ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး ကိုယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို ျမန္မာအစိုးရဘက္မွ ႐ုပ္သိမ္း

စက္တင္ဘာ ၈ ရက္က ဆိုးလ္ရွိ Sun Kyun Kwang တကၠသိုလ္၌ ေအအက္ဖ္ပီကို ေတြ႕ဆုံခဲ့ေသာ ယန္းဟီလီ (Photo : AFP)

ရခုိင္ျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ ပဋိပကၡအား စုံစမ္းေနသည့္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး အထူးကိုယ္စားလွယ္ ဟန္ယီးလီ၏ ယခင္အစီရင္ခံစာသည္ ဘက္လုိက္မႈရွိၿပီး တရားမွ်တမႈ မရွိေသာေၾကာင့္ ဟုဆုိကာ ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ ၀င္ေရာက္ၾကည့္႐ႈစစ္ေဆးမႈ အားလုံးကို တားျမစ္ေၾကာင္း ျမန္မာႏုိင္ငံက ဒီဇင္ဘာ ၂၀ ရက္တြင္ အေၾကာင္းၾကားခဲ့သည္ဟု ကုလသမဂၢက ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

“ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ ဒီဆုံးျဖတ္ေၾကာင့္ ကြၽန္မ ဇေ၀ဇ၀ါျဖစ္ၿပီး စိတ္ပ်က္ခဲ့ရပါတယ္” ဟု ယန္ဟီးလီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ယန္ဟီးလီသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ ဇန္န၀ါရီ၌ လာေရာက္ရန္ စီစဥ္ထားသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ယခုအခါ ျမန္မာက သူမႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မည္ မဟုတ္ေတာ့ဟု ေျပာလာခဲ့ေၾကာင္း ယန္ဟီးလီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“ကြၽန္မရဲ႕ တာ၀န္ကို ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ မလုပ္ဘူးဆိုတဲ့ ဒီေၾကညာခ်က္က ရခုိင္မွာ ဆိုးဆိုးရြားရြား တစ္စုံတစ္ရာ ျဖစ္ပ်က္ေနရမယ္လို႔ ညႊန္းဆိုတာလို႔ ႐ႈျမင္ရမွာပါပဲ” ဟု ေၾကညာခ်က္တြင္ ယန္ဟီးလီက ေျပာခဲ့သည္။

ယန္ဟီးလီသည္ သူ၏လုပ္ငန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္စဥ္တြင္ မ်က္ႏွာလုိက္မႈရွိခဲ့ၿပီး မွ်တမႈ မရွိခဲ့ေၾကာင္း၊ သူမအေပၚတြင္ ယုံၾကည္မႈ မရွိေၾကာင္း ထိုအတြက္ေၾကာင့္ နယူးေယာက္ရွိ ျမန္မာကုိယ္စားလွယ္မွတစ္ဆင့္ ဂ်ီနီဗာရွိ OHCHR ႏွင့္ နယူးေယာက္ရွိ UNSG တို႔ကို အေၾကာင္းၾကားခဲ့ေၾကာင္း ႏုိင္ငံေတာ္ အတုိင္ပင္ခံ႐ုံး ၀န္ႀကီးဌာန ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးေဇာ္ေဌးက မက္ေဆ့ခ်္မွတစ္ဆင့္ ျပန္လည္ေျဖၾကားခဲ့သည္။

ျမန္မာအစိုးရသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံတစ္၀န္းတြင္ အထူးသျဖင့္ ရခုိင္ျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားကို အႀကိမ္ႀကိမ္ ျငင္းဆိုထားေၾကာင္း ယန္ဟီးလီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ျမန္မာအစိုးရ၏ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ မရွိျခင္းက တျခားစဥ္းစားစရာမ်ားကို ျဖစ္ေစေၾကာင္း သူက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဂ်ီနီဗာရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံ သံအမတ္ႀကီး ဦးထင္လင္းက ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီတြင္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ပတ္က ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ကုလသမဂၢႏွင့္ ဆက္လက္ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္သြားမည္ဟု ေျပာၾကားထားေသာေၾကာင့္ ျမန္မာအစိုးရသည္ စိတ္ေျပာင္းလဲသြားမည္ဟု ယန္ဟီးလီက ေမွ်ာ္လင့္ေနသည္။

“ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇူလုိင္က ျမန္မာႏုိင္ငံကို သြားေရာက္ၿပီးေနာက္ပုိင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ေၾကညာခ်က္ကို အေျခခံၿပီး ကြၽန္မနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ ဆက္လက္မလုပ္ေဆာင္ဖို႔ ဆုံးျဖတ္ခဲ့ေၾကာင္း အေၾကာင္းၾကား ခံခဲ့ရပါတယ္” ဟု ယန္ဟီးလီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ယန္ဟီးလီသည္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဇြန္မွစ၍ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ အထူးကုိယ္စားလွယ္အျဖစ္ စတင္တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ ေျခာက္ႀကိမ္လာေရာက္ခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။ ယန္ဟီးလီသည္ ႏွစ္စဥ္ ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ ႏွစ္ႀကိမ္လာေရာက္ရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ကုလသမဂၢ၏ ေၾကညာခ်က္က ဆုိသည္။

ၾသဂုတ္လက မြတ္စလင္ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားသည္ ျမန္မာလုံျခံဳေရး တပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားကို တုိက္ခုိက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္က ႏွိမ္နင္းေရး ေဆာင္ရြက္ခဲ့ရာ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ၆၅၀၀၀၀ ေက်ာ္သည္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္သို႔ ထြက္ေျပးခဲ့ၾကသည္။ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ အႀကီးအကဲ ဇိရာအက္အယ္ဟူစိန္က ရခုိင္ပဋိပကၡသည္ ‘လူမ်ဳိးစုလုိက္ သုတ္သင္မႈ နမူနာသင္ခန္းစာ’ ဟု ေခၚဆိုခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ လူမ်ဳိးတုံး သတ္ျဖတ္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ေၾကာင္း တရား႐ုံးတစ္ခုက တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္တြင္ ဆုံးျဖတ္ခဲ့လွ်င္ အံ့ၾသမည္ မဟုတ္ဟု မၾကာေသးခင္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref : Reuters

ျမန္မာႏိုင္ငံအေရးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ အထူးကုိယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီကို ထုတ္ပယ္ရန္ ကုလသမဂၢ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီဥကၠ႒အား ေတာင္းဆို

 

စက္တင္ဘာ ၈ ရက္က ဆိုးလ္ၿမိဳ႕တကၠသိုလ္ရွိ သူ၏႐ံုးခန္းအတြင္း AFP သတင္းဌာနႏွင့္ေတြ႕ဆံုေနေသာ ယန္ဟီးလီ (Photo: AFP)

စက္တင္ဘာ ၈ ရက္တြင္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အာရွဌာန (ACHR) က ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ကုလသမဂၢအထူးကိုယ္စားလွယ္ ပါေမာကၡ ယန္ဟီးလီကို ထုတ္ပယ္ရန္ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးေကာင္စီ (UNHRC) ဥကၠ႒ ေယာ္ကြင္းအလက္ ဇႏၵားမာဇာမက္မာတယ္လီအား မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ေတာင္းဆိုခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

“ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ႀကီးမားတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရွိေနတယ္ဆိုတာကို ေဖာ္ျပရမွာျဖစ္သလို အထူးကိုယ္စားလွယ္ရဲ႕ ဘက္လိုက္မႈေတြကိုလည္း ေလွ်ာ့ေပါ့ေပးေနစရာ မလိုပါဘူး” ဟု ACHR ၏ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ပါရီေတာ့ခ်က္ကမာက UNHRC ဥကၠ႒ထံသို႔ ေပးပို႔ေသာ စာတစ္ေစာင္၌ ေဖာ္ျပထားသည္။

UNHRC ဥကၠ႒အေနျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရး မစ္ရွင္ဥကၠ႒ အင္ဒီရာေဂ်ဆင္းကို ထုတ္ပယ္ခဲ့စဥ္က က်င့္သံုးခဲ့သည့္ စံႏႈန္းမ်ားအတိုင္း ကိုက္ညီမႈရွိေစရန္လည္း ၎က ေတာင္းဆို ထားသည္။ ေဂ်ဆင္းသည္ အယ္ဂ်ားဇီးယား ႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုတြင္ လူမ်ဳိးတံုးသတ္ ျဖတ္မႈ ျဖစ္ႏိုင္ေျခႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ေျပာၾကားမႈေၾကာင့္ ထုတ္ပယ္ခံရျခင္းျဖစ္သည္။

ACHR က ယန္ဟီးလီသည္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၃ ရက္က ၿမိဳတုိင္းရင္းသား ေျခာက္ဦး အသတ္ခံခဲ့ရျခင္း၊ ၾသဂုတ္ ၂၆ ရက္က ဒိုင္းနက္တိုင္းရင္းသားငါးဦး ေၾကာင္ဒိုးရြာအနီး၌ အသတ္ခံခဲ့ရျခင္းႏွင့္ ေနာက္ထပ္ ၿမိဳတိုင္းရင္းသားခုနစ္ဦး ၾသဂုတ္ ၂၈ ရက္တြင္ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ ခံုတိုုင္ရြာတြင္ အသတ္ခံခဲ့ရျခင္းတို႔အတြက္ ဘဂၤါလီ (မူရင္း၌ ႐ိုဟင္ဂ်ာဟု ေဖာ္ျပ) အစြန္းေရာက္အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕၏အမည္ကို ေဖာ္ျပရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့သည္ဟု ေရးသားထားသည္။

ARSA ဟုေခၚေသာ ဘဂၤါလီအစြန္းေရာက္ အၾကမ္းဖက္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕သည္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၉ ရက္တြင္ လံုျခံဳ ေရးတပ္မ်ားႏွင့္ အရပ္သားမ်ားကို တိုက္ခိုက္ခဲ့ၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ကိုးဦး ေသဆံုးခဲ့သည့္ အေၾကာင္းႏွင့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္တြင္ ရဲစခန္း ၃၀ ကို တိုက္ခိုက္ခဲ့ၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ ၁၀ ဦး၊ တပ္မေတာ္သားတစ္ဦးႏွင့္ လူ၀င္မႈ ႀကီးၾကပ္ေရးအရာရွိတစ္ဦး ေသဆံုးခဲ့သည့္ အေၾကာင္းတို႔ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ယန္ဟီးလီသည္ ယင္းအၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕၏ အမည္ကိုပင္ ေဖာ္ျပရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။

ACHR က ယန္ဟီးလီသည္ ရွမ္းႏွင့္ အျခားတိုင္းရင္းသားမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစု လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ား၏ အမည္ကိုသံုးစြဲရန္ တြန္႔ဆုတ္ျခင္း မရွိ ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ ျဖစ္သည့္ ARSA ၏ အမည္ကိုမူ မည္သည့္အခါကမွ် သံုးစြဲျခင္းမျပဳေလာက္ေအာင္ ဘက္လိုက္ခဲ့ေၾကာင္း ACHR က စြပ္စြဲထားသည္။

ACHR က ယန္ဟီးလီ၏ ARSA ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပစ္တင္ေဖာ္ျပရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့မႈႏွင့္ အျခား အတိုက္အခံ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ မ်ားကို ေရြးခ်ယ္ေဖာ္ျပခဲ့ပံုမ်ားကို စာရင္းဇယားမ်ားျဖင့္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။