ျပံဳယမ္း၌ ေတာင္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားတို႔၏ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲစတင္

စက္တင္ဘာ ၁၈ ရက္တြင္ ျပံဳယမ္းေလဆိပ္၌ ေတာင္ကိုရီးယားသမၼတ မြန္းေဂ်အင္း(၀ဲ)ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္(ယာ)တုိ႔က ေျမာက္ကုိရီးယား ျပည္သူမ်ားကို ႏႈတ္ဆက္ေနစဥ္ (Photo : AFP)

ေတာင္ကိုရီးယားသမၼတ မြန္းေဂ်အင္းသည္ ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ အေမရိကန္ၾကားမွ တန္႔ေနသည့္ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရး ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကို ျပန္လည္အသက္၀င္ေစရန္ ႀကိဳးပမ္းေရးအတြက္ စက္တင္ဘာ ၁၈ ရက္က ေျမာက္ကိုရီးယားၿမိဳ႕ေတာ္ ျပံဳယမ္းသို႔ ေရာက္ရွိလာသည္။

ျပံဳယမ္းအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေလဆိပ္သို႔ ဆိုက္ေရာက္လာေသာ မြန္းႏွင့္ လာေရာက္ ႀကိဳဆိုေသာ ကင္တို႔သည္ ေပြ႕ဖက္ႏႈတ္ဆက္ ခဲ့ၾကသည္။ မြန္းကို ႀကိဳဆိုသူ ရာေပါင္းမ်ားစြာသည္ ေျမာက္ကိုရီးယား အလံမ်ားႏွင့္ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္ အလံမ်ားကို ကိုင္ေဆာင္ႏႈတ္ဆက္ခဲ့ၾကၿပီး ေတာင္ကိုရီးယားအလံ အမွတ္အသားကို မြန္း၏ ဘိုရင္း ၇၄၇ ေလယာဥ္ေပၚတြင္သာ ေတြ႕ရသည္။

ကင္ႏွင့္ မြန္းတို႔ စီးနင္းလာေသာ အမိုးဖြင့္ကား ျဖတ္သန္းေမာင္းႏွင္သည့္ လမ္းတစ္ေလွ်ာက္၌ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ေဒသခံမ်ားသည္ ပန္းစည္းမ်ားကို ကိုင္ေဆာင္ကာ ‘ႏိုင္ငံျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရး’ ဟူ၍ သံၿပိဳင္သီဆို ေနၾကသည္။ ေခါင္းေဆာင္မ်ား စီးနင္းလာေသာ ကားသည္ကင္အီဆြန္း၊ ကင္ဂ်ဳံအီတို႔ လဲေလ်ာင္းရာ ကမ္ဆူဆမ္နန္းေတာ္ေရွ႕မွလည္း ျဖတ္သန္းခဲ့သည္။ ယင္းေနာက္တြင္ မြန္းႏွင့္ ကင္တို႔သည္ ၎တို႔၏ တရား၀င္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကို စတင္ခဲ့သည္။

၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္က ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ပိုင္သည့္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ အိမ္နီးခ်င္း ေတာင္ကိုရီးယားသို႔ က်ဴးေက်ာ္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ကိုရီးယားစစ္ပြဲ အစျပဳခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ၎ထက္မ်ားစြာ ခ်မ္းသာသြားၿပီျဖစ္ေသာ ေတာင္ကိုရီးယားႏွင့္ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရးမွာ အေရးႀကီးေၾကာင္းကို ပံုမွန္ေျပာေနဆဲျဖစ္သည္။ မြန္း၏ မိဘမ်ားသည္လည္း ကိုရီးယားစစ္ပြဲအတြင္း ေျမာက္ဘက္မွ ေတာင္ဘက္သို႔ ထြက္ေျပးလာၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။

မြန္းႏွင့္ကင္တို႔၏ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းသည္ သမိုင္းသစ္တစ္ခုကို ဖန္တီးမည့္ ကိုရီးယားႏွစ္ႏိုင္ငံ ဆက္ဆံေရး တုိးတက္မႈကို အရွိန္ထပ္မံျမႇင့္တင္ရန္ အေရးႀကီးသည့္ အခြင့္အေရး ျဖစ္လိမ့္မည္ဟု ေျမာက္ကိုရီးယားအစိုးရ သတင္းေအဂ်င္စီ (KCNA) တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္က ေတာင္ကိုရီးယားသမၼတ ကင္ေဒးဂ်ဳံ၊ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္က ေတာင္ကိုရီးယားသမၼတ ႏိုမူဟြန္္းတို႔၏ ေျမာက္ကိုရီးယား ခရီးစဥ္မ်ားေနာက္တြင္ မြန္း၏ ယခုသံုးရက္ၾကာ ေျမာက္ကိုရီးယားခရီးစဥ္ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

မြန္း ေရာက္လာသည့္ စက္တင္ဘာ ၁၈ ရက္မွာပင္ ေျမာက္ကိုရီးယား အာဏာရပါတီ၏ အာေဘာ္သတင္းစာျဖစ္ေသာ ႐ိုေဒါင္ရွင္မြန္က အေမရိကန္အေပၚ ေ၀ဖန္ပုတ္ခတ္မႈမ်ားကို ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနေသာ ေရွ႕မတိုး ေနာက္မဆုတ္သာ အေျခအေနႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အေမရိကန္တြင္သာ အလံုးစံု တာ၀န္ရွိေၾကာင္း၊ အေမရိကန္သည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ား ဦးစြာဖ်က္သိမ္းရမည္ဆိုသည့္ မူ၀ါဒကိုသာ ေခါင္းမာမာျဖင့္ ဆက္လက္ကိုင္စြဲထားေၾကာင္း ထိုအယ္ဒီတာ့အာေဘာ္ က႑တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

“အေမရိကန္-ေျမာက္ကိုရီးယား ေဆြးေႏြးပြဲေတြကို ဒီခရီးစဥ္က တစ္နည္းမဟုတ္တစ္နည္း ျပန္စႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ပဲ အေတာ္ေလးကို လံုေလာက္ေနပါၿပီ” ဟု မြန္းက ေျမာက္ကိုရီးယားသို႔ မထြက္ခြာမီတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေစာင့္ၾကည့္သူမ်ားက ယင္းေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေလွ်ာခ်ခဲ့ၿပီး ကင္ဂ်ဳံအြန္သည္ ေျမာက္ကိုရီးယားအတြက္ စီးပြားေရး အက်ဳိးအျမတ္ရေစမည့္ ေနရာမ်ား၌ ႏွစ္ႏိုင္ငံပူးေပါင္းမႈ ျမႇင့္တင္ေရး အတြက္သာ တိုက္တြန္းလိမ့္မည္ဟု သံုးသပ္ခဲ့ၾကသည္။

မြန္းႏွင့္အတူ ဆမ္ေဆာင္းဆက္ခံသူ လီဂ်ဲေယာင္၊ ဟြန္ဒိုင္းကား ထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းမွ ဒုတိယဥကၠ႒တို႔ အပါအ၀င္ ေတာင္ကိုရီးယား စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ႀကီးမ်ား လိုက္ပါခဲ့သည္။ မြန္းသည္ ၎၏ကိုယ္စားလွယ္ အဖြဲ႕ႏွင့္အတူ ျပံဳယမ္းရွိ အဓိကေနရာမ်ားသို႔ သြားေရာက္ရန္လည္း စီစဥ္ထားသည္။

လက္ရွိတြင္ ေတာင္ကိုရီးယား စီးပြားေရး၌ အခက္အခဲမ်ား ၾကံဳေနရသျဖင့္ မြန္း၏ လူထုေထာက္ခံမႈႏႈန္းမွာ က်ဆင္းေနသည္။ ကိုရီးယားႏွစ္ႏိုင္ငံ ပူးေပါင္းေရးအတြက္ မြန္း၏ တိုက္တြန္း လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားကိုလည္း ေတာင္ကိုရီးယား မီဒီယာမ်ားတြင္ သတိရွိရန္ တိုက္တြန္းေနၾကကာ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းမႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး သိသာထင္ရွားသည့္ အက်ဳိးရလဒ္မ်ား ထြက္ေပၚလာေစရန္ ေတာင္းဆိုေနၾကသည္။

Ref : AFP

ေျမာက္ကုိရီးယားက အဓိကဒုံးစမ္းသပ္သည့္ေနရာအား စတင္ဖ်က္သိမ္းေနဟု ေစာင့္ၾကည့္သူမ်ား ေျပာၾကား

ေျမာက္ကုိရီးယား၏ ဆုိဟဲဒုံးပစ္လႊတ္သည့္ ေနရာအား ျပသသည့္ ၿဂိဳဟ္တုဓာတ္ပုံသတင္းအား ဇူလုိင္ ၂၄ ရက္တြင္ ဆုိးလ္ရွိ ဘူတာ႐ုံတစ္႐ုံ၌ ျပသေနစဥ္ (Photo – AP)

ေျမာက္ကုိရီးယားသည္ ၎၏ တုိက္ခ်င္းပစ္ပဲ့ထိန္းဒုံးမ်ားအတြက္ စမ္းသပ္သည့္ ေနရာအျဖစ္ ႐ႈျမင္ခံရေသာ အဓိကၿဂိဳဟ္တု ပစ္လႊတ္သည့္ေနရာမွ အေဆာက္အအုံအခ်ဳိ႕ကုိ စတင္ဖ်က္သိမ္းေနေၾကာင္း မၾကာေသးမီက ႐ုိက္ကူးထားသည့္ ၿဂိဳဟ္တုဓာတ္ပုံမ်ားကုိ ေလ့လာသုံးသပ္ၿပီးေနာက္ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ားက ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။

အေမရိကန္အေျခစုိက္ 38 North ၀က္ဘ္ဆုိက္မွ ထုိေလ့လာသုံးသပ္မႈအား အတည္ျပဳႏုိင္ပါက ေျမာက္ကုိရီးယားသည္ အေမရိကန္ႏွင့္ သမုိင္း၀င္ထိပ္သီးက်င္းပအၿပီး ေနာက္ထပ္ေျခလွမ္းတစ္လွမ္း လွမ္းလုိက္ျခင္းျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း ႐ႈျမင္ခံရသည္။ သုိ႔ေသာ္ ထုိအျပဳအမူ၏ ရည္ရြယ္ခ်က္ကုိ ကြၽမ္းက်င္သူအခ်ဳိ႕က ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ၾကသည္။

ေျမာက္ကုိရီးယားသည္ ဆုိဟဲၿဂိဳဟ္တု လႊတ္တင္ေရးစခန္းတြင္ ေလာင္စာအရည္ သုံးအင္ဂ်င္မ်ားအား စမ္းသပ္ရာ၌ အသုံးျပဳေသာ ဒုံးပ်ံအင္ဂ်င္စမ္းသပ္သည့္စင္တစ္ခုႏွင့္ လည္ပတ္သည့္ အေဆာက္အအုံတစ္ခု တုိ႔အား စတင္ဖ်က္သိမ္းေနေၾကာင္း ၿဂိဳဟ္တုဓာတ္ပုံမ်ားအား ေလ့လာသုံးသပ္မႈအရ သိရွိရေၾကာင္း ထုိ၀က္ဘ္ဆုိက္က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ေျမာက္ကုိရီးယား အေနာက္ေျမာက္ဘက္ကမ္း႐ုိးတန္းတြင္ တည္ရွိေသာ ဆုိဟဲကုိ အာကာသပတ္လမ္းသုိ႔ လႊတ္တင္မည့္ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားအား ထားရွိရန္အတြက္ တည္ေဆာက္ထားသည္ဟု အျပင္ပန္းအားျဖင့္ ထုတ္ျပန္ထားေသာ္လည္း ထုိဒုံးပ်ံအင္ဂ်င္မ်ားအား ဒုံးစီမံကိန္းမ်ားအတြက္ အလြယ္တကူ ျပန္လည္ျပင္ဆင္အသုံးျပဳႏုိင္ေၾကာင္း သိရသည္။ ျပံဳယမ္း၏ အာကာသအစီအစဥ္ဆုိသည္မွာ ဒုံးလက္နက္မ်ား စမ္းသပ္ရန္အတြက္ အကာအကြယ္ယူထားျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ႏုိင္ငံတကာက တံဆိပ္ကပ္ခဲ့ၾကသည္။

ေျမာက္ကုိရီးယား၏ ထုိလုပ္ရပ္သည္ ထရန္႔ႏွင့္ စင္ကာပူသမုိင္း၀င္ထိပ္သီးတြင္ ေၾကညာခဲ့ေသာ ကတိျပဳမႈကုိ ေျမာက္ကုိရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္က ျဖည့္ဆည္းရန္ အေရးပါေသာ ပထမေျခလွမ္းျဖစ္ေၾကာင္း 38 North ၀က္ဘ္ဆုိက္မွ သုံးသပ္သူ ဂ်ဳိးဇက္ဘာျမဴဒစ္ဇ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဆုိဟဲသည္ ေျမာက္ကုိရီးယား၏ တုိက္ခ်င္းပစ္ ပဲ့ထိန္းဒုံးစီမံကိန္းအတြက္ နည္းပညာမ်ား ဖန္တီးတည္ေဆာက္ရာတြင္ အေရးပါေသာ အခန္းက႑မွ ပါ၀င္ခဲ့သည္ဟု ယူဆရၿပီးေနာက္ပုိင္း ယခုလုပ္ရပ္မ်ားသည္ ေျမာက္ကုိရီးယား၏ ယုံၾကည္မႈျပန္လည္တည္ေဆာက္ျခင္း ႀကိဳးပမ္းမႈ၏ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းကုိ ကုိယ္စားျပဳေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စင္ကာပူထိပ္သီးတြင္ ကင္က ဒုံးအင္ဂ်င္ အဓိကစမ္းသပ္သည့္ေနရာအား ဖ်က္ဆီးပစ္မည္ဟု ထရန္႔ကုိ ကတိျပဳခဲ့ေသာ္လည္း မည္သည့္ေနရာဟု အထူးျပဳမေျပာခဲ့ေပ။

၂၀၁၂ ခုႏွစ္ေနာက္ပုိင္း ေျမာက္ကုိရီးယား၏ အဓိကဒုံးပ်ံလႊတ္တင္သည့္ ေနရာျဖစ္ေသာ ဆုိဟဲတြင္ ထုိဖ်က္သိမ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္သည္ ႏ်ဴကလီးယားကင္းစင္ေရးသုိ႔ ဦးတည္ေသာ ေျခလွမ္းတစ္ရပ္ျဖစ္ေၾကာင္း ထရန္႔ႏွင့္ ကင္တုိ႔၏ ထိပ္သီးအတြက္ ၾကား၀င္ညႇိႏႈိင္းခဲ့သည့္ ေတာင္ကုိရီးယားက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ သုိ႔ေသာ္ 38 North ၀က္ဘ္ဆုိက္၏ ထုိေလ့လာသုံးသပ္မႈအား အလြန္အမင္း အဓိပၸာယ္ေကာက္ယူျခင္းမျပဳရန္ ကြၽမ္းက်င္သူအခ်ဳိ႕က သတိေပးခဲ့သည္။

Ref ;AFP

ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ကတိမ်ား အသက္၀င္လာေရး ႐ုန္းကန္ေနရသည့္ အေမရိကန္

အလြန္အမင္း အမႊမ္းတင္ခဲ့ၾကသည့္ ေဒၚနယ္ထရန္႔-ကင္ဂ်ဳံအြန္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲၿပီးေနာက္ တစ္လေက်ာ္ အၾကာတြင္ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ အမွန္တကယ္ တိုးတက္မႈရရိွရန္ ခက္ခဲေနေၾကာင္း အထင္အရွား ျပသေနသည့္ ေျမာက္ကိုရီးယားအား ထိေရာက္သည့္ ပိတ္ဆို႔မႈ အျပည့္အ၀ ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ အေမရိကန္က ကုလသမဂၢကို ေမတၱာရပ္ခံလ်က္ရိွသည္။

ဇြန္ ၁၂ ရက္က စင္ကာပူတြင္ ျပဳလုပ္သည့္ သမိုင္း၀င္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမႈၿပီးေနာက္ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္၌ ေျမာက္ကိုရီးယား ေခါင္းေဆာင္က ကိုရီးယား ကြၽန္းဆြယ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရး အျပည့္အ၀ လုပ္ေဆာင္ရန္ သူ၏ကတိကို ထပ္ေလာင္းအတည္ျပဳခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ႏ်ဴကလီးယားစီမံကိန္းကို ဖ်က္သိမ္းရန္ မည္သို႔မည္ပံု ျပဳလုပ္မည္ႏွင့္ မည္သည့္ အခ်ိန္ဇယားအတုိင္း ျပဳလုပ္မည္ဟူေသာ အခ်က္မ်ား အပါအ၀င္ လုပ္ငန္းစဥ္၏ အေသးစိတ္မ်ားအား ယခုအထိ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းရျခင္း မရိွေသးေပ။

ယခုအခ်ိန္တြင္ အလြန္လ်င္ျမန္စြာ စတင္သင့္ေၾကာင္း အဆိုျပဳေနၾကသည့္ ႏ်ဴကလီးယား အလ်င္အျမန္ ဖ်က္သိမ္းေရးကို အေမရိကန္ အစိုးရအဖြဲ႕က အခိုင္အမာ တြန္းအားေပးလာခဲ့သည္။

ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးအား ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ လက္ရိွ သမၼတသက္တမ္း ကုန္ဆံုးခ်ိန္ျဖစ္ေသာ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ အေရာက္၌ အၿပီးသတ္ရရိွရန္ ေမွ်ာ္လင့္ထားေၾကာင္း အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မိုက္ပြန္ပီယိုက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စင္ကာပူ ကတိက၀တ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္မ်ား ပံုေပၚ လာေရးအတြက္ စိန္ေခၚမႈမ်ားကို လက္ခံရန္ ပြန္ပီယိုအား တာ၀န္ေပးထားသည္။

သို႔ေသာ္ ပြန္ပီယိုသည္ ေနာက္ပိုင္း၌ ျပံဳယမ္းသို႔ သြားေရာက္ခဲ့ၿပီး စင္ကာပူ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမႈေနာက္ပိုင္း ရက္ေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္လာခ်ိန္၌ အေမရိကန္တို႔ဘက္မွ သိသိသာသာ ေလသံေျပာင္းလာခဲ့သည္။

“ကြၽန္ေတာ္တို႔မွာ အခ်ိန္အကန္႔အသတ္ မရိွဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔မွာ အျမန္ႏႈန္း အကန္႔အသတ္ မရိွဘူး” ဟု ထရန္႔က ဇူလိုင္ ၁၈ ရက္တြင္ သတင္းေထာက္မ်ားအား ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေလသံေျပာင္းသြားျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေမးျမန္းခဲ့ရာတြင္ ႏုိင္ငံျခားေရးဌာန ေျပာေရးဆိုခြင့္ရ အမ်ဳိးသမီး ဟီသာႏူအက္က “ကြၽန္မတို႔ ဒီကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေန႔တိုင္း ျပင္းျပင္းထန္ထန္ လုပ္ပါမယ္လို႔ ကတိထားခဲ့ၾကပါတယ္။ လုပ္စရာ က်န္တာေတြ အမ်ားႀကီး ရိွတဲ့အေၾကာင္း ကြၽန္မတို႔ ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္” ဟု ေျဖၾကားခဲ့သည္။

၁၅ ႏွစ္ၾကာမည့္ လုပ္ငန္းစဥ္လား

စင္ကာပူ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲသည္ စန္းတင္ခံရျခင္း၊ ခမ္းနားထည္၀ါျခင္း၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ျမင့္မားစြာ ထားခံရျခင္းတို႔ ရိွေသာ္လည္း ရွည္လ်ားၿပီး ခက္ခဲၾကမ္းတမ္းသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ရပ္၏ အရွင္းဆံုး ပံုၾကမ္းမွ်သာ ေပးျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ကြၽမ္းက်င္သူ မ်ားစြာတို႔က သတိေပးခဲ့ေသာေၾကာင့္ အရွိတရားသို႔ ျပန္လည္ ေရာက္ရိွျခင္းက ႀကိဳဆိုရမည္သာ ျဖစ္သည္။

“ေအာင္ျမင္ဖို႔ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းမႈေတြက အခ်ိန္လိုအပ္ပါတယ္” ဟု ၀ါရွင္တန္ၿမိဳ႕မွ အၾကံေပးအဖြဲ႕ျဖစ္ေသာ ၀ီလ္ဆင္စင္တာမွ ေအဘရာဟင္ဒန္းမက္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သူက “တခ်ဳိ႕ကြၽမ္းက်င္သူေတြက ၿပီးျပည့္စံုၿပီး အတည္ျပဳလို႔ရတဲ့ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးဟာ ၁၅ ႏွစ္ ၾကာႏုိင္ပါတယ္လို႔ သတိေပးထားပါတယ္” ဟုလည္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

လြန္ခဲ့သည့္ ေျခာက္လကို ေျပာင္းျပန္ေျပာင္းလဲႏုိင္ျခင္းမ်ားႏွင့္ မူးေ၀ေလာက္သည့္  အျဖစ္အပ်က္မ်ားၿပီးေနာက္ ယခုအခါ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ ကာလၾကာရွည္စြာ  ေစာင့္ဆိုင္းရဦးမည္ ျဖစ္သည္။

အခ်ဳိ႕ေသာ ေလ့လာသူမ်ားအတြက္ စင္ကာပူေဆြးေႏြးပြဲက ေပးခဲ့သည့္ အရွိန္အဟုန္ ေပ်ာက္ဆံုးသြားျခင္းမွာ စိုးရိမ္ဖြယ္ျဖစ္ေနသည္။ တိုးတက္မႈ အမွန္တကယ္ ရိွခဲ့သည္ ဆိုလွ်င္ပင္ မျဖစ္စေလာက္သာ ျဖစ္လိမ့္မည္။

ပြန္ပီယိုက ယခုအခါ လာမည့္ သီတင္းႏွစ္ပတ္အတြင္း ျဖစ္လိမ့္မည္ဟု ေျပာဆိုခဲ့ျခင္းႏွင့္အတူ ကိုရီးယားစစ္ပြဲ (၁၉၅၀-၅၃) အတြင္း က်ဆံုးသြားခဲ့သည့္ အေမရိကန္စစ္သားမ်ား၏ ႐ုပ္ၾကြင္းမ်ားကို ေျမာက္ကိုရီးယားက အေမရိကန္ကို ျပန္ေပးသည့္ ကိစၥအား ဇြန္ ၁၂ ရက္ ေဆြးေႏြးပြဲ၏ လတ္တေလာ သက္ေရာက္မႈဟု ဆိုခဲ့လွ်င္ပင္ ပို၍႐ႈပ္ေထြးမႈမ်ား ရိွေနပံုရသည္။

ယခုအထိ အေမရိကန္-ေျမာက္ကိုရီးယား ႏွင္းခဲအရည္ေပ်ာ္က်မႈ၏ ခိုင္မာေသာ တစ္ခုတည္းေသာ ရလဒ္မွာ ေျမာက္ကိုရီးယားက ႏ်ဴကလီးယားႏွင့္ ဒံုးက်ည္စမ္းသပ္မႈမ်ား ရပ္ဆိုင္းထားၿပီး အေမရိကန္ဘက္ကလည္း ေျမာက္ကိုရီးယားက ရန္စမႈဟု စြပ္စြဲထားေသာ စီစဥ္ၿပီးသား ေတာင္ကိုရီးယားႏွင့္ ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈကို ေရႊ႕ဆိုင္းထားျခင္းသာ ျဖစ္သည္။

အေမရိကန္သည္ ယခင္ကလည္း ယင္းကဲ့သို႔ေသာ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ ရပ္ဆိုင္းထားသည့္ ကိစၥမ်ားကို ျပန္လည္ ပယ္ခ်ခဲ့ဖူးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယခုကဲ့သို႔ ေရႊ႕ဆိုင္းထားမႈမ်ားသည္ပင္လွ်င္ မ်က္စိတစ္မွိတ္ လွ်ပ္တစ္ျပက္ အတြင္း ျပန္လည္ေျပာင္းလဲ သြားႏိုင္သည္။

(၀ဲမွယာ) မိုက္ပြန္ပီယို၊ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ အန္တိုနီယိုဂူတာရက္စ္ႏွင့္ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ အေမရိကန္သံအမတ္ႀကီး နစ္ကီဟာေလးတို႔ ဇူလိုင္ ၂၀ ရက္က နယူးေယာက္ၿမိဳ႕တြင္ ေတာင္ကိုရီးယား အာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးၿပီးေနာက္ ထြက္ခြာလာစဥ္ (Photo : AFP)

“ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ပန္းတိုင္က ၿပီးျပည့္စံုတဲ့၊ အတည္ျပဳႏုိင္တဲ့၊ ျပန္လည္ေျပာင္းလဲျခင္း မျပဳႏိုင္တဲ့ ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယား စီမံကိန္း ဖ်က္သိမ္းေရး ျဖစ္ေနတုန္းပဲဆိုရင္ ကြၽန္မတို႔ ေအာင္ျမင္မွာ မဟုတ္ဘူး” ဟု မဟာဗ်ဴဟာႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာဆိုင္ရာ ေလ့လာေရးဌာနမွ ဆူးမီတယ္ရီက ေကာ္လိုရာဒိုျပည္နယ္ အက္စပန္ၿမိဳ႕တြင္ ျပဳလုပ္သည့္ လံုျခံဳေရးညီလာခံတစ္ရပ္၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“သူတို႔ဟာ သူတို႔ရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္စီမံကိန္းကို စြန္႔လႊတ္မွာ မဟုတ္တဲ့အျပင္ သူတို႔ရဲ႕ စီမံကိန္း တိုးတက္ဖို႔ အခ်ိန္နဲ႔အမွ် လုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္” ဟုလည္း အဆိုပါ အမ်ဳိးသမီးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စင္ကာပူတြင္ အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ စာျဖင့္ ေရးသားထားေသာ ကတိတစ္ရပ္ကို ရယူရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့သည့္အတြက္  ထရန္႔အစိုးရအဖြဲ႕သည္ ေ၀ဖန္မႈခံေနရၿပီး ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းမႈမ်ားသည္ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ေနာက္ဆံုးျဖစ္ေသာ အျပည့္အ၀ အတည္ျပဳႏိုင္ေသာ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးဆီသို႔ ဦးတည္သြားေရးသာ ျဖစ္သည္ဟု အခိုင္အမာ ဆိုၾကသည္။

အစီအစဥ္ (ခ) ဟူ၍ မရိွ

သို႔ေသာ္ ဇူလိုင္လအေစာပိုင္းက ပြန္ပီယို ေျမာက္ကိုရီးယားသို႔ သြားေရာက္ခဲ့ျခင္းသည္ သူကိုယ္တိုင္ အႀကီးအက်ယ္ စိတ္ပ်က္သြား႐ံုမွတစ္ပါး ဘာအေၾကာင္းမွ် မရိွခဲ့ဟု ဘရြတ္ကလင္း အင္စတီက်ဳရွင္းအတြက္ ေရးသားေသာ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္၌ ဂ်က္ဖရီဘာဒါႏွင့္ ႐ုိင္ယန္ဟက္စ္က ဆိုသည္။ အဆိုပါ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္ ႏွစ္ဦးက ျပႆနာမွာ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအတြက္ အာမခံခ်က္ရရိွရန္ ထရန္႔အေနျဖင့္ ၾသဇာအရွိန္အ၀ါ မ်ားစြာကို အလဟသ စြန္႔ပစ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။

အေမရိကန္က အခ်ဳိးညီညီ လႈပ္ရွားရန္ အကူအညီေပးခဲ့သည့္ ေျမာက္ကိုရီးယားအေပၚ အျမင့္ဆံုး ဖိအားေပးရန္ ႏိုင္ငံတကာ လႈပ္ရွားမႈ-ျပင္းထန္သည့္ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားႏွင့္ သံတမန္ေရးအရ အထီးက်န္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းတို႔သည္ စတင္၍ အားနည္းလာၿပီျဖစ္သည္။

“တ႐ုတ္က အမွန္တကယ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ျခင္း မရိွတာေၾကာင့္ ပိတ္ဆု႔ိမႈေတြဟာ ခ်ည့္နဲ႔သြားခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္” ဟု တယ္ရီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ပြန္ပီယို၏ ဇူလိုင္ ၂၀ ရက္က ကုလသမဂၢသို႔ သြားေရာက္ခဲ့မႈသည္ ပိတ္ဆို႔မႈစည္းမ်ဥ္းကို ခ်ဳိးေဖာက္ေသာ အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားကို ႐ႈတ္ခ်ရန္ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္း အေနျဖင့္ ျပင္းထန္သည့္ ဖိအားေပးမႈကို  ဆက္လက္ ထိန္းသိမ္းထားေရး ေတာင္းဆိုရန္ ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ ယင္းသည္ စိန္ေခၚမႈတစ္ရပ္ ျဖစ္ႏုိင္သည္ဟု ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားက ဆိုသည္။ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ရန္စမႈအသစ္အေပၚ အျမင့္ဆံုး ဖိအားေပးမႈသည္ ႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕မပါဘဲ ဆက္ထိန္းထားရန္ ခက္ခဲလိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

“တကယ္မွာ အလုပ္မျဖစ္ဘူးဆုိရင္ ကြၽန္မတို႔မွာ အစီအစဥ္တစ္ရပ္ ရိွထားဖို႔လို ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္မတို႔မွာ တကယ္ေတာ့ အစီအစဥ္ (ခ) ဆိုတာ ရိွမေနပါဘူး” ဟု တယ္ရီက ဆိုသည္။

ကင္ႏွင့္ ထိပ္သီးအတြက္ ျပင္ဆင္မႈမ်ားအား အၿပီးသတ္ေနခ်ိန္ ထရန္႔က အေကာင္းျမင္မႈရွိေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကား

ဇြန္ ၁၁ ရက္က ဆိုးလ္ၿမိဳ႕ရိွ ဘူတာ႐ံုတစ္႐ုံတြင္ ထရန္႔ႏွင့္ ကင္တို႔၏ သတင္းထုတ္လႊင့္ေနစဥ္ (Photo: AFP)

ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ အေမရိကန္ၾကား သမိုင္း၀င္ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းအား က်င္းပရန္ အလြန္အမင္း နီးကပ္လာခ်ိန္၌ သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ေကာင္းမြန္သည့္ရလဒ္ ထြက္လာလိမ့္မည္ဟု ခန္႔မွန္းထားေၾကာင္း ေျပာခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ထရန္႔က ဇြန္ ၁၂ ရက္ အစည္းအေ၀းသည္ အလြန္စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းလိမ့္မည္ ဟုလည္းဆိုသည္။ ထိုစဥ္ ကင္ဂ်ဳံအြန္မွာမူ ဇြန္ ၁၁ ရက္ တစ္ေန႔လံုး လူျမင္ကြင္းမွ ေပ်ာက္ေနခဲ့သည္။

ဇြန္ ၁၂ ရက္ နံနက္ ၉ နာရီတြင္ စတင္မည့္ ထိပ္သီးေတြ႕ဆံုမႈ၏ အစီအစဥ္အရ ထရန္႔ ႏွင့္ ကင္တို႔သည္ စကားျပန္မ်ားႏွင့္အတူ ႏွစ္ဦးတည္း ႏွစ္နာရီေက်ာ္ၾကာ ေဆြးေႏြးၾကမည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္မွ ၎တို႔၏ အၾကံေပးမ်ားအား ေဆြးေႏြးပြဲသို႔ ၀င္လာခြင့္ျပဳမည္ ျဖစ္သည္ဟု အေမရိကန္ တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သမၼတ ထရန္႔သည္ ဇြန္ ၁၁ ရက္က စင္ကာပူ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ လီရွန္လြန္းႏွင့္ Istana (အစိုးရ႐ံုး) တြင္ ေန႔လယ္စာ စားရင္း ေတြ႕ဆံုခဲ့သည္။ ထိုသို႔ေတြ႕ဆံုစဥ္ “ကြၽန္ေတာ္တို႔ေတာ့ မနက္ျဖန္က်ရင္ အရမ္း စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတဲ့ အစည္းအေ၀းတစ္ခုနဲ႔ ၾကံဳရေတာ့မယ္။ ကိစၥေတြဟာ အလြန္ကို ေခ်ာေခ်ာေမာေမာ ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္” ဟု ထရန္႔က လီကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အေစာပိုင္းကလည္း ထရန္႔သည္ “ေလထုထဲ၌ စိတ္လႈပ္ရွားမႈမ်ား ျပည့္ေနသည္”ဟု ေရးသားခဲ့ေသးသည္။

ထိုစဥ္ အေမရိကန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယား အစိုးရအရာရွိမ်ားသည္ Ritz-Carlton ဟိုတယ္တြင္ ေခါင္းခ်င္း႐ိုက္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားသည္ ထရန္႔ႏွင့္ကင္တို႔ ၿပီးေျမာက္ေအာင္ ေဆြးေႏြးသင့္သည့္ အထူးအခ်က္မ်ားကို အႏွစ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကၿပီး အဓိက ကိစၥရပ္မ်ားအား မည္သို႔ ေျဖရွင္းမည္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ဇာတ္ညႊန္းမ်ားစြာကိုလည္း ထုတ္ခဲ့ၾကသည္။

ယင္းေတြ႕ဆံုမႈမ်ားသည္ ဆက္ဆံေရး ေပ်ာ့ေပ်ာင္းလာသည့္ လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ၾကေသာ္လည္း တစ္ဖက္တြင္လည္း တင္းမာမႈတို႔၏ အရိပ္အေယာင္အျဖစ္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ မည္သည့္ အေမရိကန္-ေျမာက္ကိုရီးယား အစည္းအေ၀းတြင္မဆို ပါ၀င္မည့္ အေမရိကန္ ၀န္ထမ္းမ်ားအားလံုးကို အလြန္ေစ့စပ္စြာ စစ္ေဆးၿပီး သူလွ်ဳိ ဟုတ္ မဟုတ္ မည္ကဲ့သို႔ ေသခ်ာေစႏိုင္မည့္ အေၾကာင္းမ်ားကို ေမးျမန္းခဲ့သည္ဟု သိရသည္။

ထရန္႔ႏွင့္ ကင္ႏွစ္ဦးစလံုးသည္ ဇြန္ ၁၀ ရက္က စင္ကာပူသို႔ ေရာက္လာၾကၿပီး လံုျခံဳေရး ထူထပ္စြာခ်ထားေသာ ဇိမ္ခံဟိုတယ္ႀကီးမ်ား (အခ်င္းခ်င္း တစ္မိုင္ခန္႔ေ၀းကြာ) တြင္ တည္းခိုခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ထရန္႔မွာမူ ရွန္ဂရီလာဟိုတယ္တြင္ တည္းခိုၿပီး ကင္က St.Regis ဟိုတယ္တြင္ တည္းခိုသည္။ “ ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုၾကားက သမိုင္း၀င္ အစည္းအေ၀းကို ကမၻာတစ္၀န္းလံုးက ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကပါတယ္” ဟု ထရန္႔ က လီရွန္လြန္းကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးမွ ပံုမွန္ဆက္ဆံေရး ထူေထာင္ျခင္းအထိ စင္ကာပူထိပ္သီး၌ ပါ၀င္မည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ား

■ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရး – ယင္းသည္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲ၏ အဓိက အေၾကာင္းအရာ ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္က ေျမာက္ကိုရီးယားအား အလံုးစံုယံုၾကည္ရၿပီး ေနာက္ျပန္ မလွည့္ႏိုင္သည့္ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းမႈကို လုပ္ေဆာင္ရန္ ေတာင္းဆိုေနျခင္း ျဖစ္သည္။ ေျမာက္ကိုရီးယားကမူ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယား ကင္းစင္ေစရမည္ဟု အႀကိမ္ႀကိမ္ေျပာေနေသာ္လည္း ကင္ဂ်ံဳအြန္ဘက္က လိုက္ေလ်ာမည္ဟု ဆံုးျဖတ္ထားသည္မွာ မည္သည့္ကိစၥ ျဖစ္ေၾကာင္းကို ယခုတိုင္ ေရေရရာရာ မသိရေသးေပ။

■ ကိုရီးယားစစ္ပြဲ အဆံုးသတ္ေရး – ဇြန္ ၁၂ ရက္ ထိပ္သီးတြင္ ေနာက္ထပ္ ျဖစ္ေျမာက္ႏိုင္ေျခရွိသည့္ သေဘာတူညီခ်က္ တစ္ခုမွာ ကိုရီးယားစစ္ပြဲ အဆံုးသတ္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျဖစ္သည္။ “ကြၽန္ေတာ္တို႔ သေဘာတူညီခ်က္ တစ္ခုကို ေသခ်ာေပါက္ ရရွိမွာပါ။ ထူးေတာ့ ထူးဆန္းေပမယ့္ ဒါဟာ လြယ္ကူတဲ့ အပိုင္းတစ္ခု ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္” ဟု ထရန္႔က ထိုကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ကိုရီးယားစစ္ပြဲ အဆံုးသတ္ရန္ အျပည့္အ၀ သေဘာတူညီခ်က္ရရွိေရးမွာမူ ပိုမို႐ႈပ္ေထြးၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားဘက္မွ ၀င္တိုက္ေပးခဲ့သည့္အျပင္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးတြင္ ၀င္ေရာက္ လက္မွတ္ထိုးေပးခဲ့ေသာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပါ ပါ၀င္ရန္ လိုအပ္သည္။

■ ဆက္ဆံေရး ပံုမွန္ျဖစ္လာေစေရး- ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ ၾကာေအာင္ ရန္ဘက္မ်ား ျဖစ္ခဲ့ၾကသည့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကားတြင္ ဆက္ဆံေရး ပံုမွန္ျဖစ္လာႏိုင္ၿပီး ကင္အား အိမ္ျဖဴေတာ္သို႔ ဖိတ္ေခၚေရးအတြက္ပါ ထရန္႔က ထိပ္သီးအစည္းအေ၀း မတုိင္မီ မက္လံုးေပးထားခဲ့သည္။

■ လူ႕အခြင့္အေရး – ေနာက္ထပ္ ေမးခြန္းတစ္ခုမွာမူ ထရန္႔သည္ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥကို ယခုထိပ္သီးတြင္ ေဆြးေႏြးျခင္း ရွိ မရွိ ျဖစ္သည္။ “ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ အျခားႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးမႈေတြ တိုးျမႇင့္လုပ္ေဆာင္ လာတာဟာ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ေျခလွမ္းတစ္ခုပါ။ ဒါေပမဲ့ ကင္ဂ်ဳံအြန္ဟာ ကမၻာေပၚမွာ ဖိႏွိပ္မႈအႀကီးဆံုး စနစ္တစ္ခုကို ဦးေဆာင္ေနတယ္ ဆိုတာလည္း ကမၻာက သတိရဖို႔ လိုပါတယ္” ဟု လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္သည့္အဖြဲ႕၏ အာရွဆိုင္ရာ ဒါ႐ိုက္တာျဖစ္သူ ဘရတ္အဒမ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

■ လံုျခံဳေရး – ေျမာက္ကိုရီးယားဘက္မွ အဓိက စိုးရိမ္မႈမွာမူ ၎တို႔အစိုးရ ဆက္လက္ ရပ္တည္ႏိုင္ျခင္း ရွိ မရွိ ျဖစ္သည္။ ကနဦးက ထရန္႔၏ ရန္လိုေသာ အမ်ဳိးသားလံုျခံဳေရး အၾကံေပး ဂြၽန္ဘိုတန္က ေျမာက္ကိုရီးယားကို လစ္ဗ်ားႏွင့္ ခိုင္းႏႈိင္းေျပာခဲ့သျဖင့္ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းမွာ လမ္းလြဲလုနီးပါး ျဖစ္ခဲ့ရေသးသည္။ သို႔ေသာ္ ထရန္႔သည္ ေျမာက္ကိုရီးယားတြင္ အစိုးရအေျပာင္းအလဲ မလုပ္ဟု ကတိေပးထားၿပီး ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မိုက္ပြန္ပီယိုမွာမူ ေျမာက္ကိုရီးယားကို လံုျခံဳေရး အာမခံမ်ားပင္ ေပးႏိုင္မည္ဟု ပိုပိုသာသာ ကတိေပးထားသည္။ Ref:AFP/AP

ေျမာက္ကုိရီးယား၏ မည္သည့္ရန္စမႈကုိမဆို တံု႔ျပန္ရန္ အသင့္ရွိေနဟု ပင္တဂြန္ ထုတ္ျပန္

ေမ ၂၄ ရက္က ေျမာက္ကိုရီးယားတြင္ ပန္ဂ်ီရီႏ်ဴကလီးယား စမ္းသပ္သည့္ ေနရာအား ဖ်က္ဆီးေနမႈကို ျပည္ပမီဒီယာမ်ားက မွတ္တမ္းတင္ေနစဥ္ (Photo – AFP)

ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံ အြန္ႏွင့္ ထိပ္သီးျပဳလုပ္ရန္ အစီအစဥ္အား အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ဖ်က္သိမ္းခဲ့ၿပီးေနာက္ ပင္တဂြန္သည္ ေျမာက္ကိုရီးယားထံမွ မည္သည့္ရန္စမႈကိုမဆို တံု႔ျပန္ရန္ အသင့္ရွိေနေၾကာင္း တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦး က ေမ ၂၄ ရက္တြင္ သတိေပးခဲ့သည္။

“ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ေတြ လက္ေ၀ွ႔ႀကိဳး၀ိုင္းထဲမွာ ေရာက္ေနပါၿပီ။ တံု႔ျပန္ဖို႔ အသင့္ရွိေနပါၿပီ” ဟု အေမရိကန္စစ္ဘက္၏ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္မ်ားအဖဲြ႕ ဒါ႐ိုက္တာ ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ကင္နက္မက္ကင္ဇီးက သတင္းေထာက္မ်ားအား ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “လာမယ့္ရက္ေတြမွာ ဘာေတြျဖစ္လာမလဲ ၾကည့္ရမယ္။ (ေျမာက္ကိုရီးယားထံကေန) ဘယ္လို ရန္စတဲ့လုပ္ရပ္ေတြ ျဖစ္လာပါေစ ေဒသတြင္းမွာရွိတဲ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕မဟာမိတ္ေတြ၊ မိတ္ဖက္ေတြနဲ႔  သေဘာတူညီခ်က္ယူထားတဲ့အတုိင္း အတိအက် တံု႔ျပန္သြားဖို႔ အသင့္ရွိပါတယ္” ဟု ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး ဂ်င္မာတစ္ကလည္း ေမ ၂၄ အေစာပိုင္းတြင္ သမၼတထရန္႔ ႏွင့္ ဖုန္းျဖင့္စကားေျပာခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းသည္ ကင္ႏွင့္ထိပ္သီးအား ဖ်က္သိမ္းရန္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္မႈ၏ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း သို႔မဟုတ္ သတင္းေပး႐ံုသက္သက္ ဟုတ္၊ မဟုတ္ကိုမူ တာ၀န္ရွိသူမ်ားက မေျပာၾကားခဲ့ေပ။ ေျမာက္ကုိရီးယားအား ျပင္းထန္ေသာ ပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈ၊ သံတမန္ေရးရာ ဖိအားေပးမႈ၊ စစ္ဘက္ အသင့္ျပင္ထားမႈတုိ႔ ပါ၀င္သည့္ ဖိအားအျမင့္ဆံုးေပးသည့္ အစီအစဥ္မ်ားတြင္ ပင္တဂြန္က အစိတ္အပိုင္းအျဖစ္ ပါ၀င္ေၾကာင္း ပင္တဂြန္ေျပာခြင့္ ရပုဂိၢဳလ္ ဒါနာ၀ိႈက္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“ကြၽန္မတုိ႔ေတြ ဒီညမွာ တုိက္မယ္ဆုိရင္ အဆင္သင့္ပါပဲ” ဟု မက္ကင္ဇီးႏွင့္ပူးတဲြ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြတြင္ ၀ိႈက္က ေျပာၾကားခ့ဲသည္။ ပင္တဂြန္သည္ ေျမာက္ကုိရီးယားအား ႏိုးႏိုးၾကားၾကား ေစာင့္ၾကည့္မႈကို  အျမင့္ဆံုးအေနအထား၌ ထိန္းသိမ္းထားဆဲျဖစ္ေၾကာင္း မက္ကက္ဇီးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကင္သုိ႔ လိပ္မူထားေသာစာတစ္ေစာင္တြင္ ထရန္႔က စင္ကာပူ၌ ဇြန္ ၁၂ ရက္တြင္ က်င္းပရန္ စီစဥ္ထားသည့္ အလြန္အမင္းအေရးပါေသာ ထိပ္သီးကို ဖ်က္သိမ္းမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့သည္။ ထိုစာတြင္ အေမရိက၏ လြန္ကဲၿပီး စြမ္းအားႀကီးမားေသာ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းရည္မ်ားကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားရာ ယင္းထိပ္သီးအား ျပဳလုပ္ရန္ လက္ခံခဲ့ေၾကာင္း ၎ကေၾကညာခဲ့သည့္ အခ်ိန္အထိ ထရန္႔၏ ,၀ိေသသမ်ားျဖစ္သည့္ ရန္လိုေသာ ေလလံုးထြားမႈမ်ားသို႔ ႐ုတ္တရက္ ျပန္ေျပာင္းသြားမႈလည္း ျဖစ္သည္။

ႏုိင္ငံမ်ားအၾကား ခဏတာ ဆက္ဆံေရး ျပန္လည္ေပ်ာ့ေပ်ာင္းခဲ့သည့္ ကာလအတြင္း ပင္တဂြန္သည္ ၎၏စစ္ဘက္ဆုိင္ရာကို မည္သည့္အေျပာင္းအလဲမွ မလုပ္ခဲ့ေၾကာင္း မက္ကင္ဇီးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထိပ္သီးျဖစ္ေပၚေတာ့မည္ဟု သတင္းစတင္ ထြက္ေပၚလာမႈမွသည္ ယခုကဲ့သို႔ အဆံုးသတ္သြားသည့္အခ်ိန္အထိ စစ္ဘက္ဆုိင္ရာကို ျမႇင့္တင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းတုိ႔ မရွိခဲ့ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အေမရိကန္သည္ ေတာင္ကိုရီးယားတြင္ တပ္ဖဲြ႕၀င္ ၂၈၅၀၀ ခန္႔ကို တပ္စဲြထားၿပီး ၎တုိ႔ ႏွစ္ႏုိင္ငံစစ္တပ္မ်ားသည္ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္တြင္ ပူးတဲြစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ပံုမွန္ျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည္။ အေမရိကန္သည္ ေျမာက္ကုိရီးယားမွ ပစ္ခတ္လိုက္ေသာ မည္သည့္ဒံုးမ်ားကိုမဆို ပစ္ခ်ႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္၍ အဆင့္ျမင့္ဒံုးခြင္းစနစ္ THAAD ကိုလည္း ေတာင္ကိုရီးယားတြင္ ခ်ထားခဲ့သည္။

Ref ;AFP

ကိုရီးယားႏွစ္ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ားက ထိပ္သီးမတုိင္မီ စစ္ဘက္နယ္နိမိတ္ပိုင္းျခားမ်ဥ္းတြင္ ေတြ႕ဆံုမည္

ဧၿပီ ၂၆ ရက္က ကိုရီးယားႏွစ္ႏုိင္ငံအၾကား စစ္မဲ့ဇုန္ရွိ ပန္မန္ဂြၽန္ရြာ တစ္ဖက္တစ္ခ်က္တြင္ ေစာင့္ၾကပ္ေနေသာ ေတာင္ႏွင့္ေျမာက္ကိုရီးယားစစ္သားမ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ေတာင္ကိုရီးယားသမၼတမြန္းေဂ်အင္း ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔သည္ ဧၿပီ ၂၇ ရက္တြင္ ကိုရီးယား ထိပ္သီးမက်င္းပမီ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္အား ပိုင္းျခားထားေသာ စစ္ဘက္နယ္နိမိတ္ပိုင္းျခားမ်ဥ္းတြင္ ေတြ႕ဆံုၾကမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေတာင္ကိုရီးယားသမၼတ၏ အတြင္း၀န္ခ်ဳပ္ အင္ဂ်ဳံဆြက္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ စစ္မဲ့ဇုန္ရွိ ကိုရီးယားႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား နယ္စပ္၏ အမွတ္အသားျဖစ္ေသာ ကြန္ကရိအတံုးမ်ား ရွိသည့္ေနရာတြင္ မြန္းက ကင္ကို လက္ခံေတြ႕ ဆံုမည္ျဖစ္သည္။

ကင္က ယင္းမ်ဥ္းအား ေက်ာ္လိုက္လွ်င္ ၿပီးခဲ့ေသာ ၆၅ ႏွစ္ခန္႔က အဆံုးသတ္ခဲ့ေသာ ကိုရီးယားစစ္ပဲြအၿပီး ေတာင္ကိုရီးယားကို ေျခခ်သည့္ ပထမဆံုးေျမာက္ကုိရီးယားေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာမည္ျဖစ္သည္။ ၂၀၀၀ ျပည့္ ႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္တုိ႔တြင္ ျပံဳယမ္း၌ ကိုရီး ယား ႏွစ္ႏုိင္ငံထိပ္သီးမ်ားကို က်င္းပခဲ့ၿပီးေနာက္ ထိုထိပ္သီးသည္ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား သံုးႀကိမ္ေျမာက္ထိပ္သီးျဖစ္လာမည္ျဖစ္သည္။ ယင္းထိပ္သီးတြင္ ေျမာက္ကုိရီးယား၏ႏ်ဴ ကလီးယား လက္နက္အစီအစဥ္သည္ အဓိက ေဆြးေႏြးစရာျဖစ္လာမည္ျဖစ္သည္။

ေျမာက္ကုိရီးယား၏နည္းပညာဆုိင္ရာ တိုးတက္မႈမ်ားေၾကာင့္ လာမည့္ထိပ္သီးတြင္ အေပးအယူျပဳလုပ္မႈမ်ားသည္ ၁၉၉၀ ျပည့္ လြန္ႏွစ္မ်ားႏွင့္ ၂၀၀၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္ အေစာ ပိုင္းႏွစ္မ်ားတြင္ ရရွိခဲ့ေသာ ႏ်ဴကလီးယား  ဖ်က္သိမ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္မ်ားႏွင့္ သေဘာသဘာ၀သည္ အေျခခံအားျဖင့္ ကဲြျပားလိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ႏ်ဴကလီးယားဖ်က္သိမ္းရန္ ေျမာက္ကုိရီးယား၏ဆႏၵရွိမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးက မည္သည့္အဆင့္အထိ သေဘာတူညီခ်က္ရရွိမည့္ ကိစၥသည္ အခက္ခဲဆံုးအပိုင္းျဖစ္ေၾကာင္း အင္ဂ်ဳံဆြက္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အတိတ္ကာလတြင္ ေျမာက္ကုိရီးယားက ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယား ကင္းစင္ေရအတြက္ ေထာက္ခံၿပီး အျပန္အလွန္အားျဖင့္ ေတာင္ကုိရီးယားမွ အေမရိကန္တပ္ဖဲြ႕မ်ားကို ႐ုပ္သိမ္းေပးရန္၊ အေမရိကန္ က ေတာင္ကိုရီးယားအား  ႏ်ဴကလီးယား တုိက္ခုိက္ခံရမႈမွ အကာအကြယ္ေပးမႈကို အဆံုးသတ္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။ အေမရိကန္သမၼတေဒၚနယ္ထရန္႔က ေျမာက္ကုိရီးယားအား  ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ားစြန္႔လႊတ္ရန္ ေတာင္းဆိုထားၿပီး ေျမာက္ကုိရီးယားအေနျဖင့္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ား စြန္႔လႊတ္မႈကို အၿပီးအျပတ္ႏွင့္ ျပန္လည္ ေျပာင္းလဲ၍ မရႏိုင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရန္ ၀ါရွင္တန္က ဖိအားေပးေနသည္။

၁၉၅၀-၅၃ ကိုရီးယားစစ္ပဲြအား တရား၀င္အဆံုးသတ္သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသေဘာ တူညီခ်က္ရရွိေအာင္ ႀကိဳးပမ္းရန္စိတ္ကူးကို ေတာင္ကုိရီးယားက မၾကာေသးမီရက္မ်ားက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ စစ္ပဲြအတြင္း ကဲြကြာခဲ့သည့္မိသားစုမ်ား ျပန္လည္ေပါင္းစည္းေရး ကိစၥကိုလည္း ထိုထိပ္သီးတြင္ ေဆြးေႏြးႏိုင္သည္။ ထို႔ျပင္ ေျမာက္ကုိရီးယားေအးဂ်င့္မ်ား၏ ျပန္ေပးဆဲြခံခဲ့ရေသာ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံသားမ်ား၏အေရးကိုလည္း ေဆြးေႏြးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း မြန္းက ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ရွင္ဇိုအာေဘးကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဧၿပီ ၂၇ ရက္ ထိပ္ သီးသို႔ ေျမာက္ကုိရီးယားဘက္မွ ေခါင္းေဆာင္ကင္ႏွင့္အတူ ၎၏အနီးကပ္အၾကံေပးျဖစ္ေသာ ညီမျဖစ္သူ ကင္ယိုဂ်ဳံ၊ ေျမာက္ကိုရီးယား၏႐ုပ္ျပေခါင္းေဆာင္ ကင္ယံုနမ္၊ ႏိုင္ငံျခားေရးႏွင့္ ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီးမ်ားလည္း တက္ေရာက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။