ပူးတဲြစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ထရန္႔ ရပ္ဆိုင္းလိုက္မႈက ကိုရီးယားတြင္ မဟာမိတ္ကာကြယ္ေရးကို အားနည္းသြားေစႏိုင္

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၆ ရက္က ပိုဟန္ၿမိဳ႕တြင္ ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈ၌ ေတာင္ကိုရီးယားႏွင့္ အေမရိကန္ တပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားကိုိ ေတြ႕ရစဥ္ (Photo : AP)

ေတာင္ကုိရီးယားတြင္ အေမရိကန္၏ ပူးတဲြစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ရပ္ဆုိင္းရန္ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မႈသည္ ရပ္ဆိုင္းထားသည့္ အခ်ိန္ကာလ ၾကာျမင့္မႈႏွင့္ အတုိင္းအတာကို မူတည္၍ မဟာမိတ္မ်ား၏ ကာကြယ္ေရးကို အားနည္းသြားေစႏိုင္ေၾကာင္း ေလ့လာသူမ်ားက သံုးသပ္ခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ သံတမန္ေရးရာ ထိခိုက္မႈ အလားအလာမွာ ပိုမိုႀကီးမားႏုိင္ေၾကာင္း ၎တုိ႔က သတိေပးခဲ့ၾကသည္။

ထရန္႔ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔အၾကား သမိုင္း၀င္ ထိပ္သီးရလဒ္အတြက္  စည္းလံုးညီညြတ္မႈကို အေမရိကန္၊ ေတာင္ကုိရီးယားႏွင့္ ဂ်ပန္တုိ႔က ဇြန္ ၁၄ ရက္တြင္ ျပသခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ထရန္႔က ထိုရပ္ဆိုင္းမည့္ကိစၥအား အာရွမဟာမိတ္မ်ားအျပင္ ပင္တဂြန္ကိုပါ ႀကိဳတင္အသိေပးရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့မႈကို တုန္လႈပ္မိခဲ့ေၾကာင္း အေမရိကန္-အာရ ွမူ၀ါဒေရးရာ အေတြ႕အၾကံဳမ်ားရွိေသာ တာ၀န္ရွိသူေဟာင္းမ်ားႏွင့္ ေလ့လာသူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထိုစစ္ေရး ေလ့က်င့္မႈမ်ားသည္ အဟန္႔အတားမ်ား ျဖစ္သျဖင့္ အလြန္အမင္း အေရးပါေၾကာင္း၊ ကင္ႏွင့္ေဆြးေႏြးရန္ ထရန္႔၏ ဆႏၵရွိမႈကို ႀကိဳဆိုေသာ္လည္း ထိုဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ ပင္တဂြန္အတြက္ ႐ႈပ္ေထြးမႈ ျဖစ္ေပၚေစမႈကို သမၼတက ေလွ်ာ့တြက္ခဲ့မႈအတြက္ စုိးရိမ္မိေၾကာင္း သမၼတေဟာင္း ဘာရက္အိုဘားမား အစိုးရလက္ထက္ ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး ခ်က္ေဟဂယ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

နည္းဗ်ဴဟာမ်ား၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားႏွင့္ အစီအစဥ္မ်ားအား အဆင့္ဆင့္ေျပာင္းလဲႏုိင္ရန္ ရည္ရြယ္ေသာ ႀကီးမားေသာ ပူးတဲြစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားသည္ မဟာမိတ္မ်ားအၾကား စည္းလံုးညီညြတ္မႈကို ျပသျခင္းျဖစ္ၿပီး ရန္သူ၏ တုိက္ခုိက္မႈမ်ားအား ဟန္႔တားရန္ စိတ္ဓာတ္ေရးရာ စစ္ဆင္မႈ၏ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းျဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာသူမ်ားက ဆိုခဲ့သည္။

၁၉၅၃ ခုႏွစ္တြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္ျဖင့္ မဟုတ္ဘဲ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးျဖင့္ ရပ္ဆုိင္းခဲ့သည့္ ကိုရီးယားစစ္ပဲြအၿပီးတြင္ အေမရိကန္က ေတာင္ကိုရီးယား၌ တုိက္ခုိက္ေရး တပ္ဖဲြ႕၀င္မ်ားအား ခ်ထားခဲ့သည္။ ေတာင္ကိုရီးယားႏွင့္ ပူးတဲြျပဳလုပ္သည့္ ေနာက္ထပ္ ထင္ရွားေသာ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈျဖစ္ေသာ Ulchi Freedom Guardian ကို ၿပီးခဲ့ေသာႏွစ္ ၾသဂုတ္တြင္ ၁၁ ရက္ၾကာ ျပလုပ္ခဲ့ၿပီး အေမရိကန္ တပ္ဖဲြ႕၀င္ ၁၇၀၀၀ ခန္႔ ပါ၀င္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ထိုစစ္ေရး ေလ့က်င့္မႈမ်ားသည္ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ မည္သည့္ ရန္စမႈကိုမဆို တန္ျပန္ရန္ အေမရိကန္ႏွင့္ ေတာင္ကုိရီးယား၏ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားမႈကို ျပသသည့္ ကာကြယ္ေရးဆုိင္ရာ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ားသာ ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္က အခုိင္အမာ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထရန္႔က ထိုစစ္ေရး ေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ရပ္ဆုိင္းမည္ဟု ေၾကညာခဲ့ခ်ိန္တြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ တ႐ုတ္တုိ႔က သံုးႏႈန္းေလ့ရွိသည့္ “ရန္စေသာ” ႏွင့္ “စစ္ပဲြသ႐ုပ္ေဖာ္ ေလ့က်င့္မႈမ်ား” ဟု သံုးႏႈန္းခဲ့သည္။

ထုိ႔ျပင္ ကုန္က်စရိတ္ျမင့္မားမႈက အဓိက ပူးတဲြစစ္ေရး ေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ရပ္ဆုိင္းရျခင္း၏ အေၾကာင္းရင္း တစ္ခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈ အားလံုးတြင္ အေမရိကန္ ပါ၀င္မႈအတြက္ ကုန္က်စရိတ္က်ခံသည့္ ပင္တဂြန္က မည္မွ်ကုန္က်ေၾကာင္း မထုတ္ျပန္ခဲ့ေပ။

အေသးစား စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈ တစ္ခုအတြက္ ေဒၚလာႏွစ္သန္းခန္႔ ကုန္က်ၿပီး အႀကီးစား စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈ အတြက္ ေဒၚလာ ၁၅ သန္းခန္႔ ကုန္က်ေၾကာင္း ယခင္က ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္မႈရွိခဲ့ၿပီး ယခုအခါ အသံုးစရိတ္ ေဒၚလာဘီလ်ံ ၇၀၀ ေက်ာ္ေနေသာ ပင္တဂြန္အတြက္ ထိုကုန္က်စရိတ္သည္ မဆိုစေလာက္ ပမာဏသာ ျဖစ္ေနသည္။

စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ရပ္ဆိုင္းမည့္ အေၾကာင္းကို မဟာမိတ္ ေတာင္ကိုရီးယားႏွင့္ ဂ်ပန္တို႔အား ႀကိဳတင္အသိေပးရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့မႈႏွင့္ ကုန္က်စရိတ္ကို အာ႐ံုစိုက္မႈတုိ႔က ထိခိုက္ဆံုး႐ံႈးႏုိင္ေျခအား သံုးဆႀကီးမားေစႏိုင္ေၾကာင္း သမၼတေဟာင္း ေဂ်ာ့ဒဗလ်ဴဘုရွ္ အစုိးရလက္ထက္ အမ်ဳိးသားလံုျခံဳေရး ေကာင္စီမွ အာရွဒါ႐ိုက္တာ မိုက္ကယ္ဂရင္းက သံုးသပ္ခဲ့သည္။

ေျမာက္ကုိရီးယားသည္ ႏ်ဴကလီးယား ၿခိမ္းေျခာက္မႈ မဟုတ္ေတာ့ေၾကာင္း ထရန္႔က Twitter တြင္ ထုတ္ျပန္မႈကိုလည္း အၿငိမ္းစား အေမရိကန္ေရတပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္း ဟာရီဟားရစ္က လက္မခံခဲ့ေပ။ သို႔ေသာ္ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ရပ္ဆုိင္းျခင္းသည္ ကင္ဂ်ဳံအြန္အစိုးရႏွင့္ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းရန္အတြက္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား တုိးတက္ေစရန္အတြက္ အသက္႐ွဴေပါက္ ေပးလိုက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ေတာင္ကုိရီးယားဆိုင္ရာ အေမရိကန္ သံအမတ္အျဖစ္ အတည္ျပဳရန္ အထက္လႊတ္ေတာ္ ၾကားနာမႈ၌ ဟားရစ္က ရွင္းလင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ရပ္ဆိုင္းျခင္းကုိ တစ္ဖက္သတ္ မဆံုးျဖတ္သင့္ေၾကာင္း ၎ကဆုိခဲ့သည္။

အေမရိကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္ လက္နက္ကိုင္ေရးရာ ေကာ္မတီဥကၠ႒ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဂြၽန္မက္ကိန္းကလည္း ပူးတဲြစစ္ေရး ေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ရပ္ဆုိင္းမႈသည္ မွားယြင္းမႈ၊ ဆုိးရြားေသာ ညိႇႏိႈင္းေဆြးေႏြးမႈဆုိင္ရာ နည္းဗ်ဴဟာႏွင့္ အေမရိကန္လံုျခံဳေရးကို အားေလ်ာ့ေစမႈျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဆိုးလ္တြင္ ေတာင္ကိုရီးယား၊ ဂ်ပန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ပူးတဲြသတင္းစာ ရွင္းလင္းပဲြတြင္ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မုိက္ပြန္ပီယိုက ေျမာက္ကိုရီးယား ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရး ေအာင္ျမင္ရန္မွာ မဟာမိတ္မ်ားအၾကား အနီးကပ္ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈက အလြန္အမင္း အေရးပါမည္ ျဖစ္ေၾကာင္းသာ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေျမာက္ကုိရီးယားႏွင့္ ညိႇႏိႈင္းေဆြးေႏြးမႈမ်ားသည္ အျပဳသေဘာ ေဆာင္ေနသေရြ႕ ယံုၾကည္မႈျပသမႈအျဖစ္ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားကို ရပ္ဆုိင္းထားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ပံုမွန္ျပဳလုပ္ေနက် အသင့္ျဖစ္ေစရန္ ေလ့က်င့္မႈ၊ ဖလွယ္မႈမ်ားကို ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း အိမ္ျဖဴေတာ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ပင္တဂြန္ကမူ Ulchi Freedom Guardian စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈအား ဖ်က္သိမ္း သို႔မဟုတ္ ေရႊ႕ဆိုင္းမႈ လုပ္၊ မလုပ္ကိုမူ အတည္မျပဳေသးေပ။

ေနာက္ဆံုးတြင္ ေတာင္ကိုရီးယားရွိ အေမရိကန္တပ္ဖဲြ႕၀င္ အားလံုးကို ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းႏိုင္ေၾကာင္း ထရန္႔၏ ေျပာၾကားထားမႈကလည္း အေမရိကန္၏ တည္ၾကည္ခုိင္မာမႈကို ဆိုးလ္ႏွင့္ တုိက်ဳိတုိ႔က သံသယ ၀င္ေစမည္ဟု ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အထိ ပင္တဂြန္၏ မူ၀ါဒဆိုင္ရာ ထိပ္တန္းတာ၀န္ရွိအျဖစ္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည့္ Christine Wormuth က သံုးသပ္ခဲ့သည္။

Ref : AFP

သမုိင္း၀င္ထိပ္သီးက ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ႏ်ဴကလီးယားၿခိမ္းေျခာက္မႈကို အဆံုးသတ္ခဲ့ဟု ထရန္႔ေျပာၾကား

ဇြန္ ၁၂ ရက္က စင္ကာပူတြင္ သမုိင္း၀င္ထိပ္သီး၌ အေမရိကန္သမၼတ ထရန္႔ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔ လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ေနၾကစဥ္ (Photo – AFP)

ေျမာက္ကုိရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္ႏွင့္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ သမိုင္း၀င္ထိပ္သီးက  ျပံဳယမ္း၏ ႏ်ဴကလီးယားၿခိမ္းေျခာက္မႈအား အဆံုးသတ္ခဲ့ၿပီး ကမၻာႀကီးသည္ ေဘးကင္းစြာ အိပ္စက္ႏုိင္ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ သမၼတေဒၚနယ္ထရန္႔က ၀ါရွင္တန္သို႔ျပန္ေရာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဇြန္ ၁၃ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “ေျမာက္ကိုရီးယားဆီကေန ႏ်ဴကလီးယားၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ မရွိေတာ့ဘူး” ဟု ထရန္႔က Twitter ၌ ေရးသားခဲ့သည္။

လူတိုင္းသည္ ၎တာ၀န္စတင္ထမ္း ေဆာင္ခဲ့သည့္ေန႔ကထက္ ပိုမိုေဘးကင္းသြားၿပီဟု ယူဆႏုိင္ေၾကာင္း၊ လူတုိင္းသည္ ယေန႔ည ေကာင္းမြန္စြာ အိပ္စက္ႏုိင္ၿပီျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေျမာက္ကိုရီးယားအာဏာရ အလုပ္သမားပါတီအာေဘာ္ေန႔စဥ္သတင္းစာ ႐ိုေဒါင္ရွင္မြန္ကလည္း သတင္းစာပံုမွန္စာမ်က္ႏွာ ေျခာက္မ်က္ႏွာအနက္ ေလးမ်က္ႏွာတြင္ ထိုထိပ္သီး၏ မွတ္တမ္းဓာတ္ပံု ၃၃ ပံုထက္မနည္းကို ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ဇြန္ ၁၂ ရက္တြင္ စင္ကာပူ၌ သမုိင္း၀င္ ထိပ္သီးက်င္းပစဥ္အတြင္း  ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးသည္ အျပန္အလွန္ဖိတ္ၾကားခဲ့ၾကၿပီး ႏွစ္ဦးစလံုးက ဖိတ္ၾကားမႈမ်ားကို လက္ခံခဲ့ေၾကာင္း ေျမာက္ကိုရီးယားအစိုးရမီဒီယာ (KCNA) က ဇြန္ ၁၃ ရက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ထိုထိပ္သီးသည္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ား ပိုင္ဆုိင္ထားေသာ စစ္ေအးကာလ ရန္ဘက္ႏွစ္ႏုိင္ငံအၾကား ဆက္ဆံေရး ဆုိးရြားေနမႈကို လံုးလံုးလ်ားလ်ား ေျပာင္းလဲမႈ၏ နိဒါန္းဟု KCNA က ဂုဏ္ျပဳေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ဇြန္ ၁၂ ရက္က ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ မၾကံဳစဖူး ေတြ႕ဆံုမႈတြင္ ကမၻာ့ၾသဇာအႀကီးဆံုး ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္က အာဏာရွင္မ်ဳိးဆက္၏ တတိယမ်ဳိးဆက္ေခါင္းေဆာင္အား ၎တုိ႔၏ ႏိုင္ငံအလံမ်ားေရွ႕တြင္ လက္ဆဲြ ႏႈတ္ဆက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ကင္က ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္တြင္ အလံုးစံု ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးကို ေဆာင္ရြက္သြားမည္ဟု ကတိျပဳခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းကတိျပဳမႈသည္ ေျမာက္ကိုရီးယားက ၎တုိ႔၏ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ားအား စိစစ္အတည္ျပဳႏုိင္ၿပီး ေနာက္ေၾကာင္းျပန္လွည့္၍မရေသာ နည္းလမ္းျဖင့္ စြန္႔လႊတ္ရမည္ဟု အေမရိကန္၏ ကာလရွည္ၾကာ ေတာင္းဆုိမႈကိုမူ မျပည့္မီခဲ့ေပ။

အထီးက်န္ႏုိင္ငံျဖစ္ၿပီး ပိတ္ဆုိ႔အေရး ယူမႈမ်ားစြာ ခ်မွတ္ခံထားရကာ ႏုိင္ငံတကာထံမွ တရား၀င္ျဖစ္မႈရရွိရန္ ကာလၾကာ ႀကိဳး ပမ္းေနေသာ ေျမာက္ကိုရီးယားအတြက္ ထိုထိပ္သီးသည္ အက်ဳိးအျမတ္ အလြန္အမင္း ရရွိခဲ့သည္။ ေျမာက္ကိုရီးယားအား က်ဴးေက်ာ္ ရန္ အစမ္းေလ့က်င့္မႈဟု ႐ႈတ္ခ်ၿပီး ထိုေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ရပ္ဆုိင္းရန္ ျပံဳယမ္းက ကာလရွည္ၾကာေတာင္းဆုိမႈျဖစ္ေသာ ေတာင္ကိုရီးယားႏွင့္ အေမရိကန္ၾကား ပူးတဲြစစ္ေရးေလ့ က်င့္မႈမ်ားကို အေမရိကန္က ရပ္ဆုိင္းသြားမည္ဟု ထရန္႔က ထိပ္သီးအၿပီး သတင္းစာရွင္း လင္းပြဲတြင္ ေၾကညာခဲ့သည္။

ႏ်ဴကလီးယားကိစၥမ်ားသည္ ေဆြးေႏြးစရာ မဟုတ္ေတာ့သည့္ အခ်ိန္ကာလေရာက္လွ်င္ ေျမာက္ကိုရီးယားအား ပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈမ်ား ႐ုပ္သိမ္းေပးရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိေၾကာင္း ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေျမာက္ကိုရီးယားက ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းမႈသည္ ႏွစ္ဖက္စလံုးက ရန္ျပဳမႈမွ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ အျပန္အလွန္နားလည္မႈမရွိေတာ့ျခင္းတုိ႔အေပၚ မူတည္ေနမည္ျဖစ္ေၾကာင္း KCNA က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

အတိတ္ကာလတြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ရရွိခဲ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္အမ်ားအျပားသည္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ပ်က္ျပားသြားခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ယခုထိပ္သီးမတုိင္မီ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ားက ထုိေဆြးေႏြးပြဲသည္ မည္မည္ရရ တုိးတက္မႈထက္ သတင္းေခါင္းစီးမ်ားတြင္ ပါ၀င္မႈကိုသာ အာ႐ံုစိုက္မည့္ အႏၲရာယ္ကို စိုးရိမ္ခဲ့ၾကသည္။ ထုိ႔ျပင္ ထိုထိပ္သီးသည္ ကင္ဂ်ဳံအြန္အား တရား၀င္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳလိုက္ျခင္းျဖစ္ၿပီး လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားအား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ က်ဴးလြန္ခဲ့သည့္ အစိုးရကို ဂုဏ္ျပဳလိုက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ေ၀ဖန္သူမ်ားက ေထာက္ျပခဲ့သည္။

Ref ;AFP

ထရန္႔ႏွင့္ ကင္တုိ႔၏ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းအတြက္ တုံ႔ျပန္မႈမ်ား

ဇြန္ ၁၂ ရက္က သမုိင္း၀င္ ထိပ္သီးတြင္ သေဘာတူညီခ်က္ လက္မွတ္ထုိးသည့္ အခမ္းအနား၌ အေမရိကန္သမၼတ ထရန္႔ႏွင့္ ေျမာက္ကုိရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔ကုိ ေတြ႕ရစဥ္ (Photo : AP)

စင္ကာပူ သေဘာတူညီခ်က္က ပထမေျခလွမ္းဟု အာေဘး ေျပာၾကား

စင္ကာပူတြင္ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔ႏွင့္ ေျမာက္ကုိရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔၏ သမုိင္း၀င္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲတြင္ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္သည္ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးအတြက္ ပထမအဆင့္ ေျခလွမ္းျဖစ္ေၾကာင္း ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ရွင္ဇုိအာေဘးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထုိ႔ျပင္ ေျမာက္ကုိရီးယား၏ ျပန္ေပးဆြဲ ခံခဲ့ရေသာ ဂ်ပန္တုိ႔၏ အေရးကုိလည္း ထရန္႔က ေဆြးေႏြးခဲ့ျခင္းအတြက္ ေက်နပ္ေၾကာင္း အာေဘးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထရန္႔ႏွင့္ ကင္တုိ႔ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္တြင္ စစ္ပြဲအတြင္း ေသဆုံးခဲ့သူမ်ားႏွင့္ စစ္အက်ဥ္းသားမ်ား၏ ႐ုပ္အေလာင္းမ်ား လႊဲေျပာင္းေပးေရးကုိ ရည္ညႊန္းခဲ့ေသာ္လည္း ေျမာက္ကိုရီးယားက ျပန္ေပးဆြဲခဲ့သူမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အထူးရည္ညႊန္းမႈ မပါ၀င္ခဲ့ေပ။ ျပန္ေပးဆြဲခံ ဓားစာခံမ်ားအေရးကုိ ျပံဳယမ္းႏွင့္ ေဆြးေႏြးရန္ ဂ်ပန္က အႀကိမ္ႀကိမ္ ေတာင္းဆုိထားသည္။ ယင္းအေရးကုိ ကင္ဂ်ဳံအြန္ႏွင့္ ေဆြးေႏြးခဲ့ေၾကာင္း ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲသည္ အေရးႀကီးေသာ ေျခလွမ္းဟု ဥေရာပသမဂၢ ခ်ီးက်ဴး

ထရန္႔ႏွင့္ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔အၾကား ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲသည္ အေရးႀကီးၿပီး လုိအပ္ေသာ ေျခလွမ္းတစ္ခု ျဖစ္ေၾကာင္း ဥေရာပသမဂၢက ခ်ီးက်ဴးခဲ့သည္။ ကုိရီးယားကြၽန္းဆြယ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယား ကင္းစင္ေရးႏွင့္ ကုိရီးယားႏွစ္ႏုိင္ငံ ဆက္ဆံေရး တုိးတက္ရန္အတြက္ အျပဳသေဘာေဆာင္ေသာ တုိးတက္မႈမ်ားအေပၚ အေျခခံ တည္ေဆာက္ရန္ ယခုထိပ္သီးက အေရးႀကီးဟု ဥေရာပသမဂၢ၏ ႏုိင္ငံျခားေရး တာ၀န္ခံ ဖက္ဒရီဂါမုိဂီရီနီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ႏ်ဴထရန္႔-ကင္ ထိပ္သီးသည္ အျပဳသေဘာေဆာင္သည့္ ေျခလွမ္းဟု ႐ုရွားေျပာၾကား

ေဒၚနယ္ထရန္႔ႏွင့္ ကင္ဂ်ဳံအြန္တို႔၏ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲကို အျပဳသေဘာေဆာင္သည့္ ေျခလွမ္းတစ္ခုအျဖစ္ ႐ုရွားႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဆာေဂးလက္ေရာ့ဗ္က ႀကိဳဆိုခဲ့သည္။ “(ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းမွ သေဘာတူ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့တဲ့) အခ်က္အလက္ေတြကို ကြၽန္ေတာ္တို႔ အခုထက္ထိ မေတြ႕ရေသးဘူး။ ကြၽန္ေတာ့္အထင္ သူတို႔ထုတ္ျပန္မွာ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲ က်င္းပတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္တစ္ခုတည္းနဲ႔တင္ အျပဳသေဘာ ေဆာင္ေနပါၿပီ” ဟု လက္ေရာ့ဗ္က ေျပာခဲ့သည္။

ႏ်ဴလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရး အျပည့္အ၀ ေဆာင္ရြက္ရန္ တ႐ုတ္တုိက္တြန္း

အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ံဳအြန္ အၾကား ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲကို သမိုင္း၀င္ ေဆြးေႏြးပြဲအျဖစ္ တ႐ုတ္က  ဇြန္ ၁၂ ရက္တြင္ ခ်ီးက်ဴးခဲ့ၿပီး ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္ တင္းမာမႈမ်ားကို ေျပလည္ေစရန္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ အျပည့္အ၀ ဖ်က္သိမ္းရန္ တိုက္တြန္းခဲ့သည္။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အရ ေျမာက္ကိုရီးယားက ၎၏၀တၱရားမ်ားကို အျပည့္အ၀ လိုက္နာမည္ ဆိုပါက အေမရိကန္က အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို ေျဖေလ်ာ့ေပးေရးအတြက္ စဥ္းစားရန္လည္း ေပက်င္းက အဆိုျပဳခဲ့သည္။

ႏွစ္ႏိုင္ငံ ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးသည္ အတူတကြ ယွဥ္တြဲထိုင္ႏိုင္ၿပီး တန္းတူေဆြးေႏြးမႈ ရွိျခင္းသည္ အေရးပါၿပီး အျပဳသေဘာေဆာင္သည့္ အဓိပၸာယ္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ယင္းသည္ သမိုင္းသစ္တစ္ခုကို ဖန္တီးမႈျဖစ္ေၾကာင္း တ႐ုတ္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ၀မ္ယီက သတင္းေထာက္မ်ားကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref : AFP

သမုိင္း၀င္ထိပ္သီးအၿပီး ထရန္႔က ေတာင္ကုိရီးယားႏွင့္ ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈကုိ ရပ္ဆုိင္းမည္ဟု ေၾကညာ

ဇြန္ ၁၂ ရက္က သမုိင္း၀င္ထိပ္သီးအၿပီး အေမရိကန္သမၼတထရန္႔ႏွင့္ ေျမာက္ကုိရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔ လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ေနစဥ္ (Photo : AFP)

အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔ႏွင့္ ေျမာက္ကုိရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔သည္ ဇြန္ ၁၂ ရက္တြင္ စင္ကာပူ၌ သမုိင္း၀င္ထိပ္သီး က်င္းပခဲ့ၿပီးေနာက္ ထရန္႔က အေမရိကန္ႏွင့္ ေတာင္ကုိရီးယားအၾကား ပူးတြဲစစ္ေရး ေလ့က်င့္မႈမ်ားအား ရပ္ဆုိင္းသြားမည္ဟု ေၾကညာခဲ့သည္။ ၀ါရွင္တန္က ၎၏ ရန္ဘက္ ေျမာက္ကုိရီးယားအား လုံျခံဳေရးဆုိင္ရာ အာမခံခ်က္ ေပးသြားမည္ဟု ကတိျပဳခဲ့ခ်ိန္တြင္ ကုိရီးယားကြၽန္းဆြယ္၌ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးကုိ ေဆာင္ရြက္သြားရန္ ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးက ကတိျပဳခဲ့ၾကသည္။ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကုိ အလြန္႔အလြန္ လ်င္ျမန္စြာ စတင္ရန္ ေမွ်ာ္လင့္ထားသည္ဟု ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အေမရိကန္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မုိက္ပြန္ပီယုိႏွင့္ ေျမာက္ကုိရီးယား တာ၀န္ရွိသူမ်ားက ေနာက္ဆက္တြဲ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကုိ အျမန္ဆုံး ျပဳလုပ္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦး၏ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ထုိလုပ္ငန္းစဥ္အား စိစစ္အတည္ျပဳ ခံရမည္ျဖစ္ၿပီး စိစစ္အတည္ျပဳမႈတြင္ ေျမာက္ကုိရီးယားမွ လူအမ်ားအျပား ပါ၀င္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကင္ဂ်ဳံအြန္က ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးသည္ သမုိင္း၀င္ ေတြ႕ဆုံခဲ့ၾကၿပီး အတိတ္ကုိ ခ်န္ထားရစ္ရန္ ဆုံးျဖတ္ခဲ့ေၾကာင္း၊ ကမၻာႀကီးက ႀကီးမားေသာ အေျပာင္းအလဲ တစ္ရပ္ကုိ ျမင္ေတြ႕ရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေစာပုိင္းတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဒုံးပစ္လႊတ္ရန္အတြက္ အသုံးျပဳေသာ အင္ဂ်င္စမ္းသပ္သည့္ အဓိကေနရာ တစ္ခုကုိ ေျမာက္ကုိရီးယားက ဖ်က္ဆီးပစ္ေနသည္ဟု ကင္က ေျပာၾကားခဲ့ေၾကာင္း၊ သုိ႔ေသာ္ ျပံဳယမ္းကုိ ခ်မွတ္ထားေသာ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈမ်ားကုိ ယခုအခ်ိန္တြင္ ဆက္လက္ထားရွိဦးမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေတာင္ကုိရီးယားႏွင့္ ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ား ရပ္ဆုိင္းျခင္းျဖင့္ ၀ါရွင္တန္သည္ ကုန္က်မႈ အလြန္အမင္း သက္သာေစမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အနာဂတ္၌ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးမႈမ်ားသည္ ယခုပုံစံကဲ့သုိ႔ မျဖစ္လာသည့္အခ်ိန္ထိ ထုိရပ္ဆုိင္းမႈကုိ ျပင္ဆင္သြားမည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ထရန္႔က ကတိျပဳခဲ့သည္။

ထုိပူးတြဲေၾကညာခ်က္တြင္ စစ္ပြဲကာလက အက်ဥ္းသားမ်ား၏ ႐ုပ္အေလာင္း အၾကြင္းအက်န္မ်ားကုိ ျပန္လည္ ေဖာ္ထုတ္ရန္လည္း သေဘာတူခဲ့ၾကသည္။ ထရန္႔က ကင္ႏွင့္ အလြန္ထူးျခားေသာ ဆက္ႏႊယ္မႈ တည္ေဆာက္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး ေျမာက္ကုိရီးယားႏွင့္ ဆက္ဆံေရးသည္ အနာဂတ္တြင္ အလြန္အမင္း ကြဲျပားသြားမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ကင္သည္ အလြန္စမတ္က်ၿပီး အရည္အခ်င္းရွိကာ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးရန္ အလြန္ခက္ခဲသူ ျဖစ္ေၾကာင္း ထရန္႔က ရည္ညႊန္းခဲ့သည္။

ကင္အား အိမ္ျဖဴေတာ္သုိ႔ ဖိတ္ေခၚရန္ ဆႏၵရွိေၾကာင္း ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထုိ႔ျပင္ ထိပ္သီး၌ ကင္ဂ်ဳံအြန္ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥကုိ ေဆြးေႏြးခဲ့ေၾကာင္း ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အေမရိကန္ သမၼတမ်ားႏွင့္ နာမည္ေက်ာ္ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းအခ်ဳိ႕

ေရဂင္ႏွင့္ ေဂၚဘာခ်က္( ၁၉၈၆ ) – အေမရိကန္ႏွင့္ ဆိုဗီယက္ယူနီယံတို႔ကို ႏ်ဴကလီးယားထိပ္ဖူး ေထာင္ႏွင့္ခ်ီ စုေဆာင္းမိေစခဲ့ေသာ ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုၾကာ စစ္ေအးေခတ္ လက္နက္ၿပိဳင္ဆိုင္မႈၿပီးေနာက္ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာတြင္ အေမရိကန္သမၼတ ေရာ္နယ္ေရဂင္ႏွင့္ ဆိုဗီယက္ေခါင္းေဆာင္ မီေခးေဂၚဘာခ်က္တို႔ အိုက္စ္လန္ႏိုင္ငံ၏ ၿမိဳ႕ေတာ္တြင္ ေတြ႕ဆံုခဲ့ၾကသည္။ အေမရိကန္က ၎တို႔၏ ဒံုးက်ည္ကာကြယ္ေရး စနစ္အား ႐ုပ္သိမ္းေရးကို လက္မခံေသာေၾကာင့္ ထိုေဆြးေႏြးမႈမွာ ေအာင္ျမင္မႈ မရရွိခဲ့ေသာ္လည္း ယင္းသည္ အင္အားစု ႏွစ္ခုၾကား၌ တင္းမာမႈမ်ားအား သိသိသာသာ ေလ်ာ့က်လာေစျခင္း၏ ေရွ႕ေျပးနိမိတ္ဟု ႐ႈျမင္ခံခဲ့ရသည္။

နစ္ဆင္ႏွင့္ တ႐ုတ္ (၁၉၇၂) – အေမရိကန္သည္ ကြန္ျမဴနစ္ တ႐ုတ္မ်ားႏွင့္ ဆယ္စုႏွစ္ႏွစ္ခုနီးပါးၾကာေအာင္ အဆက္အသြယ္ ျဖတ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ သမၼတရစ္ခ်က္နစ္ဆင္ လက္ထက္သို႔ အေရာက္တြင္ တ႐ုတ္အစိုးရႏွင့္ ျပန္ဆက္သြယ္ရန္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့သည္။ လွ်ဳိ႕၀ွက္ အဆက္အသြယ္မ်ားျဖင့္ အစပ်ဳိးခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီတြင္ နစ္ဆင္သည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသို႔ သြားေရာက္ၿပီး ေမာ္စီတုန္း၊ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ က်ဳိးအင္းလိုင္ အပါအ၀င္ တ႐ုတ္ထိပ္ပိုင္း ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆံုခဲ့သည္။ ၁၉၇၈ ခုႏွစ္တြင္ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား၌ အျပည့္အ၀ သံတမန္ ဆက္ဆံေရး ေပၚေပါက္လာေစရန္ ဦးတည္ေစခဲ့သည့္ ယင္းေတြ႕ဆံုမႈသည္ ၂၀ ရာစု၏ ပထ၀ီႏိုင္ငံေရး ျဖစ္စဥ္မ်ားအနက္ အေရးႀကီးဆံုး တစ္ခုဟု ယူဆခံခဲ့ရသည္။

Ref : AFP

ကင္ႏွင့္ ထိပ္သီးအတြက္ ျပင္ဆင္မႈမ်ားအား အၿပီးသတ္ေနခ်ိန္ ထရန္႔က အေကာင္းျမင္မႈရွိေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကား

ဇြန္ ၁၁ ရက္က ဆိုးလ္ၿမိဳ႕ရိွ ဘူတာ႐ံုတစ္႐ုံတြင္ ထရန္႔ႏွင့္ ကင္တို႔၏ သတင္းထုတ္လႊင့္ေနစဥ္ (Photo: AFP)

ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ အေမရိကန္ၾကား သမိုင္း၀င္ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းအား က်င္းပရန္ အလြန္အမင္း နီးကပ္လာခ်ိန္၌ သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ေကာင္းမြန္သည့္ရလဒ္ ထြက္လာလိမ့္မည္ဟု ခန္႔မွန္းထားေၾကာင္း ေျပာခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ထရန္႔က ဇြန္ ၁၂ ရက္ အစည္းအေ၀းသည္ အလြန္စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းလိမ့္မည္ ဟုလည္းဆိုသည္။ ထိုစဥ္ ကင္ဂ်ဳံအြန္မွာမူ ဇြန္ ၁၁ ရက္ တစ္ေန႔လံုး လူျမင္ကြင္းမွ ေပ်ာက္ေနခဲ့သည္။

ဇြန္ ၁၂ ရက္ နံနက္ ၉ နာရီတြင္ စတင္မည့္ ထိပ္သီးေတြ႕ဆံုမႈ၏ အစီအစဥ္အရ ထရန္႔ ႏွင့္ ကင္တို႔သည္ စကားျပန္မ်ားႏွင့္အတူ ႏွစ္ဦးတည္း ႏွစ္နာရီေက်ာ္ၾကာ ေဆြးေႏြးၾကမည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္မွ ၎တို႔၏ အၾကံေပးမ်ားအား ေဆြးေႏြးပြဲသို႔ ၀င္လာခြင့္ျပဳမည္ ျဖစ္သည္ဟု အေမရိကန္ တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သမၼတ ထရန္႔သည္ ဇြန္ ၁၁ ရက္က စင္ကာပူ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ လီရွန္လြန္းႏွင့္ Istana (အစိုးရ႐ံုး) တြင္ ေန႔လယ္စာ စားရင္း ေတြ႕ဆံုခဲ့သည္။ ထိုသို႔ေတြ႕ဆံုစဥ္ “ကြၽန္ေတာ္တို႔ေတာ့ မနက္ျဖန္က်ရင္ အရမ္း စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတဲ့ အစည္းအေ၀းတစ္ခုနဲ႔ ၾကံဳရေတာ့မယ္။ ကိစၥေတြဟာ အလြန္ကို ေခ်ာေခ်ာေမာေမာ ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္” ဟု ထရန္႔က လီကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အေစာပိုင္းကလည္း ထရန္႔သည္ “ေလထုထဲ၌ စိတ္လႈပ္ရွားမႈမ်ား ျပည့္ေနသည္”ဟု ေရးသားခဲ့ေသးသည္။

ထိုစဥ္ အေမရိကန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယား အစိုးရအရာရွိမ်ားသည္ Ritz-Carlton ဟိုတယ္တြင္ ေခါင္းခ်င္း႐ိုက္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားသည္ ထရန္႔ႏွင့္ကင္တို႔ ၿပီးေျမာက္ေအာင္ ေဆြးေႏြးသင့္သည့္ အထူးအခ်က္မ်ားကို အႏွစ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကၿပီး အဓိက ကိစၥရပ္မ်ားအား မည္သို႔ ေျဖရွင္းမည္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ဇာတ္ညႊန္းမ်ားစြာကိုလည္း ထုတ္ခဲ့ၾကသည္။

ယင္းေတြ႕ဆံုမႈမ်ားသည္ ဆက္ဆံေရး ေပ်ာ့ေပ်ာင္းလာသည့္ လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ၾကေသာ္လည္း တစ္ဖက္တြင္လည္း တင္းမာမႈတို႔၏ အရိပ္အေယာင္အျဖစ္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ မည္သည့္ အေမရိကန္-ေျမာက္ကိုရီးယား အစည္းအေ၀းတြင္မဆို ပါ၀င္မည့္ အေမရိကန္ ၀န္ထမ္းမ်ားအားလံုးကို အလြန္ေစ့စပ္စြာ စစ္ေဆးၿပီး သူလွ်ဳိ ဟုတ္ မဟုတ္ မည္ကဲ့သို႔ ေသခ်ာေစႏိုင္မည့္ အေၾကာင္းမ်ားကို ေမးျမန္းခဲ့သည္ဟု သိရသည္။

ထရန္႔ႏွင့္ ကင္ႏွစ္ဦးစလံုးသည္ ဇြန္ ၁၀ ရက္က စင္ကာပူသို႔ ေရာက္လာၾကၿပီး လံုျခံဳေရး ထူထပ္စြာခ်ထားေသာ ဇိမ္ခံဟိုတယ္ႀကီးမ်ား (အခ်င္းခ်င္း တစ္မိုင္ခန္႔ေ၀းကြာ) တြင္ တည္းခိုခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ထရန္႔မွာမူ ရွန္ဂရီလာဟိုတယ္တြင္ တည္းခိုၿပီး ကင္က St.Regis ဟိုတယ္တြင္ တည္းခိုသည္။ “ ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုၾကားက သမိုင္း၀င္ အစည္းအေ၀းကို ကမၻာတစ္၀န္းလံုးက ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကပါတယ္” ဟု ထရန္႔ က လီရွန္လြန္းကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရးမွ ပံုမွန္ဆက္ဆံေရး ထူေထာင္ျခင္းအထိ စင္ကာပူထိပ္သီး၌ ပါ၀င္မည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ား

■ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းေရး – ယင္းသည္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲ၏ အဓိက အေၾကာင္းအရာ ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္က ေျမာက္ကိုရီးယားအား အလံုးစံုယံုၾကည္ရၿပီး ေနာက္ျပန္ မလွည့္ႏိုင္သည့္ ႏ်ဴကလီးယား ဖ်က္သိမ္းမႈကို လုပ္ေဆာင္ရန္ ေတာင္းဆိုေနျခင္း ျဖစ္သည္။ ေျမာက္ကိုရီးယားကမူ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယား ကင္းစင္ေစရမည္ဟု အႀကိမ္ႀကိမ္ေျပာေနေသာ္လည္း ကင္ဂ်ံဳအြန္ဘက္က လိုက္ေလ်ာမည္ဟု ဆံုးျဖတ္ထားသည္မွာ မည္သည့္ကိစၥ ျဖစ္ေၾကာင္းကို ယခုတိုင္ ေရေရရာရာ မသိရေသးေပ။

■ ကိုရီးယားစစ္ပြဲ အဆံုးသတ္ေရး – ဇြန္ ၁၂ ရက္ ထိပ္သီးတြင္ ေနာက္ထပ္ ျဖစ္ေျမာက္ႏိုင္ေျခရွိသည့္ သေဘာတူညီခ်က္ တစ္ခုမွာ ကိုရီးယားစစ္ပြဲ အဆံုးသတ္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျဖစ္သည္။ “ကြၽန္ေတာ္တို႔ သေဘာတူညီခ်က္ တစ္ခုကို ေသခ်ာေပါက္ ရရွိမွာပါ။ ထူးေတာ့ ထူးဆန္းေပမယ့္ ဒါဟာ လြယ္ကူတဲ့ အပိုင္းတစ္ခု ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္” ဟု ထရန္႔က ထိုကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ကိုရီးယားစစ္ပြဲ အဆံုးသတ္ရန္ အျပည့္အ၀ သေဘာတူညီခ်က္ရရွိေရးမွာမူ ပိုမို႐ႈပ္ေထြးၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားဘက္မွ ၀င္တိုက္ေပးခဲ့သည့္အျပင္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးတြင္ ၀င္ေရာက္ လက္မွတ္ထိုးေပးခဲ့ေသာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံပါ ပါ၀င္ရန္ လိုအပ္သည္။

■ ဆက္ဆံေရး ပံုမွန္ျဖစ္လာေစေရး- ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ ၾကာေအာင္ ရန္ဘက္မ်ား ျဖစ္ခဲ့ၾကသည့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကားတြင္ ဆက္ဆံေရး ပံုမွန္ျဖစ္လာႏိုင္ၿပီး ကင္အား အိမ္ျဖဴေတာ္သို႔ ဖိတ္ေခၚေရးအတြက္ပါ ထရန္႔က ထိပ္သီးအစည္းအေ၀း မတုိင္မီ မက္လံုးေပးထားခဲ့သည္။

■ လူ႕အခြင့္အေရး – ေနာက္ထပ္ ေမးခြန္းတစ္ခုမွာမူ ထရန္႔သည္ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥကို ယခုထိပ္သီးတြင္ ေဆြးေႏြးျခင္း ရွိ မရွိ ျဖစ္သည္။ “ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ အျခားႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးမႈေတြ တိုးျမႇင့္လုပ္ေဆာင္ လာတာဟာ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ေျခလွမ္းတစ္ခုပါ။ ဒါေပမဲ့ ကင္ဂ်ဳံအြန္ဟာ ကမၻာေပၚမွာ ဖိႏွိပ္မႈအႀကီးဆံုး စနစ္တစ္ခုကို ဦးေဆာင္ေနတယ္ ဆိုတာလည္း ကမၻာက သတိရဖို႔ လိုပါတယ္” ဟု လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္သည့္အဖြဲ႕၏ အာရွဆိုင္ရာ ဒါ႐ိုက္တာျဖစ္သူ ဘရတ္အဒမ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

■ လံုျခံဳေရး – ေျမာက္ကိုရီးယားဘက္မွ အဓိက စိုးရိမ္မႈမွာမူ ၎တို႔အစိုးရ ဆက္လက္ ရပ္တည္ႏိုင္ျခင္း ရွိ မရွိ ျဖစ္သည္။ ကနဦးက ထရန္႔၏ ရန္လိုေသာ အမ်ဳိးသားလံုျခံဳေရး အၾကံေပး ဂြၽန္ဘိုတန္က ေျမာက္ကိုရီးယားကို လစ္ဗ်ားႏွင့္ ခိုင္းႏႈိင္းေျပာခဲ့သျဖင့္ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းမွာ လမ္းလြဲလုနီးပါး ျဖစ္ခဲ့ရေသးသည္။ သို႔ေသာ္ ထရန္႔သည္ ေျမာက္ကိုရီးယားတြင္ အစိုးရအေျပာင္းအလဲ မလုပ္ဟု ကတိေပးထားၿပီး ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မိုက္ပြန္ပီယိုမွာမူ ေျမာက္ကိုရီးယားကို လံုျခံဳေရး အာမခံမ်ားပင္ ေပးႏိုင္မည္ဟု ပိုပိုသာသာ ကတိေပးထားသည္။ Ref:AFP/AP

ေျမာက္ကိုရီးယားအား ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ စြန္႔လႊတ္ေစေရးအတြက္ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားခ်ီလ်က္ ႀကိဳးပမ္းမႈ

ဆယ္စုႏွစ္ သုံးခုနီးပါးၾကာေအာင္ အေမရိကန္သမၼတ အဆက္ဆက္၊ အျခားကမၻာ့ ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ကုလသမဂၢတို႔က ေျမာက္ကိုရီးယားအား  ႏ်ဴကလီးယားလက္ နက္စီမံကိန္းကို စြန္႔လႊတ္ရန္ ေခ်ာ့တစ္ခါ ေျခာက္တစ္လွည့္ျဖင့္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကေသာ္လည္း အခ်ည္းႏွီးသာ ျဖစ္ခဲ့သည္။

ယခုအခါ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္ႏွင့္ ဇြန္ ၁၂ ရက္တြင္ စင္ကာပူတြင္ ျပဳလုပ္မည့္ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲျဖစ္လာသည့္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲ၌ ေတြ႕ဆုံကာ သူ၏ေရွ႕မွ သမၼတမ်ား မေအာင္ျမင္ခဲ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္ ရရွိေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းမည္ျဖစ္သည္။

ယခင္ ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း ေတြ႕ႏိုင္သည္။

■ သေဘာတူခဲ့သည့္ မူေဘာင္

ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္ တြင္ ႏ်ဴကလီးယားမျပန္႔ပြားေရးသေဘာတူ စာခ်ဳပ္ (NPT) ၌ ပါ၀င္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ သေဘာတူညီခ်က္ႏွင့္ပတ္သက္၍ လွည့္စားခဲ့သည္ဟူသည့္ သံသယမ်ား ႀကီးထြားလာသည္။

၁၉၈၉ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ၿဂိဳဟ္တု ဓာတ္ပုံမ်ားက ယုံျဗြန္းရွိ ႏ်ဴကလီးယား စက္႐ုံတစ္႐ုံကို ေဖာ္ထုတ္ျပသခဲ့သည္။

ေနာက္ေလးႏွစ္ၾကာေသာအခါ ေျမာက္ကိုရီးယားက ၎အေနျဖင့္ NTP မွ ႏုတ္ထြက္ေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့ၿပီး အေမရိကန္က ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။

၁၉၉၄ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလတြင္  ကလင္တန္အစိုးရလက္ထက္၌ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၿပီး ‘သေဘာတူခဲ့သည့္ မူေဘာင္’ဟု ေခၚဆိုေသာ သေဘာတူညီခ်က္တစ္ရပ္ေအာက္၌ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ တည္ရွိ ဆဲ ႏ်ဴကလီးယားစက္႐ုံမ်ားကို ရပ္ဆိုင္းထားရန္အျပင္ အခါအားေလ်ာ္စြာ ဖ်က္သိမ္းရန္အထိပင္ သေဘာတူခဲ့သည္။ ယင္းႏ်ဴကလီးယားစက္႐ုံမ်ားသည္ ပလူတိုနီယမ္ကို အလြယ္တကူ ထုတ္ႏိုင္ေသာ္လည္း ေျမာက္ကိုရီးယားက ယင္းတို႔အား လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္ယူရန္သာ ရည္ရြယ္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အေမရိကန္သည္ အေပးအယူသေဘာ ျဖင့္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ အျခားနည္းလမ္းမွ ရသည့္ စြမ္းအင္အျဖစ္ ေလာင္စာဆီ တန္ခ်ိန္ ၅၀၀,၀၀၀ ေပးရန္အျပင္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္သို႔ အေရာက္တြင္ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ မလုပ္ႏိုင္သည့္ Light-Water ဓာတ္ေပါင္းဖိုႏွစ္ခု တည္ေဆာက္ေပးရန္ ကတိေပးခဲ့ရသည္။

ကြန္ဂရက္တြင္ ရီပက္ဘလီကင္တို႔အၾကား မလိုလားမႈမ်ားေၾကာင့္ မ်ားစြာေသာ ေလာင္စာဆီမ်ားကို သေဘၤာျဖင့္ ပို႔ေပးမႈမ်ား ၾကန္႔ၾကာခဲ့ၿပီး Light-Water ဓာတ္ေပါင္း ဖိုႏွစ္ခု တည္ေဆာက္ေပးေရးသည္လည္း ႏွစ္အတန္ၾကာေအာင္ ေရႊ႕ဆိုင္းထားရသည္။ ေနာက္ဆုံးတြင္ အေမရိကန္က ေျမာက္ကိုရီးယားကို ယူေရနီယမ္သန္႔စင္ေရးစီမံခ်က္အား လွ်ဳိ႕၀ွက္ေဆာင္ရြက္ေနသည္ဟု စြပ္စြဲခဲ့ၿပီးေနာက္ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္တြင္ သေဘာတူညီခ်က္ က်ဳိးပ်က္သြားခဲ့ရသည္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၁၀ ရက္က စင္ကာပူ၌ အေမရိကန္-ေျမာက္ကိုရီးယား ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲမတိုင္မီ မီဒီယာအသိအမွတ္ျပဳကတ္မ်ား ထုတ္ယူရန္အတြက္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား တန္းစီေနစဥ္ (Photo: AFP)

■ ေျခာက္ႏိုင္ငံေဆြးေႏြးပြဲ

၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ စတင္သည့္ ေျခာက္ ႏုိင္ငံ ေဆြးေႏြးပြဲကို တ႐ုတ္က အိမ္ရွင္အျဖစ္ လက္ခံခဲ့ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယား၊ ေတာင္ကိုရီးယား၊ ႐ုရွား၊ ဂ်ပန္ႏွင့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတို႔ တက္ေရာက္ခဲ့သည္။ အတိုင္းအတာ က်ယ္ေျပာေသာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို ညိႇႏိႈင္းရျခင္းႏွင့္အတူ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားကို ၂၀၀၅ ခု ႏွစ္ စက္တင္ဘာလအထိ အႀကိမ္ႀကိမ္ က်င္းပခဲ့ရသည္။

ေျမာက္ကိုရီးယားက သူ၏ ႏ်ဴကလီးယားစီမံကိန္းကို ရပ္ဆိုင္း၍ NPT သို႔ ျပန္လည္၀င္ေရာက္ရန္ႏွင့္ ျပည္ပမွ ႏ်ဴကလီးယားထိန္းခ်ဳပ္ေစာင့္ၾကည့္သူမ်ားကို လက္ခံရန္ သေဘာတူခဲ့ၿပီး အျပန္အလွန္အေနျဖင့္  စားနပ္ရိကၡာႏွင့္ စြမ္းအင္အကူအညီမ်ားအျပင္ အေမရိကန္ႏွင့္ အခါအားေလ်ာ္စြာ ပံုမွန္ဆက္ဆံေရး ရရိွမႈကို ေျမာက္ကိုရီးယားအတြက္ အာမခံေပးရသည္။ ကိုရီးယားစစ္ပြဲကို တရား၀င္အဆံုးသတ္ေရးအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ရန္လည္း သေဘာတူ ထားခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ေျမာက္ကိုရီးယားအတြက္ ေငြေၾကးခ၀ါခ်မႈ ျပဳလုပ္ေပးသည္ဟုဆိုကာ မကာအုိရိွ ဘဏ္တစ္ခုကို အေမရိကန္က ကန္႔သတ္ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ခ်မွတ္လိုက္သည့္အခါ၌ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားမွာ အလ်င္အျမန္ တံု႔ဆိုင္းသြားခဲ့ရသည္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ တြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ပထမဆံုးႏ်ဴကလီးယား စမ္းသပ္မႈကို ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလတြင္ ေဆြးေႏြးပြဲ အသစ္ကို ျပန္လည္က်င္းပခဲ့ရာ၌ သေဘာတူညီခ်က္တစ္ရပ္ရရိွခဲ့ရာ ေျမာက္ကိုရီးယားက သူ၏ ႏ်ဴကလီးယားအစီအစဥ္ကို ရပ္ဆုိင္းေပးရန္ႏွင့္ အျပန္အလွန္အျဖစ္ သူ႔အား အကူအညီေပးရန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ေငြမ်ား မကာအိုဘဏ္မွ ထုတ္ေပးရန္တို႔အတြက္ သေဘာတူခဲ့ၾကသည္။

အဆိုပါႏွစ္ အေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ယံုျဗြန္းရိွ ႏ်ဴကလီးယားစက္႐ံုကို စတင္ပိတ္သိမ္းခဲ့ၿပီး အေမရိကန္ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ား ေစာင့္ၾကည့္ေနသည့္ ေအာက္၌ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီေသာ ေလာင္စာေခ်ာင္းမ်ားကို ဖယ္ရွားခဲ့သည္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ အေမရိကန္ထံသို႔ သူ၏ ႏ်ဴကလီးယား အစီအစဥ္ႏွင့္ပတ္သက္သည့္ မ်ားျပားေသာ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္မ်ားကို လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့ၿပီး ျပည္ပမီဒီယာမ်ားေရွ႕ေမွာက္၌ ယံုျဗြန္း အေအးခံေမွ်ာ္စင္ကို ေဖာက္ခြဲျပခဲ့သည္။  ဘုရွ္အစိုးရအဖြဲ႕က ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို ေျဖေလွ်ာ့ခဲ့ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားကို ႏိုင္ငံေတာ္က ေထာက္ပံ့ေသာ အၾကမ္းဖက္ႏုိင္ငံစာရင္းမွ ဖယ္ရွားေပးခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္သည္ လက္နက္ဖ်က္သိမ္းေရး အတည္ျပဳရန္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၌ သေဘာတူညီခ်က္မရဘဲ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္အကုန္တြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ သူ၏ ႏ်ဴကလီးယား အစီအစဥ္ကို ျပန္လည္စတင္ခဲ့ၿပီး ႏ်ဴကလီးယားဆိုင္ရာၾကည့္႐ႈစစ္ေဆးသူမ်ားကို ျပည္၀င္ခြင့္ ပိတ္ပင္ခဲ့သည္။

ေျခာက္ႏုိင္ငံေဆြးေႏြးပြဲ၏ ေနာက္ဆံုး အေက်ာ့ကို ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလအတြင္း ၌ က်င္းပခဲ့ၿပီး ၂၀၀၉ ခုႏွစ္အတြင္း ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ မ်ားစြာေသာ ဒံုးက်ည္စမ္းသပ္မႈမ်ားအျပင္ ဒုတိယေျမာက္ ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္မႈကို ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားက အေမရိကန္ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္တစ္ဦးအား ယူေရနီယမ္ သန္႔စင္ေရးစက္႐ံုသစ္တစ္ခုႏွင့္ ယံုျဗြန္းရိွ Light-Water ဓာတ္ေပါင္းဖိုတို႔ကို ျပသခဲ့သည္။

 

■ ေန႔တြင္းခ်င္း သေဘာတူညီမႈ

၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၉ ရက္တြင္ ေၾကညာခဲ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္တစ္ရပ္အရ အိုဘားမားအစိုးရအဖြဲ႕က စဥ္ဆက္မျပတ္ စားနပ္ရိကၡာေထာက္ပံ့ေပးရန္ ကမ္းလွမ္းခဲ့ၿပီး အျပန္အလွန္အားျဖင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားက ယူေရနီယမ္သန္႔စင္မႈႏွင့္ ဒံုးက်ည္ စမ္းသပ္မႈမ်ားကို ရပ္ဆိုင္းရန္ႏွင့္ ယံုျဗြန္းသို႔  ႏ်ဴကလီးယားစစ္ေဆးသူမ်ားကို ျပန္၀င္ခြင့္ျပဳရန္ သေဘာတူခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေျခာက္ ႏုိင္ငံ ေဆြးေႏြးပြဲ ျပန္လည္စတင္ခဲ့သည္။

၁၆ ရက္ၾကာၿပီးေနာက္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ၿဂိဳဟ္တုလႊတ္တင္ရန္ အစီအစဥ္မ်ားကို ေၾကညာခဲ့ၿပီး ဧၿပီလ၌ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ သေဘာတူညီခ်က္မ်ား ပ်က္ျပယ္ခဲ့ရသည္။

ေျမာက္ကိုရီးယားက လက္နက္ဖ်က္သိမ္းေရးသည္ အလြန္အေရးႀကီးသည္ဟု ထရန္႔ႏွင့္ အာေဘးတို႔က ေျပာၾကား

ေမ ၂၆ ရက္က ေမာ္စကုိရွိ Bolshi ျပဇာတ္႐ုံတြင္ ႏွစ္ႏုိင္ငံ ယဥ္ေက်းမႈဖြင့္ပြဲ၌ ႐ုရွားသမၼတ ပူတင္(၀ဲ)ႏွင့္ ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ အာေဘး(ယာ)တုိ႔ကုိ ေတြ႕ရစဥ္ (Photo – AFP)

ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္မ်ားႏွင့္ ပဲ့ထိန္းဒံုးက်ည္စီမံကိန္းအား အလံုးစံုဖ်က္သိမ္းေရးသည္ မရွိမျဖစ္ အေရးပါေသာ ကိစၥရပ္ျဖစ္သည္ဟု သမၼတေဒၚနယ္ထရန္႔ႏွင့္ ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ရွင္ဇိုအာေဘးတို႔က ေမ ၂၈ ရက္တြင္ သေဘာတူခဲ့ၾကေၾကာင္း အိမ္ျဖဴေတာ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ဂ်ပန္သည္ ေျမာက္ကိုရီးယားအေရးတြင္ အိမ္နီးခ်င္း တ႐ုတ္ႏွင့္ေတာင္ကိုရီးယား တို႔ကဲ့သို႔မဟုတ္ဘဲ လက္ရွိအခ်ိန္အထိ သေဘာထား အတင္းမာဆံုးျဖစ္ေနသည္။ ယံုၾကည္စရာမေကာင္းေသာ ေျမာက္ကိုရီးယားကုိ အေၾကာင္းမဲ့ သေဘာထားေပ်ာ့ေပ်ာင္းေနၾကသည္ဟု ႐ႈျမင္ေနသည့္ ဂ်ပန္သည္ လက္ရွိျဖစ္စဥ္မ်ား၏ ေနာက္၌  စိတ္မသက္မသာျဖင့္ ေနာက္က်က်န္ေနခဲ့သည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားအရာရွိမ်ားသည္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲအတြက္ ျပင္ဆင္ရန္ နယ္ စပ္အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးရြာ၌ ေတြ႕ဆံုခဲ့ၾက ၿပီးေနာက္တစ္ရက္တြင္ အာေဘးႏွင့္ ထရန္႔တို႔သည္ တယ္လီဖုန္းျဖင့္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ တယ္လီဖုန္းေျပာမႈအတြင္း မၾကာေသးမီက ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ျဖစ္ေပၚတိုးတက္မႈသစ္မ်ားႏွင့္ ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကသည့္ အေမရိကန္-ေျမာက္ကိုရီးယား အစည္းအေ၀းမတိုင္မီ နီးကပ္စြာ ဆက္လက္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးအတြက္ အခ်င္းခ်င္း ေတြ႕ၾကဦးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ထရန္႔ႏွင့္ အာေဘးတို႔က  ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္ဟု အိမ္ျဖဴေတာ္ ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

“ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ ႏ်ဴကလီးယား၊ ဓာတု၊ ဇီ၀လက္နက္ေတြနဲ႔ ပဲ့ထိန္းဒံုးက်ည္ စနစ္ေတြကို အလံုးစံုနဲ႔ ရာသက္ပန္ဖ်က္သိမ္းေရးဟာ မရွိမျဖစ္ အေရးပါတဲ့အေၾကာင္း သမၼတနဲ႔ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္တို႔က အခိုင္အမာ သေဘာတူခဲ့ၾကပါတယ္” ဟု အိမ္ျဖဴေတာ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

အေမရိကန္အစိုးရက ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား၊ စီးပြားေရးကန္႔သတ္မႈမ်ားကို ေျဖေလွ်ာ့ေပးေရးအတြက္ ေျမာက္ကိုရီးယားဘက္မွ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္မ်ားအားလံုးကို ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ စြန္႔လႊတ္ေစရန္ လိုလားေနျခင္း ျဖစ္သည္။ ေျမာက္ကိုရီးယားကမူ ေတာင္ကိုရီးယား၌ ႀကီးမားေသာ အေမရိကန္၏ စစ္ေရး တပ္စြဲမႈတစ္ခုရွိေနစဥ္  ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္အား စြန္႔လႊတ္လိုက္ျခင္းသည္ ၎တို႔၏ ခုခံႏိုင္စြမ္းအားနည္းသြားေစမည္ကုိ အလြန္အမင္း စိုးရိမ္ပူပန္ေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

Ref ; AFP

ကင္ဂ်ဳံအြန္ႏွင့္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲကို ေဒၚနယ္ထရန္႔က ဖ်က္သိမ္း

ေမ ၁၁ ရက္က စင္ကာပူတြင္ ထရန္႔ႏွင့္ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔၏ ထိပ္သီးက်င္းပမည့္ သတင္းပါ၀င္သည့္
သတင္းစာမ်ားကို ေရာင္းခ်ေနသူတစ္ဦးအား ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AP)

ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္ႏွင့္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲကို ဖ်က္သိမ္းေၾကာင္း အေမရိကန္သမၼတေဒၚနယ္ထရန္႔က ေမ ၂၄ ရက္တြင္ ေၾကညာခ်က္တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ အိမ္ျဖဴေတာ္က ထုတ္ျပန္ေသာ ယင္းေၾကညာခ်က္တြင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္သို႔ လိပ္မူထားၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားက မၾကာေသးမီက ထုတ္ျပန္ေသာ ေၾကညာခ်က္၌ ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္ ရန္လိုမႈႏွင့္ ေဒါသတႀကီးျဖစ္မႈတို႔ေၾကာင့္ ကာလၾကာရွည္ကတည္းက စီစဥ္ထားေသာ ေဆြးေႏြးပြဲကို က်င္းပရန္ မသင့္ေတာ္ဟု ယူဆေၾကာင္း ထရန္႔က ေျပာၾကားထားသည္။

ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲကို ဖ်က္သိမ္းလိုက္ရေသာေၾကာင့္ ေရရွည္တည္တံ့ေသာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ႀကီးမာေသာ သာယာ၀ေျပာမႈတို႔အတြက္ ကမၻာက အခြင့္အလမ္းႀကီးတစ္ရပ္ ဆံုး႐ႈံးသြားၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ထရန္႔က ေၾကညာခ်က္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ မၾကာေသးမီက ထုတ္ျပန္ေသာ ေျမာက္ကိုရီးယားအစိုးရ၏ ေၾကညာခ်က္တြင္ အေမရိကန္ဒုသမၼတ မိုက္ပင့္စ္ကို ႏုိင္ငံေရး မသိသူတစ္ဦးအျဖစ္ ရည္ညႊန္းထားသည္။ ထုိ႔ျပင္ ေဆြးေႏြးပြဲ စားပြဲ၀ိုင္း၌ ေတြ႕ဆံုမႈကဲ့သို႔ ႏ်ဴကလီးယားထိပ္ တိုက္ေတြ႕မႈအတြက္လည္း အသင့္ရွိေၾကာင္း ေျမာက္ကိုရီးယားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကင္ဂ်ဳံအြန္သည္ ထရန္႔ႏွင့္ကစားရန္ ႀကိဳးစားပါက ႀကီးမားေသာ အမွားအယြင္းျဖစ္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ ဒုတိယ သမၼတမိုက္ပင့္စ္က ေမ ၂၁ ရက္တြင္ သတိ ေပးခဲ့မႈသည္ ပညာမဲ့ၿပီး မိုက္မဲေသာ မွတ္ခ်က္မ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ေျမာက္ကုိရီးယား ဒုတိ ယ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ခ်ဳိဆန္ေဟးက ေမ ၂၄ ရက္တြင္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေ၀ဖန္ခဲ့သည္။ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မ်ား စြန္႔လႊတ္ၿပီးေနာက္ အေမရိကန္ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ သူပုန္မ်ား၏လက္ခ်က္ျဖင့္ ေခ်မႈန္းခံခဲ့ရသည့္ လစ္ဗ်ားအာဏာရွင္ေဟာင္း မြမ္မာ ကဒါဖီအျဖစ္မ်ဳိးကို ေျမာက္ကိုရီးယားက ၾကံဳေတြ႕ႏိုင္ေၾကာင္းလည္း ပင့္စ္က သတိေပး ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ထရန္႔ႏွင့္ ကင္တို႔ၾကား ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲအတြက္ အေသးစိတ္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ေဆြးေႏြးရန္ အေမရိကန္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားက အႀကိမ္ႀကိမ္ေတာင္းဆိုခဲ့မႈကို ေျမာက္ကိုရီးယားက မတံု႔ျပန္ခဲ့ေၾကာင္း အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီး မိုက္ပြန္ပီယိုက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကုလသမဂၢအတြင္းေရမွဴးခ်ဳပ္ အန္တိုနီယိုဂူတာရက္စ္က ထရန္ႏွင့္ ကင္တို႔ၾကား စီစဥ္ထားေသာ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲ ပ်က္ျပားခဲ့ျခင္းအတြက္ အလြန္အမင္း စိုးရိမ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္တြင္ ႏ်ဴကလီးယားကင္စင္ေရးႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ လမ္းေၾကာင္းတစ္ခု ရွာေဖြေရး အားလံုးက ဆက္လက္ႀကိဳးပမ္းၾကရန္ တိုက္တြန္းေၾကာင္း ဂူတာရက္စ္က ဂ်ီနီဗာတကၠသုိလ္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယင္းအခ်ိန္တြင္ ေျမာက္ကိုရီးယားက ၎တုိ႔၏ ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္မႈ ေျခာက္ႀကိမ္စလံုးအား ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ပန္ဂ်ီရီစမ္းသပ္ စခန္းအား အလံုးစံုဖ်က္ဆီးပစ္ရန္ အစီအစဥ္အား ေလ့လာႏုိင္ရန္အတြက္ ျပည္ပဂ်ာနယ္လစ္အခ်ဳိ႕အား ဖိတ္ေခၚထားခဲ့သည္။ ထိုလုပ္ရပ္သည္ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ကာလရွည္ၾကာ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းရည္မ်ားအား ဟန္႔တားရန္ အနည္းငယ္သာ သက္ေရာက္မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ေျမာက္ကိုရီးယားအစိုးရသည္ အေျပာင္းအလဲ ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ အေလးအနက္ထားေၾကာင္း အခ်က္ျပခဲ့သည္ဟု ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ားက သံုးသပ္ခဲ့ၾကသည္။

အေမရိကန္ႏွင့္ ေျမာက္ကိုရီးယား ႏွစ္ဘက္စလံုးသည္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲ မက်င္းပမီ အသာစီးမွေန၍ ညိႇႏိႈင္းႏုိင္ရန္အတြက္ ကစားေနၾကေၾကာင္း Asan Institute for Policy Studies မွ ေလ့လာသံုးသပ္သူ ဂိုေျမာင္ဟြန္းက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို ထိပ္သီး မျဖစ္ ေျမာက္ခဲ့လွ်င္ပင္ ပန္ဂ်ီရီစခန္းအား ဖ်က္ဆီးပစ္ခဲ့မႈအတြက္ ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ႏုိင္ငံတကာ၏ က႐ုဏာသက္မႈကို ရရွိလိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ထိုစခန္းအား ဖ်က္သိမ္းရန္အတြက္ မည္သည့္သတ္မွတ္ခ်က္မွ် ေတာင္းဆုိခဲ့မႈမရွိျခင္း သို႔မဟုတ္ အျပန္အလွန္ အေနျဖင့္ ၀ါရွင္တန္ထံမွ မည္သည့္အရာမွ် ေတာင္းဆုိခဲ့ျခင္းမရွိဘဲ သေဘာတူခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္၏ အာဏာ ဆက္လက္တည္ျမဲေစမည္ဟု ထရန္႔က အာမခံခ်က္ေပး

ဇန္န၀ါရီ ၁၇ ရက္က ျပံဳယမ္းရွိ ဆရာမ်ားတကၠသိုလ္သို႔ သြားေရာက္ခဲ့သည့္ ကင္ဂ်ဳံအြန္ (၀ဲ) ႏွင့္ ဇူလိုင္ ၆ ရက္က ၀ါေဆာတြင္ ေဆြးေႏြးပြဲတက္ေရာက္ခဲ့သည့္ ထရန္႔ (ယာ) ကို ေတြ႕ရစဥ္

ေျမာက္ကိုရီးယားေခါင္းေဆာင္ ကင္ဂ်ဳံအြန္က ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ကို စြန္႔လႊတ္မည္ဆိုပါက ၎၏ အာဏာ ဆက္လက္တည္ျမဲေရးအတြက္ အာမခံေၾကာင္း အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ေမ ၁၇ ရက္ တြင္ ကမ္းလွမ္းခဲ့ၿပီး ကင္ဂ်ံဳအြန္ႏွင့္ ထိပ္သီး ေဆြးေႏြးပြဲကို စီစဥ္ထားသည့္အတိုင္း က်င္းပႏိုင္ရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္။

ဇြန္လတြင္က်င္းပမည့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ားအၾကား သမိုင္း၀င္ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲအတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အလားအလာ ေမွးမွိန္ေနေသာ္လည္း ထရန္႔က  ေဆြးေႏြးပြဲကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ေရွ႕ဆက္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မည္ဆိုပါက ကင္သည္ အကာအကြယ္ေပးမ ႈရရွိလိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ထရန္႔ က သတင္းေထာက္မ်ားကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“ကင္က သူ႔ႏိုင္ငံမွာပဲ ႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္မွာပါ။ သူ႔ႏိုင္ငံက အရမ္းၾကြယ္၀ လာလိမ့္မယ္”ဟု ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သံတမန္ဆက္ဆံေရး မေအာင္ျမင္ပါက ကင္သည္ ရာထူးမွျဖဳတ္ခ်ခံခဲ့ရၿပီး သူပုန္မ်ား၏ သတ္ျဖတ္ျခင္းခံခဲ့ရသည့္ လစ္ဗ်ားေခါင္းေဆာင္ မြမ္မာကဒါဖီကဲ့သို႔ အလားတူ ကံၾကမၼာႏွင့္ ၾကံဳေတြ႕ရႏိုင္သည္ဆိုေသာ မခံခ်ိ မခံသာျဖစ္ေစသည့္ သတိေပးခ်က္ ထြက္ေပၚခဲ့ၿပီးေနာက္ ထရန္႔က ယခုကဲ့သုိ႔ အာမခံခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္ဖ်က္သိမ္းေရးအတြက္ အေမရိကန္၏ တစ္ဖက္သတ္ ေတာင္းဆိုမႈကို ႐ႈတ္ခ်ခဲ့ၿပီး စင္ကာပူတြင္ ဇြန္ ၁၂ ရက္၌ က်င္းပမည့္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲကို ဖ်က္သိမ္းမည္ဟု ျပံဳယမ္းက ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ထရန္႔၏ ထိုမွတ္ခ်က္ထြက္ရွိလာခဲ့သည္။ ကင္၏ သိသာေသာ ထိုအေျပာင္းအလဲသည္ တ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င္ပင္း၏ ညႊန္ၾကားမႈအရ ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟု ထရန္႔က အရိပ္အျမြက္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“ဒါက ေကာင္းေကာင္းႀကီးျဖစ္ႏိုင္တယ္။ သူက ကင္ကို ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈရွိတယ္” ဟု ၎တို႔ႏွစ္ဦး မၾကာမီက ေတြ႕ဆံုမႈကို ရည္ညႊန္းလ်က္ ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာအတြင္း တ႐ုတ္၏ စီးပြားေရး ေထာက္ကန္ေပးထားမႈျဖင့္  ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ အေမရိကန္ၿမိဳ႕မ်ားအထိ ေရာက္ရွိႏိုင္သည့္ ႏ်ဴကလီးယားထိပ္ဖူးသယ္ေဆာင္ႏိုင္ေသာ ဒံုးတီထြင္ႏိုင္သည့္ နည္းပညာဆိုင္ရာတိုးတက္လာမႈကို  အေမရိကန္က စိုးရိမ္စြာ ေစာင့္ၾကည့္ေနရသည္။

ယင္းအေတာအတြင္း ထရန္႔သည္ ေျမာက္ကိုရီးယားအစိုးရကို အစြမ္းကုန္ဖိအားေပးသည့္ လႈပ္ရွားမႈကို စတင္ခဲ့သည့္အျပင္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကိုပါ ကမ္းလွမ္းခဲ့သည္။

ကင္ႏွင့္ထရန္႔၏ မိတ္ဖက္ ေတာင္ကိုရီးယား သမၼတ၊ ေျမာက္ကိုရီးယားႏွင့္ အေမရိကန္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားအၾကား သမိုင္း၀င္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားက သံတမန္ဆက္ဆံေရး လမ္းေၾကာင္းေပၚ ေရာက္ရွိသကဲ့သို႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။

သတင္းဓာတ္ပံုဆရာမ်ားေရွ႕တြင္ အတူျပံဳးေပ်ာ္စြာ ဓာတ္ပံု႐ိုက္မႈႏွင့္ သံတမန္ေရးရာ ခ်ီးက်ဴးအားေပးခဲ့မႈရရွိခဲ့ၿပီး လႏွင့္ခ်ီ ၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ေျမာက္ကိုရီးယားတာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးက ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲကို ေရွ႕ဆက္က်င္းပႏိုင္မည္ မဟုတ္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထရန္႔၏ လံုျခံဳေရးအၾကံေပး ဂြၽန္ဘိုတန္က ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ ဖ်က္သိမ္းေရးအတြက္ လစ္ဗ်ားကို စံနမူနာအျဖစ္ ရည္ညႊန္း ေျပာၾကားခဲ့မႈကိုလည္း ယင္းတာ၀န္ရွိသူက မေက်မနပ္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။