တီက်စ္ႏွင့္ ေဒသခံတုိ႔၏ ေသာက

ပင္ေလာင္းၿမိဳ႕အတြင္းရွိ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးစက္႐ုံကုိ ေတြ႕ရစဥ္

တီက်စ္ေဒသသည္ ရွမ္းျပည္နယ္ရွမ္း ျပည္နယ္ေတာင္ပုိင္း ေတာင္ႀကီးခ႐ုိင္ ပင္ေလာင္းၿမိဳ႕နယ္ ပအုိ၀္းကုိယ္ပုိင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသတြင္ ရွိသည္။ တီက်စ္ေဒသတြင္ ေလထုႏွင့္ ေရထုညစ္ညမ္းမႈမ်ားက အဆုိးရြား ဆုံးအေနအထားျဖစ္ေနေၾကာင္း ေဒသခံမ်ားႏွင့္ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက သတင္းစာရွင္းလင္းမႈမွတစ္ဆင့္ တီက်စ္ေဒသခံမ်ား ရင္ဆုိင္ခံစားေနရသည့္ ဒုကၡမ်ားကုိ တညီတညြတ္တည္း ဖြင့္ဟေျပာဆုိခဲ့ၾကသည္။

ထုိ႔ျပင္ ေဒသအတြင္းရွိ ပအုိ၀္းလူမႈ အဖြဲ႕ အစည္းမ်ားကလည္း စက္႐ုံရပ္ဆုိင္းေပးေရး ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ ေတာင္းဆုိမႈမ်ားလည္း ရွိေနသည္။

ယင္းမွာ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြး ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံ ခ်က္ခ်င္းရပ္ေပးရန္၊ ေဒသခံမ်ားအတြက္ လုပ္ငန္းမွ ျဖစ္ေစသည့္ ျပႆနာမ်ားအားေျဖရွင္းၿပီး ေလ်ာ္ေၾကးအလုံအေလာက္ေပးရန္၊ ေဒသအတြင္းအက်ဳိးရွိမႈ၊ ေဒသခံမ်ား၏ စီမံခန္႔ခြဲမႈႏွင့္ ေဒသအတြင္း ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်မွတ္မႈတုိ႔အေပၚအေျချပဳသည့္ ေဒသတြင္း ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးမႈေဘာင္တစ္ရပ္ ေရးဆြဲေပးရန္တုိ႔ ျဖစ္သည္။

 

တီက်စ္ေဒသမွာ ဘာေတြျဖစ္ေနလဲ

တီက်စ္ေဒသတြင္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမွ ယမ္းသုံးေဖာက္ခြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ေဒသတြင္း ေစတီပုထုိးမ်ားပ်က္စီးခဲ့သည့္အျပင္ လုပ္ငန္း၏ ငါးမုိင္ပတ္လည္တြင္ရွိသည့္ ျပည္သူ ၁၂၀၀၀ နီးပါးမွာ ေလထုႏွင့္ ေရညစ္ညမ္းမႈကုိ ခံစားေနရေၾကာင္း တီက်စ္ေဒသအတြင္း ေလ့လာမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနေသာ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုျဖစ္သည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံပြင့္ လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္ခံမႈဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္မဟာမိတ္အဖြဲ႕ (MATA) က အစီရင္ခံစာတစ္ခု ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

စက္႐ုံေၾကာင့္ ေလထုအတြင္း ျဒပ္ပါ၀င္မႈမ်ားမွာ က်န္းမာေရး႐ႈေထာင့္မွ ၾကည့္လွ်င္ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ရာေကာင္းေအာင္ ျမင့္မားလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။ ၂၄နာရီအတြင္း ပ်မ္းမွ် PM2.5 ျဒပ္မ်ားပါ၀င္မႈမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ၂၄ နာရီအတြင္း ေလထုအရည္အေသြး လမ္းညႊန္ခ်က္ထက္ သံုး-ေလးဆ ျမင့္မားလ်က္ရွိၿပီး ႏွစ္စဥ္ ပ်မ္းမွ်ျဒပ္ပါ၀င္မႈထက္ ပုိမုိျမင့္မားလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ေက်ာက္မီးေသြးေလာင္စာျဖင့္ လည္ပတ္ေသာ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္လုပ္သည့္ စက္႐ုံမ်ားမွာ ေလထုကုိ ညစ္ညမ္းေစသည့္ ဆာလဖာဒုိင္ေအာက္ဆုိဒ္ SO2 ၊ ႏုိက္ထ႐ုိဂ်င္ေအာက္ဆုိဒ္ (NOx) ၊ အဆိပ္ပါ၀င္မႈ အတက္အက်ရွိသည္ ့ၾသဂဲနစ္ျဒပ္ေပါင္းမ်ား (VOCs) ၊ ျပဒါးႏွင့္  Particulate Matter (PM) ကဲ့သုိ႔ သတၱဳမ်ားပါ၀င္ေၾကာင္း သိရသည္။

ေက်ာက္မီးေသြး သတၱဳတြင္းတူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားမွ မေလာင္ကြၽမ္းသည့္ မီးေသြးမႈန္႔ (သုိ႔မဟုတ္) ေလာင္ကြၽမ္းၿပီး မီးေသြးမႈန္႔ျဖစ္သည့္ ဖုန္မႈန္႔မ်ားထြက္ေပၚၿပီး ယင္းဖုန္မႈန္႔ ႏွစ္မ်ဳိးစလုံးမွာ အဆိပ္အေတာက္ရွိသည့္  PAHs (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons) မ်ားပါ၀င္ေၾကာင္း (MATA) ၏ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

“တီက်စ္ေဒသရဲ႕ ေလထုအရည္အေသြး ကေလထုဆုိးရြားပါတယ္ဆုိတဲ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ေဘဂ်င္းထက္ ႏွစ္ဆျမင့္မားတယ္။ အေမရိကန္ရဲ႕ ေလထုအရည္အေသြးသတ္မွတ္ခ်က္ထက္ ၁၀ ဆ ျမင့္မားေနတယ္။ SO2 ျဒပ္ပါ၀င္မႈဆုိရင္ တီက်စ္ေဒသက တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ထက္ ၁၅ ဆပုိမ်ားတယ္။ အေမရိကန္ထက္ဆုိရင္ အဆ ၉၀ ျမင့္မားေနပါတယ္။ SO2 ျဒပ္ပါ၀င္မႈဆုိရင္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံထက္ေျခာက္ဆ၊ အေမရိကန္ထက္ဆုိရင္ ၁၁ ဆ ျမင့္မားေနတာကုိ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးသိရွိရပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံက သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေလထုအရည္အေသြး သတ္မွတ္ခ်က္ထက္လည္း ညစ္ညမ္းမႈကမ်ားစြာ ပုိေနပါတယ္။ အက်ဳိးဆက္ကေတာ့ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းဆုိင္ရာ ေရာဂါေတြခံစားရမယ္။ ဒီလုိဆုိးက်ဳိးေတြ ရွိလာၿပီဆုိရင္ ႏုိင္ငံတကာမွာလည္း ေက်ာက္မီးေသြးစက္႐ုံေတြ ပိတ္ပစ္လုိက္ပါတယ္။ ဥပမာ ေပက်င္း၊ တ႐ုတ္၊ ကေနဒါ၊ အေမရိကန္နဲ႔ တျခားႏုိင္ငံက စက္႐ုံေတြ သက္ေသအျဖစ္ရွိပါတယ္” ဟု ေလထုညစ္ညမ္းမႈကို တုိင္းတာစစ္ေဆးခဲ့သည့္ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္  Mr.LauriMyllyvirta(Green Peace) က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အလားတူ တီက်စ္ေဒသ၌ ေလထုညစ္ညမ္းမႈကဲ့သုိ႔ပင္ ေရထုအား စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈမ်ားတြင္လည္း အဆိပ္သင့္ေစႏုိင္သည့္ ျဒပ္ထုမ်ားပါ၀င္ေနၿပီး ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) ရဲ႕သတ္မွတ္ခ်က္ထက္ သတၱဳေပ်ာ္၀င္မႈ သိပ္သည္းဆျမင့္မားေနေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ဆက္လက္ေထာက္ျပထားသည္။

 

ေဒသခံေတြ အဆိပ္သင့္ေနၿပီလား

တီက်စ္ေဒသတြင္ ေလထုႏွင့္ေရထုညစ္ညမ္းမႈ အျမင့္ဆုံးအေနအထားရွိသည္ဟုဆုိသည့္ စစ္ေဆးေလ့လာခ်က္အစီရင္ခံစာကုိ (MATA) က ကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္တကြ ေဖာ္ျပထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထုိသုိ႔ ေရထုႏွင့္ ေရထုညစ္ညမ္းမႈမ်ားေၾကာင့္ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္ ေရာဂါမ်ားကုိ ေဒသခံမ်ားခံစားေနရေၾကာင္း သိရသည္။ အမ်ဳိးသမီးႏွင့္ ကေလးငယ္မ်ား အထိခုိက္ဆုံးျဖစ္ၿပီး ကုိယ္၀န္ေဆာင္မိခင္မ်ားအတြက္ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ား၊ ကေလးပ်က္က်မႈမ်ား၊ ကေလးေပါင္ခ်ိန္မျပည့္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။ အလားတူ ကြၽဲႏြားတိရစၦာန္မ်ား ဖ်ားနာျခင္း၊ သီးႏွံႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား ထုတ္လုပ္မႈ အရည္အေသြးက်ဆင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ေဒသခံ လယ္သမား မိသားစုမ်ား၏ ၀င္ေငြႏွင့္အသက္ ေမြး၀မ္းေက်ာင္းမႈမ်ား သိသာစြာက်ဆင္း ထိခုိက္မႈမ်ားျဖစ္ေပၚေနေၾကာင္း သိရသည္။

“တီက်စ္ေဒသက ေရေတြကုိ ဓာတ္ခြဲစစ္ ေဆးတဲ့အခါ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) ရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္ထက္ သတၱဳေပ်ာ္၀င္မႈ သိပ္သည္းဆျမင့္မားေနတယ္။ ျမန္မာပတ္၀န္းက်င္အရည္အေသြးဆုိင္ရာ (ဓာတ္ေငြ႕ထုတ္လႊတ္မႈ) ညႊန္ၾကားခ်က္ေရနမႈနာ ၁၃ ခုထဲက ၁၂ ခုမွာ ေသာက္သုံးေရအတြက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အျမင့္ဆုံးေပ်ာ္၀င္မႈတစ္ခု၊ ႏွစ္ခုထက္ ပုိမုိျမင့္မားေနပါတယ္။ ေရနမူနာ ေလးခုမွာ နစ္ကယ္စုစည္းမႈက သတ္မွတ္ခ်က္ထက္ သိသိသာသာျမင့္မားေနတယ္။ ေရနမူနာ  ကိုးခုမွာလည္း ဆယ္လ္နီယမ္အစုအေ၀းမွာလည္း လုံျခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ ေသာက္သုံးေရအတြက္ WHO သတ္မွတ္ခ်က္ထက္ ပုိမ်ားေနတယ္။ စစ္ေဆးခ်က္အရ တီက်စ္၀န္းက်င္မွာ ဘိလပ္ေျမစက္႐ုံ တစ္႐ုံ၊ ေက်ာက္မီးေသြးထုတ္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားစက္႐ုံနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ စက္႐ုံႏွစ္႐ုံ စုစုေပါင္းသံုး႐ုံရွိတယ္။ အဲဒီဟာေတြကေနပဲ ေရေတြဆီ သတၱဳေပ်ာ္၀င္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚတာပါ။ ေဒသခံေတြအေနနဲ႔ အဲဒီေဒသကေရေတြကုိ ေလွ်ာ္ဖြပ္ေဆးေၾကာသုံးစြဲဖုိ႔ေတာင္ မသုံးသင့္ေတာ့ပါဘူး။ တျခားေဒသ ကုိေရကုိပဲ အသုံးျပဳသင့္တယ္။ အစုိးရအေနနဲ႔လည္း ေရေတြကုိ စစ္ေဆးေပးသင့္တယ္။ ေရထဲ ျဒပ္ထုျမင့္မားမႈက ဆုိးရြားတဲ့ အဆိပ္အေတာက္ကုိ ျဖစ္ေပၚႏုိင္ပါတယ္”ဟုတီက်စ္ ေဒသရွိေရမ်ားကို စမ္းသပ္စစ္ေဆးခဲ့သည့္ ေရအရည္အေသြး ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္သူ Mr.Paul Winn (Water Keeper Alliance) က ေျပာၾကားသည္။

ထုိ႔အျပင္ ေဒသခံအမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးက “သူတုိ႔စြန္႔ပစ္တဲ့ ေျမပုံႀကီးက တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ႀကီးမားလာတယ္။ ၿပီးေတာ့ အဲဒီေျမပုံထဲမွာ ေက်ာက္မီးေသြး အပုိင္းအစေတြ ပါေနလုိ႔ လားမသိဘူး။ တစ္ခါတေလက်ရင္ မီးထေတာက္သလုိနဲ႔ ေညႇာ္နံ႔ေတြ ထြက္လာတယ္။ မီးေလာင္ခဲ့ရင္ ရြာဘက္ကုိ ကူးလာမွာလည္း ေၾကာက္တယ္။ မုိင္းခြဲမႈေတြေၾကာင့္ အိမ္ေတြတုန္ခါမႈေတြရွိတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အိမ္ၿပိဳလာမွာကုိလည္း ေၾကာက္တယ္။ မုိင္းတြင္းဧရိယာ ခ်ဲ႕ထြင္လာရင္လည္း လယ္ေတြအိမ္ေတြ ဖယ္ေပးရမွာေတြးၿပီး စုိးရိမ္ေနရတယ္။ ကြၽန္မတုိ႔ ခံစားေနရတာကုိ ကြၽန္မတုိ႔ပဲသိပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ ဒီစီမံကိန္းႀကီး အၿပီးရပ္ဆုိင္းေပးဖုိ႔ လာတင္ျပရတာပါ”ဟု စက္တင္ဘာလအတြင္းက ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲတြင္ ေျပာၾကားသည္။

 

တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြး စက္႐ုံလည္ပတ္မႈ ဘယ္သူေတြလုပ္ေဆာင္ေနလဲ

တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးစက္႐ုံ စီမံကိန္းကုိ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္တြင္ တ႐ုတ္အမ်ဳိးသားအႀကီး စားစက္မႈလုပ္ငန္းေကာ္ပုိေရးရွင္း (China National Heavy Machinery Corporation – CHMC) ကစတင္ေဆာက္ရြက္ခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အႀကီးဆုံးႏွင့္ ပထမဆုံး လည္ပတ္သည့္ စက္႐ုံျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ အဆုိပါကုမၸဏီေအာက္တြင္ ျပည္တြင္းရွိ ဧဒင္အုပ္စုႏွင့္ ရွမ္း႐ုိးမနဂါးတုိ႔၏ ပူးေပါင္းမႈျဖင့္ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ စတင္လည္ပတ္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။ သုိ႔ေသာ္ ေနာက္ပုိင္းတြင္ အ႐ႈံးေပၚျခင္းႏွင့္ သတ္မွတ္ထားသည့္ စံခ်ိန္စံညႊန္း မျပည့္မီမႈမ်ားေၾကာင့္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ရပ္ဆုိင္းခဲ့ကာ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ တ႐ုတ္ပုိင္  Wuxi Hua Gaung (Myanmar) Co.,Ltd ကုမၸဏီက ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ကုမၸဏီက ပတ္၀န္းက်င္ ဆက္လက္မပ်က္စီးေစရန္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားထိန္းသိမ္းေရးကုိ အဆင့္ျမႇင့္တင္ႏုိင္မည္ဟု သတ္မွတ္ခ်က္ႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဆုိင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ျဖင့္ စက္႐ုံအား ျပန္လည္လည္ပတ္ေဆာင္ရြက္ေနျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

“တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ရွိရင္ ႏွစ္ပုိင္းရွိပါတယ္။ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းနဲ႔ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံကုိ စက္မႈကုန္ၾကမ္းအေနနဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြးသြင္းတာက ဧဒင္စြမ္းအင္ကုမၸဏီပါ။ ဒီစက္႐ုံအပုိင္းကုိ တင္ဒါေခၚတဲ့အခါက်ေတာ့ ဘယ္လုိေခၚလဲေတာ့ မသိဘူး။ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအေျခစုိက္ ၀ူရွီဟြာေဂါင္ကုမၸဏီက တင္ဒါရခဲ့တယ္လုိ႔ သိရတယ္။ ဘယ္လုိသေဘာတူညီခ်က္ေတြနဲ႔ စာခ်ဳပ္ေတြ ခ်ဳပ္ဆိုထားတယ္ဆုိတာအမ်ား ျပည္သူမသိဘူး။ သူတို႔ စာရင္းဇယားအရ ထုတ္ျပန္မႈအရေတာ့ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၄၇သန္းနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံတယ္ဆုိၿပီး ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ သိရတယ္။ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံသက္တမ္းလုိင္စင္က ၂၂ ႏွစ္အထိျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရတယ္။ အဲဒါက ဦးသိန္းစိန္အစုိးရလက္ထက္က စတင္ခ်ဳပ္ဆုိထားတာ ျဖစ္တယ္။ ဆုိေတာ့ ၂၀၂၈ ခုႏွစ္အထိကုိ သက္တမ္းတုိးခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီ၂၂ ႏွစ္အထိလုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ဆုိတာ ဧက ၅၀၀နဲ႔ တင္မလုံေလာက္ႏုိင္ဘူး။ ထပ္ၿပီးေတာ့ တုိးခ်ဲ႕အေနအထားရွိလာမယ္။ အဲဒီေတာ့ မုိင္းတြင္းက ဒီထက္ပုိၿပီးေတာ့ ႀကီးလာဖုိ႔ပဲရွိမယ္။ တစ္ရက္ကုိ တန္ခ်ိန္ ၂၀၀၀ တူးမယ့္ကိစၥက ဒီထက္ပိုၿပီး မုိင္းတြင္းက ထပ္ခ်ဲ႕ဖို႔ပဲရွိလာႏုိင္တယ္” ဟု ျမန္မာႏုိင္ငံ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္ခံမႈဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္မဟာမိတ္အဖြဲ႕(MATA) ၏ ဗဟုိဦးေဆာင္ေကာ္မတီ၀င္ ဦးေက်ာ္မုိးက ေျပာၾကားသည္။

 

တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးစက္႐ုံ၀န္းက်င္ကုိ ေတြ႕ရစဥ္

ပတ္၀န္းက်င္ထိခုိက္မႈဆန္းစစ္ေရးႏွင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ

တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံလုပ္ေဆာင္ေနမႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိခုိက္မႈ၊ ေဒသခံမ်ားအတြက္နစ္နာမႈႏွင့္ စက္႐ုံစြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားအေပၚ စနစ္တက် လုပ္ေဆာင္မႈရွိမရွိႏွင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈမ်ားအတြက္ ေဒသခံမ်ား၊ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ေ၀ဖန္မႈမ်ား ရွိေနသည္။

စက္႐ုံေဆာင္ရြက္ေနသည့္ ၀ူရွီဟြာေဂါင္ကုမၸဏီအေနျဖင့္ လူမႈေရးဆုိင္ရာ ထိခုိက္ဆန္းစစ္ေရး၊ ပတ္၀န္းက်င္မႈဆန္းစစ္ေရးႏွင့္ က်န္းမာေရးဆုိင္ရာ ထိခုိက္စစ္ေဆးမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ရန္အတြက္ E – Gurad ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး၀န္ေဆာင္မႈ ကုမၸဏီကုိ ငွားရမ္းထားေၾကာင္း သိရသည္။

“သူတုိ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ စစ္ေဆးခ်က္ေတြကို ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္တဲ့ ဆုိင္းဘုတ္တစ္ခုထားတာရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အမ်ားျပည္သူအလြယ္တကူ ျမင္ႏုိင္တဲ့ေနရာမွာမဟုတ္ဘူး။ ၿပီးေတာ့ သူတုိ႔ေရးတင္ထားတဲ့ ေလထုနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္ ကုိေဖာ္ျပထားတာကုိ ေတြ႕ရတယ္။ စက္႐ုံအတြင္းကုိ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းေတြအေနနဲ႔ ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ေလ့လာစစ္ေဆးခြင့္ မရရွိဘူး။ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ေဒသခံေတြရဲ႕ ဒုကၡကုိၾကည့္ၿပီးအရပ္သား အစုိးရအေနနနဲ႔ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးဖုိ႔ စက္႐ုံကုိျပန္လည္ ဆန္းစစ္ဖို႔၊ စာရြက္စာတမ္းေတြကုိ ျပန္လည္ စစ္ေဆးဖုိ႔ေတာင္းဆုိမႈေတြလုပ္ဖုိ႔။ တိုင္းျပည္ရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ဆုိတာမွန္ေပမဲ့ ျပည္သူေတြရဲ႕ ဒုကၡေတြကုိနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ရင္ အက်ိဳးအျမတ္ဆုိတာရွိရဲ႕လားဆုိတာေတြကုိ သုံးသပ္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ဖို႔ကုိ အစုိးရကုိတုိက္တြန္းမႈေတြ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အစုိးရအေနနဲ႔ ဘာေတြလုပ္လုိက္လဲဆုိရင္ စက္႐ုံကုိ EIA လုပ္ဖုိ႔ဆုိၿပီးေတာ့ စမ္းသပ္လည္ပတ္ခြင့္ေပးလုိက္ပါတယ္။ အဲဒီလုိစမ္း သပ္ခြင့္ေပးလုိက္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အ့ံၾသပါတယ္။ EIA ဆုိတာက လုပ္ငန္းမစကတည္းက အရင္လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ကိစၥပါ။ ဒါေပမဲ့ စက္႐ုံလည္ပတ္ၿပီးေတာ့မွ EIA လုပ္တယ္ဆုိတာက ေတာ္ေတာ္ကုိ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔တုိင္းျပည္ရဲ႕ လြဲမွားမႈႀကီးတစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး ႏုိင္ငံတကာက်င့္၀တ္ေတြနဲ႔ လြဲေခ်ာ္စြာ လုပ္ေဆာင္မႈျဖစ္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာမွာ စက္႐ုံတစ္ခုလည္ပတ္ေတာ့မယ္ဆုိရင္ EIA လုပ္ ေတာ့မွပဲ ေဆာင္ရြက္ရတာပါ” ဟု (MATA) ၏ ဗဟုိဦးေဆာင္ေကာ္မတီ၀င္ ဦးေက်ာ္မုိးက ဆိုသည္။

 

စက္႐ုံႏွင့္ ပတ္သက္၍ အစုိးရ၏ ရွင္းလင္းမႈ

လွ်ပ္စစ္ႏွင့္ စြမ္းအင္၀န္ႀကီးဌာနက ေနျပည္ေတာ္တြင္ ျပဳလုပ္သည့္ လစဥ္ပုံမွန္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ၌ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသုံး ေရေႏြးေငြ႕ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံမွာ ကုလသမဂၢ၏ သတ္မွတ္ႏႈန္းထားအတြင္းရွိေနေၾကာင္း၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ႏွင့္ ေဒသအတြင္းေနထုိင္သူမ်ားကုိ က်န္းမာေရးမထိ ခုိက္ႏုိင္ေၾကာင္း ရွင္းလင္းခဲ့သည္။

တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသုံးေရေႏြးေငြ႕ ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံတြင္ တပ္ဆင္ထားသည့္ စက္ပစၥည္းမ်ားမွာ Wuxi HuaGaung Electric Power Engineering Co.,Ltd မွ တပ္ဆင္ေပးျခင္းျဖစ္ၿပီး ေက်ာက္မီးေသြး ေလာင္ကြၽမ္းရာမွ ထြက္ရွိလာမည့္ ႏုိက္ထ႐ုိဂ်င္ေအာက္ဆုိဒ္အား ေခ်ဖ်က္ရန္ ယူရီးယားကုိ ေရေဖ်ာ္၍ ဖ်န္းေပးမႈ၊ ဆာလဖာေအာက္ဆုိဒ္ကုိေခ်ဖ်က္ရန္ မဂနီဆီယမ္ေအာက္ဆုိဒ္ကုိ ေရေဖ်ာ္၍ ဖ်န္းေပးမႈ၊ ေခါင္းတိုင္တြင္ ေရဖ်န္းသည့္ ကိရိယာမ်ား တပ္ဆင္ထားၿပီး ပတ္၀န္းက်င္ထိခုိက္မႈကုိ အနည္းဆုံးျဖစ္ေစရန္ လုပ္ေဆာင္ထားေၾကာင္း သိရသည္။

“ပတ္၀န္းက်င္ထိခုိက္မႈ မရွိဘူး။ လူေတြလည္းပဲ မထိခုိက္ဘူး။ လူေတြရဲ႕က်န္းမာေရး ကလည္းပဲ သူ႔ရဲ႕ၿမိဳ႕နယ္ဆရာ၀န္ေတြရဲ႕ စစ္တမ္းအရ ကုလသမဂသတ္မွတ္ထားတဲ့ ႏႈန္းထားမွာပဲရွိတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ သားပ်က္သားေလွ်ာ သူ႔ဘာသာသူမလုိခ်င္လုိ႔ ဖ်က္ခ်တာလည္း ဒါေၾကာင့္ပါလုိ႔ ဆရာ၀န္ေတြက အဲဒီလုိေျပာတဲ့ အဆင့္ျဖစ္ေနတယ္။ တခ်ဳိ႕ဟာေတြက အဲဒီမွာေဆြးေႏြးဆဲကာလမွာေမးလုိ႔ မရဘူးေပါ့။ ဒီလုိအဆင့္မ်ဳိးေတြလည္းရွိတယ္” ဟု လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းမွ ဦးေဆာင္ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ဦးခင္ေမာင္၀င္းက သတင္းစာရွင္းလင္းမႈတြင္ ေျပာၾကားသည္။

ထုိ႔ျပင္ အဆုိပါ ေက်ာက္မီးေသြးစက္႐ုံအား ရွမ္းျပည္နယ္အစုိးရအဖြဲ႕ႏွင့္ ပအုိ၀္းကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ တာ၀န္ရွိသူမ်ားကလည္း တည္ေဆာက္လိုသည့္ ဆႏၵရွိေၾကာင္း ၎က ဆုိသည္။

သုိ႔ေသာ္ အစုိးရအေနျဖင့္ တီက်စ္ေဒသအတြင္း ေရထုႏွင့္ ေလထုအား စမ္းသပ္စစ္ေဆးထားသည့္ အခ်က္အလက္မ်ား ခ်ျပရွင္းလင္းမႈ မရွိေသးေပ။

 

ကူသူ ကယ္သူမဲ့ ျဖစ္ေနၿပီလား တီက်စ္

တီက်စ္ေဒသမ်ားအေနျဖင့္ ေက်ာက္မီးေသြးစက္႐ုံ ရပ္ဆုိင္းေပးေရးအတြက္ ဆႏၵျပေတာင္းဆုိမႈမ်ားကုိ စက္႐ုံစတင္လည္ပတ္ၿပီး ကာလမ်ားကတည္းက ယေန႔အခ်ိန္အထိ ေတာင္းဆုိမႈမ်ားျပဳလုပ္လ်က္ရွိသည္ကို ေတြ႕ျမင္ရသည္။ ေဒသခံမ်ားႏွင့္ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားပူးေပါင္း၍ အစုိးရႏွင့္ သက္ဆုိင္ရာတာ၀န္ရွိသူမ်ား ၾကားသိႏုိင္ရန္အတြက္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမ်ားျပဳလုပ္၍ သက္ဆုိင္ရာ တာ၀န္ရွိသူမ်ားကုိ ဖိတ္ၾကားေဆြးေႏြးမႈမ်ားက ုိလည္းဆက္တိုက္ဆုိသလုိ ေဆာင္ရြက္လာသည္ ေတြ႕ရွိရသည္။

“ဒီဥစၥာကတုိင္းျပည္အတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။ အစုိးရအေနနဲ႔ လူထုဘ၀လုံျခံဳမႈ အပုိင္းကုိဦးစားေပးရမယ့္ အပုိင္းျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အရပ္ဘက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္း အေနနဲ႔ လူထုဘက္ကေန ရပ္တည္ၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ အလားအလာေတြကုိ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ေတာ့  အစုိးရအေနနဲ႔ လူထုစကားကုိ ေလးေလးစားစားနားေထာင္မႈေတြ လုပ္ရပါမယ္။ ၿပီးေတာ့ အစုိးရဆုိတဲ့အပုိင္းက ႏုိင္ငံေရးသမားေတြနဲ႕ ဖြဲ႕တည္ထားတာပါ။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ နားလည္ထားတာက ႏုိင္ငံေရးသမားဆုိတာ ဆုံးျဖတ္ပုိင္ခြင့္ရွိသူေတြပါ။ အဲဒီေတာ့ ဆုံးျဖတ္ပုိင္ခြင့္ရွိသူေတြက စဥ္းစားေတြးေခၚၿပီးေတာ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ကုိ ရဲရဲတင္းတင္းခ်ရမွာပါ။ ဟိုလူကုိလႊဲခ် ၊ ဒီလူကုိလႊဲခ်ၿပီးေတာ့ လုပ္ေနတဲ့ ကိစၥက ႏုိင္ငံေရးသမား မပီသပါဘူး။ အစုိးရတစ္ရပ္အေနနဲ႔ လုပ္ရမယ့္ ကိစၥမဟုတ္ပါဘူး။ လူထုကအာဏာ အပ္ႏွင္းထားတဲ့အတြက္ လူထုအက်ဳိးစီးပြားကုိ ကာကြယ္ေပးရမယ္။ လူထုအသံကုိနားေထာင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကအေနနဲ႔ အစုိးရကုိေတာင္းဆုိခ်င္တာက ဒီေက်ာက္မီးေသြး ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံကုိ ခ်က္ခ်င္းရပ္ေပးဖုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးရင္ေဒသခံေတြအတြက္ တီက်စ္ေဒသမွာရွိတဲ့ေလထု၊ ေရထုကုိအစုိးရအေနနဲ႔ ကုိယ္တုိင္ဦးစီးၿပီး စစ္ေဆးေပးေစခ်င္ပါတယ္။ ေဒသခံလူထုကုိက်န္ းမာေရးစစ္ေဆးမႈကုိ လုပ္ေဆာင္ေပးေစခ်င္ပါတယ္” ဟု (MATA) ၏  ဗဟုိဦးေဆာင္ေကာ္မတီ၀င္ ဦးေက်ာ္မုိးက ေျပာၾကားသည္။

တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားစက္႐ုံမွာ ယခင္အစုိးရလက္ထက္က လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည့္ စီမံကိန္းတစ္ရပ္ျဖစ္ေသာ္လည္း ေဒသခံမ်ား ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ ရင္ဆုိင္ေတြ႕ၾကံဳေနရသည့္ လူမႈဒုကၡအခက္အခဲမ်ားကုိ ေျပလည္ေစရန္အတြက္ စက္႐ုံရပ္ဆုိင္းေပးရန္၊ စိစစ္ေပးရန္ ေခတ္အဆက္ဆက္ အစုိးရလက္ထက္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားကုိ ေတာင္းဆုိလ်က္ရွိၿပီး အရပ္သားအစုိးရအေနျဖင့္ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံအား ျပန္လည္သုံးသပ္၍ ျပည္သူအက်ဳိးစီးပြားကာကြယ္ေပးရန္ ေဒသခံမ်ားက ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကသည္။

“ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က စက္႐ုံကုိအျမဲတမ္းပိတ္ဖုိ႔ ခ်က္ခ်င္းရပ္ဖုိ႔ ေတာင္းဆုိေပမယ့္ ကုမၸဏီက ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းေရာစက္႐ုံကုိပါ ဆက္လုပ္ေနတုန္းပဲ။ မုိင္းေတြခြဲ၊ တြင္းေတြလည္းခ်ဲ႕ေနတုန္းပါပဲ။ တီက်စ္ေဒသခံ ျပည္သူေတြကုိ ဂ႐ုမစိုက္ပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔က စက္႐ုံပိတ္ဖုိ႔ ေတာင္းဆုိေနေပမဲ့ နားမေထာင္ၾကေတာ့ ၀မ္းနည္းပါတယ္” ဟု ပအုိ၀္းလူငယ္အဖြဲ႕၀င္ (PYO) တစ္ဦးက ဆုိသည္။

ထို႔အတြက္ ေလထုႏွင့္ ေရထုညစ္ညမ္းမႈမ်ားေၾကာင့္ အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္ေရာဂါမ်ား ခံစားေနရျခင္းႏွင့္အတူ ေဒသေကာင္းက်ိဳးထက္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားေနသည္ ဟုဆိုေသာ ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပုိင္း၊ ပအုိ၀္းကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ ပင္ေလာင္းၿမိဳ႕နယ္၊ တီက်စ္ေဒသေက်ာက္မီးေသြးစက္႐ံု ဆက္လက္လည္ပတ္ျခင္း၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးေမြကို မည္သူတာ၀န္ခံပါမည္နည္း။

 

MATA အဖြဲ႕၏ ဗဟုိဦးေဆာင္ေကာ္မတီ၀င္ ဦးေအာင္ေက်ာ္မုိးႏွင့္ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျခင္း

“တိုင္းျပည္ရဲ႕လုိအပ္ခ်က္ဆုိတာ မွန္ေပမယ့္ ျပည္သူေတြရဲ႕ ဒုကၡေတြနဲ႔ ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ရင္ အက်ဳိးအျမတ္ဆုိတာ ရွိရဲ႕လား ဆုိတာေတြကုိ သုံးသပ္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ဖို႔ကုိ အစုိးရကုိ တိုက္တြန္းမႈေတြ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အစုိးရအေနနဲ႔ . . .”

ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပုိင္း၊ ေတာင္ႀကီးခ႐ုိင္ တီက်စ္ေဒသအတြင္းရွိ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံေၾကာင့္ ေဒသအတြင္း ေလထုႏွင့္ ေရထုညစ္ညမ္းမႈ ဆုိးရြားစြာ ျမင့္မားလ်က္ရွိၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ဳိးဆက္ကို ေဒသခံမ်ား ခံစားေနရျခင္းေၾကာင့္ စက္႐ုံရပ္ဆုိင္းေပးရန္ တီက်စ္ေဒသခံမ်ား၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္ခံမႈဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္ မဟာမိတ္အဖြဲ႕ (MATA) ႏွင့္ မိတ္ဖက္ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္တုိ႔က အစုိးရႏွင့္ အမ်ားျပည္သူ သိရွိေစရန္ သတင္းစာရွင္းလင္းမႈကုိ ေတာင္ႀကီးႏွင့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တုိ႔တြင္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။

ထုိသုိ႔ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြး စြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံနဲ႔ ပတ္သက္၍ ေဒသအတြင္း ေလထုနဲ႔ေရထု စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည့္ (MATA) အဖြဲ႕၏ ဗဟုိဦးေဆာင္ေကာ္မတီ၀င္ ဦးေအာင္ေက်ာ္မုိးနဲ႔ ေမးျမန္းထားမႈကို ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။

ေမး ။ တီက်စ္ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သုံး  လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး MATA အေနနဲ႔ ၀င္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ျဖစ္ခဲ့ပုံကုိ အရင္ဆုံးေျပာျပေပးပါ။

ေျဖ ။ အဓိက,ကေတာ့ ဒီျပႆနာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ကိစၥကုိစၿပီး ၀င္ေရာက္ျဖစ္တာက ၂၀၁၄ ခုႏွစ္မွာ စတင္ခဲ့ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ စတင္သိခဲ့တာက ဒီစက္႐ုံအေၾကာင္းကုိ Eleven Media ကပဲ ေဖာ္ျပခဲ့တာေတြရွိတယ္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ ရပ္ဆုိင္းလိုက္တယ္ ဆုိတဲ့အေၾကာင္းကုိ ေဖာ္ျပခဲ့တယ္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္မွာေတာ့ စက္႐ုံကုိ တင္ဒါေပးလိုက္တယ္ဆုိတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကုိ ၾကားရတယ္။ ဒါကုိ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔အေနနဲ႔ ေဒသခံေတြအတြက္ စုိးရိမ္တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ အတြင္းမွာပဲ လူထုလႈပ္ရွားမႈေတြ အေနနဲ႔ လုပ္ဖုိ႔ျပင္ဆင္ခဲ့တာေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီအခ်ိန္မွာ တုိင္းျပည္အတြက္ အေရးႀကီးေနတဲ့ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ ရွိေနတဲ့အတြက္ လူထုလႈပ္ရွားပြဲလုပ္မယ့္ ကိစၥက ျပည္သူ႔ကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္မွာ စုိးတဲ့အတြက္ ေနာက္ကုိဆုတ္လိုက္ပါတယ္။ ေနာက္ဆုတ္ၿပီး ဒီကိစၥကုိ ေစာင့္ဆုိင္းပါတယ္။ အရပ္သားအစုိးရ တက္လာၿပီးေနာက္ပုိင္းမွာ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဧၿပီလမွာပဲ ဒီစက္႐ုံကုိ EIA (ပတ္၀န္းက်င္ထိခုိက္မႈ ဆန္းစစ္ေရး) လုပ္ဖုိ႔ ဆုိၿပီးေတာ့ စတင္လာတာကုိ ေတြ႕ရပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ လူထုေတြ႕ဆုံပြဲဆုိၿပီး ျပဳလုပ္လာတဲ့အခါမွာ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ သြားတက္ပါတယ္။ အဲဒီလုိ တက္ေရာက္တဲ့ အခါမွာလည္း ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လူမႈအရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းေတြကုိ ေဆြးေႏြးခြင့္ မေပးပါဘူး။ ေကာ္မတီက ရွင္းျပတယ္။ ၀န္ႀကီးေတြက စကားေျပာတယ္။ ကုိယ္စားလွယ္ေတြက စကားေျပာတယ္။ လူမႈအရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ကုိ ေဆြးေႏြးခြင့္ေပးပါလုိ႔ ေတာင္းေတာ့မွ ည ၉ နာရီမွသာ ေဆြးေႏြးခြင့္ ေပးမယ္လုိ႔ သိရတယ္။ ေဆြးေႏြးပြဲမွာလည္း သူတုိ႔ဇာတ္တိုက္ထားတဲ့သူ တစ္ေယာက္တည္းကပဲ ေမးခြန္းေတြကုိ ဒုိင္ခံေမးေနတယ္။ ေျပာခြင့္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ကုိ မေပးတဲ့အတြက္ လူထုကန္႔ကြက္မႈေတြ စတင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ အစုိးရသစ္ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ အခ်ိန္မွာလည္း စက္႐ုံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သတင္းေတြကို မ်က္ျခည္မျပတ္ နားေထာင္ပါတယ္။ စက္႐ုံနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ မီဒီယာေတြကေနတစ္ဆင့္ ကန္႔ကြက္ေၾကာင္း အစုိးရကုိ ေျပာၾကားမႈေတြ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ေဒသခံေတြရဲ႕ ဒုကၡကုိ ၾကည့္ၿပီး အရပ္သား အစုိးရအေနနဲ႔ ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးဖုိ႔ စက္႐ုံကုိ ျပန္လည္ဆန္းစစ္ဖို႔၊ စာခ်ဳပ္စာတမ္းေတြကုိ ျပန္လည္စစ္ေဆးဖုိ႔ကုိပါ။ တိုင္းျပည္ရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ဆုိတာ မွန္ေပမယ့္ ျပည္သူေတြရဲ႕ ဒုကၡေတြနဲ႔   ႏႈိင္းယွဥ္ၾကည့္ရင္ အက်ဳိးအျမတ္ဆုိတာ ရွိရဲ႕လား ဆုိတာေတြကုိ သုံးသပ္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ဖို႔ကုိ အစုိးရကုိ တိုက္တြန္းမႈေတြ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အစုိးရအေနနဲ႔ ဘာေတြလုပ္လိုက္လဲဆုိရင္ စက္႐ုံကုိ EIA လုပ္ဖုိ႔ဆုိၿပီးေတာ့ စမ္းသပ္လည္ပတ္ခြင့္ ေပးလိုက္ပါတယ္။ အဲဒီလုိ စမ္းသပ္ခြင့္ ေပးလိုက္တာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အ့ံၾသပါတယ္။ EIA ဆုိတာက လုပ္ငန္းမစမီကတည္းက အရင္လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ ကိစၥပါ။ ဒါေပမဲ့ စက္႐ုံလည္ပတ္ၿပီးေတာ့မွ EIA လုပ္တယ္ ဆုိတာက ေတာ္ေတာ္ကုိ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ တုိင္းျပည္ရဲ႕ လြဲမွားမႈႀကီး တစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး ႏုိင္ငံတကာ က်င့္၀တ္ေတြနဲ႔ လြဲေခ်ာ္စြာ လုပ္ေဆာင္မႈ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံတကာမွာ စက္႐ုံတစ္ခု လည္ပတ္ေတာ့မယ္ဆုိရင္ EIA လုပ္ေတာ့မွပဲ ေဆာင္ရြက္ရတာပါ။ အဲဒီေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ တုိင္းျပည္ကပဲ ထူးထူးဆန္းဆန္းနဲ႔ ဒီလုိမ်ဳိးလုပ္တဲ့အခါ ဥပေဒကုိ အလြဲသုံးစား လုပ္ၿပီးေတာ့ အက်ဳိးစီးပြားကုိပဲ မ်က္ႏွာမူတယ္။ ျပည္သူ႔အက်ဳိးကုိ မ်က္ကြယ္ျပဳေနတယ္လုိ႔ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ယူဆပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ MATA အေနနဲ႔စတင္ၿပီးေတာ့ ဒီစက္႐ုံကိစၥကုိ စနစ္တက် ေျပာဆုိႏုိင္ဖို႔အတြက္ ျပင္ဆင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ေမး ။ ဆုိေတာ့ လက္ရွိ တီက်စ္ေဒသမွာ ဘာေတြျဖစ္ေနလဲ။

ေျဖ ။ လက္ရွိ တီက်စ္မွာ ဘာေတြျဖစ္ေနလဲဆုိေတာ့ ပညာရွင္ေတြရဲ႕ သုံးသပ္ခ်က္ေတြအရဆုိရင္ ေဒသအတြင္းမွာ ေလထုညစ္ညမ္းမႈေတြ၊ ေရေတြ အဆိပ္သင့္ေနတဲ့ ကိစၥေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ကုမၸဏီရဲ႕ တာ၀န္ယူမႈ တာ၀န္ခံမႈေတြကလည္း သူတုိ႔အက်ဳိးစီးပြား အတြက္ပဲ ျဖစ္ေနတယ္။ အစုိးရဘက္ကလည္း မ်က္ကြယ္ျပဳေနတယ္။ ဒီကိစၥကုိ စနစ္တက်နဲ႔ ျပန္လည္စီစစ္ရမယ့္အစား မ်က္ကြယ္ျပဳၿပီးေတာ့ တုိင္းျပည္ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္အရပဲဆုိတဲ့ ေခါင္းစဥ္တပ္ၿပီးေတာ့ ေျပာေနတယ္။ ေဒသအတြင္းမွာ လူေတြ ဒါကုိ ရဲရဲတင္းတင္း ေျပာခ်င္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ပအုိ၀္းကုိယ္ပုိင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ ေဒသလည္း ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ တစ္ဖက္မွာ ျပည္သူ႔စစ္ေတြရဲ႕ လက္နက္ကုိင္အုပ္စုေတြ လႊမ္းမုိးခ်ဳပ္ကိုင္မႈေတြရွိတယ္။ ေဒသခံေတြဘက္က ႐ုိးသားမႈေတြနဲ႔ အေၾကာက္တရားေတြ ရွိေနတယ္။ ဒီအေပၚမွာ မေျပာရဲ မဆုိရဲဘူး။ အဲဒီအတြက္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ေတြက ေဒသခံ တိုင္းရင္းသားေတြအတြက္ ဒါကုိ အစုိးရကုိ သုေတသန လုပ္ငန္းစဥ္ေတြနဲ႔ အေထာက္အထားေတြနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ေနတာကို ပါ၀င္ေစခ်င္လုိ႔ ေဆာင္ရြက္ေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေမး ။ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံေၾကာင့္ ေဒသခံေတြ ဘယ္လုိဆုိးက်ဳိးေတြ ရရွိေနလဲ။

ေျဖ ။ ေက်ာက္မီးေသြး ဆုိးက်ဳိးအေနနဲ႔က မုိင္းခြဲမႈေတြရွိတယ္။ မုိင္းခြဲမႈေတြက အနီးမွာရွိတဲ့ ေျမႀကီးေတြ အက္ကြဲကုန္တယ္။ အနီးမွာရွိတဲ့ လူေနအိမ္ေတြကလည္း တုန္ခါမႈဒဏ္ေတြကုိ ခံေနရတယ္။ သာယာကုန္း ရြာမွာဆုိရင္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ေတြ႕ရွိခဲ့တာက စြန္႔ပစ္ေျမစာပုံႀကီးက အႀကီးႀကီးျဖစ္ၿပီး အိမ္ေတြအေပၚမွာ ေရာက္ေနသလုိ ျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒါႀကီး ၿပိဳက်လာမွာကုိလည္း ေဒသခံေတြက စုိးရိမ္ေၾကာက္ေနၾကတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ မုိင္းဧရိယာကေနၿပီးေတာ့ စြန္႔ပစ္လိုက္တဲ့ေျမႀကီး ဆက္လက္ပုံဖုိ႔အတြက္ ေနရာေၾကာင့္ လယ္သမားေတြ သူတုိ႔ေျမေတြ အသိမ္းခံလာရမွာကုိ ေၾကာက္ေနတယ္။ ေတာင္ႀကီးမွာ ေတြ႕ခဲ့တဲ့ အဲဒီက ေဒသခံ တစ္ေယာက္မွာဆုိရင္ သူ႔မွာဦးပုိင္အမွတ္ေတြ ရွိတယ္။ ပုံစံ ၇ အထိရွိတယ္။ ဒါကို မုိင္းတြင္းဧရိယာ ဆုိၿပီး စိုက္ပ်ဳိးေျမကုိလာၿပီး သိမ္းမယ္ဆုိၿပီး ၾကားတဲ့အခ်ိန္မွာ ေဒသခံလူထုရဲ႕ စိတ္မလုံျခံဳမႈေတြ၊ ဘ၀မလုံျခံဳမႈေတြကို ၿခိမ္းေျခာက္တဲ့ပုံစံေတြ ယေန႔ခ်ိန္မွာ ျဖစ္ေနတယ္ ဆုိတာကုိ ေတြ႕ရတယ္။ ေလထုနဲ႔ ေရညစ္ညမ္းမႈေၾကာင့္  အသက္႐ွဴလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ေရာဂါေတြ၊ ျဒပ္ထုလြန္ကဲမႈေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ေရာဂါေတြ ျဖစ္ေစႏုိင္တဲ့ ဆုိးက်ဳိးေတြ ခံစားေနရႏုိင္တယ္။

ေမး ။ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံ တုိးခ်ဲ႕လုပ္ေဆာင္မႈေတြက ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ ရွိေနလား။

ေျဖ ။ ေက်ာက္မီးေသြး စြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံသက္ တမ္းလုိင္စင္က ၂၂ ႏွစ္အထိ ျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရတယ္။ အဲဒါက ဦးသိန္းစိန္ အစုိးရ လက္ထက္က စတင္ခ်ဳပ္ဆုိထားတာ ျဖစ္တယ္။ ဆုိေတာ့ ၂၀၂၈ ခုႏွစ္အထိကုိ သက္တမ္းတုိးခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီ၂၂ ႏွစ္အထိ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ဆုိတာ ဧက ၅၀၀ နဲ႔တင္ မလုံေလာက္ႏုိင္ဘူး။ ထပ္ၿပီးေတာ့ တုိးခ်ဲ႕အေနအထား ရွိလာမယ္။ အဲဒီေတာ့ မုိင္းတြင္းက ဒီထက္ပုိၿပီးေတာ့ ႀကီးလာဖုိ႔ပဲရွိမယ္။ တစ္ရက္ကုိ တန္ခ်ိန္ ႏွစ္ေထာင္တူးမယ့္ ကိစၥက ဒီထက္ကုိၿပီး မုိင္းတြင္းက ထက္ခ်ဲ႕ဖို႔ပဲ ရွိလာႏုိင္တယ္။

ေမး ။ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံကုိ ဘယ္သူေတြ လုပ္ေဆာင္ေနလဲ။ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ အပုိင္းကေရာ ဘယ္လုိရွိလဲ။

ေျဖ ။ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ရွိရင္ ႏွစ္ပုိင္းရွိပါတယ္။ တီက်စ္ ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းနဲ႔ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံကုိ စက္မႈကုန္ၾကမ္းအေနနဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြး သြင္းတာက ဧဒင္စြမ္းအင္ကုမၸဏီပါ။ ဒီစက္႐ုံအပုိင္းကုိ တင္ဒါေခၚတဲ့ အခါက်ေတာ့ ဘယ္လုိေခၚခဲ့သလဲေတာ့ မသိဘူး။ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ အေျခစုိက္ ၀ူရွီဟြာေဂါင္ကုမၸဏီက တင္ဒါရခဲ့တယ္လုိ႔ သိရတယ္။ ဘယ္လုိသေဘာတူညီ ခ်က္ေတြနဲ႔ စာခ်ဳပ္ေတြခ်ဳပ္ဆုိ ထားတယ္ဆုိတာ အမ်ားျပည္သူ မသိဘူး။ သူတို႔ စာရင္းဇယားအရ ထုတ္ျပန္မႈအရေတာ့ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၄၇ သန္းနဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံတယ္ဆုိၿပီး ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ သိရတယ္။

ေမး ။ ဒီစက္႐ုံစီမံကိန္းေၾကာင့္ ေဒသခံျပည္သူေတြအေပၚ ဘယ္လုိေလ်ာ္ေၾကးေတြရလဲ။ ဘယ္လုိ အက်ဳိးေက်းဇူးေတြ ရွိႏိုင္လဲ ဆုိတာကုိေရာ MATA အေနနဲ႔ သိထားလဲ။

ေျဖ ။ အရင္တုန္းကေတာ့ ေျမယာသိမ္းဆည္းေတြေၾကာင့္ ရြာေတြ ေရႊ႕ေျပာင္းခဲ့ရတာေတြရွိတယ္။ စစ္အစုိးရ လက္ထက္ကေပါ့။ လက္ရွိအေျခအေနကေတာ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ လုပ္ေဆာင္မႈေတြ မရွိဘူး။ CSR ဆိုတဲ့ ကိစၥပဲရွိတယ္။ CSR လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔အတြက္ က်ပ္သိန္းေပါင္း ၂၅၀၀ ေပးမယ္ ဆုိၿပီးေတာ့မွ ရန္ပုံေငြ သုံးစြဲပါမယ္ ဆုိတာကုိပဲ သိထားတယ္။ အဲဒါကုိ ဘယ္လုိသုံးစြဲမလဲ။ လူထုအတြက္ ဘယ္လုိလုပ္ေဆာင္ပါမယ္ ဆုိတာကုိေတာ့ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိေသးပါဘူး။

ေမး ။ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ MATA ရဲ႕ စမ္းသပ္ေတြ႕ရွိ ခ်က္ေတြအပၚ အစုိးရနဲ႔ သက္ဆုိင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအပုိင္းက ဘယ္လုိရွိလဲ။ ပူးေပါင္းမႈ အပုိင္းမွာေရာ ဘယ္လုိအေနအထားရွိလဲ။

ေျဖ ။ တကယ္တမ္းေျပာရရင္ ဒီဥစၥာက တုိင္းျပည္အတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။ အစုိးရအေနနဲ႔ လူထုဘ၀  လုံျခံဳမႈ အပုိင္းကုိ ဦးစားေပးရမယ့္အပုိင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အရပ္ဘက္ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းအေနနဲ႔ လူထုဘက္ကေန ရပ္တည္ၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ အလားအလာေတြကုိ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာရရင္ေတာ့  အစုိးရအေနနဲ႔ လူထုစကားကုိ ေလးေလးစားစား နားေထာင္မႈေတြ လုပ္ရပါမယ္။ ၿပီးေတာ့ အစုိးရဆုိတဲ့ အပုိင္းက ႏုိင္ငံေရးသမားေတြနဲ႔ ဖြဲ႕တည္ထားတာပါ။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ နားလည္ထားတာက ႏုိင္ငံေရးသမားဆုိတာ ဆုံးျဖတ္ပုိင္ခြင့္ ရွိသူေတြပါ။ အဲဒီေတာ့ ဆုံးျဖတ္ပုိင္ခြင့္ ရွိသူေတြက စဥ္းစားေတြးေခၚၿပီးေတာ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ကုိ ရဲရဲတင္းတင္း ခ်ရမွာပါ။ ဟိုလူကုိလႊဲခ်၊ ဒီလူကုိ လႊဲခ်ၿပီးေတာ့ လုပ္ေနတဲ့ကိစၥက ႏုိင္ငံေရးသမားနဲ႔ မပီသပါဘူး။ အစုိးရတစ္ရပ္ အေနနဲ႔ လုပ္ရမယ့္ကိစၥ မဟုတ္ပါဘူး။ လူထုက အာဏာအပ္ႏွင္း ထားတဲ့အတြက္  လူထုအက်ဳိးစီးပြားကုိ ကာကြယ္ေပးရမယ္။ လူထုအသံကုိ နားေထာင္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုလုိ မပူးေပါင္း၊ မေဆာင္ရြက္တဲ့ အေနအထား ျဖစ္ေနတဲ့ အေပၚမွာ ေတာ္ေတာ္ကုိ စိတ္မေကာင္း ျဖစ္မိပါတယ္။

ေမး ။ အဲဒီေတာ့ တီက်စ္ေဒသအေရးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ အစုိးရအေနနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ ရွိလာေအာင္ ဘယ္လုိဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္မလဲ။

ေျဖ ။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ကေတာ့ သက္ဆုိင္တဲ့ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ေတြနဲ႔ ဆက္လက္ေတြ႕ဆုံၿပီး အစုိးရပါ၀င္မႈ ရွိလာေအာင္ ဆက္လက္တိုက္တြန္းမႈေတြ လုပ္ေဆာင္သြားဖုိ႔ ရွိပါတယ္။ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ခ်ဥ္းကပ္ ခ်ိတ္ဆက္မႈေတြနဲ႔ ေျပာဆုိသြားဖုိ႔ ရွိပါတယ္။

ေမး ။ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေဒသခံေတြအတြက္ လိုက္လံေဆာင္ရြက္ ေပးေနတဲ့ MATA အေနနဲ႔ အစုိးရအေပၚ ဘယ္လိုေတာင္းဆုိခ်င္လဲ။

ေျဖ ။ အဓိကအေနနဲ႔ အစုိးရကုိ ေတာင္းဆုိခ်င္တာက ဒီေက်ာက္မီးေသြး ဓာတ္အားေပးစက္႐ုံကုိ ခ်က္ခ်င္းရပ္ေပးဖုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးရင္ ေဒသခံေတြအတြက္ တီက်စ္ေဒသမွာရွိတဲ့ ေလထု၊ ေရထုကုိ အစုိးရ အေနနဲ႔ ကုိယ္တုိင္ဦးစီးၿပီး စစ္ေဆးေပးေစခ်င္ပါတယ္။ ေဒသခံလူထုကုိ က်န္းမာေရးစစ္ေဆးမႈကုိ လုပ္ေဆာင္ ေပးေစခ်င္ပါတယ္။

ေမး ။ တျခား ျဖည့္စြက္ေျပာၾကား ခ်င္တာမ်ား ရွိရင္ေျပာေပးပါ။

ေျဖ ။ မရွိေတာ့ပါဘူး။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

 

တီက်စ္ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ုံေၾကာင့္ ေဒသအတြင္း ေလထုႏွင့္ေရထု ညစ္ညမ္းမႈမွာ ဆုိးရြားစြာ ျမင့္မားလ်က္ရွိၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ဳိးဆက္အား ေဒသခံမ်ား ခံစားေနရသျဖင့္ စက္႐ုံရပ္ဆုိင္းေပးရန္ သတင္းစာရွင္းလင္း

ရွမ္းျပည္နယ္ရွိ တ႐ုတ္ကုမၸဏီတစ္ခု လုပ္ေဆာင္သည့္ တီက်စ္ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပး စက္႐ံုေၾကာင့္ ေဒသအတြင္း ေလထုႏွင့္ ေရထု ညစ္ညမ္းမႈမွာ ဆုိးရြားစြာျမင့္မားလ်က္ရွိၿပီး ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ဳိးဆက္အား ေဒသခံမ်ား ခံစားေနရသျဖင့္ စက္႐ံု ရပ္ဆုိင္းေပးရန္ သတင္းစာရွင္းလင္းမႈကုိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ Orchid ဟုိတယ္၌ စက္တင္ဘာ ၆ ရက္ နံနက္ပိုင္းက ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။

သတင္းစာရွင္းလင္းမႈကုိ တီက်စ္ေဒသ ခံမ်ား၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္ခံမႈဆုိင္ရာ အရပ္ဘက္မဟာ မိတ္အဖြဲ႕ (MATA) ႏွင့္ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္ တုိ႔ ပူးေပါင္းျပဳလုပ္ခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။
ယင္းေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္သုံး လွ်ပ္ စစ္ဓာတ္အားထုတ္လုပ္ေရးစက္႐ံုမွာ ရွမ္း ျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္း ေတာင္ႀကီးခ႐ုိင္ အင္း ေလးကန္ႏွင့္ ၁၃ မုိင္မွ်သာ ေ၀းကြာၿပီး အာ ဆီယံအေမြအႏွစ္တစ္ခုအပါအ၀င္ႏွင့္ ႏုိင္ငံ အတြင္း အေက်ာ္ၾကားဆုံး ခရီးသြားလာရာ ေနရာျဖစ္သည့္ တီက်စ္ရြာတြင္ တည္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ေက်ာက္မီးေသြးတြင္းမွ ယမ္းသုံးေဖာက္ခြဲမႈမ်ားေၾကာင့္ ေစတီပုထုိးမ်ား ပ်က္စီးခဲ့ရၿပီး ငါးမုိင္ပတ္လည္ရွိ ျပည္သူ ၁၂၀၀၀ နီးပါးမွာ ေလထုႏွင့္ ေရညစ္ညမ္းမႈမ်ားကုိ ခံစားေနရ ေၾကာင္း သိရသည္။

ထုိ႔ျပင္ အမ်ဳိးသမီးႏွင့္ ကေလးငယ္မ်ား အထိခုိက္ဆုံးျဖစ္ၿပီး ကုိယ္၀န္ေဆာင္မိခင္မ်ား အတြက္ က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ား၊ ကေလး ပ်က္က်မႈမ်ား၊ ကေလးေပါင္ခ်ိန္မျပည့္ျခင္း မ်ား ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။ အ လားတူ ကြၽဲႏြားတိရစၦာန္မ်ား ဖ်ားနာျခင္း၊ သီး ႏွံႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ား ထုတ္လုပ္မႈ အ ရည္အေသြးက်ဆင္းျခင္းတုိ႔ေၾကာင့္ ေဒသခံ လယ္သမားမိသားစုမ်ား၏ ၀င္ေငြႏွင့္ အ သက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းမႈမ်ား သိသာစြာက် ဆင္းထိခုိက္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

စက္႐ံုေၾကာင့္ ေလထုအတြင္း ျဒပ္ပါ၀င္ မႈမ်ားမွာ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရး ႐ႈေထာင့္မွ ၾကည့္လွ်င္ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ရာေကာင္းသည္ အထိ ျမင့္မားလ်က္ရွိၿပီး အေသးစိတ္အားျဖင့္ ၂၄ နာရီအတြင္း ပ်မ္းမွ် PM2.5 ျဒပ္မ်ား ပါ၀င္မႈမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ၂၄ နာရီအတြင္း ေလထုအရည္အေသြး လမ္းညႊန္ခ်က္ထက္ သံုး၊ ေလးဆ ျမင့္မားလ်က္ရွိကာ ႏွစ္စဥ္ ပ်မ္းမွ် ျဒပ္ပါ၀င္မႈထက္ ပုိမုိျမင့္မားလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

“တီက်စ္ေဒသရဲ႕ ေလထုအရည္အေသြး က ေလထုဆုိးရြားပါတယ္ဆုိတဲ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ေဘဂ်င္းထက္ ႏွစ္ဆျမင့္မားတယ္။ အေမရိ ကန္ရဲ႕ေလထုအရည္အေသြးသတ္မွတ္ခ်က္ ထက္ ၁၀ ဆျမင့္မားေနတယ္။ SO2 ျဒပ္ပါ ၀င္မႈဆုိရင္ တီက်စ္ေဒသက တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ထက္ ၁၅ ဆပုိမ်ားတယ္။ အေမရိကန္ထက္ ဆုိရင္ အဆ ၉၀ ျမင့္မားေနပါတယ္။ NO2 ျဒပ္ပါ၀င္မႈဆုိရင္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံထက္ ေျခာက္ ဆ၊ အေမရိကန္ထက္ဆုိရင္ ၁၁ ဆ ျမင့္မားေနတာကုိ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆး သိရွိရပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံက သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေလထုအရည္အေသြး သတ္မွတ္ခ်က္ထက္လည္း ညစ္သည္းမႈက မ်ားစြာပုိေနပါတယ္” ဟု ေလထုညစ္ညမ္းမႈအား တုိင္းတာစစ္ေဆးခဲ့သည့္ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္ Mr.Lauri Myllyvirta (Green Peace) က သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲတြင္ ေျပာၾကားသည္။

ထုိ႔ျပင္ ေရအရည္အေသြး ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္ တစ္ဦးျဖစ္သူ Mr.Paul Winn (Water Keeper Alliance) က “တီက်စ္ေဒသ ေရေတြကုိ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးတဲ့အခါ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) ရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္ ထက္ သတၱဳေပ်ာ္၀င္မႈ သိပ္သည္းဆ ျမင့္မားေနတယ္။ ျမန္မာပတ္၀န္းက်င္ အရည္အေသြးဆုိင္ရာ (ဓာတ္ေငြ႕ထုတ္လႊတ္မႈ) ညႊန္ၾကားခ်က္ ေရနမူနာ ၁၃ ခုထဲက ၁၂ ခုမွာ ေသာက္သုံးေရအတြက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အျမင့္ဆုံး ေပ်ာ္၀င္မႈတစ္ခု၊ ႏွစ္ခုထက္ ပုိမုိျမင့္မားေန ပါတယ္။ ေရနမူနာ ေလးခုမွာ နစ္ကယ္စုစည္းမႈက သတ္မွတ္ခ်က္ထက္ သိသိသာသာျမင့္မားေနပါတယ္။ ေရနမူနာ ကိုးခုမွာလည္း ဆယ္လ္နီယမ္ အစုအေ၀းမွာလည္း လုံျခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ ေသာက္သုံးေရအတြက္ WHO သတ္မွတ္ခ်က္ထက္ ပုိမ်ားေနတယ္။ စစ္ေဆးခ်က္ အရ တီက်စ္၀န္းက်င္မွာ ဘိလပ္ေျမစက္႐ံု တစ္႐ံု၊ ေက်ာက္မီးေသြးထုတ္လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ အားစက္႐ံုနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ စက္႐ံုႏွစ္႐ံု စုစု ေပါင္း သံုး႐ံုရွိတယ္။ အဲဒီဟာေတြကေနပဲ ေရေတြဆီ သတၱဳေပ်ာ္၀င္မႈေတြျဖစ္ေပၚတာ ပါ။ ေဒသခံေတြအေနနဲ႔ အဲဒီေဒသက ေရေတြကုိ ေလွ်ာ္ဖြပ္ေဆးေၾကာ သုံးစြဲဖုိ႔ေတာင္ မသုံးသင့္ေတာ့ပါဘူး။ တျခားေဒသကုိ ေရကုိပဲ အသုံးျပဳသင့္တယ္ ။ အစုိးရအေနနဲ႔လည္း ေရေတြကုိ စစ္ေဆးေပးသင့္တယ္။ ေရထဲ ျဒပ္ထုျမင့္မားမႈက ဆုိးရြားတဲ့ အဆိပ္အေတာက္ကုိ ျဖစ္ေပၚႏုိင္ပါတယ္” ဟု သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲတြင္ ေျပာၾကားသည္။

အဆုိပါစက္႐ံု၏ ဆုိးက်ဳိးမ်ားႏွင့္ စစ္ေဆးရရွိထားေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအား ရွမ္းျပည္နယ္ အစုိးရအဖြဲ႕သုိ႔ ရွင္းလင္းတင္ျပရန္ ဖိတ္ၾကားခဲ့ေသာ္လည္း လာေရာက္ျခင္း မရွိေၾကာင္း၊ ယင္း အခ်က္အလက္မ်ားကုိ ျပည္ေထာင္စု အစုိးရဆီ ေပးပုိ႔ႏုိင္ရန္ ဆက္လက္ ခ်ဥ္းကပ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း (MATA) အဖြဲ႕၀င္ ဦးမုိးက ေျပာၾကားသည္။

တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသံုး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ံု တစ္ႏွစ္ျပန္လည္စမ္းသပ္လည္ပတ္စဥ္ က်န္းမာေရးဆုိင္ရာျပႆနာမ်ား ယခင္ထက္ပိုမိုျဖစ္ပြားလ်က္ရွိသျဖင့္ ၂၂ ႏွစ္ၾကာ ထပ္မံလည္ပတ္မည္ဆိုပါက ေဒသခံမ်ားကလက္မခံေၾကာင္းႏွင့္ ခ်က္ခ်င္းရပ္ဆုိင္းေပးရန္ ထုတ္ျပန္

တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသံုး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ံု စီမံကိန္းအား ေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပံု – စည္သာ)

တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသံုး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ံုစီမံကိန္းအား တစ္ႏွစ္ျပန္လည္စမ္းသပ္လည္ပတ္စဥ္ က်န္းမာေရးဆုိင္ရာ ျပႆနာမ်ား ယခင္ထက္ ပိုမိုျဖစ္ပြားလ်က္ရွိၿပီး ၂၂ ႏွစ္ၾကာ ထပ္မံ၍ လည္ပတ္မည္ဆိုပါက ေဒသခံမ်ား၏ ေရရွည္က်န္းမာ ေရးျပႆနာမ်ား ပိုမိုဆိုးရြားလာဖြယ္သာရွိၿပီး ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုး စိုးရိမ္ပူပန္မႈမ်ားျဖင့္ ေနထိုင္သြားရမည္ျဖစ္သျဖင့္ ေဒသခံမ်ားက လက္မခံေၾကာင္း သေဘာထားထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

တီက်စ္စီမံကိန္း ဆက္လက္လည္ပတ္ပါက ပိုမိုးဆိုးရြားမည့္အေျခအေနကို ေလ့လာႏုိင္ရန္ ေဒသခံလူထု ဒုကၡထပ္မေရာက္ေစရန္ႏွင့္ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသံုး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ံုအား ဆက္လက္ လည္ပတ္မႈမျပဳရန္အတြက္ ရည္ရြယ္ထုတ္ျပန္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

တီက်စ္စက္႐ံု တစ္ႏွစ္အတြင္း ျပန္လည္စမ္းသပ္လည္ပတ္မႈျပဳလုပ္ရာမွ စက္႐ံုလည္ပတ္သည့္အခ်ိန္တြင္ စက္သံႏွင့္ေက်ာက္ မီးေသြးေပါက္ကြဲသည့္ ဆူညံသံမ်ားေၾကာင့္ အနီးတစ္၀ိုက္ ေဒသေနလူထူမ်ားမွာ ေန႔ဘက္ပင္ပန္းစြာ ျခံအလုပ္လုပ္ၿပီး အနားယူ အိပ္စက္ရန္အခ်ိန္ျဖစ္သည့္ ညဘက္တြင္ ေကာင္းမြန္စြာအိပ္စက္မႈမ်ား မရရွိခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

တီက်စ္ေဒသတြင္ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား ယခင္ထက္ပိုမိုျဖစ္ပြားလ်က္ရွိၿပီး သက္ဆုိင္ရာ က်န္းမာေရးဌာနမ်ားမွလည္း  တီက်စ္ေဒသတြင္ က်န္းမာေရးအေျခအေနဆိုးရြားေနသည္ကို ေတြ႕ရေသာ္လည္း ပံုမွန္သဘာ၀ျဖစ္႐ိုးျဖစ္စဥ္ဟုသာ အေၾကာင္းျပ ေျပာဆိုေနသည္ကို ၾကားသိရသည္။ အိမ္တိုင္းလိုလို ေမြးျမဴၾကသည့္ ၾကက္ကဲ့သို႔ အိမ္ေမြးတိရစၦာန္မ်ားမွာလည္း ပံုမွန္မဟုတ္သည့္ ေရာဂါလကၡဏမ်ား ေတြ႕ရွိေနသည္ကို ေတြ႕ရေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

စိုက္ပ်ဳိးေရးအတြက္ အသံုးျပဳသည့္ ေရအရင္းအျမစ္သည္လည္း မုိင္းတြင္းမွစြန္႔ ပစ္သည့္ေရကိုသာ မျဖစ္မေနအသံုးျပဳရသည့္အတြက္ ေဒသေနလူထု၏ သီးႏွံမ်ား၊ ျခံေျမမ်ားအတြက္ မ်ားစြာအႏၲရာယ္ျပဳႏုိင္ေၾကာင္း၊ စက္႐ံုစမ္းသပ္လည္ပတ္စဥ္ရရွိသည့္ ရလဒ္ ဆိုးမ်ားအား ေဖာ္ျပျခင္းမရွိဘဲ ရလဒ္ေကာင္းမ်ားကိုသာ လူထုကိုခ်ျပၿပီး စီမံကိန္းဆက္လက္လည္ပတ္ရန္ ေဖာ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

စက္႐ံုျပန္၍ လည္ပတ္ပါက ေဒသခံမ်ား၏ စိုးရိမ္ပူပန္မႈမ်ားအေနျဖင့္ ေနာက္ထပ္ ၂၂ ႏွစ္ လည္ပတ္ပါက က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာမ်ားကို ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္မ်ား၊ ကေလးမ်ား၊ သက္လတ္ပိုင္းလူငယ္မ်ား၊ သက္ႀကီးရြယ္အိုပိုင္းမ်ားအတြက္ စိုးရိမ္စရာမ်ားျဖင့္ ျပည့္လ်က္ရွိၿပီး လူ႔သက္တမ္းေစ့မေနႏုိင္မည္ကို ပူပန္လ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

အစိုးရႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ားထံ ေဒသခံမ်ား၏အဓိက သေဘာထားဆံုးျဖတ္တိုက္တြန္းခ်က္အေနျဖင့္ တီက်စ္ေက်ာက္မီးေသြးသံုး လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္႐ံုကို ခ်က္ခ်င္းရပ္ဆုိင္းေပးရန္၊ ေဒသလူထုအေပၚ ထိခိုက္ခံစားမႈမ်ား၊ နစ္နာမႈမ်ားအား ကုစားေပးရန္ ႏွင့္ ေလ်ာ္ေၾကးမ်ား ေပးအပ္ရန္၊ ေဒသဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဆုိင္ရာကိစၥရပ္မ်ား ေဆာင္ရြက္ရာတြင္  လြတ္လပ္ေသာေဒသခံလူထုႏွင့္အတူ  ေဒသအက်ဳိးစီးပြားျဖစ္ထြန္းမႈ၊ ေဒသစီမံခန္႔ခြဲမႈႏွင့္ ေဒသလူထုပါ၀င္ဆံုးျဖတ္မႈကို အေျခခံေသာ မူေဘာင္မူ၀ါဒမ်ားေရးဆြဲရန္ လ်စ္လ်ဴ႐ႈခံေနရသည့္ ေဒသခံလူထု၏ အသံသေဘာထားမ်ားကို တီက်စ္ေဒသခံမ်ားႏွင့္ ‘ပအို၀္းလူငယ္ အစည္းအ႐ံုး’ က ပူးေပါင္းထုတ္ျပန္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။