အာဖရိကသို႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ားတြင္ မည္သည့္ေႏွာင္ႀကိဳးမွ မပါဟု တ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င္ပင္း ေျပာၾကား

စက္တင္ဘာ ၃ ရက္တြင္ ေပက်င္း၌ ေျခာက္ႀကိမ္ေျမာက္ တ႐ုတ္-အာဖရိက ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ဖိုရမ္၌ တ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င္ပင္းက အဖြင့္စကား ေျပာၾကားေနစဥ္ (Photo: AFP)

အာဖရိကတိုက္သို႔ တ႐ုတ္၏ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ားတြင္ မည္သည့္ႏိုင္ငံေရး ေႏွာင္ႀကိဳးမွ ခ်ည္ေႏွာင္ထားျခင္း မရွိဟု တ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င္ပင္းက အာဖရိကမွ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ စီးပြားေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားကို စက္တင္ဘာ ၃ ရက္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သမၼတရွီသည္ ႏွစ္ရက္ၾကာ တ႐ုတ္ -အာဖရိက ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းကို မစတင္မီ ယခုကဲ့သို႔ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ထိုထိပ္သီးတြင္ ရွီ၏ မဟာစီမံကိန္း ျဖစ္ေသာ Belt and Road (ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ အေျခခံအေဆာက္အအံုမ်ား စီမံကိန္း) အား အဓိက ေဆြးေႏြးၾကလိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္မွန္းရသည္။ Belt and Road စီမံကိန္းသည္ ႏိုင္ငံျခားေစ်းကြက္ႏွင့္ ရင္းျမစ္မ်ားသို႔ တ႐ုတ္က ပိုမို၀င္ေရာက္ႏိုင္ေစရန္ႏွင့္ တ႐ုတ္အစိုးရ၏ ျပည္ပလႊမ္းမိုးမႈ ႀကီးထြားလာေစရန္ ရည္ရြယ္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။

Belt and Road စီမံကိန္းတြင္ အာရွ ႏွင့္ အာဖရိကႏိုင္ငံမ်ား၌ ကားလမ္း၊ ရထားလမ္း၊ ဆိပ္ကမ္းႏွင့္ အျခားအဓိကက်ေသာ အေျခခံ အေဆာက္အအံုမ်ားအတြက္ တ႐ုတ္က ေခ်းေငြ ေဒၚလာဘီလ်ံမ်ားစြာ ေပးခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ေ၀ဖန္သူမ်ားကမူ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္၏ ထိုစီမံကိန္းႀကီးသည္ အခ်ဳိ႕ေသာႏိုင္ငံမ်ားကို ေၾကြးၿမီႏံြထဲ၌ နစ္ေစသည္ဟု သတိေပးေနၾကသည္။

“အာဖရိကထဲက တ႐ုတ္ရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြမွာ ဘယ္လိုႏိုင္ငံေရး ခ်ည္ေႏွာင္မႈမွ မပါပါဘူး”ဟု တ႐ုတ္-အာဖရိက ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး (FOCAC) မတိုင္မီ နာရီအနည္းငယ္အလိုတြင္ အာဖရိက ေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ စီးပြားေရး ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ႏွင့္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ အဆင့္ျမင့္ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ရွီက်င္ပင္းက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “တ႐ုတ္ဟာ အာဖရိကရဲ႕ ျပည္တြင္းေရးေတြကို ၀င္မစြက္ဖက္ပါဘူး။ တ႐ုတ္ရဲ႕ စိတ္ဆႏၵအတြက္ အာဖရိကကို အခြင့္ေကာင္းယူမွာ မဟုတ္ပါ ဘူး”ဟု ရွီက ဆိုသည္။

ထို႔ျပင္ Belt and Road စီမံကိန္းသည္ အခ်င္းခ်င္း ဆန႔္က်င္ရန္ အထူးကလပ္တစ္ခု ဖြဲ႕စည္းျခင္းမ်ဳိး မဟုတ္ဘဲ ပြင့္လင္းမႈ၊ မွ်ေ၀မႈႏွင့္ အျပန္အလွန္ အက်ဳိးစီးပြားျဖစ္ထြန္းမႈ တို႔အတြက္ ရည္ရြယ္ျခင္း ျဖစ္သည္ဟုလည္း ရွီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

■ ေဒၚလာ ဘီလ်ံ ၆၀ ေထာက္ပံ့မည္

သမၼတရွီသည္ လာမည့္ သံုးႏွစ္အတြင္း အာဖရိက ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ ေဒၚလာ ဘီလ်ံ ၆၀ ပံ့ပိုးေပးမည္ဟု FOCAC ထိပ္သီး အစည္အေ၀းပြဲအတြင္း ကတိျပဳခဲ့သည္။ ထိုေထာက္ပံ့မႈထဲမွ ေဒၚလာ ၁၅ ဘီလ်ံမွာ အတိုးမဲ့ ေခ်းေငြမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ရွီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားသို႔ တ႐ုတ္၏ ကူညီမႈမ်ားသည္ အေၾကြးေထာင္ေခ်ာက္မ်ား ျဖစ္ေနမည့္အေပၚ စိုးရိမ္မႈမ်ား ျမင့္တက္လာစဥ္ ရွီက ယခုကဲ့သို႔ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ေဒၚလာဘီလ်ံ ၆၀ ပံ့ပိုးမည့္အေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့ၿပီးေနာက္ ေတာင္အာဖရိက သမၼတဆိုင္ရာ ရာမာဖိုဆာက အာဖရိကသို႔ တ႐ုတ္၏ ဖံံြ႕ၿဖိဳးေရးဆိုင္ရာ အကူအညီမ်ားအေပၚ ေ၀ဖန္မႈမ်ားအား တင္းတင္းမာမာ ျပန္လည္ တံု႔ျပန္ခဲ့သည္။
“အာဖရိကကို ကိုလိုနီစနစ္သစ္ တစ္ခုက ထိန္းခ်ဳပ္ေနၿပီဆိုတဲ့ အျမင္ေတြကို အခုအစည္းအေ၀းက ေခ်ပလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္”ဟု ရာမာဖိုဆာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref: AFP

ရွီက်င္ပင္း ရာသက္ပန္သမၼတ ျဖစ္လာေစရန္ တ႐ုတ္ပါလီမန္က လမ္းဖြင့္ေပးခဲ့

မတ္ ၁၁ ရက္က က်င္းပခဲ့သည့္ ၁၃ ႀကိမ္ေျမာက္ အမ်ဳိးသားျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္၏ ပထမအစည္းအေ၀းအတြင္း သမၼတသက္တမ္း ကန္႔သတ္ခ်က္ဖယ္ရွားရန္ မဲေပးေနသည့္ ရွီက်င္ပင္း (Photo – AFP)

တ႐ုတ္ပါလီမန္သည္ မတ္ ၁၁ ရက္က သမၼတသက္တမ္းကန္႔သတ္ခ်က္ကို ဖယ္ရွားဖ်က္သိမ္းေပးလိုက္သျဖင့္ ရွီက်င္ပင္းအတြက္ ရာသက္ပန္ အာဏာခ်ဳပ္ကိုင္ေရးမွာ ေသခ်ာသြားခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို စီးပြားေရးႏွင့္ စစ္ေရးအင္အားႀကီးႏိုင္ငံ အျဖစ္ေျပာင္းလဲမည့္ စိတ္ကူးမ်ားအတိုင္း အေကာင္အထည္ရန္ ရွီက်င္ပင္းလက္ထဲသို႔ အာဏာအားလံုးနီးပါး ေရာက္ရွိလာၿပီ ျဖစ္သည္။

ကြန္ျမဴနစ္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတည္ေထာင္သူ ေမာ္စီတံုး၏ ဆူဆူပူပူျဖစ္ေစခဲ့ေသာ တစ္ဦးတည္း အုပ္ခ်ဳပ္မႈစနစ္အၿပီးတြင္ ႏိုင္ငံထဲ၌ တည္ၿငိမ္မႈမ်ားကို ျပန္လည္ေဆာင္ၾကဥ္းေရးအတြက္ တိန္႔ေရွာင္ဖိန္သည္ အာဏာကို အစီအစဥ္တက် ဆက္ခံျခင္းႏွင့္ စုေပါင္းအုပ္ခ်ဳပ္မႈ စနစ္ကို အသက္သြင္းခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ယခုျပဳျပင္မႈေၾကာင့္ ထိုစနစ္မ်ားအားလံုးမွာ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္သြားခဲ့ရၿပီ ျဖစ္သည္။

သမၼတသက္တမ္း ကန္႔သတ္မႈကို ဖယ္ရွားရန္ သမိုင္း၀င္ ဖြဲ႕စည္းပံုဥပေဒ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈႀကီးသည္ အြန္လိုင္းေပၚတြင္ မၾကံဳစဖူး ေ၀ဖန္ကန္႔ကြက္မႈ အေျမာက္အျမား ေပၚထြက္လာေစခဲ့ေသာ္လည္း လက္ညႇိဳးေထာင္ ေခါင္းညႇိတ္ ပါလီမန္ထဲတြင္ ေထာက္ခံမဲ၂၉၅၈ မဲ၊ ဆန္႔က်င္မဲ ႏွစ္မဲ၊ ၾကားေနမဲ သံုးမဲျဖင့္ လြယ္လြယ္ကူကူ အတည္ျပဳလိုက္ႏိုင္ျခင္း ျဖစ္သည္။

ေပက်င္းရွိ ျပည္သူ႔ခန္းမ၌ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ မဲခြဲဆံုးျဖတ္မႈတြင္ ရွီသည္ ပထမဆံုး မတ္တတ္ထရပ္ကာ အနီေရာင္မဲပံုးထဲသို႔ မဲထည့္ခဲ့သည္။ သမၼတသက္တမ္းအား ငါးႏွစ္သက္တမ္း ႏွစ္ႀကိမ္ကန္႔သတ္ထားျခင္းကို ဖယ္ရွားရန္ မဲတစ္ခုခ်င္းစီအား ေရတြက္ၿပီး တိုင္းအမ်ဳိးသားျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ထဲမွ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ားမွာ လက္ခုပ္လက္ ၀ါးတီးၿပီး ခ်ီးေျမႇာက္ခဲ့ၾကသည္။

၁၄ ႏွစ္အတြင္း ပထမဆံုးအႀကိမ္ ဖြံ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဆိုင္ရာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈႀကီးသည္ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္ကို လြယ္လြယ္ကူကူ ျဖတ္သန္းသြားႏုိင္လိမ့္မည္ဟု ယခင္ကတည္းက ခန္႔မွန္းခဲ့ၾကသည္။ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္သည္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတိ၏ အမိန္႔မ်ားကို ရာစုႏွစ္၀က္ကာလအတြင္း တစ္ႀကိမ္မွ်ပင္ ျငင္းပယ္ဖူးျခင္း မရွိေသးေပ။

“ဒါဟာ ျပည္သူေတြရဲ႕ အေရးတႀကီး လိုလားေတာင့္တမႈပဲ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု ႏိုင္ငံအေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း ေဟေလာင္က်န္ျပည္နယ္မွ ကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦးျဖစ္သူ က်ဴးရွီက်န္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီကလည္း ထိုျပဳျပင္မႈသည္ တစ္ညီတစ္ညြတ္တည္း ေထာက္ခံမႈကို ရရွိခဲ့သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အသက္ ၆၄ ႏွစ္အရြယ္ ရွီသည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၏ ထိပ္ဆံုးရာထူးျဖစ္ေသာ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၏ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးရာထူးကို ခန္႔အပ္ခံခဲ့ရသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ကတည္းက အာဏာကို စတင္ခ်ဳပ္ကိုင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ပါတီ၏ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး ရာထူးတြင္ ကန္႔သတ္ခ်က္မရွိေသာ္လည္း တိန္႔ေရွာင္ဖိန္ ခ်မွတ္ခဲ့ေသာ အစီအစဥ္တက် ဆက္ခံရန္ လုပ္ငန္းစဥ္ေၾကာင့္ ရွီ မတိုင္မီက ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးျဖစ္သည့္ က်န္ဇီမင္းႏွင့္ ဟူက်င္ေတာင္တို႔သည္ သမၼတသက္တမ္း ႏွစ္ႀကိမ္စီ ထမ္းေဆာင္အၿပီးတြင္ ရာထူးမွ ဆင္းသြားခဲ့ၾကရသည္။

တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ၏ သမၼတရာထူးမွာ အမ်ားအားျဖင့္ အေဆာင္အေယာင္ရာထူးသာ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဆိုင္ရာ ကန္႔သတ္ခ်က္ေၾကာင့္ ရွီသည္ အာဏာကို ၂၀၂၃ ခုႏွစ္တြင္ လက္လႊတ္ရမည့္သေဘာ ျဖစ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလိုက္ ၿပီျဖစ္သျဖင့္ ရွီသည္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကုိ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားျပဳလုပ္ရန္ ၎၏ ရည္မွန္းခ်က္မ်ားအတိုင္း ရာသက္ပန္ ႀကိဳးပမ္းသြားႏိုင္ေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

Ref ; AFP