်ပ္စစ္စက္႐ုံ၁၇ ႐ုံႏွင့္ အပူစြမ္းအင္သုံး ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံ ၁၅ ႐ုံ တို႔မွ ထုတ္လုပ္ေပးလ်က္ ရွိေၾကာင္း၊ ႏွစ္အလိုက္ ဓာတ္အားတိုးတက္သုံးစြဲႏႈန္းမွာ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္း တိုးတက္ေနၿပီး ၂၀၂၀- ၂၀၂၁ ခုႏွစ္တြင္ ၄၅၃၁ မဂၢါ၀ပ္ထိ သုံးစြဲမည္ဟု ခန႔္မွန္းထားေၾကာင္း သိရသည္။

လက္ရွိတြင္ ၃၁၈၉ မဂၢါ၀ပ္အထိ ထုတ္လုပ္ႏိုင္၍ ၁၃၄၂ မဂၢါ၀ပ္ထပ္မံ လိုအပ္ေၾကာင္း၊ ယင္းအတြက္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္တြင္ စက္႐ုံသံုး႐ုံမွ ၄၃၉ မဂၢါ၀ပ္၊ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ စက္ ႐ုံေလး႐ုံမွ ၇၅၀ မဂၢါ၀ပ္၊ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ စက္႐ုံသံုး႐ုံမွ ၂၆၀ မဂၢါ၀ပ္၊ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္တြင္ စက္႐ုံငါး႐ုံမွ ၉၇၁ မဂၢါ၀ပ္ႏွင့္ ၂၀၂၂ ခုႏွစ္တြင္ စက္႐ုံငါး႐ုံမွ ၈၉၁ မဂၢါ၀ပ္ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ေရး စီစဥ္ထားေၾကာင္း သိရသည္။

အဆိုပါစက္႐ုံမ်ား ဓာတ္အားထုတ္လုပ္မႈတြင္ ေရအားစက္႐ုံမ်ား ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ HFO စက္႐ုံမ်ား ၁၈ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕သုံး စက္႐ုံမ်ား ရာခိုင္ႏႈန္း ၃၀၊ LNG စက္႐ုံ ၃၂ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ Solar စက္႐ုံ ငါးရာခုိင္ႏႈန္း ပါ၀င္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ထို႔ျပင္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ မီးသုံးစြဲသူ ၁၀ ဒသမ ၈၇၇ သန္းအနက္ ၄ ဒသမ ၂၈၉ သန္း (၃၉ ဒသမ ၄ ရာခုိင္ႏႈန္း) လွ်ပ္စစ္မီးရရွိၿပီး ၆ ဒသမ ၅၈၈ သန္း မီးရရွိရန္ က်န္ရွိေနေၾကာင္း သိရသည္။

ၿမိဳ႕အေနျဖင့္ ၄၈၂ ၿမိဳ႕အနက္ ဓာတ္အားစနစ္မွ ၿမိဳ႕ ၃၅၀ မီးရရွိၿပီး အျခားနည္းလမ္းျဖင့္ က်န္ ၁၃၂  ၿမိဳ႕ မီးရရွိထားေၾကာင္း၊ ေက်းရြာမ်ား အေနျဖင့္ ၆၃၇၃၇ ရြာရွိသည့္ အနက္ ၃၂၂၂၈ ရြာ မီးရရွိၿပီး ၃၁၅၀၉ ရြာ က်န္ရွိေနေၾကာင္း သိရသည္။

 

အက်ပ္အတည္းဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံတကာ အၾကံေပးအဖြဲ႕သစ္ အႀကီးအကဲက ျမန္မာႏုိင္ငံ ရခုိင္ျပည္နယ္သုိ႔ လြတ္လပ္စြာ ၀င္ေရာက္ခြင့္ျပဳရန္ ေတာင္းဆုိ

စက္တင္ဘာ ၇ ရက္က ေမာင္ေတာၿမိဳ႕အနီး ကင္းလွည့္ေနၾကေသာ ျမန္မာရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ား (Photo : AFP)

လူသားခ်င္း စာနာေထာက္ထားမႈဆုိင္ရာ ၀န္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားအား ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ၆၅၀,၀၀၀ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္သုိ႔ ထြက္ေျပးခဲ့ရသည့္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားရာ ျမန္မာႏုိင္ငံ ရခုိင္ျပည္နယ္သုိ႔ လြတ္လပ္စြာ ၀င္ေရာက္ခြင့္ျပဳရန္ အက်ပ္အတည္းဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံတကာ အၾကံေပးအဖြဲ႕သစ္၏ အႀကီးအကဲက ေတာင္းဆုိခဲ့သည္။

ထုိင္းႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးေဟာင္းျဖစ္သူ ဆူရာကီအက္ဆာသီရာထုိင္းက လြန္ခဲ့သည့္လက ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ႐ုိက္တာသတင္းေထာက္ ႏွစ္ဦးအား ဖမ္းဆီးခဲ့မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ စုိးရိမ္မိေၾကာင္းလည္း ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး ၎အေနျဖင့္ ယင္းကိစၥသည္ ႏုိင္ငံတကာ မီဒီယာမ်ားအား ပုိမုိက်ယ္ျပန္႔စြာ ကန္႔သတ္ပိတ္ပင္မႈမ်ားဆီသုိ႔ ဦးတည္မသြားေစရန္ ေမွ်ာ္လင့္မိသည္ဟုလည္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“စာနယ္ဇင္းေတြနဲ႔ လူသားခ်င္းစာနာ ေထာက္ထားမႈဆုိင္ရာ အဖြဲ႕ေတြ ရခုိင္ျပည္နယ္ကုိ ၀င္ခြင့္ရေရးဟာ အေရးႀကီးတဲ့ကိစၥ ျဖစ္သလုိ တျခားသက္ဆုိင္ရာ ပုဂၢိဳလ္ေတြလည္း ၀င္ခြင့္ရဖုိ႔ အေရးႀကီးပါတယ္” ဟု ဆူ ရာကီအက္က ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕တြင္ ျပဳလုပ္ေသာ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းခန္း တစ္ခု၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သူက “တရား၀င္ သတင္းေရးသားမႈေတြဟာ အားေပးသင့္တဲ့ကိစၥ ျဖစ္ပါတယ္” ဟုလည္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား၏ တုိက္ခုိက္မႈမ်ားကုိ တုံ႔ျပန္ေသာအားျဖင့္ တပ္မေတာ္က စစ္ဆင္ေရးတစ္ရပ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ရာ ရခုိင္ျပည္နယ္သုိ႔ ၀င္ေရာက္ခြင့္ကုိ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ပိတ္ထားခဲ့သည္။ တပ္မေတာ္၏ စစ္ဆင္ေရးကုိ ကုလသမဂၢက လူမ်ဳိးစုလုိက္ သုတ္သင္မႈဟု ျပစ္တင္႐ႈတ္ခ် ခဲ့ေသာ္လည္း ဗုဒၶဘာသာ၀င္အမ်ားစု ေနထုိင္ေသာ ျမန္မာႏုိင္ငံက ယင္းစြပ္စြဲခ်က္ကုိ ပယ္ခ်ခဲ့သည္။

ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ေဟာင္း ကုိဖီအာနန္ ဦးေဆာင္သည့္ အေစာပုိင္း ေကာ္မရွင္တစ္ရပ္၏ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားကုိ မည္သုိ႔မည္ပုံ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရမည္ကုိ အၾကံေပးမည့္ အဖြဲ႕၀င္ ၁၀ ဦး ပါ၀င္ေသာ ဘုတ္အဖြဲ႕အား ဦးေဆာင္ရန္ ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဆူရာကီအက္ (၅၉ ႏွစ္) ကုိ ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည္။

ကာလၾကာရွည္ခဲ့ၿပီျဖစ္ေသာ ရခုိင္ျပည္နယ္၏ လူမ်ဳိးေရးႏွင့္ ဘာသာေရး တင္းမာမႈမ်ားကုိ ေျဖရွင္းရန္အတြက္ စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ခန္႔အပ္ခဲ့သည့္ ကုိဖီအာနန္၏ ေကာ္မရွင္မွ ထုတ္ျပန္ေသာ ၆၃ မ်က္ႏွာပါသည့္ အစီရင္ခံစာတြင္ လြတ္လပ္ေသာ မီဒီယာမ်ားကုိ သတင္းရယူ ေရးသားခြင့္ျပဳရန္သည္ အထူးအၾကံျပဳခ်က္ တစ္ရပ္အျဖစ္ ပါ၀င္သည္။

ရခုိင္ျပည္နယ္၌ ျဖစ္ပြားေသာ ပဋိပကၡမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ သတင္းေရးသားခဲ့ေသာ ႐ုိက္တာသတင္းေထာက္ ႏွစ္ဦးျဖစ္သည့္ ၀လုံးႏွင့္ ေက်ာ္စုိးမုိးတုိ႔အား ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ တရား၀င္ လွ်ဳိ႕၀ွက္အက္ဥပေဒအား ခ်ဳိးေဖာက္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ သကၤာမကင္းျဖစ္ကာ ဒီဇင္ဘာ ၁၂ ရက္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ဖမ္းဆီးခဲ့သည္။

Ref : Reuters

ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ အင္းက်ားမ်ားကို တရားမ၀င္ သတ္ျဖတ္ေရာင္း၀ယ္မႈ ျမင့္မားလာၿပီး ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းရန္ အေရးတႀကီး လိုအပ္ေန

ထမံသီေဘးမဲ့ေတာအတြင္းရွိ အင္းက်ားတစ္ေကာင္ကုိ ကင္မရာမွတ္တမ္းမွ ေတြ႕ရစဥ္  (ဓာတ္ပုံ- WCS Myanmar)

ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အေရးႀကီးမ်ဳိးစိတ္ျဖစ္ေသာ အင္းက်ားမ်ားကို တရားမ၀င္ သတ္ျဖတ္ေရာင္း၀ယ္မႈ ျမင့္မားလာသျဖင့္ ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းရန္ အေရးတႀကီး လိုအပ္ေနေၾကာင္း သိရသည္။

က်ားကဲ့သို႔ပင္ အင္းက်ားမ်ား၏ ခႏၶာကိုယ္အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို တိုင္းရင္းေဆးမ်ား ေဖာ္စပ္ရာတြင္ အသံုးျပဳျခင္း၊ ၎တို႔၏လွပေသာ အေရာင္အေသြးေၾကာင့္ အလွဆင္ရန္ အသံုးျပဳျခင္းတို႔ေၾကာင့္ အင္းက်ားမ်ားကို တရားမ၀င္ သတ္ျဖတ္ေရာင္း၀ယ္မႈ ျမင့္မားလာရေၾကာင္း သားငွက္ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕ (ျမန္မာႏုိင္ငံအစီအစဥ္) မွ အင္းက်ားသုေတသန ျပဳလုပ္ေနသူ ဦးလွႏုိင္က ေျပာၾကားသည္။

“က်ားနဲ႔ က်ားသစ္ၿပီးရင္ အင္းက်ားက ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အေရးႀကီးဆံုး မ်ဳိးစိတ္တစ္ခု ျဖစ္သလို တရားမ၀င္ သတ္ျဖတ္ေရာင္း၀ယ္ခံရမႈ ျမင့္မားတ့ဲအထဲမွာ က်ားနဲ႔ က်ားသစ္ၿပီးရင္ အင္းက်ားက တတိယေနရာမွာ ရွိေန တယ္။ တစ္ကမၻာလံုးမွာ က်ားေကာင္ေရက အလြန္ဆံုးရွိလွမွ ၃၀၀၀ ေက်ာ္ေလာက္ပဲ က်န္ေတာ့တာဆိုေတာ့ ေစ်းကြက္က ၀ယ္လိုအား ႀကီးမားေပမယ့္ သဘာ၀ေတာေတာင္ေတြထဲမွာ က်ားကိုရရွိႏုိင္ဖို႔ ခဲယဥ္းလာတယ္။ က်ားသစ္ကလည္း က်ားေလာက္နီးပါး ရွားပါးလာတဲ့ အေနအထားမွာ ရွိတယ္။ ဒီေတာ့ အင္းက်ားလည္း ေဆးဖက္၀င္တယ္ ဆိုတာက တစ္ပိုင္း၊ သူတို႔ရဲ႕ သြင္ျပင္လကၡဏာက အေရာင္အေသြးက လွပတယ္။ ဆန္းၾကယ္တယ္။ ဆြဲေဆာင္မႈရွိတယ္ဆိုေတာ့ က်ားတို႔၊ က်ားသစ္တို႔လိုပဲ အေရာင္အေသြးလွပမႈကို ခံုမင္ၿပီး ေရာင္း၀ယ္ေဖာက္ကားၾကတဲ့ အေနအထားမွာရွိတယ္” ဟု ဦးလွႏုိင္က ေျပာၾကားသည္။

သစ္ေတာျပဳန္းတီးျခင္းေၾကာင့္ အင္းက်ားတို႔ ေနထိုင္က်က္စားရန္ ေကာင္းမြန္ေသာ ေတာအုပ္မ်ား ရွားပါးလာျခင္း၊ ၎တို႔၏ အစားအစာ ရွားပါးလာရျခင္းတို႔ေၾကာင့္လည္း အင္းက်ားေကာင္ေရမ်ား ေလ်ာ့နည္းက်ဆင္း လာရေၾကာင္း ၎ကဆုိသည္။

“ေၾကာင္မ်ဳိးစိတ္ရွစ္မ်ဳိးထဲမွာ က်န္တ့ဲေၾကာင္အုပ္စုေတြနဲ႔ မတူတဲ့အခ်က္က အင္းက်ားက သဘာ၀ ေတာေတာင္ထဲက သစ္ရိပ္၊ ၀ါးရိပ္ ရြက္အုပ္ေကာင္းတဲ့ ေတာမွာပဲေနတယ္။ ပင္ျမင့္ေတာေတြ ရွိမွသာလွ်င္ အပင္ေပၚမွာလည္း ဟိုအပင္ကူး ဒီအပင္ကူး ေနထိုင္က်က္စားတဲ့ ဓေလ့စ႐ိုက္ရွိတယ္။ သဘာ၀ ေတာမေကာင္းဘူး။ ပင္ျမင့္ေတာေတြ မရွိဘူး။ တစ္ပင္နဲ႔တစ္ပင္ ရြက္အုပ္ဆက္စပ္ေနတဲ့ ေတာေတြ မရွိဘူးဆိုရင္ အင္းက်ားက ၾကာၾကာမေနႏုိင္ဘူး။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ အင္းက်ားဟာ သဘာ၀ ေတာေတာင္ရဲ႕ အရည္အေသြး ေကာင္းမြန္ျခင္းရဲ႕ သေကၤတ ျဖစ္ေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ သစ္ေတြကို စနစ္တက် မထုတ္ခဲ့ဘဲ စည္းလြတ္၀ါးလြတ္ အေျပာင္ရွင္းပစ္တာ။ သဘာ၀ေတာေတာင္ရဲ႕ အက်ဳိးအျမတ္ကို လိုခ်င္တာနဲ႔ ေျမေနရာဦးၿပီး ေတာေတြရွင္းပစ္တာ စတာေတြေၾကာင့္ အင္းက်ားေတြ ေနစရာ ေပ်ာက္လာတာ။ သူတို႔ရဲ႕ အစားအေသာက္ေတြ ရွားပါးလာတာေၾကာင့္ အင္းက်ားေကာင္ ေရက်ဆင္းလာရတာ ျဖစ္တယ္” ဟု ဦးလွႏုိင္က ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

အင္းက်ားသည္ က်ားကဲ့သို႔ပင္ ေၾကာင္မ်ဳိးစိတ္၀င္ တစ္မ်ဳိးျဖစ္ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ က်ား၊ က်ားသစ္၊ အင္းက်ား၊ ေၾကာင္ျမင္း၊ ေတာေၾကာင္၊ သစ္ေၾကာင္၊ ေၾကာင္သလင္းႏွင့္ ေၾကာင္တံငါဟူ၍ ေၾကာင္မ်ဳိးစိတ္၀င္ ရွစ္မ်ဳိးအထိ ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ ျပဳလုပ္ေသာ က်ားေကာင္ေရ ေလ့လာစာရင္းေကာက္ေသာ စီမံကိန္း၊ ျမန္မာႏုိင္ငံေတာင္ပိုင္း တနသၤာရီေဒသတြင္ ျပဳလုပ္ေသာ သုေတသနႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံေျမာက္ပိုင္း သစ္ေတာမ်ားတြင္ ျပဳလုပ္ေသာ သုေတသနမ်ားအရ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း အင္းက်ား ေနထိုင္က်က္စားေသာ ေနရာ ၁၅ ေနရာရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ထိုေနရာမ်ားအနက္ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး အထက္ပိုင္းရွိ ထမံသီေဘးမဲ့ေတာသည္ အင္းက်ားေနထိုင္ က်က္စားရန္ အေကာင္းမြန္ဆံုး သစ္ေတာျဖစ္ၿပီး သစ္ေတာဦးစီးဌာန ေအာက္စဖို႔တကၠသိုလ္၏ ဇီ၀ေဗဒဌာန လက္ေအာက္ရွိ Wildlife Conservation Research Unit (Wild CRU) ႏွင့္အတူ သားငွက္ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕ (ျမန္မာႏုိင္ငံ အစီအစဥ္) မွ ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ပူးေပါင္းျပဳလုပ္ေသာ သုေတသနမ်ားအရ ထမံသီေဘးမဲ့ေတာ၏ ၁၀၀ စတုရန္း ကီလိုမီတာလွ်င္ အင္းက်ားတစ္ေကာင္မွ သုံးေကာင္အထိ ေနထိုင္က်က္စားေနေၾကာင္း သိရသည္။

အာရွတိုက္ ကုန္းမႀကီးတြင္ ေနထိုင္က်က္စားေသာ အင္းက်ား (Clouded Leopard) ႏွင့္ အာရွကြၽန္းဆြယ္ပိုင္းတြင္ ေနထိုင္က်က္စားေသာ (Sunta Clouded Leopard) ဟူ၍ အင္းက်ားမ်ဳိးစိတ္ ႏွစ္မ်ဳိးရွိၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ အင္းက်ားမ်ဳိးစိတ္သည္ အာရွတိုက္ ကုန္းမႀကီးရွိ အင္းက်ား (Clouded Leopard) မ်ဳိးစိတ္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

အင္းက်ားကို က်ားကဲ့သို႔ ကမၻာအႏွ႔ံတြင္ မေတြ႕ရွိရဘဲ အာရွတိုက္ရွိ နီေပါ၊ အိႏၵိယ၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ ျမန္မာ၊ ထိုင္း၊ ကေမၻာဒီးယား၊ မေလးရွား၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ လာအို၊ ဘူတန္နွင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမ်ားတြင္သာ ေတြ႕ရွိရေၾကာင္း သိရသည္။

 

ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ားကုိ ျပန္လည္လက္ခံေရးအတြက္ ျမန္မာႏွင့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္တုိ႔ အလုပ္အဖြဲ႕  ဖြဲ႕စည္း

နတ္ျမစ္မွတစ္ဆင့္ ေဖာင္စီးၿပီး ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ထဲသို႔ ၀င္မည့္ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ဒုကၡသည္ မ်ားကို ႏို၀င္ဘာ ၁၁ ရက္က ေတြ႕ရစဥ္ (Photo : AFP)

ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ဒုကၡသည္မ်ား ျပန္ လည္လက္ခံေရးကုိ ႀကီးၾကပ္ရန္အတြက္ အဖဲြ႕၀င္ ၃၀ ပါ၀င္ေသာ ပူးတြဲအလုပ္အဖြဲ႕ (JWG) ကုိ ျမန္မာႏွင့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံတုိ႔က ဖြဲ႕စည္းလုိက္ေၾကာင္း သိရသည္။

ႏွစ္ႏုိင္ငံ ကုိယ္စားလွယ္မ်ားသည္ မဂၢနာ အစုိးရအဖြဲ႕႐ုံးတြင္ ဒီဇင္ဘာ ၁၉ ရက္ ေဒသစံေတာ္ခ်ိန္ နံနက္ ၈ နာရီ ၁၀ မိနစ္၌ အစည္းအေ၀း ထုိင္ခဲ့ၾကၿပီး ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံတုိ႔မွ ကုိယ္စားလွယ္ ၁၅ ဦးစီ ပါ၀င္လ်က္ အေရးႀကီးေသာ JWG ကုိ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံဘက္မွ JWG ကုိ ႏုိင္ငံျခားေရးအတြင္း၀န္ အမ္ဒီရွာဟီဒူဟက္က ဦးေဆာင္မည္ျဖစ္ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံဘက္မွ ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာန အျမဲတမ္းအတြင္း၀န္ ဦးျမင့္သူက ေဆာင္ရြက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ေအအိတ္ခ်္မာမြတ္ အလီက အစည္းအေ၀းၿပီးေနာက္ သတင္းေထာက္မ်ားအား ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ႏုိ၀င္ဘာ ၂၃ ရက္တြင္ ႏွစ္ႏုိင္ငံ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ၾကေသာ သေဘာတူညီခ်က္အရ ဒုကၡသည္မ်ား ျပန္လည္လက္ခံျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္ကုိ ဇန္န၀ါရီ ၂၁ ရက္တြင္ စတင္ရန္ ရည္မွန္းထားေသာ္လည္း ယင္းလုပ္ငန္းစဥ္ကုိ ေဖေဖာ္၀ါရီလ က်မွသာ စတင္ႏုိင္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း အဆုိပါ အစည္းအေ၀း၏ သတင္းရင္းျမစ္မ်ားအရ သိရသည္။

ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ေရွ႕ေမွာက္တြင္ ျပဳလုပ္သည့္ ေလးနာရီၾကာေသာ အစည္းအေ၀းၿပီးေနာက္ သေဘာတူညီခ်က္ မျဖစ္စေလာက္ကုိသာ လက္မွတ္ေရးထုိး ႏုိင္ခဲ့သည္ဟု သိရသည္။

ဒီဇင္ဘာ ၁၉ ရက္တြင္ ျပဳလုပ္သည့္ အစည္းအေ၀းတြင္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏုိင္ငံျခားေရး အတြင္း၀န္ အမ္ဒီရွာဟီဒူဟက္က လူကုိးဦး ပါ၀င္သည့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အဖြဲ႕ကုိ ဦးေဆာင္ခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာန အျမဲတမ္းအတြင္း၀န္ ဦးျမင့္သူက ေျခာက္ဦးပါ၀င္ေသာ အဖြဲ႕ကုိ ဦးေဆာင္ခဲ့သည္။

ႏုိ၀င္ဘာ ၂၃ ရက္က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏွင့္ ျမန္မာတုိ႔ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ၾကသည့္ ျပန္လည္လက္ခံေရး သေဘာတူညီခ်က္အရ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ၎ႏုိင္ငံအတြင္း၌ ေနထုိင္သူမ်ား ဘဂၤလားေဒ့ရွ္သုိ႔ ၀င္ေရာက္မႈမ်ားကုိ ရပ္ဆုိင္းေရးအတြက္ လုိအပ္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားကုိ လုပ္ေဆာင္ရန္၊ ရခုိင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပုိင္း၌ ပုံမွန္အေနအထား ျပန္လည္ေရာက္ရွိေအာင္ ထိန္းသိမ္းရန္ႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွ ထြက္ခြာလာသူမ်ား အေနျဖင့္ ၎တုိ႔၏ ေနအိမ္မ်ား မူရင္းေနရပ္မ်ား သုိ႔မဟုတ္ ၎တုိ႔ ေရြးခ်ယ္သည့္ လုံျခံဳေသာေနရာမ်ားသုိ႔ သေဘာဆႏၵအေလ်ာက္ ေဘးကင္းလုံျခံဳစြာ ျပန္ႏုိင္ေရးကုိ အားေပးရန္ သေဘာတူထားေၾကာင္း သိရသည္။

Ref : Dhaka Tribune

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာအပါအ၀င္ တစ္ကမၻာလံုး၌ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ပြားမႈ ႏွစ္စဥ္ ႏွစ္သန္းေက်ာ္ ရွိလာၿပီး ႏွစ္ ၅၀ ေက်ာ္အတြင္း အဆႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ ျမင့္တက္ 

တာေမြၿမိဳ႕နယ္အတြင္း တစ္ေနရာ၌ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ႀကိဳတင္ကာကြယ္ေရးအတြက္ ျခင္ႏွိမ္ႏွင္းေရးလုပ္ငန္း လုပ္ေဆာင္ေနစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ၾကည္ႏုိင္)

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာႏုိင္ငံ အပါအ၀င္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံမ်ား အားလံုး၌ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ပြားမႈ ႏွစ္စဥ္ ႏွစ္သန္းေက်ာ္ ထိရွိလာၿပီး ၁၉၅၉ မွ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေက်ာ္အတြင္း အဆေပါင္းႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ ျမင့္တက္လာေၾကာင္း ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။

ကမၻာ့ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ ၁၉၅၅-၅၉ ခုႏွစ္၊ ငါးႏွစ္တာအတြင္း ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ ပြားသူ ၉၀၅ ဦးသာရွိခဲ့ရာ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေနာက္ပိုင္း ႏွစ္စဥ္လူဦးေရႏွစ္သန္းေက်ာ္ အထိ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈမ်ား ျမင့္တက္လာ ေၾကာင္းႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေသြးလြန္တုပ္ ေကြးျဖစ္ပြားမႈမွာ ၁၉၇၄-၇၆ ခုႏွစ္တြင္ လူဦး ေရ ၆၀၀၀ ေက်ာ္သာရွိခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အ တြင္း လူဦးေရ ၄၀၀၀၀ေက်ာ္အထိ ျဖစ္ပြား မႈျမင့္တက္လာေၾကာင္း သိရသည္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီလမွ ေအာက္တိုဘာ ၂၁ ရက္အထိ ရရွိထားသည့္စာရင္းမ်ား အရ တစ္ႏုိင္ငံလံုး၌ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ျဖစ္ ပြားမႈမွာ ေနျပည္ေတာ္တြင္ ၅၈၁ ဦး၊ ကယား တြင္ ၁၀၃၆ ဦး၊ ကခ်င္တြင္၂၂၇၃ ဦး၊ ကရင္ တြင္ ၁၇၆၉ ဦး၊ မြန္တြင္ ၁၈၂၆ ဦး၊ ရခိုင္တြင္ ၂၄၈၉ ဦး၊ ရွမ္းတြင္ ၁၃၂၃ ဦး၊ စစ္ကိုင္းတြင္ ၁၁၀၂ ဦး၊ တနသၤာရီတြင္ ၈၁၇ ဦး၊ ပဲခူးတြင္ ၁၆၁၅ဦး၊ မေကြးတြင္ ၈၈၀ ဦး၊ မႏၲေလးတြင္ ၂၁၀၂ ဦး၊ ရန္ကုန္တြင္ ၆၆၁၆ ဦး၊ ဧရာ၀တီ တြင္ ၂၉၈၄ ဦးႏွင့္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈမွာ ေနျပည္ေတာ္တြင္ ေလးဦး၊ ကခ်င္ တြင္ ၁၅ ဦး၊ ကယားတြင္ ႏွစ္ဦး၊ ကရင္ျပည္နယ္တြင္ တစ္ဦး၊ စစ္ကိုင္းတြင္ ငါးဦး၊ တနသၤာရီတြင္ တစ္ဦး၊ ပဲခူးတြင္ ၁၈ ဦး၊ မေကြးတြင္ ၁၆ ဦး၊ မႏၲေလးတြင္ တစ္ဦး၊ မြန္တြင္ တစ္ဦး၊ ရခိုင္တြင္၂၆ ဦး၊ ရန္ကုန္တြင္ ၄၆ ဦး၊ ရွမ္းတြင္ သံုးဦး၊ ဧရာ၀တီတြင္ ၃၃ ဦးရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ယခုႏွစ္ ပထမေျခာက္လ အတြင္းက တစ္ႏုိင္ငံလံုးတြင္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးျဖစ္ပြား သူ ၁၀၁၀၁ ဦး၊ ေသဆံုးသူ ၅၄ ဦးသာရွိခဲ့ရာ ယခုႏွစ္ကုန္ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ပြား၊ ေသဆံုးႏႈန္းမ်ား ဆက္တုိက္ျမင့္တက္ခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ အျဖစ္မ်ား သည့္ ရန္ကုန္၊ ဧရာ၀တီတိုင္း၊ ရခိုင္ႏွင့္ မြန္ ျပည္နယ္မ်ားသာမက အျခားေဒသမ်ားတြင္လည္း ျဖစ္ပြားႏႈန္းမ်ား ဆက္တိုက္ျမင့္တက္လာေၾကာင္း သိရသည္။

ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေရာဂါကို ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ စတင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ၁၉၆၉ခု ႏွစ္မွစ၍ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈကို ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈခဲ့ေၾကာင္း၊ ေရာဂါျဖစ္ပြားခ်ိန္မွစ၍ ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္အထိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္သာ ျဖစ္ပြားမႈ ရွိခဲ့ေသာ္လည္း  ၁၉၇၄ ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္အပါအ၀င္ မြန္၊ ပဲခူး၊ မႏၲေလးတြင္ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ေၾကာင္း၊ ၿပီးေနာက္ အျခားျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီးမ်ား အားလံုးကို ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ေရာဂါျဖစ္ပြားသူမ်ားအနက္ အသက္ငါးႏွစ္မွ ကိုးႏွစ္အတြင္းရွိ ကေလးငယ္မ်ားမွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္ၿပီး ရန္ကုန္တုိင္း ေဒသႀကီးအတြင္း ေရာဂါအျဖစ္အမ်ားဆံုး ၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွာ ဒဂံုၿမိဳ႕သစ္ (ေတာင္ပိုင္း)၊ လႈိင္သာယာ၊ သာေကတ၊ ဒဂံုဆိပ္ကမ္း၊ ဆိပ္ႀကီးခေနာင္တို၊ တာေမြ၊ ဒလ၊ မဂၤလာေတာင္ညြန္႔၊ အင္းစိန္၊ လႈိင္ၿမိဳ႕နယ္မ်ားမွာ အမ်ားဆံုးျဖစ္ေၾကာင္း ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး၊ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာနမွ ေကာက္ယူထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားအရ သိရသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ျဖစ္ပြားမႈ ႏွစ္စဥ္ျမင့္တက္လာရာ ပ်မ္းမွ်တစ္ႏွစ္လွ်င္ လူဦးေရ တစ္ေသာင္းေက်ာ္ ျဖစ္ပြားၿပီး ၆၀ ဦးႏႈန္း ေသဆံုးေနေၾကာင္းႏွင့္ ရန္ကုန္၊ ဧရာ၀တီတိုင္း ေဒသႀကီးမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြားႏႈန္းမ်ား ဆက္တိုက္ျမင့္တက္လ်က္ ရွိေၾကာင္းႏွင့္ တစ္ႏုိင္ငံလံုး အတုိင္းအတာျဖင့္ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ႏွစ္စဥ္ျမင့္တက္လာသည့္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ေရာဂါကို ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွစ၍ တစ္ႏွစ္ပတ္လံုး ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႈရသည့္ ေရာဂါစာရင္းတြင္ စတင္ထည့္သြင္းခဲ့သည္။

 

ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ သံုးေကာင္သာ က်န္ရွိေတာ့ေသာ မ်ဳိးသုဥ္းရန္ အလြန္နီးစပ္ေနသည့္ ေသာင္လိပ္အား မြန္ျပည္နယ္ ေခ်ာင္းဆံုၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး မ်ဳိးဆက္ျပန္႔ပြားႏိုင္ရန္ ေဆာင္ရြက္ေန

မြန္ျပည္နယ္ ေခ်ာင္းဆံုၿမိဳ႕နယ္ ရြာလြတ္ေက်းရြာရွိ ရွင္ဥပဂုတၱ ေဘးမဲ့ကန္၌ရွိေသာ ေသာင္လိပ္အား ေတြ႕ရစဥ္

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ သံုးေကာင္သာ က်န္ရွိေတာ့ေသာ ေသာင္လိပ္ (ေရငန္လိပ္) အား မ်ဳိးဆက္ျပန္႔ပြားႏိုင္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္း သိရသည္။

ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ဗိုလ္တေထာင္ဘုရားရွိ ေရကန္တြင္ ေသာင္လိပ္တစ္ေကာင္ႏွင့္ မြန္ျပည္နယ္ ဘီလူးကြၽန္း ေခ်ာင္းဆံုၿမိဳ႕နယ္ ရြာလြတ္ေက်းရြာရွိ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္း ေရကန္တြင္ ေသာင္လိပ္ အထီး၊ အမ ႏွစ္ေကာင္ရွိရာရြာ လြတ္ေက်းရြာရွိ ေသာင္လိပ္မ်ားအား မ်ဳိးဆက္ျပန္႔ပြားႏိုင္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္း WCS/TSA လိပ္မ်ဳိးဆက္ ရွင္သန္ေရးအဖြဲ႕မွ မန္ေနဂ်င္းဒါ႐ိုက္တာ ေဒၚကလ်ာ၏ ေျပာၾကားခ်က္အရ သိရသည္။

“ရန္ကုန္ ဗိုလ္တေထာင္ဘုရားက ေသာင္လိပ္ကေတာ့ ေသာင္လိပ္အမေပါ့။သူ႔ကို မ်ဳိးဆက္ျပန္႔ပြားေအာင္လုပ္ဖို႔ ေတာင္းေတာ့ ဘုရားေဂါပကေတြက မေပးဘူး။ ေနာက္ေတာ့ ရြာလြတ္ကြၽန္းက ဘုန္းႀကီးေက်ာင္း ဘုရားကန္မွာ အထီး၊ အမ တစ္စံုထပ္ေတြ႕ေတာ့ မ်ိဳးေဖာက္ဖို႔ ထပ္ေတာင္းေတာ့လည္း မေပးဘူး။ သူတို႔ကလည္း သူမ်ားေဘးမဲ့ လႊတ္ထားတာဆိုေတာ့ ေပးလို႔မရဘူးဆိုၿပီး ဘုရားေဂါပကေတြက မေပးေတာ့ အခုအဲဒီေနရာမွာ ေသာင္ျပင္ သြားေဆာက္ေပးတာ။ သူတို႔ဥခ်င္ရင္ ဥလို႔ရေအာင္ေပါ့။ နဂိုက သူတို႔ေနတဲ့ေရကန္က ေရေတြခ်ည္းပဲ ဆိုေတာ့ သူတို႔ဥခ်င္ရင္ ေတာင္ေရထဲ ဥခ်ရတာဆိုေတာ့ ဘာအေကာင္မွ မေပါက္ႏိုင္ဘူးေလ။ ဥေတြက ေရထဲက်ရင္ ဘာမွမထူးဘူး။ ပုပ္ကုန္မွာပဲ။ အထဲက သေႏၶသားက ဖြံ႕ၿဖိဳးခြင့္ မရေတာ့ဘူး။ ေနာက္ၿပီး ဘုရားကန္ဆိုေတာ့ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ငါးေတြဘာေတြလည္း ရွိတာဆိုေတာ့ ဥေတြက ဘယ္လိုမွ သားေပါက္ဖို႔ အခြင့္အေရး မရွိဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အခု သဲေသာင္ျပင္ ေဆာက္ေပးလိုက္ေတာ့ သူတို႔ဥရင္ သေႏၶေအာင္တဲ့ သားေလာင္းေတြ ေပါက္ႏိုင္တာေပါ့” ဟု ေဒၚကလ်ာက ဆိုသည္။

ငါးအလြန္အကြၽံ ဖမ္းဆီးမႈ၊ သစ္ေတာမ်ားျပဳန္းတီးမႈ၊ ျမစ္ေရမသန္႔ရွင္းမႈႏွင့္ ေသာင္လိပ္မ်ားဥခ်ရာ ေသာင္ျပင္မ်ား ပ်က္စီးေပ်ာက္ဆံုး လာမႈတို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာနိုင္ငံရွိ ေသာင္လိပ္မ်ား မ်ဳိးသုဥ္းသြားခဲ့သည္မွာ အႏွစ္ ၂၀ နီးပါးခန္႔ ရွိလာၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ေဒၚကလ်ာ၏ ေျပာၾကားခ်က္အရ သိရသည္။

“အစ္မတို႔ Survey စလုပ္ခ်ိန္ ၁၉၉၉ ခုႏွစ္ေလာက္ကစၿပီး အခုအခ်ိန္အထိ ေသာင္လိပ္ကို အသက္ရွင္လ်က္ ေတြ႕ဖူးတာဆိုလို႔ အဲဒီသံုးေကာင္ပဲ ရွိေသးတယ္။ က်န္တာေတြက အေသေတြ အခြံေတြပဲ ျမင္ဖူးတာ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေသာင္လိပ္ေတြ မ်ဳိးျပဳတ္သြားတာ ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုေက်ာ္ အႏွစ္ ၂၀ နီးပါး ရွိေနၿပီေပါ့။ သူတို႔ အဓိက မ်ဳိးျပဳတ္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကေတာ့ ငါးဖမ္းပိုက္ေတြနဲ႔ ငါးအလြန္အကြၽံဖမ္းတာ။ သူတို႔ေနတဲ့ ေနရာေတြက ငါးသေလာက္ ေနတဲ့ေနရာ ေပၚတဲ့ေနရာနဲ႔ အတူတူပဲ။ ဒီေတာ့ ငါးဖမ္းပိုက္ေတြနဲ႔ အလြန္အကြၽံ ဖမ္းတဲ့အခါ ပိုက္မွာၿငိၿပီး ေသၾကရတယ္။ ေနာက္ၿပီး သူတို႔စားတဲ့ လမုသီးေတြလည္း အရမ္းရွားၿပီး လမုေတာေတြလည္း ျပဳန္းကုန္တယ္။ မီးေသြးဖုတ္တာ၊ ဆားကြင္းလုပ္တာ၊ ေနာက္ၿပီး က်ားပုစြန္ ေမြးျမဴေရးေတြလုပ္တာ စတာေတြက အရမ္းလုပ္လာၾကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕ စားက်က္ေတြ ေပ်ာက္ကုန္တာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခ်က္က သူတို႔ဥဥခ်တဲ့ ေသာင္ျပင္ေတြလည္း ပ်က္စီးကုန္တာ။ ျမစ္ဖ်ားပိုင္းေဒသမွာ ေတာင္ၿပိဳတာ၊ သစ္ေတာျပဳန္းတီး တာေတြေၾကာင့္ ေရအရမ္းႀကီးၿပီး ေရထဲမွာ ႏုန္းေတြအရမ္းပါလာတယ္။ အဲဒါေတြက ဘယ္မွာသြားစုသလဲဆိုေတာ့ ရာ၀တီျမစ္၀ကြၽန္းေပၚ ေဒသမွာ အကုန္သြားပံုတယ္ေလ။ အဲဒီလို ရႊံ႕ညြန္ေတြ သြားပံုေတာ့ နဂိုကလိပ္ေတြ ဥလို႔ရတဲ့ သဲေသာင္ျပင္ေတြက သဲမျဖစ္ေတာ့ပဲ ရႊံ႕ေတြျဖစ္သြားတာေလ။ ရႊံ႕ေတြဖံုးသြားတယ္။ ေနာက္ၿပီး ရႊံ႕ေတြဆိုေတာ့ သဲလိုမေျခာက္ေတာ့ လိပ္က ဘယ္လိုမွ တက္ဥဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ မျဖစ္မေန ဥရင္လည္း အဲဒီအစို ဓာတ္ႀကီးနဲ႔ဆိုေတာ့ လိပ္ဥေတြ ပုပ္ကုန္ေတာ့တာေပါ့။ လိပ္ဥဆိုတာက ေရ၀င္ထြက္လို႔ရတယ္။ အဲဒီအခြံကိုျဖတ္ၿပီး သေႏၶသားေလးက ေအာက္ဆီဂ်င္ကို ႐ွဴရတာေလ။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ အေပၚကေနၿပီး ေရေတြပါတဲ့ ေျမႀကီးထဲမွာဆိုရင္ ေရေတြျဖတ္၀င္သြားရင္ အထဲက သေႏၶသားေလာင္းက ပြၿပီးပုပ္ကုန္မွာပဲ။ ေနာက္ၿပီး အဲဒီလိပ္ေတြက အေကာင္ႀကီးႀကီးဆိုေတာ့ သတ္စားၾကတယ္။ ဖမ္းၿပီး တ႐ုတ္ျပည္ကို ပို႔ၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့ သူတို႔ဥေတြကလည္း ငန္းဥထက္ေတာင္ႀကီးေတာ့ ေဖာ္ၿပီးစားၾကတယ္ စတဲ့အခ်က္ေတြေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံေတြမွာ ေသာင္လိပ္ေတြ မ်ဳိးျပဳတ္ကုန္တာေပါ့” ဟု ေဒၚကလ်ာက ဆိုသည္။

ေသာင္လိပ္မ်ားသည္ ေရခ်ဳိ၊ ေရငန္စပ္ လိပ္မ်ားျဖစ္ၾကၿပီး ပင္လယ္ေရ ဆားငန္ႏႈန္း ၁၃ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ရွိေသာ ေနရာေဒသမ်ားတြင္ ရွင္သန္က်က္စားေလ့ရွိသည္။ ေသာင္လိပ္မ်ားတြင္ ေတာင္ပိုင္းေသာင္လိပ္ႏွင့္ ေျမာက္ပိုင္းေသာင္လိပ္ဟု ႏွစ္မ်ဳိးရွိကာ ေတာင္ပိုင္းေသာင္လိပ္မ်ားကို မြန္ျပည္နယ္၊ တနသၤာရီ တိုင္းေဒသႀကီးတို႔တြင္ ေတြ႕ရွိရၿပီး ေျမာက္ပိုင္းေသာင္လိပ္မ်ားကို ဧရာ၀တီျမစ္၀ကြၽန္းေပၚေဒသ၊ ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ရခိုင္ျပည္ ယ္တို႔တြင္ ယခင္က ေတြ႕ရွိရေသာ္လည္း ယခုအခါ မ်ဳိးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္လုနီး ရွားပါးလာေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကုန္းလိပ္၊ ေရခ်ဳိေရငန္လိပ္ စုစုေပါင္းမ်ဳိးစိတ္ ၂၆ မ်ဳိး႐ွိၿပီး အာရွတုိက္တြင္ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ၊ အိႏၵိယႏိုင္ငံႏွင့္ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံၿပီးလွ်င္ စတုတၳအမ်ားဆံုးႏိုင္ငံျဖစ္ကာ တစ္ကမၻာလံုး အတုိင္းအတာအရ သတၱမေနရာတြင္ ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ လိပ္မ်ဳိးစိတ္မ်ား၏ တစ္၀က္ခန္႔မွာ မ်ဳိးသုဥ္းမည့္ အႏၲရာယ္ႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရၿပီး မ်ဳိးစိတ္ ၂၆ မ်ဳိးအနက္ ေျခာက္မ်ဳိးမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္သာ ေတြ႕ရွိရသည့္ ေဒသရင္းဖြား မ်ဳိးစိတ္မ်ားျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ လူဦးေရ စုစုေပါင္း၏ ၁၅ ဒသမ ၈ သန္းသည္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသည့္ အေျခအေနတြင္ ေနထိုင္လ်က္ရွိေၾကာင္း ကမၻာ့ဘဏ္၏ အၾကံျပဳအစီရင္ခံစာ၌ ေဖာ္ျပ

ျမန္မာႏုိင္ငံ လူဦးေရစုစုေပါင္း၏ ၁၅ ဒသမ ၈ သန္းသည္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသည့္ အေျခအေနတြင္ ေနထိုင္လ်က္ရွိေၾကာင္း ဒီဇင္ဘာ ၁၂ ရက္က ေနျပည္ေတာ္၌ က်င္းပသည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈ အေျခအေန ေလ့လာစိစစ္ခ်က္ အစီရင္ခံစာ ဒုတိယတြဲ ထုတ္ျပန္သည့္ အခမ္းအနားမွ ကမၻာ့ဘဏ္၏ အၾကံျပဳခ်က္ အစီရင္ခံစာအရ သိရသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈသည္ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွစ၍ သိသာစြာ က်ဆင္းခဲ့ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၄၈ ဒသမ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၃၂ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္းသို႔ က်ဆင္းခဲ့ရာ နည္းလမ္းအသစ္ကုိ အသံုးျပဳတြက္ခ်က္မႈအရ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ လူဦးေရ စုစုေပါင္း ၁၅ ဒသမ ၈ သန္းသည္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသည့္ အေျခအေနတြင္ ေနထိုင္လ်က္ရွိၿပီး ၁၃ ဒသမ ၈ သန္းေက်ာ္မွာ ေက်းလက္ေဒသတြင္ ေနထိုင္ကာ ႏွစ္သန္းမွာ ၿမိဳ႕ျပမ်ား၌ ေနထိုင္သူမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း အစီရင္ခံတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

စီမံကိန္းႏွင့္ ဘ႑ေရး၀န္ႀကီးဌာန စီမံကိန္းေရးဆြဲေရး ဦးစီးဌာနမွ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးေမာင္ေမာင္တင္က “အဓိကက်ဆင္းရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ နံပါတ္ (၁) အခ်က္က Rule of Law ေပါ့။ ၂၀၀၄ ေလာက္တုန္းက စီးပြားေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒေတြဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔မွာ ေသခ်ာမရွိဘူး။ အခုဆိုရင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဥပေဒ ဆိုရင္လည္း ေခတ္နဲ႔အညီ အဆင့္ဆင့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲတာေတြ ရွိတယ္။ ကုမၼဏီအက္ ဆိုတာေတြ ရွိတယ္။ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ လုပ္ကိုင္ႏုိင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြ အမ်ားႀကီး။ ၿပီးခဲ့တဲ့ အစိုးရေရာ၊ အခုအစိုးရေရာ ဖန္တီးေပးခဲ့တာေတြရွိတယ္။ ရွိတဲ့အျပင္ ပုဂၢလိကက႑ကို အေရးထားၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္လာတဲ့ အတြက္ျဖစ္တယ္။ ဒါကတစ္ခ်က္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘာသာပဲ သီးသန္႔ရပ္တည္ၿပီးေတာ့ ကိုယ့္ဘာသာ လုပ္လာတာ။ အခုကေတာ့ ေဒသနဲ႔လည္း ခ်ိတ္ဆက္တယ္။ ေဒသနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္တယ္ ဆိုတာက အာဆီယံေပါ့။ အာဆီယံနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ တစ္ေတြရဲ႕ တည္ေနရာ အေနအထားအရ အားသာခ်က္ျဖစ္တဲ့ အေရွ႕ေတာင္အာရွနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္တဲ့ ကုန္းလမ္းႀကီးဆိုတဲ့ အေနနဲ႔ တ႐ုတ္တို႔၊ အိႏၵိယတို႔ ဒီလိုအေနအထားေတြကို အသံုးခ်ႏုိင္တယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ ကမၻာ့အဖြဲ႕အစည္းေတြက  အကူအညီ ေတြကလည္း ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီကို စီး၀င္လာတယ္။ စီး၀င္လာတယ္ ဆိုတဲ့ေနရာမွာ တခ်ဳိ႕ကလည္း ေခ်းေငြ၊ FDI နဲ႔ Graph အေနနဲ႔ စီး၀င္လာတာေပါ့။ ဒီလိုကူညီ ေထာက္ပံ့မႈေတြကစၿပီးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ ဒီလိုျဖစ္လာရတယ္လို႔ ယူဆပါတယ္” ဟု ေျပာၾကားသည္။

ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသည့္ အိမ္ေထာင္စုမ်ားတြင္ အလုပ္လုပ္ႏုိင္သည့္ အသက္အရြယ္ရွိသူ ဦးေရနည္းပါးၿပီး မီွခိုသူဦးေရ မ်ားေလ့ရွိၿပီး ၀င္ေငြရွာေပးႏိုင္သည့္ ေျမယာ သို႔မဟုတ္ လယ္ယာသံုး ပစၥည္းမ်ားကဲ့သို႔ အရင္းအျမစ္ မ်ားမွာလည္း အနည္းငယ္သာရွိေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ထို႔ျပင္ အလြန္အမင္း ဆင္းရဲႏြမ္းပါး သူမ်ားသည္ လယ္ယာလုပ္ငန္းတြင္ က်ပန္းအလုပ္သမားမ်ား သို႔မဟုတ္ ေျမယာအနည္းငယ္ ပိုင္ဆိုင္သူမ်ားအျဖစ္ အခ်ဳိးမညီမွ်စြာ ရွိေနၿပီး ၀င္ေငြရသည့္ အျခားနည္းလမ္းမ်ားမွာလည္း အနည္းငယ္သာရွိေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။

အဆိုပါ အစီရင္ခံစာသည္ စီမံကိန္းႏွင့္ ဘ႑ာေရး ၀န္ႀကီးဌာနႏွင့္ ကမၻာ့ဘဏ္ ပူးတြဲျပဳစု ထားျခင္းျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံဆင္းရဲမႈႏွင့္ စား၀တ္ေနေရး အေျခအေန ေလ့လာမႈစစ္တမ္း ပထမတြဲပါ အခ်က္အလက္မ်ားကုိ အေျခခံကာ ေခတ္ကာလ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါႏွင့္ ေလ်ာ္ညီသည့္ အိမ္ေထာင္စုမ်ား၏ သံုးစြဲမႈပံုစံမ်ားကို ထည့္သြင္း တြက္ခ်က္ျခင္းျဖင့္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈ တိုင္းတာသည့္ နည္းလမ္းအား ျပန္လည္စိစစ္ သံုးသပ္ႏုိင္ရန္ အၾကံျပဳေဖာ္ျပခ်က္ အစီရင္ခံစာျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

 

ထုိင္းဘုရင္က ျမန္မာမင္းသားကို အႏုိင္ရခဲ့သည္ဆုိသည့္ စီးခ်င္းထိုးပြဲသည္ ျဖစ္ခဲ့ဖြယ္မရွိဟု ေစာဒက တက္ခဲ့ေသာ ထုိင္းသမုိင္းပညာရွင္အား စြဲခ်က္တင္ရန္ စီစဥ္မႈကို တရား႐ံုးက ေရႊ႕ဆုိင္း

ဒီဇင္ဘာ ၇ ရက္က ဘန္ေကာက္ရွိ စစ္ဘက္တရား႐ံုးသို႔ ေရာက္ရွိလာေသာ  ထိုင္းသမုိင္းပညာရွင္ ဆူလက္ (၀ဲ) (Photo : AP)

လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၅၀၀ က စီးနင္းထိုးပြဲတြင္ ထုိင္းဘုရင္က ျမန္မာမင္းသားကို အႏုိင္ယူခဲ့သည္ဆုိေသာ ျဖစ္စဥ္သည္ အမွန္တကယ္ ျဖစ္ခဲ့ျခင္း မရွိဟု ေစာဒကတက္ခဲ့ေသာ ၾသဇာႀကီး သမုိင္းပညာရွင္ တစ္ဦးအား စြဲခ်က္တင္ရန္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ထုိင္းတရား႐ံုးက ဒီဇင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ ေရႊ႕ဆုိင္းခဲ့သည္။

အသက္ ၈၄ ႏွစ္အရြယ္ ဆူလက္ဆီ၀ါရက္ဆာသည္ ေတာ္၀င္အသေရဖ်က္မႈ ဥပေဒျဖင့္ ေအာက္တုိဘာလတြင္ စြဲခ်က္တင္ခံခဲ့ရသည္။

ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားႏွင့္ သမုိင္းပညာရွင္မ်ား၏ အျမင္ကို ၾကားနာရန္ ဆူလက္က ေတာင္းဆုိခဲ့မႈကို စစ္ဘက္ဆုိင္ရာ တရား႐ံုးက သေဘာတူညီခဲ့ၿပီး ဇန္န၀ါရီ ၁၇ ရက္တြင္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ၾကားနာရန္ ခ်ိန္းဆုိခဲ့သည္။ ၁၅၉၃ ခုႏွစ္က နာမည္ေက်ာ္တုိက္ပြဲတြင္ ဦးေဆာင္ခဲ့ေသာ နာရာဆူအန္ဘုရင္ကို မွတ္ခ်က္ေပးမႈသည္ တရားမ၀င္ဟု စဥ္းစားမည္ဆုိလွ်င္ ထုိင္းတုိ႔အေနျဖင့္ သမုိင္းမွ ေလ့လာသင္ယူရန္ ျဖစ္ႏုိင္မည္ မဟုတ္ဟု ဆူလက္က တရား႐ံုးအျပင္တြင္ သတင္းေထာက္မ်ားကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထုိင္းသမုိင္းကို ဓမၼဓိ႒ာန္က်က် စဥ္းစားရန္ တကၠသိုလ္ ေဆြးေႏြးပြဲတစ္ခု၌ ဆူလက္က ထုိင္းဘုရင္ႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ မွတ္ခ်က္ကို ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္က ေျပာၾကားခဲ့ေသာ ယင္းမွတ္ခ်က္အတြက္ ဆူလက္ကို ယခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာတြင္ တရားစြဲခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိင္းစစ္အစိုးရသည္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ အာဏာသိမ္းခဲ့ၿပီးေနာက္ ေတာ္၀င္အသေရဖ်က္မႈ ဥပေဒျဖင့္ တရားစြဲဆုိမႈ ၂၅၀ ေက်ာ္ ရွိထားေၾကာင္း ထုိင္းသတင္းစာ Prachatai က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

၁၆ ရာစုႏွစ္ တုိက္ပြဲႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ျခင္းအတြက္ ထင္ရွားေသာ ပညာရွင္တစ္ဦးကို ေတာ္၀င္အသေရဖ်က္မႈျဖင့္ တရားစြဲဆုိျခင္းသည္ စစ္အစိုးရ၏ ယင္းဥပေဒ အသံုးျပဳမႈအတြက္ စိတ္ပ်က္ဖြယ္ရာ ေရခ်ိန္ျဖစ္ေၾကာင္း လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕ HRW ၏ အာရွဆုိင္ရာ ဒါ႐ိုက္တာ ဘရက္အဒန္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဆူလက္သည္ ထင္ရွားသည့္ ပညာရွင္တစ္ဦးႏွင့္ ေတာ္၀င္ကို လိုလားသူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ေတာ္၀င္အသေရဖ်က္မႈ ဥပေဒကို သူက ေ၀ဖန္သည္။

Ref : AFP

ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ လူမ်ဳိးတုံးသတ္ျဖတ္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျဖစ္ႏုိင္ဖြယ္အရိပ္ လကၡဏာမ်ား ရွိႏုိင္သည္ဟု ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အႀကီးအကဲ ေျပာၾကား

ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ အႀကီးအကဲက လႏွင့္ခ်ီၾကာေသာ ကာလအတြင္း လူနည္းစုမြတ္စလင္ ၆၂၀,၀၀၀ ခန္႔အား ထြက္ေျပးသြားေစခဲ့ရသည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ား (မူရင္း၌ ႐ုိဟင္ဂ်ာဟု ေဖာ္ျပ) အေပၚ က်ဴးလြန္ခဲ့မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ လူမ်ဳိးတုံး သတ္ျဖတ္မႈ၏ အရိပ္လကၡဏာမ်ား ရွိႏုိင္ေၾကာင္း ဒီဇင္ဘာ ၅ ရက္တြင္ သတိေပးလုိက္သည္။

ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ အႀကီးအကဲ ရာအက္အယ္ဟူစိန္က က်ည္ဆန္မ်ားကုိ ၾကံဳသလုိ ပစ္ခတ္ျခင္း၊ ဗုံးမ်ားကုိ အသုံးျပဳျခင္း၊ အနီးကပ္ပစ္သတ္ျခင္း၊ ဓားျဖင့္ထုိးျခင္း၊ ေသသည္အထိ ႐ုိက္ႏွက္ျခင္းႏွင့္ မိသားစုမ်ား အထဲ၌ရွိေနစဥ္ အိမ္မ်ားကုိ မီး႐ႈိ႕ျခင္း အစရွိေသာ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ သတ္ျဖတ္ခဲ့သည္ဟု စြပ္စြဲခ်က္မ်ား အပါအ၀င္ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ားအေပၚ က်ဴးလြန္ခဲ့မႈ အခ်က္အလက္မ်ားကုိ စာရင္းခ်ျပခဲ့သည္။

ယင္း ေနာက္ ၎ကကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီအား “ဒါေတြအားလုံးကုိ ေပးလုိက္ရင္ တစ္စုံတစ္ဦး အေနနဲ႔ လူမ်ဳိးတုံးသတ္ျဖတ္မႈ အရိပ္လကၡဏာေတြ ရွိႏုိင္တယ္ ဆုိတာကုိ ပယ္ခ်ႏုိင္ပါ့မလား” ဟု ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့သည္။

Ref : AFP