မဲေခါင္-ဂ်ပန္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအျဖစ္ ႏွစ္ႏုိင္ငံစီမံကိန္း ၁၆ ခုႏွင့္ ႏုိင္ငံမ်ားစြာပါ၀င္ေသာ စီမံကိန္း ၁၀၀ တို႔မွ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနျဖင့္ အက်ဳိးအျမတ္ရရွိခဲ့ဟု ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေျပာၾကား

ေအာက္တိုဘာ ၉ ရက္က မဲေခါင္-ဂ်ပန္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပဲြမတိုင္မီ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွင့္ ရွင္ဇိုအာေဘးတို႔ လက္ဆဲြႏႈတ္ဆက္ေနစဥ္

မဲေခါင္ေဒသ ႏုိင္ငံေပါင္း ငါးႏုိင္ငံႏွင့္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတို႔မွ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ၁၀  ႀကိမ္ေျမာက္ မဲေခါင္-ဂ်ပန္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပဲြကို ေအာက္တိုဘာ ၉ ရက္က တုိက်ဳိၿမိဳ႕တြင္ က်င္းပခဲ့ရာ ယင္းေဆြးေႏြးပဲြသို႔ တက္ေရာက္ေသာ ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က မဲေခါင္-ဂ်ပန္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအျဖစ္ ႏွစ္ႏုိင္ငံစီမံကိန္း ၁၆ ခု ႏွင့္ ႏုိင္ငံမ်ားစြာပါ၀င္ေသာ စီမံကိန္း ၁၀၀ တို႔မွ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနျဖင့္ အက်ဳိးအျမတ္ရရွိခဲ့သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပဲြတြင္ ေဒသတြင္း၌ ဖံြ႕ၿဖိဳးေရးစီမံကိန္းမ်ား ျမႇင့္တင္ေရးႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရးႏွင့္ အရည္အေသြးရွိ အေျခခံအေဆာက္အအံု စီမံကိန္းမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ေနာက္ထပ္တိုးတက္မႈမ်ားရရွိေရးတို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ ကတိက၀တ္ျပဳခဲ့ၾကၿပီး ေနာက္ပူးတဲြေၾကညာခ်က္ တစ္ရပ္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

“ေဆြးေႏြးပဲြက ဒီကေန႔နံနက္မွာ ကြၽန္မတို႔ဟာ မဲေခါင္-ဂ်ပန္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပန္လည္သံုးသပ္ႏုိင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ၂၀၁၅ နဲ႔ ၂၀၁၈ အၾကားႏွစ္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု ျမန္မာအရပ္သားအစိုးရအဖဲြ႕ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က တိုက်ဳိ ၿမိဳ႕ အာကာဆာကာခ႐ိုင္ရွိ ႏုိင္ငံေတာ္ ဧည့္ေဂဟာ၌ ေဆြးေႏြးပဲြျပဳလုပ္ၿပီးေနာက္ပူးတဲြ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြတစ္ရပ္အတြင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“ဒါဟာ ဂ်ပန္နဲ႔ မဲေခါင္ႏုိင္ငံေတြအတြက္ သိပ္ကိုအက်ဳိးရွိခဲ့တယ္လို႔ ကြၽန္မတို႔အားလံုး သေဘာတူခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ကို  မဲေခါင္-ဂ်ပန္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအျဖစ္ ႏွစ္ႏုိင္ငံစီမံကိန္း ၁၆ ခုနဲ႔ ႏုိင္ငံမ်ားစြာ ပါ၀င္တဲ့ စီမံကိန္း ၁၀၀ တို႔ကေန  အက်ဳိးအျမတ္ရရွိခဲ့ပါတယ္” ဟုလည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အဆုိပါေဆြးေႏြးပဲြသို႔ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳလ်က္ ကေမၻာဒီးယား၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟြန္ဆန္၊ လာအို၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ေသာင္လိုအန္းဆီဆူလစ္၊ ထိုင္း၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ပရာယြတ္ခ်န္အိုခ်ာ၊ ဗီယက္နမ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ငုယင္ဆူအန္ဖတ္ႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွ ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔ တက္ေရာက္ခဲ့သည္။

အဆုိပါ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲကို ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွစတင္၍ ႏွစ္စဥ္က်င္းပလာခဲ့ၿပီး ဂ်ပန္ႏုိင္ငံက သံုးႏွစ္လွ်င္တစ္ႀကိမ္ အိမ္ရွင္အျဖစ္ လက္ခံက်င္းပခဲ့သည္။

“ဂ်ပန္ကုမၸဏီေတြရဲ႕ မဲေခါင္ေဒသမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဟာ လြန္ခဲ့တဲ့သံုးႏွစ္အတြင္း ယန္းေငြ ႏွစ္ထရီလ်ံ ေက်ာ္ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ သံုးႏွစ္အတြင္း မဲေခါင္ေဒသအတြက္ ခ်ေပးတဲ့ထဲက အာဆီယံႏုိင္ငံေတြအတြက္ စုစုေပါင္း တရား၀င္ဖံြ႕ၿဖိဳးေရးကူညီမႈက ရာခိုင္ႏႈန္း ၇၀ ေက်ာ္ရွိပါတယ္” ဟု ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ရွင္ဇိုအာေဘးက အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံမ်ားအဖဲြ႕ကို ရည္ညႊန္းလ်က္ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြ၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“ပုဂၢလိက ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြကို အရင္ကထက္ပိုၿပီး သိျမင္ဖို႔ အဲဒီလိုေထာက္ပံ့မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မွတ္တမ္းေတြကို ေျခရာခံခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ ျပည္ပေခ်းေငြေတြ၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြနဲ႔  ODA ေတြအပါအ၀င္ ဂ်ပန္ဟာ ျပည္သူ႔ရန္ပံုေငြေတြကို သံုးစဲြသြားမွာပါ” ဟုလည္း အာေဘးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

မဲေခါင္-ဂ်ပန္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ဆုိင္ရာ တိုက်ဳိမဟာဗ်ဴဟာ ၂၀၁၈ ႏွင့္အတူ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံသည္ တ႐ုတ္ၾသဇာ ႀကီးထြားလာမႈကို တန္ျပန္ရန္အတြက္ ေဒသအတြင္း၌ ၎၏ စီးပြားေရးေျခကုပ္ရယူမႈကို  ခ်ဲ႕ထြင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနပံုရသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ သံတမန္ဆိုင္ရာ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ား၌ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံသည္ ဂ်ပန္ဦးေဆာင္ေသာ စီမံကိန္းမ်ား စာခ်ဳပ္mခ်ဳပ္ဆိုရန္ “အရည္အေသြးရွိ  အေျခခံအေဆာက္အအံု” ဟူသည့္ စကားရပ္ကို မၾကာခဏသံုးစဲြခဲ့သည္။ ၎တို႔သည္ တ႐ုတ္ကုမၸဏီမ်ားက ေဆာင္ရြက္ေပးသည္ထက္ ပိုမိုေစ်းႀကီးေနတတ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

ယခုပူးတဲြထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ လြတ္လပ္ၿပီး ပြင့္လင္းသည့္  အင္ဒို- ပစိဖိတ္ေဒသ တစ္ရပ္ကို ေတာင္းဆိုသည့္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ၏ မူ၀ါဒကိုလည္း ျမႇင့္တင္ေျပာၾကားထားသည္။ ယင္းမွာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ၏ ႀကီးထြားလာေသာ ၾသဇာက အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံမ်ားမွသည္ အာဖရိကတိုက္အထိ ျဖန္႔ၾကက္ေနပံုကို ဆက္လက္ေစာင့္ၾကည့္ရန္ ရည္ရြယ္သည့္ သံတမန္စကား ျဖစ္သည္။

ယခုေဆြးေႏြးပဲြ၌ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားအေပၚအေျခခံသည့္ အခင္းအက်င္းကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းရန္ႏွင့္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း  ေရေၾကာင္းသြားလာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ကို ထိန္းသိမ္းရန္တို႔ အေရးႀကီးပံုကိုလည္း သတိျပဳေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဂ်ပန္ႏွင့္ မဲေခါင္ငါးႏုိင္ငံတို႔သည္ ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္သို႔ ဦးတည္ကာ စဥ္ဆက္မျပတ္ ျဖန္႔က်က္ၿပီး အားလံုးပါ၀င္သည့္ ဖံြ႕ၿဖိဳး ေရးကို ျမႇင့္တင္ရန္ ရည္မွန္းခ်က္အသစ္မ်ားကို အႀကီးတန္းအရာရွိမ်ားက ခ်မွတ္ရန္လည္း သေဘာတူညီခဲ့ၾကသည္။

ပူးတဲြထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ မဲေခါင္ငါးႏုိင္ငံအတြင္း ဆက္သြယ္ေရး အားေကာင္းရန္အတြက္ စီစဥ္ထားၿပီး ေဒသတြင္း၌ အမာထည္ အေျခခံအေဆာက္အအံုမ်ား ပိုမိုတည္ေဆာက္ရန္၊ အေကာက္အခြန္စနစ္မ်ားကို ေခတ္မီေအာင္ျပဳလုပ္ရန္ ေဒသတြင္း၏ အတြင္းႏွင့္ ျပင္ပႏွစ္ရပ္စလံုး  ေထာက္ပံ့မႈ လမ္းေၾကာင္းကြန္ရက္မ်ားကို တိုးတက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရန္တို႔အား ႏိႈးေဆာ္ထားသည္။

“မဲေခါင္ေဒသအေနနဲ႔ ထြန္းကားလာတဲ့ ေစ်းကြက္ႀကီးေတြျဖစ္တဲ့  တ႐ုတ္-အိႏၵိယနဲ႔ တျခားအာဆီယံႏုိင္ငံေတြနဲ႔လည္း ခ်ိတ္ဆက္ထားရပါမယ္” ဟုလည္း ပူးတဲြထုတ္ျပန္ခ်က္၌ ေဖာ္ျပထားသည္။

“မဲေခါင္ေဒသတြင္းနဲ႔ အဲဒီကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး ကုန္ထုတ္အေဆာက္အအံုနဲ႔ တန္ဖိုးစီး ဆင္းမႈကြန္ရက္ တိုးတက္ေရးဟာ မရွိမျဖစ္ အေရးႀကီးပါတယ္” ဟုလည္း ထုတ္ျပန္ခ်က္၌ ေဖာ္ျပထားသည္။

ဂ်ပန္ကုမၸဏီအမ်ားအျပားက မဲေခါင္ေဒသကို ႀကီးထြားလာမည့္ေစ်းကြက္ တစ္ရပ္ဟု ေမွ်ာ္မွန္းထားသည့္အျပင္ အထင္ကရ ကုန္ထုတ္လုပ္ေရး အခ်က္အခ်ာေဒသျဖစ္ လာဖြယ္ရွိသည္ဟုလည္း ယံုၾကည္ထားသည္။

မဲေခါင္ေဒသငါးႏုိင္ငံႏွင့္ ဂ်ပန္တို႔သည္ ေျမာက္ကိုရီးယား၏ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္ႏွင့္ အတိုင္းအတာအားလံုးရွိ ဒံုးက်ည္မ်ားအား ၿပီးျပည့္စံုေသာ၊ အတည္ျပဳႏုိင္ေသာ၊  ျပန္လည္မေျပာင္းလဲႏုိင္ေသာ ဖ်က္သိမ္းေရး အတြက္လည္း ၎တို႔၏ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို ထပ္မံအတည္ျပဳခဲ့ၾကေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။

Ref ; Japan Times

ကေမၻာဒီးယားတြင္ တ႐ုတ္ေထာက္ပံ့သည့္ ဆည္စီမံကိန္းက မဲေခါင္ေဒသကို ပ်က္စီးေစႏိုင္ဟု အစီရင္ခံစာတစ္ခုက သတိေပး

ေမ ၁၇ ရက္က ကေမၻာဒီးယားၿမိဳ႕ေတာ္ ဖႏြမ္းပင္အနီး မဲေခါင္ျမစ္ကမ္းပါးတြင္ တံငါသည္တစ္ဦးႏွင့္ ၎၏ေျမးကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AP)

မဲေခါင္ျမစ္၏ အႀကီးဆံုးဆည္ ေဆာက္လုပ္ရန္ ကေမၻာဒီးယားအတြက္ တ႐ုတ္က ေထာက္ပံ့သည့္ စီမံကိန္းသည္ လူသန္းႏွင့္ခ်ီအား ေကြၽးေမြးထားသည့္ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းမ်ားကို ပ်က္စီးေစႏိုင္သည့္အျပင္ ဆည္မ်ားေၾကာင့္ ဆံုး႐ႈံးမႈအမ်ားဆံုးျဖစ္သည့္ ေရစုန္တြင္ရွိေသာ ဗီယက္နမ္ႏွင့္လည္း တင္းမာမႈမ်ား ပိုမိုဆိုးရြားလာႏိုင္သည္ဟု ကေမၻာဒီးယား အစိုးရက သံုးႏွစ္ၾကာ ေလ့လာခဲ့သည့္ အစီရင္ခံစာတစ္ခုက သတိေပးသည္။

ယင္းေလ့လာမႈကို ဦးစီးခဲ့သည့္ အေမရိကန္အေျခစိုက္အဖြဲ႕၏ ၀က္ဘ္ဆိုက္တြင္ ယခုလ၌ ေဖာ္ျပထားသည့္ ထိုအစီရင္ခံစာတြင္ Sambor ဆည္သည္ ကေမၻာဒီးယားအတြက္ အက်ဳိးအျမတ္ရွိမည့္ ပမာဏမ်ားေသာ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားကို ထုတ္လုပ္ေပးႏုိင္မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း မဲေခါင္ေဒသ၏ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းကို ပ်က္စီးဆံုး႐ႈံးမႈျဖစ္ႏိုင္ၿပီး ဗီယက္နမ္၏ ရန္သူဧကန္ ျဖစ္လာမည္ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

တ႐ုတ္၏ Southern Power Grid ကုမၸဏီက စီစဥ္သည့္ ယင္းဆည္သည္ စတုရန္းကီလိုမီတာ ၆၂၀ (စတုရန္းမိုင္၂၃၉) ရွိသည့္ ေရေလွာင္ဆည္ျဖစ္ၿပီး မဲေခါင္ျမစ္တြင္ လာအိုက လတ္တေလာ ေဆာက္လုပ္ေနသည့္ အႀကီးဆံုးဆည္ျဖစ္ေသာ Xayaburi ဆည္ထက္ ပိုမိုႀကီးမားမည္ဟု အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ Xayaburi ဆည္ေဆာက္လုပ္မႈကို သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးသမားမ်ားက ႏွစ္ႏွင့္ခ်ီ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ကန္႔ကြက္ခဲ့ၾကသည္။

အစီရင္ခံစာကိုေရးသားသည့္ Natural Heritage Institute မွ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ားက ကေမၻာဒီးယားအစိုးရထံသို႔ ယင္းအစီရင္ခံစာကို ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ တင္ျပခဲ့သည္။ ရွိဆဲေရအားလွ်ပ္စစ္ဆည္မ်ားအျပင္ ဆိုလာစြမ္းအင္ အသံုးျပဳမႈကဲ့သို႔ေသာ ပိုမိုေကာင္းမြန္သည့္ အျခားနည္းလမ္းမ်ား ထပ္တုိးရန္ ေလ့လာေနစဥ္အတြင္း ယင္းစီမံကိန္းကို ေရႊ႕ဆိုင္းထားရန္ ပညာရွင္မ်ားက အၾကံေပးခဲ့သည္။

ယင္းဆည္သည္ ကေမၻာဒီးယားရွိ ဧရာမ Tonle Sap ကန္မွ ငါးမ်ား တစ္ေနရာမွ တစ္ေနရာသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕က်က္စားမႈကို အဟန္႔အတား ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။

“ဆည္နဲ႔ ေရေလွာင္ကန္ေတြက အတားအဆီးတစ္ခုကိုျဖစ္ေစၿပီး ငါးေတြ ေရႊ႕ေျပာင္းက်က္စားမႈအတြက္ ထိခိုက္ပ်က္စီးေစတယ္” ဟု ယင္းအစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ မ်ဳိးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္ေတာ့မည့္ ဧရာ၀တီ လင္းပိုင္ ၈၀ ခန္႔က ေျခာက္ေသြ႕သည့္ ရာသီတြင္ က်က္စားေနသည့္ ျမစ္နက္ပိုင္း ေရအိုင္မ်ားသည္ ထိုဆည္ေၾကာင့္ အနည္အႏွစ္မ်ား စုပံုျပည့္ႏွက္လာမႈေၾကာင့္ မ်ဳိးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္သြားႏိုင္ေျခ ရွိသည္ဟု အစီရင္ခံစာတြင္ သတိေပးထားသည္။

တ႐ုတ္ႏွင့္ ရင္းႏွီးသည့္မဟာမိတ္ျဖစ္ၿပီး တ႐ုတ္ထံမွ အကူအညီႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အမ်ားအျပား လက္ခံရရွိထားသည့္ ကေမၻာဒီးယားအစိုးရက ယင္းအစီရင္ခံစာႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း မွတ္ခ်က္မေပးခဲ့ေပ။

တ႐ုတ္ပိုင္နက္ရွိ မဲေခါင္ျမစ္ဖ်ားပိုင္းတြင္ တ႐ုတ္က ေဆာက္လုပ္ထားသည့္ ဆည္ခုနစ္ခုသည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ ဒုကၡေပးသည့္ အရာတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ၿပီး ယင္းဆည္ထက္၀က္ေက်ာ္ေၾကာင့္ ေရစုန္တြင္ အနည္အႏွစ္ေမ်ာပါသည့္ ပမာဏကို က်ဆင္းေစခဲ့သည္ဟု သုေတသနပညာရွင္မ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

တ႐ုတ္ဆည္မ်ားသည္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ မိုးေခါင္မႈကို ပိုမိုဆိုးရြားေစမႈအတြက္ အျပစ္တင္ခံခဲ့ရေသာ္လည္း ေဒသတြင္းရွိႏိုင္ငံမ်ားက စြမ္းအင္အတြက္ ႀကီးထြားလာသည့္ လိုအပ္ခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းေပးရန္ မဲေခါင္၌ အျခားဆည္မ်ားကို ေဆာက္လုပ္မည့္ စီမံကိန္းမ်ားအတြက္ တ႐ုတ္ကုမၸဏီမ်ားကို ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ခိုင္းခဲ့သည္။

Ref: AFP