ျမစ္ဆုံ စုံစမ္းေရးေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာ၊ သံလြင္ေရကာတာ စီမံကိန္းႏွင့္ ကရင္ေက်ာက္မီးေသြး ဓာတ္အားေပးစီမံကိန္းဆုိင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကုိ ျပည္သူမ်ား သိရွိႏုိင္ရန္ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း MATA ထုတ္ျပန္

ေက်ာက္မီးေသြးသံုး ဓာတ္အားေပးစက္႐ံု တည္ေဆာက္ရန္ လ်ာထားသည့္ ဧရိယာအတြင္းရွိ ဘားအံၿမိဳ႕နယ္ သံုးအိမ္စုေက်းရြာတြင္ စီမံကိန္းေၾကာင့္ ေဒသခံမ်ား စိုးရိမ္ပူပန္ေနရျခင္းအတြက္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ႏုိ၀င္ဘာ ၇ ရက္က ဆုေတာင္းပြဲျပဳလုပ္စဥ္ (ဓာတ္ပံု-ဘုိဘိုျမင့္)

ျမစ္ဆုံ စုံစမ္းေရးေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာ၊ သံလြင္ေရကာတာ စီမံကိန္းႏွင့္ ကရင္ေက်ာက္မီးေသြး ဓာတ္အားေပး စီမံကိန္းဆုိင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကုိ ျပည္သူမ်ား သိရွိႏုိင္ရန္ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း MATA (ျမန္မာႏုိင္ငံ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္ခံမႈဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္မဟာမိတ္အဖြဲ႕) မွ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ လက္ရွိ အႏုိင္ရပါတီ၏ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာစာတမ္းတြင္ စြမ္းအင္က႑အတြက္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္ႏုိင္ေသာ အရင္းအျမစ္မ်ားတြင္ တြင္းထြက္စြမ္းအင္၊ ေရအားစြမ္းအင္၊ ေနေရာင္ျခည္စြမ္းအင္၊ ေလအားစြမ္းအင္၊ ေျမေအာက္ အပူစြမ္းအင္၊ ဇီ၀ဓာတ္ေငြ႕စြမ္းအင္၊ ဇီ၀ေရနံစြမ္းအင္ တုိ႔ျဖစ္ေၾကာင္း၊ တြင္းထြက္စြမ္းအင္သည္ အကန္႔အသတ္ရွိၿပီး သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးမႈ အနည္းႏွင့္အမ်ား ျဖစ္ေပၚေစေၾကာင္း၊ တြင္းထြက္စြမ္းအင္သည္ လူသားမ်ားအတြက္ သုံးစြဲရ အလြယ္ကူဆုံး ျဖစ္ေသာ္လည္း အကန္႔အသတ္ရွိသျဖင့္ ေနာင္မ်ဳိးဆက္မ်ားအတြက္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း၊ ေရအားစြမ္းအင္ထုတ္ယူမႈတြင္ ဆည္ႀကီးမ်ား တည္ေဆာက္ရသည့္အတြက္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိခိုက္မႈ အမ်ားဆုံးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ရွိရင္းစြဲ ေရအားစြမ္းအင္ႏွင့္ ဆည္တည္ေဆာက္ၿပီး ေဒသမ်ားတြင္ ဆည္မ်ားကုိ ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္းၿပီး ေရအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္ယူအသုံးျပဳမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

ထုိ႔ျပင္ ကမၻာ့ဘဏ္၊ အာရွဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဘဏ္ ႏွင့္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတကာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ေအဂ်င္စီမ်ားမွ National Energy Master Plan ႏွင့္ National Electrification Plan မ်ား ေရးဆြဲ အတည္ျပဳသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္အဆင့္ဆင့္တြင္ ဌာေနတုိင္းရင္းသားမ်ား၊ ေက်းလက္ျပည္သူမ်ား ပါ၀င္လာျခင္း လုံး၀မရွိဘဲ ဗဟိုခ်ဳပ္ကုိင္ေသာ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ဆုိင္ရာ မူ၀ါဒဥပေဒမ်ား လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားကုိ ျပ႒ာန္းျခင္းျဖစ္သည့္အတြက္ ဒီမုိကေရစီ၊ ဖက္ဒရယ္ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ား ဆန္႔က်င္ေနသည္ဟု သုံးသပ္ေၾကာင္း၊ အဆုိပါ စီမံကိန္းမ်ားအတြက္ ကုန္က်စရိတ္ႏွင့္ လုပ္ငန္းစဥ္ ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္ အဆုိျပဳခ်က္မ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ မ်ားျပားႀကီးမားေသာ ပမာဏမ်ားျဖစ္ေနၿပီး အဓိက အက်ဳိးခံစားခြင့္ရရွိမည့္ ေဒသမ်ား၊ လူတန္းစားမ်ားတြင္ တုိင္းရင္းသားေဒသမ်ား၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူမ်ား မပါ၀င္ေသာေၾကာင့္ မူလကြာဟခ်က္ ႀကီးမားၿပီးျဖစ္ေသာ တန္းတူအခြင့္အေရး ျပႆနာမ်ား၊ ႏုိင္ငံေရး လူမႈစီးပြားေရးျပႆနာမ်ားကုိ ပုိမုိဆုိးရြားေစမည့္ စီမံကိန္းမ်ား ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုိ ဆန္႔က်င္သည့္ လုပ္ရပ္အျဖစ္ ႐ႈျမင္သည္ဟု ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ထို႔ျပင္ ပမာဏႀကီးမားၿပီး ကုန္ၾကမ္းရင္းျမစ္အတြက္ ျပည္ပကုိ အဓိက အားကုိးရမည့္ ေက်ာက္မီးေသြးသုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံမ်ား၊ ပမာဏႀကီးမားေသာ ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ေရး စီမံကိန္းမ်ားကုိ ဦးစားေပးသည့္ စီမံကိန္းမ်ားကုိ ေဆာင္ရြက္ျခင္းသည္ အမ်ားျပည္သူ စြမ္းအင္ရရွိေရးအတြက္ ေရရွည္တည္တံ့ ေကာင္းမြန္ေစမည့္ လက္ေတြ႕က်ေသာ ျပန္ျပည့္ျမဲ စြမ္းအင္အလားအလာမ်ား၊ ေကာင္းမြန္ သင့္ေလ်ာ္သည့္ အစီအမံမ်ားအေပၚ စဥ္စားအေျဖရွာျခင္း မဟုတ္ဘဲ ႏုိင္ငံတကာႏွင့္ ျပည္တြင္း စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ႀကီးမ်ား၏ ပုဂၢလိက အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ တင္ပုိ႔ေရာင္းခ်ရန္ ရည္ရြယ္စီမံထားေၾကာင္း သုေတသန အခ်က္အလက္မ်ားအရ ထင္ရွားစြာ ေတြ႕ရွိရသည့္အတြက္ မ်ားစြာစုိးရိမ္ပူပန္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ထုိ႔ေၾကာင့္ ေဒသခံ တုိင္းရင္းသားျပည္သူမ်ားႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိခိုက္မႈ ႀကီးမားေစမည့္ ျမစ္ဆုံေရကာတာ၊ သံလြင္ေရကာတာ စသည့္ ေရအားလွ်ပ္စစ္ စီမံကိန္းမ်ား ႏွင့္ ေက်ာက္မီးေသြးသုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံ စီမံကိန္းမ်ားကုိ လုံး၀ ဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း မျပဳရန္၊ အဆုိပါ စီမံကိန္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္ မ်ားကုိ အမ်ားျပည္သူ သိရွိႏုိင္ရန္အတြက္ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္၊ ဥပမာ ျမစ္ဆုံ စုံစမ္းေရးေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာ၊ သံလြင္ေရအားလွ်ပ္စစ္ စီမံကိန္းႏွင့္ ကရင္ေက်ာက္မီးေသြး ဓာတ္အားေပးစီမံကိန္းဆုိင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား၊ လုိအပ္ေသာ စြမ္းအင္မ်ား ျမန္ဆန္ထိေရာက္စြာ လက္လွမ္းမီ ရရွိႏုိင္မည့္ ျပန္ျပည့္ျမဲ စြမ္းအင္ကုိ ဦးစားေပးေသာ ႏုိင္ငံတကာႏွင့္ ျပည္တြင္းရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ား၊ မူ၀ါဒမ်ား၊ ဥပေဒမ်ား အျမန္ဆုံး ေဖာ္ေဆာင္ေပးရန္ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ဆက္လက္ၿပီး လက္ရွိ ဗဟုိခ်ဳပ္ကုိင္မႈ ႀကီးမားၿပီး ထိေရာက္မႈ အားနည္းေသာ စြမ္းအင္ဆုိင္ရာ မူ၀ါဒဥပေဒမ်ားကုိ တုိင္းရင္းသားမ်ား ေနထုိင္ရာ တုိင္းေဒသႀကီးမ်ားႏွင့္ ျပည္နယ္အသီးသီးတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္စီမံမႈ အာဏာအပ္ႏွင္းၿပီး ေဒသအလုိက္ အားသာခ်က္ရွိေသာ သဘာ၀ အရင္းအျမစ္မ်ား၊ ရွိရင္းစြဲ အေျခခံအေဆာက္အအုံမ်ား၊ လူ႔စြမ္းအားအရင္းအျမစ္မ်ားကုိ ထိေရာက္စြာ အသုံးခ်ၿပီး လူတုိင္း လက္လွမ္းမီ တရားမွ်တေသာ စြမ္းအင္စနစ္သုိ႔ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ေဖာ္ေဆာင္ရန္၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာစာတမ္းပါ တစ္ႏုိင္တစ္ပုိင္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္ယူရန္ လြယ္ကူေသာ ေနေရာင္ျခည္စြမ္းအင္၊ ဇီ၀ဓာတ္ေငြ႕စြမ္းအင္၊ စပါးခြံေလာင္ကြၽမ္းမႈမွ ထြက္ရွိေသာ ဓာတ္ေငြ႕သုံး လွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ျခင္း၊ အေသးစား ေရအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္လုပ္ျခင္း အစရွိသျဖင့္ ပုဂၢလိက စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္ႏုိင္ေသာ လုပ္ငန္းငယ္မ်ားကုိ စနစ္တက် ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ေအာင္ အားေပးေဆာင္ရြက္ႏုိင္သည့္ မူ၀ါဒဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒမ်ား အျမန္ဆုံးေရးဆြဲ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ရန္ႏွင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ၊ တာ၀န္ယူတာ၀န္ခံမႈ၊ တရားမွ်တမႈႏွင့္ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ပါ၀င္မႈအား ေကာင္းက်ယ္ျပန္႔ေစမည့္ မူ၀ါဒ၊ ဥပေဒ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ ေရအားလွ်ပ္စစ္က႑အတြက္ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာဆန္းစစ္ခ်က္ (SEA) အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲဲ ျပဳလုပ္ေနမႈအေပၚ ေဒသခံမ်ားက ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ရန္ႀကိဳးပမ္းေသာ္လည္း ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခြင့္မရ

ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ Palm Spring ဟိုတယ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေရအားလွ်ပ္စစ္က႑အတြက္ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာဆန္းစစ္ခ်က္ (SEA) အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲဲ ျပဳလုပ္ေနမႈအေပၚ ေဒသခံမ်ားက ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ရန္ႀကိဳးပမ္းစဥ္

ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ Palm Spring ဟိုတယ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံေရအားလွ်ပ္စစ္က႑အတြက္ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ဆန္းစစ္ခ်က္ (SEA) အားဖြံ႕ၿဖိဳးေရးအတြက္ အထက္ဧရာ၀တီျမစ္၀ွမ္းေဒသ အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲ ျပဳလုပ္ေနမႈအေပၚ ျမစ္ဆံုေဒသခံမ်ား၊ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ခ ရွားသူမ်ားက ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေသာ္လည္း တရား၀င္ခြင့္ျပဳခ်က္မရရွိေသာေၾကာင့္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခြင့္မရခဲ့ေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။

ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ရန္အတြက္ လူ ၅၀ ခန္႔ က Palm Spring ဟိုတယ္ေရွ႕တြင္ လူစုခဲ့ ေသာ္လည္းခြင့္ျပဳခ်က္မရရွိသျဖင့္ ၿမိဳ႕နယ္ရဲတပ္ဖြဲ႕က တားျမစ္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ေအာင္ျမင္သာေက်းရြာမွ ေဒၚဂ်ာခြန္က“အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲျပဳလုပ္မွာကို မေန႔က ၁ နာရီေလာက္မွ သိတာပါ။ ၿငိမ္းစုစီဥပေဒအရ စတင္ျခင္းကို ႏွစ္ရက္ႀကိဳတင္ျပဳလုပ္ရမည္ ျဖစ္သည့္အတြက္ ဘယ္သူ႔ကိုမွ အေၾကာင္း မၾကားဘဲ ျပဳလုပ္ရန္ စီစဥ္ထားေသာေၾကာင့္

ခြင့္ျပဳခ်က္ မရရွိခဲ့ဘူး။ ဆႏၵမေဖာ္ထုတ္လိုက္ရဘူး။ ဟိုတယ္ေရွ႕ကို လူ ၅၀ ေက်ာ္ေလာက္ ေရာက္ေသးတယ္။ ရဲေတြက အဆင္သင့္ေစာင့္ေနတာ။ ကြၽန္မတို႔က IFC ႏွင့္ တျခားအဖြဲ႕အ စည္းေတြက ေရကာတာေတြ တည္ေဆာက္ရာမွာ ကူညီတယ္။ သူတို႔အဖြဲ႕က ၀ပ္ေရွာ့လုပ္ေနၾကတာ။ ေဒသခံလည္း မပါဘူး။ ကခ်င္ႏိုင္ငံေရးပါတီကလူေတြလည္း မပါဘူး။ အဓိကေတာ့ ျမစ္ဆံုေရကာတာလုပ္တာကို မလိုခ်င္ လို႔ ဆႏၵျပတာပါ။ ကြၽန္မတို႔ကိုင္တဲ့ ဆႏၵျပတဲ့ စာရြက္ရယ္၊ ပါတီရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြကို ၀ပ္ေရွာ့ တာ၀န္ရွိသူေတြကို ေပးလိုက္တယ္” ဟု ေျပာၾကားသည္။

ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ မလိယန္မွ  ဦးမုန္ရာက ဆႏၵထုတ္ေဖာ္မႈသည္ ျမစ္ဆံုေရကာတာ စီမံကိန္းရပ္တန္႔ေပးရန္ႏွင့္ ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမွ အႀကီးစားစြမ္းအင္ ထုတ္လုပ္မႈစီမံကိန္းကို ရည္ရြယ္သည့္ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ ေလ့လာ ဆန္းစစ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို ကန္႔ကြက္ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားသည္။

ကခ်င္ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ညိႇႏိႈင္းပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရးေကာ္မတီ (KPCC) လည္း ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ဦးေဆာင္ၿပီး အထက္ဧရာ၀တီ ျမစ္ညာျမစ္၀ွမ္းေဒသတြင္ ေရအားလွ်ပ္စစ္က႑အတြက္ မူ၀ါဒေလ့လာ ဆန္းစစ္မႈအေပၚ ကန္႔ကြက္ေၾကာင္း သေဘာထားထုတ္ျပန္ခ်က္ကို ဇန္န၀ါရီ ၅ ရက္စြဲျဖင့္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ယင္းသေဘာထား ထုတ္ျပန္ ခ်က္တြင္ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ေနသာ ကခ်င္ျပည္ နယ္တြင္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက အ ႀကီးစားစြမ္းအင္ထုတ္လုပ္မႈ စီမံကိန္းမ်ားကို ရည္ရြယ္သည့္ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ ေလ့လာဆန္းစစ္ေရးအဖြဲ႕အား ကခ်င္ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးေကာ္မတီက ျပင္းထန္စြာ ကန္႔ကြက္ပါေၾကာင္း၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္ ဆန္းစစ္ေလ့လာမႈ လုပ္ငန္း ကုိႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ တစ္ဖက္သတ္လုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္ လြဲမွားေသာ လုပ္ရပ္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ျပည္နယ္တြင္း လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ႏွင့္သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ စီမံကိန္းမ်ားတြင္ ေဒသခံဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ ပိုင္ဆိုင္ခြင့္၊ ဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္ႏွင့္ စီမံခန္႔ခြဲပိုင္ခြင့္ တို႔ကုိ လုပ္ငန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ အဆင္ဆင့္တြင္ ပါ၀င္ေစရန္၊ စစ္ေျမတလင္းတြင္ အႀကီးစားစီမံကိန္းကို ေထာက္ပံ့မည့္အစားစစ္ေျပးဒုကၡသည္မ်ားကူညီျခင္းႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္း စြာေျဖရွင္းျခင္းတို႔ကို ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္ရန္ တိုက္တြန္းေၾကာင္း သေဘာထားထုတ္ျပန္ခဲ့ သည္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ ၃၁ ရက္တြင္ IFC ႏိုင္ငံတကာဘ႑ာေရးေကာ္ပိုေရးရွင္းက ျမန္မာ့ေရအားလွ်ပ္စစ္က႑အတြက္ မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ေလ့လာဆန္းစစ္မႈ လမ္းျပေျမပံုအလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲကို ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ Palm Spring ဟိုတယ္တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ယင္းအခ်ိန္က ျမစ္ဆံုေဒသမွ ေရႊ႕ေျပာင္းေက်းရြာသားမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးပါ တီမ်ားက ဆႏၵျပကန္႔ကြက္ခဲ့သည္။

အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလတြင္ ပဋိပကၡတြန္းအားေပးသည့္ သတၱဳတူးေဖာ္ေရး၊ စိုက္ပ်ဳိးေရးႏွင့္ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္ျခင္း လံုး၀ရပ္ဆိုင္းရန္ ကခ်င္တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားႏွင့္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ား သေဘာထားထုတ္ျပန္

ကခ်င္ျပည္နယ္ ျမစ္ႀကီးနားျမစ္ဆံုကို ေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ၿဖိဳးေ၀)

အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလတြင္ ပဋိပကၡတြန္းအားေပးသည့္ သတၱဳတူးေဖာ္ေရး၊ စိုက္ပ်ဳိးေရးႏွင့္ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္ျခင္း လံုး၀ရပ္ဆိုင္းရန္ ကခ်င္တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားႏွင့္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက သေဘာထားထုတ္ျပန္ခဲ့ေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။

ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕၊ သီတာႏွစ္ျခင္း ခရစ္ယာန္ေက်ာင္းတြင္ ဒီဇင္ဘာ ၂၁ ရက္ႏွင့္ ၂၂ ရက္မ်ားတြင္ က်င္းပခဲ့သည့္ ကခ်င္ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား ညိႇႏႈိင္းပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးေကာ္မတီ (KPCC) ႏွင့္ ကခ်င္လူမႈဖြံ႕ၿဖိဳးေရးကြန္ရက္ (KDNG) တို႔ ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္ခဲ့သည့္ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖက္ဒရယ္စြမ္းအင္မူ၀ါဒႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာမူ၀ါဒဖိုရမ္က သေဘာထားထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ယင္းသေဘာထားထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ အခ်က္ရွစ္ခ်က္ပါ၀င္ၿပီး ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ေျမေပၚေျမေအာက္၊ ေရေပၚေရေအာက္၊ ေလေပၚေလေအာက္ စြမ္းအင္ႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္အားလံုး၏ ပိုင္ရွင္သည္ မူလဌာေန တိုင္းရင္းသားမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း၊ စြမ္းအင္၊ ပတ္၀န္းက်င္မူ၀ါဒမ်ားေရးဆြဲရာတြင္ ေဒသခံဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အၾကံျပဳခ်က္ကို ထည့္သြင္းေရးဆြဲရန္၊ စစ္ဒဏ္ေၾကာင့္ ေနရပ္စြန္႔ခြာ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ားပိုင္ဆိုင္သည့္ သစ္ေတာ၊ စားက်က္ေျမ၊ ဥယ်ာဥ္၊ စိုက္ခင္း၊ အိမ္ရာေျမႏွင့္ဘာသာေရးေက်ာင္းမ်ား ပရ၀ဏ္မ်ားကို ဖ်က္ဆီးျခင္း၊ က်ဴးေက်ာ္ျခင္းမျပဳဘဲ အစိုးရႏွင့္သက္ဆိုင္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကထိန္းသိမ္းရန္၊ စြမ္းအင္ႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ စီမံကိန္းမ်ား ကခ်င္ျပည္နယ္အစိုးရအဖြဲ႕မွ စီမံခန္႔ခြဲပိုင္ခြင့္အာဏာရွိရန္၊ ဥပေဒပါအခ်က္အလက္မ်ားသည္ ေဒသခံကခ်င္တိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို အာမခံႏိုင္ေသာ ဥပေဒျဖစ္ရန္၊ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလတြင္ ပဋိပကၡတြန္းအားေပးသည့္ သတၱဳတူးေဖာ္ေရး၊ စိုက္ပ်ဳိးေရးႏွင့္ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္ျခင္း လံုး၀ရပ္ဆိုင္းရန္၊ ဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ အက်ဳိးစီးပြားကို ထိခိုက္နစ္နာေစသည့္ ဟန္ျပစီမံကိန္းမ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသားဥယ်ာဥ္သတ္မွတ္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားရပ္ဆိုင္းရန္၊ ေဒသခံဌာေနတိုင္းရင္းသားမ်ား၏ သဘာ၀ရင္းျမစ္ကို ပိုင္ဆိုင္ခြင့္၊ စီမံခန္႔ခြဲပိုင္ခြင့္၊ ဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္မရွိေသာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို အသစ္ျပန္လည္ေရးဆြဲရန္ စသည့္အခ်က္မ်ားကို သေဘာထားထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမွ ဦးစာဂ်ီးက “လက္ရွိမွာရင္ဆိုင္ေနရတာက စစ္ေရွာင္ေက်းရြာ၀န္းက်င္က ေျမယာေတြစိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္တဲ့ ကုမၸဏီေတြလက္ထဲေရာက္ေနတာ။ အထူးသျဖင့္ ၀ိုင္းေမာ္-လိုက္ဇာသြား လမ္းေဘးကရြာေတြေပါ့။ တျခားတိုင္းရင္းသားေတြ သြားေနၾကတယ္။ ေျမေတြယူၾကတယ္။ ေရရွည္မွာ ပဋိပကၡအျဖစ္ ပို႐ႈပ္ေထြးမယ္။ ေနာက္ၿပီး စြမ္းအင္ဆိုရင္ ကခ်င္ျပည္နယ္က ၁၄၀ မဂၢါ၀ပ္ပဲလိုတယ္။ အခုထြက္ေနတာ ၃၃၀ မဂၢါ၀ပ္ရွိတယ္။ လ်ာထားခ်က္ေဆာက္မယ့္ ေရကာတာေတြ ေပါင္းရင္မဂၢါ၀ပ္ ၂၀၀၀၀ ေက်ာ္တယ္။ ဒီလိုဆိုရင္ေဒသခံေတြ ထိခိုက္စရာရွိတယ္။ ေဒသခံ အက်ဳိးေက်းဇူးမရွိဘဲ ဒါေတြလုပ္ရင္ ပဋိပကၡေတြ ေရရွည္သြားမယ္။ ဒါေၾကာင့္ မူ၀ါဒေပၚေပါက္လာဖို႔ ဒီလုိအစည္းအေ၀းလုပ္ရတာပါ။ ကခ်င္ျပည္နယ္အတြက္က အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာလလို႔ေတာင္ ေျပာမရေသးေတာ့ ဒီမူ၀ါဒေတြကို ဘယ္မွာမွေဆြးေႏြးခြင့္ေတာ့မရွိေသးဘူး” ဟုေျပာၾကားသည္။

အဆိုပါဖိုရမ္သို႔ ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္းမွ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ အမ်ဳိးသမီးအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ လူငယ္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ပူတာအို၊ မခ်မ္းေဘာ့၊ ဆြမ္ပရာဘြမ္၊ ဖားကန္႔၊ တႏိုင္း၊ ဗန္းေမာ္၊ ၀ိုင္းေမာ္၊ ခ်ီေဖြ၊ ျမစ္ႀကီးနား စသည့္ေဒသအသီးသီးမွ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား စုစုေပါင္း ၈၉ ဦး တက္ေရာက္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ျပည္သူေတြ လံုး၀လက္မခံတဲ့ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း တစ္ေက်ာ့ျပန္လာႏိုင္သလား

ကခ်င္ျပည္နယ္ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း၀န္းက်င္ကို ေ၀ဟင္မွ ေတြ႕ရစဥ္

ျမန္မာျပည္သူေတြ အားလံုးလိုလိုက လံုး၀လက္မခံႏိုင္ေပမယ့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဘက္ကေတာ့ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို လံုး၀လက္လြတ္မခံဘဲ ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးမယ္လို႔ ေသြးတိုးစမ္းေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို ဆက္လုပ္ေစခ်င္တယ္ဆိုတဲ့သူေတြက စီမံကိန္းမွာ ငါးရာခိုင္ႏႈန္းရွယ္ယာပါတဲ့ Asia World ကုမၸဏီနဲ႔ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းလုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ အဓိကဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ဧရာ၀တီျမစ္ဆံု-ျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္ကုမၸဏီလီမိတက္ (ACHC) ရဲ႕၀န္ထမ္းေတြ၊ မိသားစုေတြကလြဲရင္ က်န္တဲ့ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုးက ဒီစီမံကိန္းကို ဘယ္အစုိးရတက္တက္ ျပည္သူေတြက လံုး၀လက္မခံပါဘူး။

ACHC ကုမၸဏီဆိုတာ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း စတင္ခဲ့တဲ့ကုမၸဏီ China Power Investment Corporation-CPI က အဓိကရွယ္ယာပါတဲ့ ကုမၸဏီျဖစ္ၿပီးေတာ့ CPI ဟာဆိုရင္လည္း လက္ရွိ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ႏ်ဴကလီးယားလွ်ပ္စစ္နည္းပညာကုမၸဏီနဲ႔ ေပါင္းစပ္ၿပီး ကုမၸဏီအသစ္ျဖစ္တ့ဲ State Power Investment Corporation-SPIC ကုမၸဏီက ရွယ္ယာအမ်ားဆံုးပါတဲ့ ကုမၸဏီလည္းျဖစ္ပါတယ္။

ACHC ကုမၸဏီမွာဆိုရင္ စီမံကိန္းအဓိကလုပ္ေဆာင္တဲ့ SPIC ကုမၸဏီက ရွယ္ယာရာခိုင္ႏႈန္း ၈၀၊ အရင္လွ်ပ္စစ္စြမ္းအား၀န္ႀကီးဌာနက အခမဲ့ရွယ္ယာ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ Asia World ကုမၸဏီက ငါးရာခုိင္ႏႈန္း ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းထားတာျဖစ္ပါတယ္။

လက္ရွိျမစ္ဆံုစီမံကိန္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက ဘာေၾကာင့္ထြက္ေျပာတာလဲဆိုရင္ ႀကီးမားတဲ့ ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္ယူေရး ဆည္ေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ေရရွည္လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားမလံုေလာက္မႈကို ကိုင္တြယ္ဖို႔အတြက္ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာမွာ ဦးစားေပးမဟုတ္ဘူးလို႔ လွ်ပ္စစ္ႏွင့္ စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ဦး၀င္းခိုင္က ႏို၀င္ဘာ ၇ ရက္မွာ ႐ိုက္တာသတင္းဌာနကို ေျပာၾကားခဲ့တာေၾကာင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဘက္က ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို ဆက္ေဆြးေႏြးမယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

လက္ရွိမွာ ရပ္ဆိုင္းထားတဲ့ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနက ေျပာေရးဆိုခြင့္ရ အမ်ဳိးသမီးဟြာခ်န္းယင္က တ႐ုတ္ရဲ႕အေနအထားဟာ မေျပာင္းလဲေၾကာင္းနဲ႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ အျပန္အလွန္ အက်ဳိးရွိမႈအေျခခံေပၚမူတည္ၿပီး အျမဲတမ္း နက္႐ိႈင္းစြာပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးကို ျမႇင့္တင္ခဲ့တယ္လို႔ဆိုခဲ့ပါတယ္။

ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ သေဘာထား မေျပာင္းလဲေသးေၾကာင္းနဲ႔ ျမန္မာနဲ႔ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးမယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့တဲ့ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနက ေျပာေရးဆိုခြင့္ရ အမ်ဳိးသမီးဟြာက “ျမစ္ဆံုေရအား လွ်ပ္စစ္စက္႐ံုဟာ ႏွစ္ဖက္စလံုးက သေဘာတူထားၿပီးျဖစ္တဲ့ စီးပြားေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈတစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး အျပည့္အစံုအတည္ျပဳၿပီးသား လုပ္ငန္းစဥ္အတိုင္း ေဆာင္ရြက္ႏွင့္ၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္မတို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းမွာျဖစ္ၿပီး စီမံကိန္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ပူးေပါင္းလုပ္ေဆာင္မႈအတြင္း ေပၚထြက္လာတဲ့ျပႆနာေတြ ဒါမွမဟုတ္ အခက္အခဲေတြကို လက္ေတြ႕က်က်နဲ႔ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္စြာ ကိုင္တြယ္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ဆက္ၿပီး ဖြံ႕ၿဖိဳးလာဖ႔ုိ သင့္ေတာ္တဲ့ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကို ခြင့္ျပဳသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္” လို႔ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၂ ရက္ ကခ်င္ျပည္နယ္ မဲဆြယ္ခရီးစဥ္ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕မွာ “ျမစ္ဆံုေရကာတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အစိုးရနဲ႔သက္ဆိုင္ရာကုမၸဏီနဲ႔ ဘယ္လိုသေဘာတူညီခ်က္ေတြ ေရးထားလဲဆိုတာ ျပည္သူကို ခ်ျပဖို႔လုပ္မွာပါ။ သေဘာတူညီခ်က္ေတြမွာ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြပါလဲဆိုတာ လံုး၀မသိပါဘူး။ ဘာပါလဲဆိုတာမသိဘဲနဲ႔ ဟိုဟာလုပ္ေပးမယ္ ဒီဟာလုပ္ေပးမယ္လို႔ေျပာရင္ အင္မတန္တာ၀န္မ့ဲရာ ေရာက္ပါတယ္။ ဒီစီမံကိန္းကို ရပ္လိုက္တယ္ဆိုရင္ ဒါဟာ စီးပြားေရးအရ သေဘာတူညီစာခ်ဳပ္မ်ားရဲ႕ သေဘာသဘာ၀အရ ေလ်ာ္ေၾကးဆိုတာ ေပးရတယ္။ ဘယ္လိုနစ္နာေၾကးေတြလဲ ဘယ္လိုေလ်ာ္ေၾကးေတြလဲ ဘယ္ေလာက္ထိ ကြၽန္မတို႔ႏိုင္ငံ ထိခိုက္ႏိုင္လဲ ကြၽန္မတို႔မသိဘူး” လို႔ ျပည္သူေတြကို ကတိေပးေျပာၾကားခဲ့ၿပီးျဖစ္သလို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ အာဏာရၿပီးခ်ိန္မွာ သြားေရာက္ခဲ့တဲ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ခရီးစဥ္မတုိင္ခင္ ၾသဂုတ္ ၁၂ ရက္မွာ ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆံုျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ေလ့လာစိစစ္သံုးသပ္ေရးေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ သံုးလအတြင္း ပထမအစီရင္ခံစာ တင္ျပဖို႔ ညႊန္ၾကားခ်က္ပါ၀င္ခဲ့ေပမယ့္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ ၁၁ ရက္မွာ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ ပထမအႀကိမ္အစီရင္ခံစာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ထုတ္ျပန္ခ်က္ကလြဲရင္ အၿပီးသတ္အစီရင္ခံစာကို တစ္ႏွစ္ေက်ာ္လာတဲ့ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ ၁၂ ရက္အထိ လံုး၀ထုတ္ျပန္ခဲ့မႈမရွိခဲ့ပါဘူး။

ႏုိင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္က စာခ်ဳပ္ခ်ျပမယ္လို႔ ကတိေပးခဲ့ေပမယ့္ မျဖစ္ခဲ့သလို ျမစ္ဆံုေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာကိုလည္း တစ္ႏွစ္ေက်ာ္လာတဲ့အထိ ျပည္သူလူထုက ျမင္ေတြ႕ခြင့္မရခ်ိန္မွာ ဒီျမစ္ဆံုစာခ်ဳပ္ဟာဖ်က္သိမ္းဖို႔ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ခက္ခဲေနတာလဲလို႔ ျပည္သူေတြ စိတ္ႏွလံုးညိႇဳးခ်ဳံးရသလို လက္ပံေတာင္းေတာင္အစီရင္ခံစာလိုမ်ား စာခ်ဳပ္ျပင္ဆင္ခ်ဳပ္ဆိုၿပီး ဆက္လုပ္ခြင့္ျပဳလိုက္ရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ့ဒုကၡပဲလို႔ ေတြးပူရတဲ့အေျခအေနျဖစ္ခဲ့သလို ဘယ္လိုအစိုးရတက္တက္ ျမစ္ဆံုကိုေတာ့ လံုး၀လက္မခံဘူးလို႔ ကန္႔ကြက္မႈေတြကလည္း ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္မွာလို ျပန္လည္ထြက္ေပၚလာပါတယ္။

“ျပန္လည္ေဆြးေႏြးဖို႔အတြက္ ဒီဘက္က ျပင္ထားတယ္ေတာ့ေျပာတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ေတာ့ အေသးစိတ္မသိေသးဘူး။ ဘယ္လုိေဆြးေႏြးမလဲဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္မသိေသးဘူး။ သူတို႔ဘက္က ေျပာလာၿပီဆိုရင္ ဒီဘက္က ျပန္လည္ေဆြးေႏြးႏိုင္တဲ့ အေနအထားတစ္ခုကို အသင့္ျပင္ထားတယ္ေျပာတယ္။ ဘယ္ေန႔ဘယ္လို ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဘယ္သူနဲ႔ေဆြးေႏြးမလဲေတာ့ မသိေသးဘူး။ မနက္ကတင္ ကြၽန္ေတာ္ တ႐ုတ္ဘက္က ျမစ္ဆံုျပန္စခ်င္တဲ့ အသံထြက္ေနတယ္ဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေမးၾကည့္ေသးတယ္။ ဘယ္လိုလဲဆိုေတာ့ အဲဒီလိုျပန္ေျပာတယ္။ အေသးစိတ္ေတာ့ မသိေသးဘူး” လို႔ မူ၀ါဒဆိုင္ရာ စီးပြားေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာေအာင္ကိုကိုက ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းျပန္စဖို႔ တ႐ုတ္ဘက္က ေဆြးေႏြးလာရင္ ပါတီအေနနဲ႔ တုံ႔ျပန္ေဆြးေႏြးဖို႔အသင့္ျပင္ထားၿပီးျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာၾကားပါတယ္။

Three Gorges Dam ကို နမူနာယူရင္ ျမစ္ဆံုဆည္စီမံကိန္းက လံုး၀မလုပ္သင့္ဘူး

လတ္တေလာမွာဆိုရင္ စိတ္၀င္စားစရာအေနနဲ႔ တ႐ုတ္ျပည္သူ႔သမၼတႏိုင္ငံ၊ ဗဟုိစစ္ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕၀င္နဲ႔ ပူးတြဲစစ္ဦးစီးဌာန စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ Gen. Li Zuocheng ရဲ႕ဖိတ္ၾကားခ်က္အရ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကိုေရာက္ရွိေနတဲ့ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လႈိင္ဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အႀကီးဆံုး Three Gorges Dam ကို သြားေရာက္ၾကည့္႐ႈေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီ Three Gorges Dam ဟာ ဟူေပျပည္နယ္၊ Yichang ေကာင္တီ၊ Yiling ခ႐ုိင္၊ Sandouping ၿမိဳ႕အနီးမွာတည္ရွိၿပီး ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ ေရႀကီးမႈထိန္းခ်ဳပ္ေရး၊ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္လုပ္ေရးနဲ႔ ေရေၾကာင္းသြားလာမႈ အဆင္ေျပေစေရးရည္ရြယ္ၿပီးေတာ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပုိင္ China Three Gorges Corporation ကတည္ေဆာက္ခဲ့တာပါ။ ဆည္အမ်ဳိးအစားက Concrete Gravity အမ်ဳိးအစားျဖစ္ၿပီး တမံအလ်ား ၂၃၃၅ မီတာ၊ အျမင့္ ၁၈၁ မီတာ၊ ေအာက္ေျခအက်ယ္ ၁၁၅ မီတာ၊ တမံထိပ္ပုိင္းအက်ယ္ မီတာ ၄၀ ရွိၿပီး ေရေလွာင္ပမာဏက ဧက ၃၁၄၀၀၀၀၀ ေပ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ Three Gorges Dam မွာ မဂၢါ၀ပ္ Generator 700 ၃၂ လုံး၊ မဂၢါ၀ပ္ ၅၀ ႏွစ္လုံးတပ္ဆင္ထားၿပီး ႏွစ္စဥ္ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ ပမာဏ ၈၇ တာရာ၀ပ္နာရီအထိ ထုတ္လုပ္ေပးပါတယ္။ ဒီထုတ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားကို ႏုိင္ငံအလယ္ပုိင္းဆီ ၅၂ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ အေရွ႕ပုိင္းဆီ ၃၂ ရာခုိင္ႏႈန္း၊ ကြမ္းတုံျပည္နယ္ကို ၁၆ ရာခုိင္ႏႈန္းျဖန္႔ျဖဴးေပးေနပါတယ္။ Three Gorges Dam မွာ သေဘၤာေတြ ျဖတ္သန္းသြားလာႏိုင္ေရးအတြက္ Two Way, Five-Step System Shiplock တစ္ခုနဲ႔ One Way, One Step Elevator တစ္ခုတပ္ဆင္ထားၿပီး ဆည္ႀကီးတည္ေဆာက္မႈ ကုန္က်ေငြ တ႐ုတ္ယြမ္ေငြ ဘီလ်ံ ၁၈၀ (အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂၇ ဒသမ ၆ ဘီလ်ံ) ျဖစ္ပါတယ္။

ျမစ္ဆံုဆည္ စတင္တည္ေဆာက္ခ်ိန္ကစၿပီး ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းလုပ္ေဆာင္ခ်င္တဲ့ တ႐ုတ္ကုမၸဏီဘက္က ဒီဆည္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဒီလိုကမၻာ့အႀကီးဆံုးဆည္ကို အႏၲရာယ္ကင္းေအာင္ တည္ေဆာက္ႏုိင္တယ္ဆိုတာမ်ဳိး ျမစ္ဆံုဆည္ကိုလည္း အႏၲရာယ္ကင္းေအာင္ ေဆာက္ႏိုင္တယ္ဆိုတာမ်ဳိး ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။

တကယ္တမ္းမွာေတာ့ ဒီ Three Gorges Dam ႀကီးဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၊ တ႐ုတ္အစိုးရ၊ တ႐ုတ္ျပည္သူအားလံုးအတြက္ အႀကီးမားဆံုးအႏၲရာယ္၊ အဆိုး၀ါးဆံုးစိုးရိမ္ပူပန္မႈႀကီးျဖစ္ေနပါတယ္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ဆည္တည္ေဆာက္မႈ အားလံုးၿပီးစီးၿပီး ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၃၀ ရက္မွာ စီမံကိန္းႀကီးတစ္ခုလံုး ၿပီးစီးသြားခဲ့ေပမယ့္ အႏွစ္ ၂၀ မျပည့္ခင္မွာပဲ အဲဒီဆည္ေၾကာင့္ ေပၚလာတဲ့မိုးေခါင္မႈေတြ၊ ေရႀကီးမႈေတြ၊ ေျမၿပိဳမႈေတြ၊ ငလ်င္ေတြအမ်ားအျပားျဖစ္ေနသလို ယန္ဇီျမစ္ေကာသြားႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ ေ၀ဖန္မႈေတြ၊ ဆည္အနီးပတ္၀န္းက်င္ေဒသေတြမွာ ေျမၿပိဳႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ေတြနဲ႔ လူေတြေျပာင္းၾက၊ ေရႊ႕ၾကအေျခအေနပါ။ ဒီအေျခအေနေတြေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က ပညာရွင္ေတြက ဒီ Three Gorges Dam နဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ၿပီး ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းေၾကာင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ အႀကီးအက်ယ္ထိခိုက္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ ေျပာဆိုမႈေတြကို ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းေဆာက္ခ်င္သူေတြဘက္က မထိခိုက္ႏုိင္ပါဘူးလို႔ အေထာက္အထား ခိုင္ခိုင္လံုလုံနဲ႔ သက္ေသမျပႏိုင္တဲ့အျပင္ ဒီ Three Gorges Dam ႀကီးေၾကာင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္အေပၚ ထိခိုက္မႈ၊ ပထ၀ီေျမအေနအထားအေပၚ ထိခိုက္မႈေတြနဲ႔ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြရွိေနတယ္လို႔ တ႐ုတ္အစိုးရက ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ေမလမွာ ၀န္ခံေျပာၾကားခဲ့ရတာကလည္း ျမစ္ဆံုဆည္ကို လံုး၀မလုပ္ေဆာင္သင့္ဘူးဆိုတဲ့ အေျခအေနကို ညႊန္းဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ယန္ဇီျမစ္ကို ျဖတ္ၿပီးေဆာက္ထားတဲ့ အဲဒီ ဧရာမေရကာတာ Three Gorges Dam အနီးက လူေပါင္းတစ္သန္းေက်ာ္ကို ေရကာတာနဲ႔ေ၀းရာကို ေရႊ႕ေျပာင္းခဲ့ၿပီးျဖစ္ေပမယ့္ ေရကာတာႀကီးရဲ႕ အစြန္းပိုင္းေနရာတစ္၀ိုက္မွာ ကမ္းပါးၿပိဳက်ၿပီး ေျမၿပိဳႏိုင္တဲ့အႏၲရာယ္ ရွိေနတာေၾကာင့္ ေရကာတာအနားမွာေနထိုင္တဲ့ လူေပါင္းတစ္သိန္းကို ေရကာတာနဲ႔ေ၀းရာမွာ ေနရာျပန္လည္ခ်ထားေရးလုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္လိမ့္မယ္လို႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းမီဒီယာကေန ၂၀၁၂ ဧၿပီမွာ ေၾကညာခဲ့ရပါတယ္။ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ကစၿပီး Three Gorges Dam ေရ ကာတာႀကီးမွာ စိုးရိမ္ေရမွတ္အထိကို ေရေတြျမင့္တက္လာတာေၾကာင့္ ေျမၿပိဳမႈေတြဟာလည္း တိုးမ်ားလာေနသလို ဒီေရကာတာစီမံကိန္းေၾကာင့္ လူေတြကို ေနရာေရႊ႕ေျပာင္းေပးေနရမႈေတြကို လုံေလာက္ေအာင္မလုပ္ႏိုင္ခဲ့ဘူးလို႔လည္း တ႐ုတ္အစိုးရက ၀န္ခံထားခဲ့တာေတြက ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ဧရိယာရာခိုင္ႏႈန္း ၆၀ ေလာက္ကိုထိခုိက္ေစမယ့္ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းမွာလည္း မလြဲမေသြၾကံဳလာရမယ့္ ျပႆနာျဖစ္တာေၾကာင့္ Three Gorges Dam ကို နမူနာယူမယ္ဆိုရင္ ျမစ္ဆံုဆည္စီမံကိန္းဟာ လံုး၀မလုပ္ေဆာင္သင့္ဘူးလို႔ပဲ အေျဖထြက္ပါလိမ့္မယ္။

လိပ္ခဲတည္းလည္း ျမစ္ဆံုေကာ္မရွင္ရဲ႕ ျပည္သူသိေအာင္ မထုတ္ျပန္ေသးတဲ့ အစီရင္ခံစာ

ဧရာ၀တီ- ျမစ္ဆံုျမစ္ညာျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ေလ့လာစိစစ္သံုးသပ္ေရးေကာ္မရွင္ကို ၾသဂုတ္ ၁၂ ရက္မွာဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး အဲဒီေန႔မွာပဲ အဖြဲ႕၀င္ေတြနဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေတြ႕ဆံုႏႈတ္ဆက္မႈျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုေတြ႕ဆံုႏုတ္ဆက္ရာမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေကာ္မရွင္မွာပါတဲ့အဖြဲ႕၀င္တခ်ဳိ႕ရဲ႕ ေနာက္ေၾကာင္းေတြကိုမသိပါဘူးလို႔ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ဦးထင္ေက်ာ္ရဲ႕ လက္မွတ္ေရးထိုးဖြဲ႕စည္းခဲ့တဲ့ ဧရာ၀တီ- ျမစ္ဆံုျမစ္ညာျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ေလ့လာစိစစ္သံုးသပ္ေရးေကာ္မရွင္ကို ဥကၠ႒အျဖစ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ဒုတိယဥကၠ႒နဲ႔ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ ဒုတိယနာယက ဦးတီခြန္ျမတ္က တာ၀န္ယူထားၿပီး ဒုတိယဥကၠ႒အျဖစ္ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ႐ံုး၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ဦးေက်ာ္တင့္ေဆြက တာ၀န္ယူမွာျဖစ္ၿပီး အဖြဲ႕၀င္ေတြက ေဒါက္တာေအာင္သူ (ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး၊ စိုက္ပ်ဳိးေရး၊ ေမြးျမဴေရးႏွင့္ ဆည္ေျမာင္း၀န္ႀကီးဌာန)၊ ဦးသန္႔စင္ေမာင္ (ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး၊ ပို႔ေဆာင္ေရးႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာန)၊ ဦးအုန္း၀င္း (ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး၊ သယံဇာတႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး၀န္ႀကီးဌာန)၊ ဦးေဖဇင္ထြန္း (ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး၊ လွ်ပ္စစ္ႏွင့္စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာန)၊ ေဒါက္တာမ်ဳိးသိမ္းႀကီး (ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး၊ ပညာေရး၀န္ႀကီးဌာန)၊ ဦးထြန္းထြန္းဦး (ျပည္ေထာင္စုေရွ႕ေနခ်ဳပ္၊ ျပည္ေထာင္စုေရွ႕ေနခ်ဳပ္႐ံုး)၊ ေဒါက္တာခက္ေအာင္ (၀န္ႀကီးခ်ဳပ္၊ ကခ်င္ျပည္နယ္အစိုးရအဖြဲ႕)၊ မိကြန္ခ်မ္း (ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္၊ အဖြဲ႕၀င္၊ ႏုိင္ငံတကာဆက္ဆံေရးေကာ္မတီ)၊ ေဒါက္တာျမတ္ဥာဏစိုး (အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္၊ အတြင္းေရးမွဴး၊ ဥပေဒၾကမ္းေကာ္မတီ)၊ ဦးအုန္းျမင့္ (ဒုတိယ၀န္ႀကီး (ၿငိမ္း) အၾကံေပးအဖြဲ႕ဥကၠ႒၊ အမ်ဳိးသားေရအရင္းအျမစ္ေကာ္မတီ)၊ ဦးမ်ိဳးျမင့္ (ဒုတိယ၀န္ႀကီး(ၿငိမ္း)၊ ေဒၚေမရီမီနန္ (ဥပေဒခ်ဳပ္ (ၿငိမ္း)၊ကခ်င္ျပည္နယ္)၊ ဦးတင္ျမင့္ (အျမဲတမ္းအတြင္း၀န္၊ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာန)၊ ဦးေမာင္ေမာင္ေအး (နာယက၊ Myanmar Environmental Institute)၊ ဦး၀င္းေက်ာ္ (ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ (ၿငိမ္း) ဥကၠ႒၊ ျမန္မာႏိုင္ငံတမံႀကီးမ်ားအသင္း)၊ ဦးခ်ဳိခ်ဳိ (အၾကံေပးအဖြဲ႕၀င္၊ အမ်ဳိးသားေရအရင္းအျမစ္ေကာ္မတီ) တို႔နဲ႔ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး အတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္ ေဒါက္တာ၀င္းသိမ္း (ဥကၠ႒၊ ျပည္ေထာင္စုရာထူး၀န္အဖြဲ႕) နဲ႔ တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္ ေဒၚမိမိခုိင္ (ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္၊ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအားစီမံေရးဦးစီးဌာန၊ လွ်ပ္စစ္ ႏွင့္ စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာနတို႔ကို တာ၀န္ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္။

ပါ၀င္သူလူဦးေရ ၂၀ မွာ လူအခ်ဳိ႕က ျမန္မာျပည္သူေတြ လံုး၀လက္မခံတဲ့ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို လာဘ္ေပးလာဘ္ယူေတြနဲ႔ လုပ္ကိုင္ခဲ့တဲ့ စစ္အာဏာရွင္ေဟာင္းေတြရဲ႕ လူယံုအခ်ဳိ႕ပါ၀င္ေနတာျဖစ္ၿပီး ဒီေကာ္မရွင္ဟာ ျမန္မာျပည္သူလူထု လံုး၀လက္မခံတဲ့ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း အၿပီးသတ္ေစမယ့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကိုခ်ျပမယ့္ ျမန္မာ့သူရဲေကာင္း ၂၀ ျဖစ္လာမလားဆိုတာနဲ႔ စီမံကိန္းဟာ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သင့္ပါတယ္ဆိုၿပီး အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ားစြာနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆူပူဆႏၵျပမႈေတြျဖစ္ေပၚေစမယ့္ သမိုင္းအမွားက်ဳးလြန္သြားမွာလားဆိုတာ အခုအထိေတာ့ မေ၀ခြဲႏိုင္ေသးပါဘူး။

ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ တာ၀န္ရွစ္ရပ္ကို ထမ္းေဆာင္ရမွာျဖစ္ၿပီး ဧရာ၀တီ- ျမစ္ဆုံ ျမစ္ညာျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍အမ်ဳိးသား အက်ဳိးစီးပြားတုိးတက္ေရးကို အေျခခံလ်က္ ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူတို႔ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းေစမည့္ သင့္ေလ်ာ္ေသာနည္းလမ္းမ်ားရရွိေစရန္ အခ်က္ရွစ္ခ်က္ကို ေလ့လာစိစစ္ၿပီး သုံးသပ္ခ်က္၊ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားႏွင့္အတူ အစီရင္ခံတင္ျပရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာစိစစ္သံုးသပ္ေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ တာ၀န္ေတြကဆိုပါတယ္။

ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ အဓိကလုပ္ေဆာင္ရမယ့္ အခ်က္ေတြက “(က) စီမံကိန္းမ်ားသည္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ ႏုိင္ငံတကာျပ႒ာန္းခ်က္မ်ား၊ ျပည္တြင္းဥပေဒမ်ားႏွင့္ ေဆာင္ရြက္သင့္သည့္ နည္းပညာမ်ားကိုအသုံးျပဳ၍ စနစ္တက် ေဆာင္ရြက္ျခင္း ရွိ မရွိ၊ (ခ) စီမံကိန္းမ်ားေၾကာင့္ လူမႈပတ္၀န္းက်င္၊ ေဂဟစနစ္အပါအ၀င္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္အေပၚ ေကာင္းက်ဳိးႏွင့္ ဆိုးက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ား၊ (ဂ) စီမံကိန္းမ်ားေၾကာင့္ ဧရာ၀တီျမစ္၏ ေရသယံဇာတမ်ား ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးႏိုင္မႈ အေျခအေန၊ (ဃ) စီမံကိန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ျခင္းေၾကာင့္ ဧရာ၀တီျမစ္ညာပုိင္း (Up Stream)၊ ျမစ္ဆုံ၊ ျမစ္ေအာက္ပိုင္း (Down Stream)၊ ျမစ္ေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ႏွင့္ ျမစ္၀ကြၽန္းေပၚေဒသအထိ ျဖစ္ေပၚလာမည့္ အက်ဳိးဆက္မ်ားႏွင့္ ျမစ္ေၾကာင္းစီးဆင္းမႈကို ထိခိုက္ႏိုင္မႈအေျခအေန၊ (င) ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အသက္ေသြးေၾကာတစ္ခုျဖစ္သည့္ ဧရာ၀တီျမစ္ ေရရွည္တည္တံ့ႏုိင္မႈအေပၚ အက်ဳိးသက္ေရာက္ႏုိင္မႈ အေျခအေန၊ (စ) စီမံကိန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ျခင္းေၾကာင့္ ႏုိင္ငံေတာ္ႏွင့္ ျပည္သူမ်ားအတြက္ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းႏုိင္မႈ အေျခအေနႏွင့္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ျဖည့္ဆည္းေပးႏုိင္မည့္ အေျခအေန၊ (ဆ) စီမံကိန္းမ်ားဆက္ လက္ေဆာင္ရြက္ရန္ သင့္၊ မသင့္ႏွင့္ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈအေပၚ အက်ဳိးသက္ေရာက္ႏိုင္မႈ အေျခအေနနဲ႔ (ဇ) စီမံကိန္းဆုိင္ရာ စာခ်ဳပ္မ်ားအေပၚ ေလ့လာသံုးသပ္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူတို႔အၾကား ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းေစေရး ညႇိႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားဆိုၿပီး တာ၀န္ရွစ္ရပ္ ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္။

ေကာ္မရွင္ဟာ တာ၀န္ရွစ္ရပ္ကို စိစစ္အၿပီးမွာ သံုးသပ္ခ်က္ေတြ အၾကံျပဳခ်က္ေတြနဲ႔ သံုးလအတြင္း ပထမအစီရင္ခံစာတင္ျပရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုတင္ျပရာမွာ ထူးျခားခ်က္အေနနဲ႔ “ေကာ္မရွင္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရးနဲ႔ စဥ္ဆက္မျပတ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး၊ တိုင္းရင္းသားျပည္သူလူထု၏ အက်ဳိးစီးပြားတိုးတက္ေရးတို႔အေပၚ အေျခခံၿပီး အၾကံျပဳခ်က္ေတြ သံုးသပ္ခ်က္ေတြနဲ႔အတူ အစီရင္ခံတင္ျပရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုတင္ျပရာမွာ ေဒသခံျပည္သူေတြနဲ႔ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ဧရာ၀တီျမစ္အေပၚ ရင္မွာခံစားအေလးထားသည့္ ခံစားခ်က္မ်ားအပါအ၀င္ သေဘာထားအျမင္မ်ားကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမည္” ဆိုတဲ့အခ်က္ဟာ ထူးျခားခ်က္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းစတင္တာကို ျပည္သူေတြသိခြင့္ရ ေျပာခြင့္ရခ်ိန္ကစၿပီး စီမံကိန္းကို ျမန္မာျပည္သူလူထုက လံုး၀လက္မခံႏိုင္ေၾကာင္း ေျပာထားတာေၾကာင့္ပါ။ ဒါ့အျပင္ လူထုေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အပါအ၀င္ ပညာရွင္ေတြ၊ ႏုိင္ငံတကာနဲ႔ ျပည္တြင္းအရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းေတြ အားလံုးကလည္း ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို မလုပ္သင့္ပါဘူးလို႔ ေျပာထားတဲ့အတြက္ပါ။ ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ေကာ္မရွင္ဖြဲ႕စည္းတဲ့ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာက နံပါတ္ (၃) အခ်က္ျဖစ္တဲ့ “ေဒသခံျပည္သူေတြနဲ႔ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ဧရာ၀တီျမစ္အေပၚ ရင္မွာခံစားအေလးထားသည့္ ခံစားခ်က္မ်ားအပါအ၀င္ သေဘာထားအျမင္မ်ားကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမည္” ဆိုတဲ့အခ်က္ကို အဓိကဦးတည္ၿပီး ေလ့လာစိစစ္ဖို႔လိုအပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အျခားအခ်က္ေတြအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ႐ံုးက ေကာ္မရွင္၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈကိစၥရပ္မ်ားကို တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္ေပးရမွာျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႔ လံုျခံဳေရးကိစၥရပ္ေတြကို သက္ဆိုင္ရာ၀န္ႀကီးဌာနေတြနဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္အစုိးရအဖြဲ႕နဲ႔ ညႇိႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔နဲ႔ ေကာ္မရွင္ဟာ ေလ့လာစိစစ္သံုးသပ္မႈေတြ ေဆာင္ရြက္ရာမွာ တည္ဆဲဥပေဒေတြပါ ျပ႒ာန္းခ်က္နဲ႔အညီ လိုအပ္တဲ့ပုဂိၢဳလ္ေတြကို ဖိတ္ေခၚၿပီး ေမးျမန္းေဆြးေႏြးတာ၊ စာရြက္စာတမ္းေတြ ေတာင္းယူတာ၊ လိုအပ္တဲ့ေနရာေဒသေတြကို သြားေရာက္ေလ့လာစစ္ေဆးတာ၊ ျပည္တြင္းျပည္ပ ကြၽမ္းက်င္သူေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးညႇိႏိႈင္းတိုင္ပင္ျခင္းေတြ ခန္႔ထားျခင္းေတြ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ၿပီး သမၼတ႐ံုးက သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔ ကြၽမ္းက်င္မႈ ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာလုပ္ငန္းအဖြဲ႕ေတြကို ဖြဲ႕စည္းတာ၀န္ေပးအပ္ႏိုင္တယ္လို႔ ေကာ္မရွင္ဖြဲ႕စည္းရာမွာ တာ၀န္ေတြ ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္။

ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆံု ျမစ္ညာျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ေလ့လာစိစစ္သံုးသပ္ေရးေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ေလ့လာစိစစ္သံုးသပ္မႈ ပထမအစီရင္ခံစာကို ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတထံ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ႏို၀င္ဘာ ၁၁ ရက္အေရာက္ အစီရင္ခံတင္ျပရမယ္လို႔ ညႊန္ၾကားခဲ့ေပမယ့္ ဒီပထမအစီရင္ခံစာကိုေတာင္ ျပည္သူလူထုက သိရွိခြင့္မရခဲ့ဘဲ ပထမအစီရင္ခံစာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ထုတ္ျပန္ခ်က္တစ္ေစာင္သာ ထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီထုတ္ျပန္ခ်က္အျပည့္အစံုက

၁။ ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆုံ ျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ေလ့လာစိစစ္သုံးသပ္ေရးေကာ္မရွင္ကို ၁၂-၈-၂၀၁၆ ရက္တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ႐ုံးမွ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာ၊ အမွတ္ ၅၈/၂၀၁၆ ျဖင့္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါသည္။ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာ၊ အပိုဒ္ ၆ အရ ေကာ္မရွင္၏ ေလ့လာစိစစ္သုံးသပ္မႈ ပထမအစီရင္ခံစာကို ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတထံသို႔ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ ၁၁ ရက္အေရာက္ အစီရင္ခံတင္ျပရမည္ျဖစ္ပါသည္။

၂။ ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆုံျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ေလ့လာစိစစ္သုံးသပ္ေရးေကာ္မရွင္သည္ ၂၂-၈-၂၀၁၆ ရက္မွ ၈-၁၁-၂၀၁၆ ရက္မ်ားအတြင္း ေကာ္မရွင္၏အစည္းအေ၀းမ်ားကို (၁၁) ႀကိမ္ျပဳလုပ္ႏိုင္ခဲ့ၿပီး စီမံကိန္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းသည့္ စာရြက္စာတမ္းမ်ားႏွင့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို ဘက္စုံေထာင့္စုံမွ ေလ့လာစိစစ္သုံးသပ္ႏိုင္ရန္ စုေပါင္းေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

၃။ ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆုံျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ေလ့လာစိစစ္သုံးသပ္ေရးေကာ္မရွင္၏ အတြင္းေရးမွဴး ဦးေဆာင္ေသာေကာ္မရွင္အဖြဲ႕၀င္ ၁၄ ဦးတို႔သည္ ကခ်င္ျပည္နယ္ရွိ ျမစ္ဆုံေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္း၊ ခ်ီေဖြငယ္ေရအားလွ်ပ္စစ္တမံ၊ ခ်ီေဖြငယ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ံုႏွင့္ ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းလုပ္ငန္းခြင္ဧရိယာအတြင္း က်ေရာက္ေသာ ေက်းရြာငါးရြာအတြက္ ေရႊ႕ေျပာင္းတည္ေဆာက္ေပးထားသည့္ ေအာင္ျမင္သာႏွင့္ မလိယန္ေက်းရြာသစ္မ်ားသို႔ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁၅ ရက္မွ ၁၇ ရက္အထိ သြားေရာက္ကြင္းဆင္းေလ့လာခဲ့ပါသည္။ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕၀င္မ်ားသည္ စက္တင္ဘာ ၁၈ ရက္တြင္ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ခန္းမ၌ ျပည္နယ္အဆင့္၊ ခ႐ိုင္အဆင့္ႏွင့္ ၿမိဳ႕နယ္အဆင့္တာ၀န္ရွိသူမ်ား၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးမ်ား၊ လူမႈေရးအသင္းအဖြဲ႕မ်ား၊ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖမ်ားႏွင့္ ေတြ႔ဆုံခဲ့ၿပီး ေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိသည့္ လုပ္ငန္းမ်ားအား ရွင္းလင္းျခင္း၊ သက္ဆိုင္ရာ လူမႈေရးအသင္းအဖြဲ႕မ်ား၊ ေဒသခံမ်ားမွ ၎တို႔၏သေဘာထားမ်ား၊ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားတင္ျပျခင္းႏွင့္ ေကာ္မရွင္မွ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္ေၾကညာျခင္းတို႔ကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါသည္။

၄။ ေကာ္မရွင္သည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၊ CPI Yunnan International Power Investment Co.,Ltd (CPIYN) ႏွင့္ Changjiang Institute of Survey, Planning. Design and Research (CISPDR) တို႔မွတာ၀န္ရွိသူမ်ားအား ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁၁ ရက္တြင္ ေနျပည္ေတာ္၌ ပထမအႀကိမ္ လက္ခံေတြ႕ဆုံၿပီး ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆုံ ျမစ္ညာျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ရင္းႏွီးပြင့္လင္းစြာ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

၅။ CPI Yunnan International Power Investment Co.,Ltd (CPIYN) မွ တာ၀န္ရွိသူမ်ားသည္ ေကာ္မရွင္အား ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၂၅ ရက္တြင္ ေနျပည္ေတာ္၌ ဒုတိယအႀကိမ္ လာေရာက္ေတြ႕ဆုံ၍ ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆုံ ျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ခဲ့မႈအေျခအေနမ်ားကို ထပ္မံတင္ျပခဲ့ၾကပါသည္။

၆။ ေကာ္မရွင္သည္ ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆုံျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား၏ မူလ Environmental Impact Report အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပပါရွိသည့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္၊ လူမႈပတ္၀န္းက်င္ထိခိုက္မႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေလ့လာဆန္းစစ္မႈမ်ားကိုစိစစ္ရန္ ပညာရပ္အေထာက္အကူျပဳအဖြဲ႕အျဖစ္ ျမန္မာ့ပတ္၀န္းက်င္အဖြဲ႕ (Myanmar Environment Institute) ကို ၂၆-၁၀-၂၀၁၆ ရက္တြင္ တာ၀န္ေပးအပ္ခဲ့ပါသည္။

၇။ ျမန္မာ့ပတ္၀န္းက်င္ (Myanmar Environment Institute) အဖြဲ႕မွ ျမန္မာပညာရွင္ ၁၈ ဦးႏွင့္ ႏိုင္ငံျခားသားပညာရွင္ ႏွစ္ဦးတို႔သည္ ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆုံ ျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား၏ မူလ Environmental Impact Report အစီရင္ခံစာအားေလ့လာစိစစ္ျခင္း (Screening)၊ ေဆာင္ရြက္မည့္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအတြက္ နယ္ပယ္အတိုင္းအတာ သတ္မွတ္ျခင္း (Scoping and Terms of Reference)၊ ကြင္းဆင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင့္ ဆန္းစစ္ျခင္း (Field Survey and Rapid Assessment) တို႔ကို ေဆာင္ရြက္သြားၾကမည္ျဖစ္ၿပီး လူမႈ၀န္းက်င္ႏွင့္ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာတို႔အေပၚ သက္ေရာက္မႈမ်ားကိုလည္း ေလ့လာသြားမည္ျဖစ္ပါသည္။

၈။ ေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆုံျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ေလ့လာစိစစ္သုံးသပ္ျခင္း ပထမအစီရင္ခံစာကိုျပဳစုၿပီး ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ ၁၀ ရက္တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတထံသို႔ တင္ျပခဲ့ၿပီးျဖစ္ပါသည္။ ပထမအစီရင္ခံစာတြင္ ေကာ္မရွင္မွ ေလ့လာစုစည္းထားေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္ႏိုင္သည့္ ေရအားလွ်ပ္စစ္အရင္းအျမစ္မ်ားႏွင့္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားလိုအပ္ခ်က္မ်ား၊ ဧရာ၀တီ-ျမစ္ဆုံ ျမစ္ညာ ျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလာပုံႏွင့္ ျမစ္ဆုံေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းႏွင့္ ဆက္စပ္ေသာစာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား၊ ျမစ္ဆုံ ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ေကာ္မရွင္၏ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား Factual Report ကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားပါသည္။ ေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းသင့္သည့္ ပုဂၢိဳလ္၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ထပ္မံေတြ႕ဆုံမႈမ်ား၊ ေလ့လာစိစစ္သုံးသပ္မႈမ်ားကို ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္သြားမည္ျဖစ္ပါသည္။ ေကာ္မရွင္လုပ္ငန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ဆဲျဖစ္သျဖင့္ ယခုပထမအစီရင္ခံစာတြင္ သုံးသပ္ခ်က္မ်ား၊ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားထည့္သြင္း တင္ျပထားျခင္းမရွိေသးပါေၾကာင္း ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

၉။ ေကာ္မရွင္၏ လုပ္ငန္းတာ၀န္တြင္ စီမံကိန္းမ်ားေဆာင္ရြက္ျခင္းေၾကာင့္ လူမႈပတ္၀န္းက်င္၊ ေဂဟစနစ္အပါအ၀င္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္အေပၚ ေကာင္းက်ဳိးႏွင့္ ဆိုးက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ား၊ စီမံကိန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ျခင္းေၾကာင့္ ဧရာ၀တီျမစ္ ေရရွည္တည္တံ့ႏိုင္မႈအေပၚ အက်ဳိးသက္ေရာက္ႏိုင္မႈအေျခအေနႏွင့္ ဧရာ၀တီျမစ္၏ ေရသယံဇာတမ်ား ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးႏိုင္မႈအေျခအေနမ်ား၊ ေဒသခံျပည္သူမ်ားႏွင့္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ခံစားခ်က္မ်ားႏွင့္ သေဘာထားအျမင္မ်ား၊ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏီွးျမႇဳပ္ႏွံမႈအေပၚ အက်ဳိးသက္ေရာက္ႏိုင္မႈ အေျခအေနမ်ား၊ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္သည့္ အားေလ်ာ္စြာ ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးမႈကိုအေျခခံၿပီး ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္အက်ဳိးရွိေရး စသည္တို႔ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူတို႔အၾကား ညိႇႏႈိင္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားႏွင့္ စီမံကိန္းမ်ား ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ရန္ သင့္၊ မသင့္တို႔ကို သုံးသပ္အၾကံျပဳ တင္ျပရမည္ျဖစ္သျဖင့္ ထိုတာ၀န္မ်ားၿပီးေျမာက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ၿပီး အၿပီးသတ္အစီရင္ခံစာကို ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတထံသို႔ တင္ျပသြားမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း သတင္းထုတ္ျပန္အပ္ပါသည္လို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို ပထမအစီရင္ခံစာေရာ အၿပီးသတ္အစီရင္ခံစာေရာ ျပည္သူလူထုကို ခ်မျပတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေ၀ဖန္ေရးေဆာင္းပါးရွင္ ေက်ာ္ႀကီး (MDY) က “အဓိက,က အခု NLD အစိုးရသက္တမ္း ႏွစ္ႏွစ္ျပည့္ေတာ့မယ့္ အခ်ိန္အထိ ျမစ္ဆုံစီမံကိန္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္လိုဆက္လုပ္မယ္ဆိုတာ တိက်တဲ့မူ၀ါဒ ျပည္သူကိုခ်ျပတာ မေတြ႕ရေသးဘူး။ ေနာက္တစ္ခုက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုယ္တိုင္ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမဲဆြယ္တုန္းက ျမစ္ႀကီးနားမွာ ကခ်င္ေဒသခံေတြကို မိမိတို႔အစိုးရျဖစ္ရင္ ျမစ္ဆုံစာခ်ဳပ္ကို ျပည္သူကို အရင္ဆုံးခ်ျပမယ္လို႔ ကတိေပးထားခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ ခုအခ်ိန္အထိ ျပည္သူကိုခ်မျပေသးဘူး။ ဘာလို႔လဲ။ ခ်မျပႏိုင္စရာ အေၾကာင္းမွမရွိတာ။ ျမစ္ဆုံစာခ်ဳပ္က ႏိုင္ငံေတာ္လွ်ဳိ႕၀ွက္စာခ်ဳပ္မွ မဟုတ္တာ။ တ႐ုတ္ကလည္း ျမစ္ဆုံနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေနာက္ဆုတ္မယ့္ပုံ လုံး၀မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ ျမစ္ဆုံနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘယ္လိုလုပ္မယ္ဆိုတဲ့ မူ၀ါဒကို ျပည္သူကို ျပတ္ျပတ္သားသားခ်ျပပါ။ စာခ်ဳပ္ကိုခ်ျပပါ။ ျမစ္ဆုံနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျပည္သူ႔သေဘာထားကေတာ့ ရွင္းၿပီးသားပဲေလ။ ျပည္သူေတြ လုံး၀လက္မခံခဲ့လို႔ အရင္အစိုးရလက္ထက္က ရပ္နားခဲ့ရတာပဲေလ။ အဲဒီေတာ့ ျမစ္ဆုံကို ဘယ္လုိပုံစံနဲ႔ျပန္လုပ္လုပ္ ျပည္သူကလက္ခံမွာမဟုတ္ဘူး။ ျမစ္ဆုံကို ျပန္စသူဟာ အားလုံးရဲ႕ဘုံရန္သူျဖစ္သြားမွာပဲဆိုတာ သိထားဖို႔လိုတယ္” လို႔ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း ျပန္လည္စတင္မွာကို လက္မခံႏိုင္ေၾကာင္း ေျပာၾကားပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ဒီေကာ္မရွင္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ကခ်င္အမ်ဳိးသားကြန္ဂရက္ပါတီဥကၠ႒ ေဒါက္တာအမ္ေကာန္လက ျမစ္ဆံုေကာ္မရွင္ရဲ႕ ဒုတိယအစီရင္ခံစာအတြက္လညး္ သူတို႔ကေဒတာေတြ ေကာက္ေနၾကၿပီးေတာ့ တကယ္တမ္း ျမစ္ဆံုကိစၥကို အစိုးရအေနနဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ စိတ္ကူးရွိရင္ ျပည္သူလူထုနဲ႔ လက္ရွိအေျခအေနထက္ ေက်နပ္ေလာက္ဖြယ္ေကာင္းတဲ့ အေျဖတစ္ခုရေအာင္ ေဆြးေႏြးသင့္တယ္လို႔ ယူဆတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အရင္အစိုးရအဆက္ဆက္လို ငါတို႔လုပ္ခ်င္ရာ လုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ လက္ခံမွာမဟုတ္ဘူးလို႔ ဆက္လက္ေျပာပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံနဲ႔ စာခ်ဳပ္ဆိုတာကလည္း ျပင္ဆင္ခ်ဳပ္ဆိုလို႔ရႏုိင္ၿပီး ဒီျမစ္ဆံုကိစၥေတြက ဒါမွဒါ မဟုတ္တဲ့အျပင္ သူတို႔နဲ႔အေပးအယူလုပ္မယ္ဆိုရင္လည္း တျခားနည္းလမ္းနဲ႔ Negotiate လုပ္သင့္ၿပီး ျမစ္ဆံုကိုပဲ ျပန္အေကာင္အထည္ေဖာ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ လက္ခံလို႔မရဘူးလို႔ သူ႔အျမင္ကို ဆက္လက္ေျပာပါတယ္။

ေကာ္မရွင္က စီမံကိန္းဆက္လုပ္မယ္လို႔ အေျဖထုတ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္

ျမစ္ဆံုေကာ္မရွင္ စတင္ဖြဲ႕စည္းစဥ္အခ်ိန္က ဒီလိုေကာ္မရွင္မ်ဳိးဟာ ႏိုင္ငံေရးမိုးေလ၀သအေျခအေနကိုၾကည့္ၿပီး အစီရင္ခံစာကို အေျဖထုတ္မွာလို႔ စိမ္းလန္းအမိေျမက ဥကၠ႒ဦး၀င္းမ်ဳိးသူက “ႀကိဳဆိုပါတယ္။ ေျပာဆိုေနတာေတြ တရား၀င္မွတ္တမ္းမွတ္ရာ ၀င္သြားတာေပါ့။ ေျဖရွင္းရမယ့္ကိစၥ ရင္ဆိုင္ေတြ႕ၿပီးသား ျဖစ္သြားတာေပါ့။ ေရွာင္ေျပးေနလို႔ ဆိုင္းငံ့ေနလို႔မွ တစ္သက္လုံးေနမရတာ။ မပူဘူးလား ျမစ္ဆုံ။ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ျပန္လုပ္သင့္ပါတယ္ေျပာရင္ ဘယ့္ႏွယ္လုပ္မလဲ။ အဲဒီလိုေတာ့ မျဖစ္ဘူးထင္တယ္။

ဒီလိုေကာ္မရွင္မ်ဳိးက ဘယ္ေတာ့မွ အျဖဴအမည္းသဲကြဲေအာင္ ေရးေလ့မရွိဘူး။ ေကာင္းတာေရာ ဆိုးတာေရာ ၾကည့္ေရးမွာပါ။ ႏိုင္ငံေရး မိုးေလ၀သၾကည့္ၿပီး အေျဖထုတ္မွာပါ။ ဖ်က္ဖို႔နဂိုကတည္းက ဆုံးျဖတ္ၿပီးသားဆိုရင္ ရဲရဲေတာက္ေရးမွာပါ။ လုပ္မယ္လို႔ သေဘာထားအရိပ္အေယာင္ ေတြ႕ၿပီးသားဆိုရင္ က်ားဥပုသ္ေစာင့္ သက္သတ္လြတ္စားေၾကာင္း မယုတ္မလြန္ေထာက္ခံေရးမွာပါ။ ဘာအရိပ္အေယာင္ သေဘာထားမွမေတြ႕ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ျပည္သူႀကိဳက္ရင္လုပ္ပါလို႔နဲ႔ အဆုံးသတ္မွာပါ။ လက္ခုပ္သံရမယ့္ ေထာက္ျပခ်က္နဲ႔ဖြဲ႕ၿပီး ကပ္ထည့္ကေလးနဲ႔ စီမံကိန္းဟာလုပ္သင့္ေၾကာင္း အလံ႐ွဴးႏိုင္ပါတယ္။ တကယ့္ခိုင္မာတဲ့ ပညာရပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ သေဘာထားရပ္တည္ခ်က္နဲ႔ ရပ္တည္ႏိုင္တဲ့ၾကားေနလူဆိုတာ အရွားသားမဟုတ္လား။ အနည္းနဲ႔အမ်ား အေရာင္ေတြဆိုးခံရဖူးေတာ့ အေရာင္ေတြစပ္မယ့္ သေဘာေတာ့ရွိတယ္” လို႔ ေ၀ဖန္ခဲ့ဖူးပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ လက္ရွိျပည္သူေတြနစ္နာေနရတဲ့ လက္ပံေတာင္းေတာင္အေရးမွာ စာခ်ဳပ္ျပင္ဆင္ခ်ဳပ္ဆိုၿပီးလို႔ ျမန္မာႏုိင္ငံက အက်ဳိးအျမတ္ ပုိရလာတယ္ဆိုေပမယ့္ ေနာက္ဆက္တြဲ လူမႈပတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္မႈျပႆနာေတြ၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိခိုက္မႈ ျပႆနာေတြနဲ႔ စီမံကိန္းလုပ္တဲ့တ႐ုတ္ကုမၸဏီနဲ႔ ေဒသခံေတြအၾကား ပဋိပကၡေတြကို ေျဖရွင္းမယ့္သူကင္းေ၀းလို႔ လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ျဖစ္ေပၚေနမႈေတြကိုၾကည့္ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ရာခိုင္ႏႈန္း ၆၀ ေက်ာ္ကိုအုပ္စီးထားတဲ့ ဧရာ၀တီမွာသာ ထိခိုက္ခဲ့ရင္ဆိုတဲ့အေတြးက ဖိစီးထားၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္မွာလည္း ပြင့္လင္းျမင္သာမႈမရွိတဲ့ အေျခအေနေတြေၾကာင့္ ေကာ္မရွင္ရဲ႕အစီရင္ခံစာမွာ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ ပါ၀င္ေနတယ္လို႔ သတင္းထြက္ေပၚေနတာကို NLD ပါတီက အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္က ေျပာၾကားပါတယ္။

“ဆရာ့အျမင္ေျပာရရင္ ေဒသခံေတြက လံုး၀ကို Negative ရွိတယ္။ လက္ရွိမွာ ဒီစီမံကိန္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စၾကားေနရတာေတြလည္းရွိေနေတာ့ အေမစုက ဘယ္လိုအဖြဲ႕ေတြဖြဲ႕ၿပီး ဆက္လုပ္မယ္လို႔ေတာ့ မသိေသးဘူးေပါ့။ ျပည္သူလည္းခံသာ ေအာင္ေလသံက သြားမယ့္သေဘာမွာရွိေနတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေျပာမယ္ဆို ကခ်င္ျပည္နယ္ရဲ႕ သယံဇာတေတြ၊ ေဒသမွာ ပိုင္ဆုိင္တဲ့အရင္းအျမစ္ေတြက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔လည္း ဆက္ႏႊယ္ေနေတာ့ ဒါကိုအတင္းအက်ပ္စီစဥ္ရင္ ဒီဘက္မွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဘက္မွာလည္း အမ်ားႀကီး အားနည္းႏုိင္တယ္။ ဒါက ဆရာ့ရဲ႕တစ္ဦးတည္းအျမင္ေပါ့။ ေအာက္ေျခေဒသခံေတြရဲ႕ အသံနဲ႔ခ်ိန္လည္းၾကည့္မွာေပါ့။ ဒါေပမဲ့လို႔ လက္ရွိလုပ္ပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းအေနနဲ႔ သူတို႔ဘယ္လိုကစားမလဲဆိုတာေတာ့ ဆရာခန္႔မွန္းလို႔မရဘူး။ ေဒသခံေတြရဲ႕ သေဘာဆိုရင္ေတာ့ “အန္ကယ္ကေတာ့ No ပဲဆိုတာမ်ဳိး ျဖစ္ေနတာေပါ့” လို႔ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ေဒါက္တာခြန္၀င္းေသာင္းက လက္ရွိအေျခအေနအေပၚ သူ႔ရဲ႕ထင္ျမင္ခ်က္ကို ေျဖၾကားပါတယ္။

ျမစ္ဆံုကို ဆက္လုပ္မယ္ဆုိတဲ့အေျခအေနမွာ ျမစ္ဆံုကို မထိခိုက္ေအာင္ ေမခ၊ မလိခအေပၚမွာ ဆည္ေဆာက္တာမ်ဳိးနဲ႔ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းမဟုတ္တဲ့ အျခားေနရာေတြမွာ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္စီမံကိန္းေတြ ဆက္လုပ္ႏိုင္တာမ်ဳိးရွိႏိုင္တယ္လို႔လည္း သတင္းေတြထြက္ေပၚေနၿပီး လက္ရွိအစိုးရကသာ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို ဧရာ၀တီျမစ္နဲ႔ သူ႔ရဲ႕အသက္ေသြးေၾကာျဖစ္တဲ့ ေမခ၊ မလိခအေပၚမွာ ဆက္တည္ေဆာက္မယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုသေဘာထားမွတ္ခ်က္ေပးခ်င္လဲလို႔ ျပည္ေထာင္စုၾကံ့ခိုင္ေရးနဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးေရးပါတီ အတြင္းေရးမွဴး ေဒါက္တာနႏၵာလွျမင့္ကို ေမးျမန္းရာမွေတာ့ ဒီစီမံကိန္းကို USDP အာဏာရခ်ိန္ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္မွာ ျပည္သူေတြက လက္မခံတာေၾကာင့္ ရပ္ဆိုင္းေပးခဲ့ၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာ့ အစိုးရကေကာ္မရွင္အစီရင္ခံစာ တရား၀င္ထုတ္ျပန္ေပးတာမရွိေသးလုိ႔ မွတ္ခ်က္ျပဳဖို႔ ျငင္းဆန္ပါတယ္။

“အစီရင္ခံစာ မထုတ္ျပန္ေသးတာ သေဘာကေတာ့ ျမစ္ဆုံေရကာတာအတြက္ အစီရင္ခံစာထုတ္မယ္ဆုိရင္လည္း EIA၊ SIA အရေရာေပါ့ေနာ္။ ေနာက္တစ္ခုလက္ရွိသြားမယ့္ Social Impact ေတြကအစ အကုန္လုံးဒါေတြဟာ ဘယ္လုိေျပာမလဲဆုိေတာ့ ဒါေတြဟာ သိပ္ၿပီးေတာ့အေကာင္းေတြ ထြက္လာမယ္လုိ႔မထင္ဘူး။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆိုေတာ့ သူက လက္ပံေတာင္းေတာင္ထက္ေတာင္ ဆုိးဦးမယ္ ျမစ္ဆုံကိစၥက။ လက္ပံေတာင္းေတာင္ေၾကးနီစီမံကိန္းတုန္းက အစ္ကုိတုိ႔လက္မွမခံႏိုင္တာဘဲ။ ဖ်က္သိမ္းဖို႔ေျပာေနတာပဲ။ ျမစ္ဆုံေရကာတာကေတာ့ ျပန္လုပ္ဖုိ႔ကေတာ့ အေ၀းႀကီးပဲ။ အစီရင္ခံစာထြက္ဖုိ႔ဆုိတာ သူတုိ႔အစီရင္ခံစာ မထြက္ရဲလုိ႔လို႔ထင္တယ္။ အစီရင္ခံစာထြက္လုိ႔မလုပ္နဲ႔ဆုိရင္ တ႐ုတ္ရဲ႕ ၿငိဳျငင္မွာကုိစုိးတယ္။ လုပ္ဆုိရင္လည္း ျပည္သူလူထုနဲ႔ ထိပ္တုိက္လာေတြ႕ဦးမယ္။ အဲဒီေတာ့ ႏွစ္ဖက္ၾကားညပ္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ သူတုိ႔ကအစီရင္ခံစာကုိမထုတ္ဘဲ ဒီအတုိင္းထားလုိက္တာလို႔ အစ္ကုိေတာ့ အဲဒီလုိပဲျမင္တယ္” လို႔ ၁၉၉၀ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္မ်ားအဖြဲ႕ အတြင္းေရးမွဴး ဦးေဒးဗစ္လွျမင့္က ေျပာပါတယ္။

စီမံကိန္းဖ်က္မယ္ဆို ေဒၚလာသန္း ၉၀၀ ေလာက္ေလ်ာ္ရမယ့္ အေျခအေနနဲ႔ ျမစ္ဆံုကို ပံုစံေျပာင္း နာမည္ေျပာင္းတည္ေဆာက္မယ္ဆိုရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသားအားလံုးနီးပါးက ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ဆႏၵမရွိတဲ့ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဘက္က စာခ်ဳပ္ခ်မျပႏိုင္ခင္မွာဘဲ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက ေလ်ာ္ေၾကးအတြက္ ေျပာဆိုတာေတြရွိခဲ့ပါတယ္။

ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းေလ်ာ္ေၾကးအတြက္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက စတင္ေျပာဆိုခဲ့တာက ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အကုန္ပိုင္း ေအာက္တိုဘာလမွာျဖစ္ၿပီး DVB၊ Myanmar Times သတင္းဌာနေတြမွာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းအတြက္ ကုန္က်ထားတာ အေမရိကန္ေဒၚလာသန္း ၈၀၀ ရွိေနၿပီေျပာခဲ့သလို ဒီသန္း ၈၀၀ ျပန္ေလ်ာ္မယ္ဆို ခ်က္ခ်င္းထြက္ေပးမယ္ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ႏွစ္ကုန္ပိုင္းမွာ ေျပာခဲ့အၿပီး အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ အာဏာရၿပီးေနာက္မွာ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းအတြက္ တိတ္တဆိတ္လႈပ္ရွားမႈေတြ ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔လာၿပီး စီမံကိန္းျပန္စဖို႔ နည္းမ်ဳိးစံုနဲ႔ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ရာမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံက မီဒီယာတခ်ဳိ႕ကို ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းရွိရာေခၚခဲ့တာေတြ လုပ္ေဆာင္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုေခၚေဆာင္မႈေတြအၿပီး Frontier သတင္းဌာနမွာဆိုရင္ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း ေလ်ာ္ေၾကးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံတကာစီးပြားေရးဌာနမွ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ Mr. Lieu Zan ရဲ႕ ကခ်င္ျပည္နယ္အစိုးရအဖြဲ႕ကို ေျပာၾကားခ်က္ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ Mr. Lieu Zan က ကခ်င္ျပည္နယ္အစိုးရကို ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ျမစ္ဆံုဆည္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေရြးခ်ယ္ႏိုင္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းသံုးခုရွိၿပီး နံပါတ္ (၁) ဆည္စီမံကိန္းကို ဖ်က္ပစ္ႏိုင္တယ္။ ဒီလိုဖ်က္ပစ္တဲ့အတြက္ အေမရိကန္ေဒၚလာသန္း ၈၀၀ ေလ်ာ္ေၾကးေပးရမယ္။ နံပါတ္ (၂) ဆည္စီမံကိန္းျပန္စၿပီး ဆည္ကိုၿပီးစီးတဲ့အထိ ေဆာက္ခြင့္ျပဳမယ္ဆို စီမံကိန္းကေန အေမရိကန္ေဒၚလာသန္း ၅၀၀ ႏွစ္စဥ္အခြန္ေငြရမယ္။ နံပါတ္ (၃) အေပၚက ႏွစ္ခ်က္ကိုမေရြးခ်ယ္ဘဲ ေနလို႔ရတယ္။ ဒီလိုစီမံကိန္းမဖ်က္သိမ္းဘဲ၊ ဆက္မလုပ္ဘဲ ဆည္စီမံကိန္းကို ရပ္ဆိုင္းထားေနသေရြ႕ တ႐ုတ္ကုမၸဏီေတြက တင္ရွိေနတဲ့ အလံုးအရင္းေခ်းေငြေတြရဲ႕အတိုးျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ေဒၚလာသန္း ၅၀ ကို တ႐ုတ္ကုမၸဏီေတြကိုယ္စား ျမန္မာႏိုင္ငံက ႏွစ္စဥ္ဆပ္ေပးေနရမယ္လို႔ ေျပာထားပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ စီမံကိန္းကို ဖ်က္သိမ္းမယ္ဆို တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအေနနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ ႏွစ္ရွည္အတိုးႏႈန္းေတြကို ကာမိေစဖို႔ ေလ်ာ္ေၾကးေတာင္းမယ္ဆိုေပမယ့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးကို မထိခိုက္ေစဖို႔အတြက္ ေလ်ာ္ေၾကးကိုခ်က္ခ်င္းေတာင္းခံျခင္းမျပဳတာ ဒါမွမဟုတ္ ျမန္မာျပည္တြင္း အျခားရင္းႏွီးးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အခြင့္အလမ္းေတြခ်ေပးဖို႔ ေတာင္းဆိုတာေတြ ျပဳလုပ္သြားမယ္လို႔ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ ေဒၚလာသန္း ၈၀၀ ဆိုေပမယ့္ အတုိးႏႈန္းက တစ္ႏွစ္သန္း ၅၀ လို႔ေျပာထားတာမို႔ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာ ပံုမွန္အတိုးႏႈန္းနဲ႔တြက္ဆရင္ကို ျမန္မာႏုိင္ငံကေလ်ာ္ရမယ့္ပမာဏဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာသန္း ၉၀၀ ေလာက္ရွိေနႏိုင္မွာပါ။ စီမံကိန္းကို ျမန္မာႏုိင္ငံဘက္က လက္မခံႏိုင္ဘူး။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဘက္ကလည္း ဒီစီမံကိန္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေရွ႕ဆက္တုိးလာမယ္ဆိုရင္ ေလ်ာ္ေၾကးျပႆနာကို ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ေသခ်ာေပါက္ရင္ဆိုင္ရေတာ့မွာပါ။

“ျပည္သူေတြကလက္မခံဘူးဆိုတာ ဘာေၾကာင့္လက္မခံတာလဲ။ တခ်ဳိ႕ျပည္သူေတြဆိုတာက Activist အဖြဲ႕ေတြလား။ ဘာေတြလားဆိုတာ ေသေသခ်ာခ်ာစဥ္းစားဖို႔လိုတယ္။ တကယ္လက္ခံလိုက္ရင္ ဘယ္လိုအက်ဳိးေက်းဇူးေတြရမယ္။ လက္မခံဘူးဆိုရင္ ဘာေတြေပးရမလဲ။ အက်ဳိးသင့္အေၾကာင္းသင့္ဆိုတာ အျမဲတမ္းရွိတတ္တယ္။ ၿပီးေတာ့က်ေတာ့ ေသေသခ်ာခ်ာ ေလ့လာဆန္းစစ္ၾကည့္ရမယ္။ ဒီစီမံကိန္းက အရင္အစိုးရတုန္းကလုပ္ခဲ့တဲ့ စီမံကိန္းႀကီးျဖစ္ေနတယ္။ သေဘာတူညီခ်က္ရွိခဲ့တာကို ျပည္သူေတြလည္း မသိခဲ့ၾကဘူး။ လူနည္းစုပဲသိခဲ့ၾကတယ္။ မသိခဲ့ၾကေတာ့၊ အခုက်မွ ဒီျပႆနာႀကီးျဖစ္လာေတာ့မွ တစ္ႏိုင္ငံလံုး အုန္းအုန္းကြၽက္ကြၽက္ျဖစ္လာတာ။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အက်ဳိးရွိမလား။ မရွိဘူးလား။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိခုိက္ပ်က္စီးသြားမယ္ဆိုရင္လည္း ဘယ္ေလာက္အထိပ်က္စီးသြားမလဲ။ အဲဒါေတြကအစ ေသေသခ်ာခ်ာဆန္းစစ္ရမွာေပါ့။ တကယ္လို႔ အဲဒီလိုဆန္းစစ္ခ်က္အရ လက္ခံသေဘာတူႏိုင္တဲ့ အေနအထားမရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ သူတို႔နဲ႔သေဘာတူထားတဲ့အတိုင္း ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘက္က ေပးဆပ္ရေတာ့မွာေပါ့။ အဲဒါပဲရွိေတာ့တယ္။ အဲဒီလိုအေျခအေနမွာေတာ့ တ႐ုတ္ဘက္က သေဘာထားႀကီးႀကီးန႔ဲ ဘယ္လိုညိႇႏႈိင္းေပးမလဲဆိုတာပဲ ရွိေတာ့တာေပါ့” လို႔ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ရဲ႕ စီးပြားေရးေကာ္မတီ၀င္တစ္ဦးက သံုးသပ္ေျပာၾကားပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ယူနန္ျပည္နယ္ရဲ႕ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားလိုအပ္ခ်က္ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ဒီစီမံကိန္းကိုလုပ္ခဲ့တယ္ဆိုေပမယ့္ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ယူနန္ျပည္နယ္ဟာ လွ်ပ္စစ္ပိုလွ်ံတဲ့ ျပည္နယ္ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ဒီလိုအေျခအေနမွာ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို ဆက္လုပ္ခ်င္တာက တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ပထ၀ီႏုိင္ငံေရး (Geo Politic) သာျဖစ္လို႔ လံုး၀လက္ခံႏုိင္မွာမဟုတ္ဘူးလို႔ ပထမအႀကိမ္ EITI အရပ္ဘက္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးရဲသိန္းဦးက ေျပာၾကားပါတယ္။

“ဘယ္လိုပံုစံနဲ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ လံုး၀လက္မခံဘူး။ ျမစ္ဆံုကို လံုး၀ထိလို႔မရဘူး” ဟု ဦးရဲသိန္းဦးက ဆက္လက္ေျပာပါတယ္။

လက္ရွိအေျခအေနမွာ ျမစ္ဆံု၊ ဖားကန္႔ စတဲ့ေနရာေဒသေတြက စီမံကိန္းေတြက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္ေနတဲ့အျပင္ စီမံကိန္းဆက္လုပ္မယ္ဆိုရင္ တိုင္းျပည္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုပါ ထိခိုက္ႏုိင္သလို ေဒသခံျပည္သူေတြဘက္ကလည္း လံုး၀လက္ခံႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမရွိေသးဘူးလို႔ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ မူလအခြင့္အေရး ဒီမိုကေရစီအေရးႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာေကာ္မတီအဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးက ေျပာၾကားပါတယ္။

“ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလည္း လုပ္ခ်င္တယ္။ လက္နက္ကလည္းကိုင္ခ်င္တဲ့ အေနအထားမွာရွိတယ္။ အဲဒီသေဘာထားေလးေတြလည္း ရွိေနတယ္ဆိုေတာ့ ျမစ္ဆံုတို႔၊ ဖားကန္႔တို႔ကလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ အမ်ားႀကီးပတ္သက္ေနတာဆိုေတာ့ ေဒသခံေတြ ႀကိဳက္လားဆိုရင္လည္း မႀကိဳက္ဘူးဆိုတဲ့ အေျဖထြက္မွာပဲ။ သူတို႔ရွိရင္းစြဲ လုပ္ကိုင္စားေသာက္ေနတာေလးေတြ ထိခိုက္ရင္ ဘ၀ပ်က္သလိုခံစားရမွာကိုး။ တိုင္းျပည္ေကာင္းေအာင္ စီမံတာေတာ့မွန္တာေပါ့။ ဒီစီမံကိန္းအားေပးမယ္ဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔အေပၚမွာလည္း ေဒသခံေတြက အျမင္ၾကည္လင္မွာ မဟုတ္ဘူးေလ။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဒါက ေျဖရခက္တဲ့ေမးခြန္းပါ။ အလ်င္စလိုေတာ့မလုပ္သင့္ဘူး။ သို႔ေသာ္လုပ္မယ္ဆိုရင္ ရွဥ့္လည္းေလွ်ာက္သာ ပ်ားလည္းစြဲသာလုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာင္ အေတာ္က်ပ္မယ့္သေဘာရွိတယ္။ တကယ္တမ္းလုပ္ပိုင္ခြင့္ရွိသူက ဘယ္လိုေတြလုပ္မယ္ဆိုတာ ခန္႔မွန္းလို႔မရဘူး။ အဲဒီေနရာမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ပါးပါးနပ္နပ္သံုးသပ္ၿပီးလုပ္ႏိုင္မွ နားလည္ေအာင္လည္းရွင္းျပႏိုင္မွ ေကာင္းမယ္လို႔ထင္တယ္။ တစ္ခုေတာ့ရွိတာေပါ့ေလ။ တ႐ုတ္ျပည္မွာလို စီမံခ်က္နဲ႔ ေဒသခံေတြ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးလုပ္ေပးမယ္။ အေဆာက္အအံုေတြ လုပ္ေပးမယ္။ သူတို႔ရဲ႕စီးပြားေရးေတြလုပ္ေပးမယ္။ အကုန္လံုးမူ၀ါဒခ်ၿပီး လုပ္ေပးမယ္ဆိုရင္ ေကာင္းတာေပါ့။ ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ အဲဒီလိုမ်ဳိးကလည္း မသြားႏိုင္ေသးဘူး။ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ေျပာရဆိုရခက္တဲ့ အေနအထားေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ သိသေလာက္ဆိုေလသံက အေစာႀကီးကတည္းက ဒီလိုမ်ဳိးၾကားေနရတာ (ဆက္လုပ္ရန္) ဆိုေတာ့ ေျပာမယ္ဆိုရင္ ေဆြးေႏြးပြဲတစ္ခုမွာ ကြၽန္ေတာ္အဲဒီလိုေျပာမိေတာ့ ပရိသတ္ထဲကတစ္ေယာက္က မေက်နပ္တဲ့ေလသံနဲ႔ ေျပာတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ၾကားထဲကေျပာလိုက္တာကိုး။ ျမစ္ဆံုဆက္လုပ္ရင္လည္း ေကာင္းက်ဳိးကဘာေတြလဲ။ ဘတ္ဂ်က္ေတြသံုးၿပီး အႏၲရာယ္မျဖစ္ေအာင္ လုပ္လို႔ရတယ္လို႔ ေျဖဖူးတဲ့အထဲမွာ ကိုယ့္ပရိသတ္ထဲမွာ ကိုယ့္ကိုဒီလိုေျဖတာ ေပ်ာ့တယ္လို႔ေတာင္ အေျပာခံခဲ့ရဖူးတယ္။ ဒါကေတာ့ သာမန္လူအေနနဲ႔။ အေတြးအေခၚရွိတဲ့လူဆို ပိုၿပီးေတာ့ေတာင္ ေျပာဦးမယ္” လို႔ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ မူလအခြင့္အေရး ဒီမိုကေရစီအေရးႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေကာ္မတီအဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးက ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း ဆက္လုပ္မယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနအေပၚ သူ႔အေတြ႕အၾကံဳကို ျပန္လည္ရွင္းလင္းပါတယ္။

ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ျပည္သူေရြးခ်ယ္တဲ့အစိုးရျဖစ္လို႔ ဒီစီမံကိန္းဆက္လုပ္မလားဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚကိုက မွားယြင္းေနၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ဒီစီမံကိန္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မသိရေသးတာနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏုိင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းကာလမွာ တ႐ုတ္ကအျမတ္ထုတ္ဖို႔ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းျပန္စဖို႔ ႀကိဳးပမ္းတာကို လက္မခံႏိုင္ဘူးလို႔ EITI ရဲ႕ အရပ္ဘက္ကိုယ္စားလွယ္ MATA ရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ေဒၚမိုးမိုးထြန္းက ေျပာၾကားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ျမစ္ဆံုကိုမလုပ္ဘူးဆိုၿပီး ဧရာ၀တီရဲ႕ အသက္ေသြးေၾကာျဖစ္တဲ့ ေမခနဲ႔မလိခေပၚမွာ ဒီစီမံကိန္းကို အသြင္ေျပာင္း၊ နာမည္ေျပာင္းၿပီး ဆက္လုပ္မယ္ဆိုရင္လည္း လက္မခံႏိုင္ဘူးလို႔ ေဒၚမုိးမိုးထြန္းက ဆက္လက္ေျပာပါတယ္။

“လက္မခံႏိုင္ပါဘူးရွင့္။ ကြၽန္မတို႔ ျပည္သူကေရြးခ်ယ္ေသာအစိုးရျဖစ္လို႔ လက္ခံရမယ္ဆိုတဲ့အေတြးကလဲ မွားေနပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ျမစ္ဆံုဆိုတာက ကခ်င္ေတြရဲ႕ အမွတ္လကၡဏာျဖစ္သလို ဧရာ၀တီဆိုတာကလည္း ျမန္မာျပည္ရဲ႕ အမွတ္လကၡဏာပါ။ ႏိုင္ငံေရးအရဆိုတာထက္ စီးပြားေရးအရ ျမန္မာျပည္ဘက္က တ႐ုတ္ဟာရပ္တည္ခဲ့ပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းနဲ႔ သင့္ျမတ္ေအာင္ေနရမယ္လို႔ ေျပာခဲ့ၾကသလို ဘယ္ေလာက္နီးနီးစပ္စပ္ ဆက္ဆံမလဲဆိုတာကို အစိုးရက ယခင္ကတည္းက စဥ္းစားခဲ့သင့္တယ္။ သတိရွိခဲ့သင့္ပါတယ္။ တ႐ုတ္ရဲ႕ရပ္တည္ခ်က္က အရင္စစ္အစိုးရလက္ထက္ကတည္းက ရွင္းလင္းပါတယ္။ သူတို႔ အက်ဳိးစီးပြားအတြက္လုပ္ခဲ့ၾကတာပါ။ အခုလည္း ျမန္မာျပည္ကို ႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းေရာက္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ျမစ္ဆံုကိစၥေဆြးေႏြးဖို႔ လမ္းေၾကာင္းစတာကို အံ့ၾသစရာကိစၥမဟုတ္ဘူးလို႔ ျမင္မိပါတယ္။ လက္ရွိႏိုင္ငံေရးအက်ပ္အတည္းမွာ တ႐ုတ္ကအျမတ္ထုတ္ဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့တာပါ။ တစ္ဖက္မွာလည္း ျပည္သူေရြးေကာက္ထားေသာ အစိုးရက ျမစ္ဆံုေကာ္မရွင္အစီရင္ခံစာကို ဒီေန႔အထိ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ခ်မျပခဲ့တာကေတာ့ အ့ံၾသစရာလို႔ထင္မိပါတယ္။ ဘာလို႔အံ့ၾသစရာလဲဆိုေတာ့ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈကို အားေပးပါတယ္လို႔ တစ္ခ်ိန္လံုးေျပာဆိုေနခဲ့ၿပီး လက္ေတြ႕ေဆာင္ရြက္မႈ ရွိမေနတာေတြ႕ရလို႔ပါ” လို႔ ေဒၚမိုးမိုးထြန္းက သံုးသပ္ပါတယ္။

ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို ဆက္လုပ္မယ္ဆိုရင္ ထြက္လာတဲ့ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားရဲ႕ ရာခိုင္ႏႈန္း ၉၀ ေလာက္ကို တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဘက္က ရရွိမွာျဖစ္ေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ တစ္ႏွစ္ကို အခြန္ေဒၚလာသန္း ၅၀၀ ေလာက္ရရွိမွာျဖစ္ၿပီး စီမံကိန္းကာလအတြင္းမွာ ေဒၚလာဘီလ်ံ ၅၀ ေလာက္ရရွိမယ္လို႔ ေျပာထားပါတယ္။ ဒီလိုရရွိတယ္ဆိုေပမယ့္ ျမန္မာျပည္သားအမ်ားစုက ဒီစီမံကိန္းကိုလက္မခံႏုိင္ၾကသလို လက္ရွိရခိုင္အေရးအခင္းေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ဖိအားေတြရွိေနခ်ိန္မွာ အဓိကကာကြယ္ေပးေနတဲ့ တ႐ုတ္ဟာ အစိုးရရဲ႕ကယ္တင္ရွင္ေနရာကို ျပန္ေရာက္လာတာေၾကာင့္ ဒီကယ္တင္ရွင္ဆိုတဲ့ေနရာႀကီးကို အသံုးခ်ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အက်ဳိးစီးပြားေတြကို အလဲအလွယ္ယူသြားမယ့္ အေျခအေနကို စိုးရိမ္ေနတယ္လို႔ Myanmar China Pipeline Watch Committee ရဲ႕ ညိႇႏႈိင္းေရးမွဴး ဦးရဲသိန္းဦးက ေျပာၾကားပါတယ္။

“ကြၽန္ေတာ္လည္း တုိင္းသူျပည္သားတစ္ေယာက္၊ ကြၽန္ေတာ္တို႔ တိုင္းသူျပည္သားေတြရဲ႕ သေဘာထားက ရွင္းရွင္းေလးပဲ။ ျမစ္ဆံုကို လံုး၀အထိမခံဘူး။ လက္ရွိႏိုင္ငံေရး အေျခအေနအရကလည္း တ႐ုတ္က ျမန္မာျပည္မွာ အာဏာရအစိုးရေတြရဲ႕ ကယ္တင္ရွင္ကဲ့သုိ႔ အာဏာရအစိုးရေတြကို ကယ္တင္ေပးတဲ့ ကယ္တင္ရွင္ေနရာကို ေနာက္တစ္ဖန္ျပန္ေရာက္လာတယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ စစ္အစုိးရရဲ႕ ကယ္တင္ရွင္ေနရာရခဲ့တယ္။ အဲဒီဟာႀကီးနဲ႔ပဲ ကိုယ့္ႏုိင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအက်ဳိးအျမတ္ေတြကို အလဲအလွယ္ယူသြားၿပီး အခုလည္းပဲ ဒါမ်ဳိးေတြလုပ္လာမယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔စိုးရိမ္တႀကီး ကြၽန္ေတာ့္အေနနဲ႔ျဖစ္မိတယ္။ အဲဒီစိုးရိမ္ေနတဲ့အထဲမွာ ဒီလိုျပန္လုပ္မယ္ အသံထြက္လာေတာ့ ဘယ္လိုပဲ ျပည္သူ႔အစိုးရဆိုေသာ္ျငား ျပည္သူ႔အသံကို ဘယ္ေလာက္အထိနားေထာင္မလဲ၊ ဘယ္ေလာက္အထိ တန္ဖိုးထားမလဲေပါ့။ လက္ရွိအေနအထားအရေတာ့ ျပည္သူ႔အစိုးရဆိုေပမယ့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နည္းေစတဲ့ အေနအထားမ်ဳိး လႊမ္းေနတဲ့အေပၚမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ပိုစိုးရိမ္ပါတယ္။ စာခ်ဳပ္ႀကီးလည္း အခုထိမျမင္ရေသးဘူး။ ေကာ္မရွင္ဖြဲ႕ေပးခဲ့ေပမယ့္ အဲဒီေကာ္မရွင္ဘာလုပ္ေနလဲ။ အဲဒီအစီရင္ခံစာဘယ္မလဲ။ အျပင္ထုတ္ျပမယ္လည္း ေျပာထားၿပီး အေျပာတစ္မ်ဳိး အလုပ္တစ္မ်ဳိးျဖစ္ေနတယ္။ ဒီအေျခအေနေတြအေပၚမွာ သံုးသပ္ရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔က အမ်ားႀကီးစိုးရိမ္ပါတယ္။ လုပ္လည္း လုံး၀မလုပ္ေစခ်င္ဘူး။ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို လံုး၀ကန္႔ကြက္ပါတယ္” လို႔ Myanmar China Pipeline Watch Committee ရဲ႕ ညိႇႏႈိင္းေရးမွဴး ဦးရဲသိန္းဦးက ေျပာၾကားပါတယ္။