အင္အားႀကီး သုံးႏုိင္ငံက ေဆြးေႏြးေနစဥ္ ႐ုရွားႏွင့္ သူပုန္မ်ားက အုိင္ဒလစ္တြင္ တုိက္ခုိက္မႈမ်ားျပဳလုပ္

စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္ ေတာင္ဘက္ ခန္ေရွးခန္းၿမိဳ႕မွ အေရွ႕ဘက္ ေလးကီလိုမီတာ အကြာ၌ အစုိးရတပ္၏ တိုက္ခုိက္မႈေၾကာင့္ မီးခိုးမ်ား ထြက္ေပၚေနစဥ္ (Photo : AFP)

ဆီးရီးယားတြင္ သူပုန္မ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ ေနာက္ဆုံးျပည္နယ္ အုိင္ဒလစ္ တည္ၿငိမ္ေရးအတြက္ အင္အားႀကီး သုံးႏုိင္ငံက ေဆြးေႏြးေနစဥ္ ႐ုရွားက စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ အုိင္ဒလစ္၌ ေလေၾကာင္းမွ တုိက္ခုိက္မႈေၾကာင့္ လူငါးဦး ေသဆုံးခဲ့ေၾကာင္း ဆီးရီးယား လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္သည့္ အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထိုေန႔ေႏွာင္းပုိင္းတြင္ သေဘာထား တင္းမာေသာ သူပုန္မ်ားက ထိုျပည္နယ္ႏွင့္ ကပ္လ်က္ေဒသတြင္ အေျမာက္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ အရပ္သား ၁၀ ဦးလည္း ေသဆုံးခဲ့ရေၾကာင္း ထိုေစာင့္ၾကည့္ အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

အယ္ေကးဒါးႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေသာ ဆီးရီးယား ဂ်ီဟတ္အဖြဲ႕ႏွင့္ တူရကီ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ၿပိဳင္ဘက္သူပုန္မ်ားက ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ အုိင္ဒလစ္ျပည္နယ္ကို ထိုးစစ္မစတင္မီ ဆီးရီးယားအစိုးရ တပ္ဖြဲ႕မ်ားသည္ ထိုျပည္နယ္တစ္၀ုိက္၌ ေရာက္ရွိေနသည္မွာ သီတင္းပတ္ႏွင့္ခ်ီ ၾကာျမင့္ေနၿပီျဖစ္သည္။ ဂ်ီဟတ္မဟာမိတ္အဖြဲ႕ Hayat Tahrir al-Sham (HTS) ႏွင့္ သေဘာထား တင္းမာေသာ Ahrar al-Sham အဖြဲ႕တို႔က ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ အုိင္ဒလစ္ အေနာက္ေတာင္ပုိင္းရွိ သူပုန္မ်ား၏ ေနရာမ်ားကို စက္တင္ဘာ ၇ ရက္ အေစာပုိင္းတြင္ ႐ုရွားက ေလေၾကာင္းမွ တုိက္ခုိက္ခဲ့သည္။

ထိုတုိက္ခုိက္မႈအတြင္း Hobait ေဒသရွိ Ahraral-Sham စခန္းတစ္ခု ပ်က္စီးခဲ့ၿပီး သူပုန္ေလးဦး ေသဆုံးခဲ့ကာ အျခားလူ ၁၄ ဦး ဒဏ္ရာရခဲ့ေၾကာင္း ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထိုဗုံးၾကဲ တုိက္ခုိက္မႈအတြင္း သိုးထိန္းတစ္ဦးလည္း ေသဆုံးခဲ့ၿပီး အျခားလူေလးဦး ဒဏ္ရာရခဲ့ကာ ၎တို႔သည္ တုိက္ခုိက္ေရးသမားမ်ား သို႔မဟုတ္ အရပ္သားမ်ား ဟုတ္၊ မဟုတ္သည္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိရေသးေပ။

စက္တင္ဘာ ၇ ရက္ ညေနတြင္ အုိင္ဒလစ္ႏွင့္ ထိစပ္ေနသည့္ နယ္စပ္ေတာင္ဘက္ ၁၀ မုိင္ခန္႔အကြာရွိ ဟားမားစ္ ျပည္နယ္ရွိ မာရာဒါၿမိဳ႕ကို သေဘာထားတင္းမာသည့္ သူပုန္မ်ားက အေျမာက္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္ခဲ့ေၾကာင္း၊ အေစာပုိင္း ေလေၾကာင္းတုိက္ခုိက္မႈမ်ားကို တုံ႔ျပန္သည့္ ထိုတုိက္ခုိက္မႈမ်ားေၾကာင့္ အမ်ဳိးသမီးေျခာက္ဦး အပါအ၀င္ အရပ္သား ၁၀ ဦး ေသဆုံးခဲ့ရေၾကာင္း ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕၏ ေခါင္းေဆာင္ ရာမီအဗၺဒယ္ရာမန္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ တီဟီရန္၌ အီရန္သမၼတ ဟက္ဆန္႐ိုဟာနီ၊ တူရကီသမၼတ ရီဆပ္ေတယစ္ အာဒိုဂန္တို႔ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးခဲ့သည့္ ႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္က ၎တုိ႔သည္ အုိင္ဒလစ္ျပည္နယ္ တည္ၿငိမ္ေရးႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ ခုိင္မာေသာ တုံံ႔ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္၌မူ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္ အနည္းငယ္သာ ပါ၀င္ခဲ့သည္။

လူေသဆုံးမႈ အနည္းဆုံးျဖင့္ အုိင္ဒလစ္မွ သူပုန္မ်ားအား ေခ်မႈန္းႏုိင္ရန္ ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွားအယ္ အာဆတ္အစိုးရအား ကူညီလိုေၾကာင္း အီရန္က ေျပာၾကားထားသည္။ ႐ုရွားက သာမန္တုိက္ခုိက္ေရး သမားမ်ားႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ သမားမ်ားအား ခြဲျခားရန္ ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္ေနဟု ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ သူပုန္မ်ားႏွင့္ ဂ်ီဟတ္မ်ားအား ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ တူရကီက ၎၏ ၾသဇာအာဏာကို အသုံးျပဳရန္ ႐ုရွားက လိုလားေနသည္။ အုိင္ဒလစ္အား ထိုးစစ္ဆင္မႈသည္ ဆီးရီးယား စစ္ပြဲအတြင္း အႀကီးမားဆုံး လူသားခ်င္း စာနာမႈ အက်ပ္အတည္း ျဖစ္လာေစႏုိင္သည္။

Ref : AFP

ေရြးေကာက္ပဲြအား ႐ုရွား၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မႈ စြပ္စဲြခ်က္ကို စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ၌ ထရန္႔၏ အၾကံေပးေဟာင္း ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရ

စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ ဖေလာ္ရီဒါရွိ တရား႐ံုးသို႔ ထရန္႔၏ အၾကံေပးေဟာင္း ပါပါဒုိပူေလာ့စ္၏ ဇနီး (၀ဲ) က ေရာက္ရွိလာစဥ္ (Photo : AP)

အေမရိကန္သမၼတ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ ႐ုရွား၏ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မႈ စြပ္စဲြခ်က္မ်ားအား စံုစမ္းစစ္ေဆးေနမႈတြင္ ႐ုရွားႏွင့္ ဆက္သြယ္ခဲ့သည့္ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ အၾကံေပးေဟာင္း တစ္ဦးသည္ အက္ဖ္ဘီအိုင္ အဖဲြ႕အား လိမ္လည္ခဲ့မႈအတြက္ စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ ခံခဲ့ရေၾကာင္း သိရသည္။

ႏုိင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒ အၾကံေပးေဟာင္းျဖစ္သူ ေဂ်ာ့ပါပါဒိုပူေလာ့စ္သည္ အျပစ္ရွိေၾကာင္းႏွင့္ ေနာင္တရေၾကာင္း ၀န္ခံထြက္ဆိုခဲ့မႈကို ခ႐ိုင္တရားသူႀကီး ရန္ဒိုေမာ့စ္က အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ၿပီး ေထာင္ဒဏ္ ၁၄ ရက္ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ပါပါဒိုပူေလာ့စ္သည္ ႏုိင္ငံလံုျခံဳေရးအတြက္ အေရးပါေသာ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈတြင္ လိမ္လည္ခဲ့ေၾကာင္း တရားသူႀကီးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထရန္႔၏ မဲဆြယ္အဖဲြ႕ႏွင့္ ႐ုရွားတုိ႔အၾကား လွ်ဳိ႕၀ွက္ပူးေပါင္း ၾကံစည္မႈ ရွိ၊ မရွိအား စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ ၁၆ လ ၾကာျမင့္လာခ်ိန္တြင္ အသက္ ၃၁ ႏွစ္ရွိ ပါပါဒုိပူေလာ့စ္သည္ ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံခဲ့ရသည့္ ဒုတိယေျမာက္ပုဂိၢဳလ္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ထရန္႔၏ လက္ေထာက္ေဟာင္း ႏွစ္ဦးသည္ ႀကီးေလးေသာ ျပစ္မႈမ်ားတြင္ စီရင္ခ်က္ ခ်မွတ္ခံခဲ့ရၿပီးေနာက္ ႏွစ္ပတ္ေက်ာ္အၾကာ၌ ယခုကဲ့သုိ႔ ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္မႈ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေမတြင္ စတင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း ေဒၚလာသန္းေပါင္းမ်ားစြာ ကုန္က်ခဲ့ၿပီးျဖစ္သည့္ အက္ဖ္ဘီအိုင္ ဒါ႐ိုက္တာေဟာင္း ေရာဘတ္မူလာ ဦးေဆာင္ေသာ ထုိစံုစမ္းစစ္ေဆးမႈအတြက္ ထိုစီရင္ခ်က္မ်ားသည္ အေရးမပါေၾကာင္း ထရန္႔က ေျပာၾကားခဲ့ေသာ္လည္း ယခုအခ်ိန္အထိ စဲြခ်က္တင္မႈ ၃၅ ခု၊ အျပစ္ရွိေၾကာင္း ၀န္ခံမႈ ငါးခု၊ ႐ံုးတင္စစ္ေဆးေနမႈတစ္ခု ရွိလာမႈမ်ားကိုမူ လ်စ္လ်ဴ႐ႈခဲ့သည္။

ပါပါဒုိပူေလာ့စ္သည္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ မတ္တြင္ ထရန္႔၏ မဲဆြယ္အဖဲြ႕ႏွင့္ ပူးေပါင္းခဲ့ခ်ိန္၌ အေတြ႕အၾကံဳ မရွိေသာ လန္ဒန္အေျခစိုက္ ေရနံလုပ္ငန္း ေလ့လာသံုးသပ္သူ တစ္ဦးသာ ျဖစ္ခဲ့သည္။ မဲဆြယ္အဖဲြ႕၏ ဦးစားေပးမွာ ႐ုရွားႏွင့္ ဆက္ဆံေရး တုိးတက္ေစရန္ ျဖစ္သည္ဟု ညႊန္ၾကားခံရၿပီးေနာက္ ပါပါဒိုပူေလာ့စ္သည္ ကရင္မလင္ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္မႈရွိေသာ လွ်ဳိ႕လွ်ဳိ႕၀ွက္၀ွက္ ပါေမာကၡ ဂ်ဳိးဇက္မစ္ေဆာ့ဒ္ႏွင့္ ဆက္သြယ္ခဲ့သည္။ မစ္ေဆာ့ဒ္သည္ ႐ုရွားသမၼတပူတင္၏ တူမဆိုသူဟု အခုိင္အမာ ဆိုခဲ့သည့္ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦး အပါအ၀င္ အျပင္ပန္းအားျဖင့္ ပူတင္ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္မႈမ်ားရွိေသာ အျခားသူမ်ားအား ပါပါဒုိပူေလာ့စ္ႏွင္ မိတ္ဆက္ေပးခဲ့သည္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ မတ္လကုန္တြင္ မဲဆြယ္အဖဲြ႕ အစည္းအေ၀းအၿပီး၌ ပါပါဒုိပူေလာ့စ္က သူသည္ ႏုိ၀င္ဘာ ေရြးေကာက္ပဲြမတုိင္မီ ထရန္႔-ပူတင္ ေဆြးေႏြးပဲြတစ္ရပ္ကို စီစဥ္ေပးႏိုင္သည့္ အဆက္အသြယ္မ်ား လန္ဒန္၌ ရွိေနေၾကာင္း ထရန္႔အပါအ၀င္ အထက္လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေဟာင္းႏွင့္ ယခုအခါ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ ဂ်က္ဖ္ဆက္ရွင္းႏွင့္ အျခားမဲဆြယ္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။ စက္တင္ဘာ ၇ ရက္ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ စီအင္န္အင္န္ႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးတစ္ခု၌ ပါပါဒုိပူေလာ့စ္က ထရန္႔သည္ ထိုအစီအစဥ္အား ေခါင္းညိတ္ခဲ့ေသာ္လည္း အေကာင္အထည္ မေပၚခဲ့ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ထရန္႔-ပူတင္ ေဆြးေႏြးပဲြကို ဆက္ရွင္းက အမွန္တကယ္ စိတ္အားထက္သန္ခဲ့ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ႐ုရွားတြင္ ကလင္တန္အေၾကာင္း အီးေမးလ္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေနေၾကာင္းလည္း မစ္ေဆာ့ဒ္က ၎အား ဧၿပီတြင္ ေျပာၾကားခဲ့ေၾကာင္း ပါပါဒုိပူေလာ့စ္က ေျပာၾကားခ့ဲသည္။

Ref : AFP

ဆီးရီးယားရွိ ႐ုရွားေလတပ္ အေျခစိုက္စခန္းကို ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ႏွင့္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျမင့္တက္လာ

ၾသဂုတ္ ၂၀ ရက္တြင္ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္၌ ဆီးရီးယား အမ်ဳိးသမီး တစ္ဦးအား ႐ုရွားစစ္သားတစ္ဦးက စကားေျပာေနစဥ္ (Photo : AFP)

ဆီးရီးယားရွိ ႐ုရွားေလတပ္ အေျခစိုက္စခန္းတစ္ခုကို သူပုန္ႏွင့္ဂ်ီဟတ္တို႔၏ ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျမင့္တက္လာခဲ့ေသာ္လည္း ယင္းေလယာဥ္အားလံုး ပစ္ခ်ခံခဲ့ရသည္ဟု ေစာင့္ၾကည့္သည့္ အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕က ၾသဂုတ္ ၂၄ ရက္တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

“ဇူလိုင္ကေနစၿပီး Hmeimim ကို ေမာင္းသူမဲ့ ေလယာဥ္တိုက္ခိုက္မႈေတြ ျမင့္တက္လာတယ္” ဟု ဆီးရီးယား လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕က စစ္ေၾကာင့္ပ်က္စီးေနသည့္ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံရွိ ႐ုရွား၏ အဓိက စစ္အေျခစိုက္စခန္းတစ္ခုကို ရည္ညႊန္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ လက္နက္ကိုင္ အတိုက္အခံမ်ားကို ႏွိမ္နင္းမႈအား ကူညီရန္အတြက္ ႐ုရွားက ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ဆီးရီးယား အစိုးရ၏ဘက္မွ ၀င္ေရာက္ကူညီခဲ့သည္။

ဇူလိုင္တြင္ တိုက္ခိုက္မႈ ၁၃ ႀကိမ္ႏွင့္ ယခုလတြင္ တိုက္ခိုက္မႈ ငါးႀကိမ္ရွိခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္အေစာပိုင္းမွစ၍ စုစုေပါင္း တိုက္ခိုက္မႈ ၂၃ ႀကိမ္ရွိခဲ့ေၾကာင္း ၿဗိတိန္အေျခစိုက္ ယင္းအဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ယင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ားတြင္ အေသးစား ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္၌ ေဖာက္ခြဲေရးပစၥည္းမ်ား အျပည့္ပါေသာ္လည္း ယင္းေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ အမ်ားစုကို ပစ္မွတ္မ်ားဆီသို႔ မေရာက္မီ ႐ုရွား(သို႔မဟုတ္)ဆီးရီးယား ေလေၾကာင္း ကာကြယ္ေရးမ်ားက ပစ္ခ်ခဲ့ေၾကာင္း ဆီးရီးယား ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕၏ အႀကီးအကဲ ရာမီအဗၺဒယ္ရာမန္က ေအအက္ဖ္ပီသို႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဆီးရီးယားရွိ ႐ုရွားတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားအတြက္ အဓိကစခန္းကို တိုက္႐ိုက္ပစ္မွတ္ထား တိုက္ခိုက္ႏိုင္ေၾကာင္း ႐ုရွားအစိုးရထံသို႔ တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ားက သတင္းစကား ေပးပို႔ခဲ့သည္ဟု အဗၺဒယ္ရာမန္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ားအတြက္ ႐ုရွားႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာန၏ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ မာရီရာဇာ႐ိုဗာက အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားကို အျပစ္တင္ခဲ့သည္။

“Hmeimim မွာ ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ တိုက္ခိုက္မႈေတြက အၿမဲတမ္းလိုလို ျဖစ္လာၿပီ။ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ေလေၾကာင္း ကာကြယ္ေရးေတြက ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ ၄၅ စင္းကို ပစ္ခ်ခဲ့တယ္” ဟု ၎က ၾသဂုတ္ ၂၃ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဇူလိုင္တြင္လည္း ယင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို ဟန္႔တား ဖ်က္ဆီးႏိုင္ခဲ့သည္ဟု ႐ုရွားစစ္တပ္ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အီေဂါကိုနာခ်င္ေကာ့က ယခုလအေစာပိုင္းတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Hmeimim ေလတပ္အေျခစိုက္စခန္းသည္ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္းရွိ သူပုန္ႏွင့္ ဂ်ီဟတ္တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ နယ္ေျမ၏ အေနာက္အရပ္တြင္ ရွိသည္။ အိုင္ဒလစ္ ျပည္နယ္ကို ၎၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္ ျပန္လည္ေရာက္ရွိေစရန္ ရည္မွန္းထားသည္ဟု ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွားအယ္လ္အာဆတ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္၏ ထက္၀က္ေက်ာ္ကို ဂ်ီဟတ္အဖြဲ႕ Hayat Tahrir al-Shan က ထိန္းခ်ဳပ္ထားၿပီး က်န္ရွိသည့္ နယ္ေျမမ်ားကို သူပုန္အဖြဲ႕မ်ားက ထိန္းခ်ဳပ္ခဲ့သည္

႐ုရွားေက်ာေထာက္ ေနာက္ခံျပဳ အစိုးရတပ္ဖြဲ႕သည္ မၾကာမီ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္၏ ေသးငယ္သည့္ အစိတ္အပိုင္းမွ်ကိုသာလွ်င္ ပစ္မွတ္ထားႏိုင္ဖြယ္ ရွိသည္ဟု ေလ့လာသံုးသပ္သူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သူပုန္ေထာက္ခံသည့္ တူရကီႏွင့္ ဆီးရီးယားအစိုးရကို ေထာက္ခံသည့္ ႐ုရွားႏိုင္ငံၾကား ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားက သူပုန္ႏွင့္ ဂ်ီဟတ္တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ ေနာက္ဆံုးျပည္နယ္ျဖစ္ေသာ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္၏ ကံၾကမၼာကို ဆံုးျဖတ္ေပးမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ရသည္။

Ref : AFP

ဆိုဗီယက္ယူနီယံကို အာခံခဲ့သူ ႐ုရွားစာေရးဆရာ ဗလာဒီမာ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္

ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားသည့္ ႐ုရွားစာေရးဆရာႏွင့္ ယခင္ဆိုဗီယက္ယူနီယံအစိုးရကို ဆန္႔က်င္ခဲ့သူ ဗလာဒီမာ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ အသက္ ၈၆ ႏွစ္အရြယ္၌ ႏွလံုးေရာဂါျဖင့္ ကြယ္လြန္သြားေၾကာင္း ဇူလိုင္ ၂၈ ရက္တြင္ သူ၏ ေဆြမ်ဳိးမ်ားက ေၾကညာခဲ့သည္။

ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္ကို ၁၉၃၂ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၂၆ ရက္၌ ဆိုဗီယက္ယူနီယံ တာဂ်စ္ႏုိင္ငံ စတာလင္နာဘတ္၌ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ သူ၏ဖခင္ နီကိုလိုင္ ပါဗလိုဗစ္ခ်္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္ (၁၉၀၅-၁၉၈၇)  သည္ ဆားဘီးယားမ်ဳိးႏြယ္  ဂ်ာနယ္လစ္တစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ျပည္တြင္းသတင္းစာမ်ား၌ အယ္ဒီတာတစ္ဦးအျဖစ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့သည္။ သူ၏ မိခင္ ႐ိုဇာကလီမန္တီဗနာ ဂြိဳင္ခမန္ (၁၉၀၈-၁၉၇၈) သည္ ဂ်ဴးႏြယ္ဖြားတစ္ဦးျဖစ္သည္။ သူ၏မိခင္သည္ ခင္ပြန္း ျဖစ္သူႏွင့္အတူ ဂ်ာနယ္လစ္အျဖစ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ သခ်ၤာဘာသာျပ ဆရာမအျဖစ္ အသက္ေမြးခဲ့သည္။

၁၉၃၆ ခုႏွစ္တြင္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္၏ဖခင္ သည္ ဆိုဗီယက္ဆန္႔က်င္ေရးလႈပ္ရွားသူအျဖစ္ စြပ္စြဲခံရၿပီး ေထာင္ ငါးႏွစ္က်ခဲ့ၿပီး ၁၉၄၁  ခုႏွစ္၌ ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္ခဲ့သည္။

ယင္းေနာက္ ၎တို႔၏ မိသားစုသည္  ေဆြမ်ဳိးမ်ားရိွရာ ဇာပို႐ိုဇိုင္းသို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းလာခဲ့ေသာ္လည္း မ်ဳိးခ်စ္စစ္ပြဲႀကီး စတင္ျဖစ္ပြားၿပီး နီကိုလိုင္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ ေရွ႕တန္း စစ္ေျမျပင္သို႔ ေစလႊတ္ျခင္းခံရသည္။ နာဇီမ်ား က်ဴးေက်ာ္၀င္ေရာက္ၿပီးေနာက္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္တုိ႔ မိသားစုသည္ အႀကိမ္ႀကိမ္ ထြက္ေျပးခဲ့ရၿပီး ႐ုရွားႏုိင္ငံ ေနရာအႏွံ႔အျပား၌ ေနထုိင္ခဲ့ရသည္။

၁၉၄၅ ခုႏွစ္တြင္ ၎တို႔ မိသားစုသည္ ဇာပို႐ိုဇိုင္းသို႔ ျပန္လာခဲ့ၿပီး ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္  အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းဆိုင္ရာ ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းကို ၎ၿမိဳ႕၌ ၿပီးဆံုးသည္အထိ တက္ခဲ့ရသည္။

၁၉၅၁ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၁၉၅၅ ခုႏွစ္အၾကားတြင္ သူသည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကာလ ဆိုဗီယက္တပ္မေတာ္၌ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။ ယင္းအခ်ိန္၌ သူသည္ သူ၏ကဗ်ာမ်ားကို စစ္တပ္သတင္းစာ၌ စတင္ေရးသားခဲ့သည္။

ယင္းေနာက္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ မကၠဇင္ေဂၚကီစာေပတကၠသိုလ္သို႔ တက္ေရာက္ႏုိင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။ သုိ႔ေသာ္ မေအာင္ျမင္ဘဲ ေမာ္စကို သမိုင္းတကၠသိုလ္ျဖစ္ေသာ ခရက္စကားယားတကၠသိုလ္သို႔ တက္ေရာက္ခဲ့သည္။ ယင္း၌ တစ္ႏွစ္ခြဲသာ ပညာသင္ၾကားခဲ့ၿပီး ကာဇက္စတန္သို႔ သြားေရာက္ရန္ ညႊန္ၾကားျခင္းခံရသည္။ သူသည္ ကာဇက္စတန္၌ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ ေနခဲ့ၿပီး ေမာ္စကိုသို႔ျပန္လာကာ သူ၏ ပထမဆံုး၀တၳဳရွည္ကို ေရးသားခဲ့သည္။

ဗြိဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ သေရာ္စာ၀တၳဳမ်ား ေရးသားျခင္းျဖင့္သာမက ကဗ်ာမ်ားေရးသားျခင္းေၾကာင့္ပါ ေက်ာ္ၾကားသူျဖစ္သည္။ ဘရက္ဇညက္လက္ထက္တြင္ သူ၏စာမ်ား ေရးသားထုတ္ေ၀ျခင္းကို ဆိုဗီယက္ယူနီယံ၌  ပိတ္ပင္ျခင္းခံရသည္။ သို႔ေသာ္ အေနာက္တုိင္း၌ အလြန္လူႀကိဳက္မ်ားေသာ စာေရးဆရာျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္တြင္ သူ၏အေရးအသားမ်ားႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ားတြင္ ပါ၀င္ခဲ့မႈတို႔ေၾကာင့္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ ဆိုဗီယက္စာေရးဆရာမ်ားသမဂၢမွ ထုတ္ပယ္ျခင္းခံရသည္။ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္တြင္ သူ႔အား ဆက္သြယ္သည့္ တယ္လီဖုန္းလိုင္း  ျဖတ္ေတာက္ျခင္းခံရၿပီး သူႏွင့္ သူ၏ မိသားစုသည္ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ဖိအားေပးခံရေသာေၾကာင့္ ျပည္ပသို႔ ထြက္ခြာသြားရသည္။ သူ သည္ ဂ်ာမနီႏုိင္ငံအေနာက္ပိုင္း ျမဴးနစ္ၿမိဳ႕၌ အေျခခ်ၿပီး Radio Liberty ၌ အလုပ္လုပ္ခဲ့သည္။

၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ ႐ုရွားသို႔ ျပန္လာခဲ့ၿပီး မီေခးေဂၚဘာေခ်ာ့က သူ႔အား ႏုိင္ငံသားျဖစ္ခြင့္ ျပန္လည္ေပးအပ္ခဲ့သည္။ ဗလာဒီမာပူတင္က ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္၌ သမၼတျဖစ္လာၿပီးမၾကာမီ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္အား  ႏုိင္ငံေတာ္ဆုတစ္ဆု ခ်ီးျမႇင့္ခဲ့သည္။

ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ အျခားႏုိင္ငံတကာဆုမ်ားႏွင့္ ဂုဏ္ျပဳဆုမ်ားလည္း ခ်ီးျမႇင့္ခံရသူျဖစ္ၿပီး ယင္းတြင္ ႐ုရွားဖက္ဒေရးရွင္းႏိုင္ငံေတာ္ဆု (၂၀၀၀)၊ အရပ္ဘက္ရဲစြမ္းသတိၱဆိုင္ရာ စာေရးဆရာမ်ားအတြက္ အင္ဒေရဆာခါေရာ့ဗ္ဆု (၂၀၀၂) တို႔ ပါ၀င္သည္။ သူသည္ ဆားဘီးယားသိပၸံႏွင့္ ၀ိဇၨာအကယ္ဒမီ ဘာသာစကားႏွင့္ စာေပဌာန အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးလည္းျဖစ္သည္။

ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ ၀တၳဳေရးဆရာ၊ ကဗ်ာဆရာအျပင္ ျပဇာတ္ေရးဆရာႏွင့္ ဂ်ာနယ္လစ္ျဖစ္႐ံုမက ပန္းခ်ီဆရာတစ္ဦးလည္းျဖစ္သည္။ သူသည္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္း တြင္ ဂရပ္ဖစ္ပန္းခ်ီမ်ားကို ေရးဆြဲခဲ့ၿပီး သူ၏ ပန္းခ်ီကားမ်ားကို ႐ုရွားပန္းခ်ီျပခန္းမ်ားႏွင့္  ၀က္ဘ္ဆိုက္တို႔၌ ေရာင္းခ်ခဲ့သည္။

သူ၏ အထင္ရွားဆံုး ၀တၳဳတစ္ပုဒ္ျဖစ္ သည့္ The Life and Extraordinary Adventures of Private Ivan Chonkin ကို ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္း တပ္နီေတာ္၌ အေျချပဳထားၿပီး အာဏာရွင္အစိုးရႏွင့္ပတ္သက္၍ ေန႔စဥ္ဘ၀အလြဲမ်ားကို သေရာ္ထားသည္။  Chonkin သည္ ယခုအခါ ႐ုရွားေပၚ ျပဴလာယဥ္ေက်းမႈ၌ ထင္ရွားေသာ ဇာတ္ေကာင္တစ္ဦးျဖစ္လာၿပီး သူ၏ ၀တၳဳကို ခ်က္ဒါ႐ိုက္တာ ဂ်ီရီမင္ဇယ္က ႐ုပ္ရွင္႐ိုက္ကူးခဲ့ သည္။

အဆိုပါ ၀တၳဳ၏ တတိယအပိုင္းကို ၂၀၀၇ ခုႏွစ္က်မွသာ ထုတ္ေ၀ႏုိင္ခဲ့သည္။ ယင္းတတိယအပိုင္းတြင္  Chonkin  က အေမရိကသို႔ မိမိသေဘာဆႏၵမပါဘဲ ေရႊ႕ေျပာင္းသြားျခင္း အပါအ၀င္ စစ္ၿပီးေခတ္ေနာက္ပိုင္း ယခုအထိ ဇာတ္ေကာင္မ်ားကို ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

၁၉၈၆ ခုႏွစ္တြင္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ Moscow 2042 အမည္ရိွ  ၀တၳဳရွည္တစ္ပုဒ္ကို ေရးသားၿပီး ၁၉၈၇ ခုႏွစ္တြင္ ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ ယင္း၀တၳဳတြင္ ႐ုရွားႏုိင္ငံကို ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီက အုပ္ခ်ဳပ္ပံုကို သ႐ုပ္ေဖာ္ထားသည္။ သူ သ႐ုပ္ေဖာ္ထားသည့္ ပါတီသည္ KGB ၊ ႐ုရွား ေအာ္သိုေဒါ့ ခရစ္ယာန္အသင္းေတာ္ႏွင့္ ကြန္ျမဴ နစ္ပါတီတို႔ကို ေပါင္းစပ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ ယင္းပါတီကို KGB ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးတစ္ဦးျဖစ္ေသာ ဘူကာရွက္ (ၾကမ္းပိုးဟု အဓိပၸာယ္ရ) က ဦးေဆာင္သည္။

ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္၏ အျခား၀တၳဳမ်ားမွာလည္း  ေက်ာ္ၾကားထင္ရွားခဲ့သည္။ သူ၏ The Ivankiad ၀တၳဳ၌ ဆိုဗီယက္စနစ္၏ ဗ်ဴ႐ိုကရက္ပိတ္ဆို႔မႈအတြင္း အိမ္ခန္းတစ္ခန္းရရန္ ႀကိဳးစားသည့္ စာေရးဆရာတစ္ဦးအ ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

The Fur Hat ၀တၳဳသည္ ဂိုဂိုးလ္ေရးသားခဲ့သည့္ Overcoat ၀တၳဳအား ထင္ဟပ္လ်က္ သေရာ္ေလွာင္ေျပာင္ထားသည့္၀တၳဳ ျဖစ္သည္။

သူ၏ Monumental Propaganda ၀တၳဳသည္ ကြန္ျမဴနစ္ေခတ္လြန္ ႐ုရွားအား ထိုးႏွက္ေ၀ဖန္ထားသည့္ ၀တၳဳျဖစ္သည္။ ယင္း၀တၳဳ၌ စာေရးသူ၏ ထင္ျမင္ခ်က္မွာ ႐ုရွားမ်ားသည္ ဂ်ဳိးဆက္စတာလင္ေခတ္ ေနာက္ပိုင္း မ်ားစြာေျပာင္းလဲသြားျခင္းမရိွ ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

၂၀၀၂ ခုႏွစ္တြင္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ ထင္ရွားသည့္ စာေရးဆရာ အလက္ဇန္းဒါး ဆိုဇန္နစ္စင္ကို အႀကီးအက်ယ္ ေ၀ဖန္ထားသည့္ အျငင္းပြားဖြယ္ရာ အမွတ္တရ ႐ုပ္ပံုလႊာ စာအုပ္တစ္အုပ္ကို ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။  ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ ဆိုဇန္နစ္စင္အား မိမိကိုယ္တိုင္ကို ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မႈျဖစ္လာေအာင္ ဖန္တီးျခင္းျပဳသူ၊ စာေရးသားကြၽမ္းက်င္းမႈ ညံ့ဖ်င္းသူႏွင့္ ဂ်ဴးဆန္႔က်င္ေရးသမားဟု ေ၀ဖန္ခဲ့သည္။

ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူ တစ္ဦးအျဖစ္လည္း ထင္ရွားခဲ့သူျဖစ္သည္။ သူသည္ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္တြင္  NTV ခ်န္နယ္ အား ေထာက္ခံမႈကို ေဖာ္ျပသည့္ အိတ္ဖြင့္ ေပးစာတစ္ေစာင္၌ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၿပီး  ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ ဒုတိယေျမာက္ ေခ်ခ်င္ညာစစ္ပြဲကို ဆန္႔က်င္သည့္ စာတစ္ေစာင္ေရးသားခဲ့သည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၅ ရက္တြင္ ႐ုရွားသမၼတထံ အိတ္ဖြင့္ေပးစာတစ္ေစာင္ ေရးသားျဖန္႔ခ်ိခဲ့ရာ၌ ပူတင္ကို အစာငတ္ခံဆႏၵျပေနသည့္ ယူကရိန္းေလယာဥ္မွဴး  နာဒီယာဆက္ခ်င္ကိုအား လႊတ္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။

ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ သံုးႀကိမ္တိုင္တိုင္လက္ထပ္ခဲ့သူျဖစ္သည္။ ၁၉၅၇ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္အၾကား၌ ဗလင္တီနာ ဗာဆယ္ လီယက္နာ ေဘာ္တူရွာကီနာ (၁၉၂၉-၁၉၈၈) ႏွင့္ ေပါင္းသင္းခဲ့ၿပီး သမီး မာရီနာဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္ (၁၉၅၈-၂၀၀၆) ႏွင့္ သား ပါဗယ္ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္ (၁၉၆၂) တို႔ကို ေမြးဖြားခဲ့သည္။ သားျဖစ္သူသည္ ႐ုရွားစာေရးဆရာႏွင့္ လူသိမ်ားထင္ ရွားသူျဖစ္ၿပီး သမိုင္းေနာက္ခံ၀တၳဳမ်ားကို ေရးသားခဲ့သည္။

သူ၏ ဒုတိယဇနီးမွာ အီရီနာဒါနီေလာ့ဗ္နာဘ႐ူဒီ (၁၉၃၈-၂၀၀၄) ျဖစ္သည္။ ဒုတိယဇနီးႏွင့္ ေအာ္ဂါ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္ အမည္ရိွ သမီးတစ္ဦးကို ၁၉၇၃ ခုႏွစ္တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။  သမီးျဖစ္သူသည္ ဂ်ာမန္ဘာသာျဖင့္ ေရးသားေသာ စာေရးဆရာမျဖစ္သည္။

၂၀၀၄ ခုႏွစ္တြင္ အီရီနာ ကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္ ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္သည္ ဆဗက္တလာနာ ယာေကာ့ဗ္လက္ဗ္နာ ကိုလက္နီခ်န္ကို အမည္ရိွ စြန္႔ဦးလုပ္ကိုင္သူ လုပ္ငန္းတစ္ဦးႏွင့္ လက္ထပ္ခဲ့သည္။ အဆိုပါ အမ်ဳိးသမီးသည္ နာ မည္ေက်ာ္ ႐ုရွားဂ်ာနယ္လစ္ ေတာမက္ကို လက္နီခ်န္ကို၏ ဇနီး မုဆိုးမျဖစ္သည္။

ဗိြဳင္ႏိုဗစ္ခ်္ ကြယ္လြန္သည့္အခါ ႐ုရွားယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီး ဗလာဒီမာ မက္ဒင္စကီး က သူ႔အား အရိွတရားႏွင့္ ပတ္သက္၍ စူးရွေသာ အျမင္ကို အျမဲတမ္းေပးၿပီး ႐ုရွား၌ လြတ္လပ္စြာေဖာ္ထုတ္ျပသခြင့္ကို အားေကာင္းလာေစရန္ အေထာက္အကူျပဳခဲ့သည့္ ပါရမီရွင္ စာေရးဆရာအျဖစ္ ခ်ီးက်ဴးခဲ့သည္။

ပူတင္က ၂၀၂၄ ခုႏွစ္တြင္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ တစ္ေက်ာ့ျပန္လာႏုိင္ဟု အရိပ္အျမြက္ ေျပာၾကား

ေမ ၂၅ ရက္က စိန္႔ပီတာစဘတ္ၿမိဳ႕တြင္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာစီးပြားေရးဖိုရမ္၌ ႐ုရွားသမၼတ ပူတင္က စကားေျပာေနစဥ္ (Photo: AFP)

႐ုရွားသမၼတဗလာဒီမာပူတင္က ၂၀၂၄ ခုႏွစ္တြင္ ၎၏ လက္ရွိသမၼတသက္တမ္း ကုန္ဆံုးၿပီးေနာက္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္က လုပ္ခဲ့သည့္အတိုင္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ ျပန္လာႏိုင္ေျခရွိသည့္အေၾကာင္း ေမ ၂၆ ရက္တြင္ အရိပ္အျမြက္ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“ကြၽန္ေတာ္ဟာ ႐ုရွားဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို အျမဲတမ္း တိတိက်က် လိုက္နာခဲ့ပါတယ္။ ေနာင္လည္း လိုက္နာသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ သမၼတတစ္ဦးဟာ သက္တမ္းႏွစ္ခု ဆက္တိုက္ထက္ပိုၿပီး ထမ္းေဆာင္လို႔မရဘူးလို႔ အေျခခံဥပေဒမွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္” ဟု  ပူတင္က စိန္႔ပီတာစဘတ္တြင္ ျပဳလုပ္သည့္ ဖိုရမ္တစ္ခု၌ ၂၀၂၄ ခုႏွစ္တြင္ အာဏာမွ စြန္႔ခြာမည္ ဟုတ္၊ မဟုတ္ ေမးျမန္းမႈကို ျပန္လည္ေျဖၾကားခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။

“အခု ကြၽန္ေတာ္ရဲ႕ ဒုတိယသမၼတ သက္တမ္းကို ေရာက္ရွိေနပါၿပီ” ဟု ႐ုရွားေခါင္းေဆာင္ ပူတင္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ပူတင္သည္ ယခင္ကလည္း သမၼတသက္တမ္းကိုႏွစ္ႀကိမ္ဆက္ ထမ္းေဆာင္ၿပီးေနာက္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္သို႔ အေရာက္တြင္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ရာထူးသို႔ ေျပာင္းလဲတာ၀န္ယူခဲ့သည္။ ထိုစဥ္ ပူတင္၏ မဟာမိတ္ ျဖစ္ေသာ ဒီမီထရီ မက္ဗီဒက္က သမၼတ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ သို႔ ေသာ္ ႏိုင္ငံထဲတြင္ ၾသဇာအႀကီးဆံုးပုဂၢိဳလ္မွာ ပူတင္သာျဖစ္ေနဆဲ ျဖစ္သည္ဟု ေလ့လာသူမ်ားက သံုးသပ္ခဲ့ ၾကသည္။ ထို႔ေနာက္ ေလးႏွစ္အၾကာ၌ ပူတင္သည္ သမၼတရာထူးကို ျပန္လည္ ေရြးခ်ယ္ခံခဲ့ရသည္။

“ ၿပီးခဲ့တဲ့တစ္ေခါက္တုန္းက ကြၽန္ေတာ္ သမၼတရာထူးကေန ဆင္းသြားတာ မွတ္မိဦး မွာေပါ့။ ဒီတစ္ႀကိမ္မွာလည္း ကြၽန္ေတာ္ဟာ စည္းမ်ဥ္းအတိုင္းပဲ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ သြားဖို႔ စီစဥ္ထားပါတယ္” ဟု ပူတင္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ပူတင္သည္ ၂၀၂၄ ခုႏွစ္တြင္လည္း ယခင္ကအတိုင္း၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ ထပ္မံေျပာင္းလဲထမ္းေဆာင္ႏုိင္သည့္ သေဘာကို အရိပ္အေယာင္ျပ ညႊန္းဆိုေနျခင္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။

လက္ရွိတြင္မူ ဒီမီထရီမက္ဗီဒက္သည္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေနရာတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနၿပီး အနည္းငယ္ေဘးေရာက္ေနသည့္ အေနအထားတြင္ ရွိေနေသာ္လည္း ပူတင္၏ အယံုၾကည္ရဆံုး လူယံုျဖစ္ေနဆဲျဖစ္သည္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ မတ္လေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီက ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ သမၼတရာထူးအတြက္ ထပ္မံ ယွဥ္ၿပိဳင္ရန္ အစီအစဥ္ရွိ မရွိ ေမးခြန္းအေပၚ ပူတင္က “ကြၽန္ေတာ့္ကို အသက္ ၁၀၀ အထိ ဒီရာထူးမွာ ဆက္ရွိေနမယ္လို႔ ထင္ေနၾကတာလား။ မဟုတ္ပါဘူး” ဟု ျပန္လည္ ေျဖၾကားခဲ့သည္။

၁၉၉၉ ခုႏွစ္ကတည္းက ႐ုရွားႏိုင္ငံကို ဦးေဆာင္ခဲ့ေသာ ပူတင္သည္ ၎၏ လက္ရွိသမၼတသက္တမ္းအဆံုးသတ္သြားေသာ ၂၀၂၄ ခုႏွစ္သို႔ အေရာက္တြင္ အသက္ ၇၁ ႏွစ္ ရွိေနလိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

ပူတင္သည္ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္က ႏိုင္ငံေရးေလာကသို႔ မ၀င္မီအခ်ိန္အထိ KGB ျပည္ပ ေထာက္လွမ္းေရးေအးဂ်င့္အျဖစ္ ၁၆ ႏွစ္တိုင္တိုင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူျဖစ္သည္။

၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ ပူတင္သည္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ရာထူးကို စတင္တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနၿပီျဖစ္သည္။ ၎၏ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ပထမသက္တမ္းအတြင္း သမၼတေဘာရစ္ယာဆင္ ႏုတ္ထြက္သြားေသာေၾကာင့္ ပူတင္သည္ ယာယီ သမၼတအျဖစ္လည္း တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ရသည္။ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဒုတိယသက္တမ္းသို႔ အေရာက္တြင္ ပူတင္သည္ အာဏာရပါတီ ျဖစ္သည့္ ယူႏိုက္တက္႐ုရွား၏ ဥကၠ႒ ျဖစ္ေနၿပီျဖစ္သည္။

႐ုရွားသမၼတပူတင္က စတုတၳေျမာက္သက္တမ္းအတြက္ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆို

ေမ ၇ ရက္က ေမာ္စကိုရွိ ကရင္မလင္တြင္ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုပြဲသုိ႔ ေရာက္ရွိလာသည့္ ႐ုရွားသမၼတပူတင္ (Photo: AFP)

အေနာက္ႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံေရး အလြန္အမင္းက်ဆင္းေနမႈႏွင့္ အတိုက္အခံမ်ားအား ၿဖိဳခြင္းမႈ အရိပ္မည္းမ်ားက ဖံုးလႊမ္းေနစဥ္ ႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္က ေမ ၇ ရက္တြင္ စတုတၳေျမာက္သက္တမ္းအတြက္ က်မ္းသစၥာ က်ိန္ဆိုခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံတစ္၀န္း၌ ၎အား ဆန္႔က်င္သည့္ ဆႏၵျပမႈမ်ားအတြင္း အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္ အလက္ဇီနာဗာညီအပါအ၀င္ ဆႏၵျပသူ ၁၆၀၀ နီး ပါး ထိန္းသိမ္းခံခဲ့ရၿပီးေနာက္ ႏွစ္ရက္အၾကာတြင္ ပူတင္က က်မ္းသစၥာ က်ိန္ဆိုခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

႐ုရွားအား အုပ္ခ်ဳပ္မႈ ၁၈ ႏွစ္ ၾကာျမင့္လာၿပီျဖစ္ေသာ ပူတင္သည္ ၿပီးခဲ့ေသာ သက္တမ္းအတြင္း၂၀၁၄ ခုႏွစ္၌ ယူကရိန္းထံမွ ခ႐ိုင္းမီးယားအား သိမ္းယူခဲ့ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ တြင္ ဆီးရီးယား၌ သမၼတဘာရွားအယ္အာဆတ္ အစိုးရဘက္မွ ကူညီတိုက္ခိုက္မႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ခဲ့ကာ ျပည္တြင္း၌လည္း ၎၏ လာမည့္သက္တမ္းအတြင္း လူေနမႈအဆင့္အတန္း တိုးတက္ေစရန္ ႀကိဳးစားမည္ဟု ကတိျပဳထားသည္။

၂၀၂၄ ခုႏွစ္တြင္ ၎၏ စတုတၳေျမာက္သက္တမ္း အဆံုးသတ္ခ်ိန္၌ ေရြးေကာက္ပြဲ ထပ္မံယွဥ္ၿပိဳင္ခြင့္ကို ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ ပိတ္ပင္ထားခ်ိန္တြင္ ပူတင္သည္ ၎အား ဆက္ခံမည့္သူကိစၥကို ႏႈတ္ဆိတ္ေနဆဲျဖစ္သည္။ ခ႐ိုင္းမီးယားအား သိမ္းယူမႈေၾကာင့္ အေနာက္ႏုိင္ငံမ်ား၏ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈ ႏွင့္  ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့ေရနံေစ်းက်ဆင္းမႈတို႔ေၾကာင့္ ေမာ္စကိုက အလြန္အမင္း အထိနာခဲ့ၿပီးေနာက္ ပူတင္သည္ စီးပြားေရး ျပန္လည္အားေကာင္းလာေစရန္ ခက္ခက္ခဲခဲ ႐ုန္းကန္ေနရသည္။

ယခုႏွစ္ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုမႈတြင္ ကရင္မလင္၌ ႀကီးက်ယ္ခမ္းနားေသာ ဂုဏ္ျပဳပြဲအား ထည့္သြင္းျခင္းမျပဳမႈ အပါအ၀င္  အေတာ္အသင့္ ခပ္မွိန္မွိန္သာ က်င္းပရန္ စီစဥ္ထားခဲ့သည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္က တတိယေျမာက္ သက္တမ္းအတြက္ က်မ္းသစၥာက်ိန္ဆိုသည့္ အခမ္းအနားသို႔ ပူတင္သည္ အနက္ေရာင္ကားယာဥ္တန္းျဖင့္ လူသူကင္းမဲ့ေနေသာ ေမာ္စကိုလမ္းမ်ားကို ျဖတ္ကာ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ ယခုအခမ္းအနားတြင္မူ ပူတင္သည္ ေရြးေကာက္ပြဲမဲဆြယ္စဥ္၌ ပါ၀င္ကူညီခဲ့သည့္ ေစ့တနာ၀န္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆံုမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ရသည္။

ေမ ၅ ရက္က ႏုိင္ငံတစ္၀န္းတြင္ တစ္ရက္ၾကာ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ အတိုက္အခံမ်ား၏ ဆႏၵျပမႈမ်ားအား ႏွိမ္နင္းမႈတြင္ ႐ုရွားအင္ပါယာေခတ္က ဇာဘုရင္မ်ား၏ ျမင္းတပ္မွ  အဖြဲ႕၀င္မ်ားအျဖစ္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည့္ ျပည္သူ႔စစ္အဖြဲ႕ပံုစံ Cossacks မ်ားအျဖစ္ ၀တ္ဆင္ထားသည့္ ပူတင္လုိလားသူမ်ားက  ေမာ္စကို ရဲတပ္ဖြဲ႕ကို ကူညီေပးခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။ Cossacks မ်ားသည္ ဆႏၵျပသူမ်ားအား က်ာပြတ္မ်ားျဖင့္႐ိုက္ျခင္း၊ လက္သီးျဖင့္ထိုးျခင္း ျပဳလုပ္စဥ္ ရဲမ်ားက ရပ္ၾကည့္ေနသည္ကို ၎တို႔၏ကုိယ္စားလွယ္မ်ားကျမင္ ေတြ႕ခဲ့ေၾကာင္း အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

အတိုက္အခံမ်ားအား ႏွိမ္နင္းမႈသည္  ႐ုရွားအစိုးရက ပူတင္၏ သက္တမ္းသစ္အတြင္း အစိုးရႏွင့္ သေဘာကြဲလြဲသူမ်ားအား  သည္းခံမည္မဟုတ္ေၾကာင္း ျပသလိုျခင္ျဖစ္သည္ဟု ေမာ္စကိုရွိ Centre of Political Technologies မွ ပါရီအေျခစိုက္ ႏုိင္ငံေရး သံုးသပ္သူ တက္ယာနာစတန္ႏိုဗာယာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။