အေမရိ္ကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္တုိ႔ စည္းၾကပ္ခြန္မ်ား အျပန္အလွန္ထပ္မံျပ႒ာန္း

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၁၃ ရက္တြင္ တ႐ုတ္အေရွ႕ပိုင္း ရွန္တံုျပည္နယ္၌ ဆိပ္ကမ္းတစ္ခုကို ႐ိုက္ကူးထားေသာ ဓာတ္ပံု (Photo : AP)

ေဒၚလာ ၁၆ ဘီလ်ံ တန္ဖုိးရွိေသာ တ႐ုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို ၾသဂုတ္ ၂၃ ရက္တြင္ အေမရိကန္က စည္းၾကပ္ခြန္မ်ား ထပ္မံျပ႒ာန္းခဲ့ၿပီး တ႐ုတ္ကလည္း လက္တံု႔ျပန္သည့္ အေနျဖင့္ စည္းၾကပ္ခြန္မ်ား ျပန္လည္ ျပ႒ာန္းခဲ့သည္။

အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္တုိ႔သည္ ကုန္သြယ္ေရး တင္းမာမႈမ်ား ေလ်ာ့က်ေစရန္ ေစ့စပ္ညႇိႏိႈင္း ေနၾကေသာ္လည္း အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ေဒၚလာ ၅၀ ဘီလ်ံ ဖိုးအထိ တ႐ုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို စည္းၾကပ္ခြန္မ်ား ျပ႒ာန္းမည္ဟု ေၾကညာထားမႈကို အျပည့္အ၀ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

စည္းၾကပ္ခြန္မ်ား ျပ႒ာန္းမႈကို တ႐ုတ္က ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ဆန္႔က်င္ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္လည္း လိုအပ္ေသာ တန္ျပန္ ျပ႒ာန္းမႈ ေဆာင္ရြက္ရန္မွတစ္ပါး ေရြးခ်ယ္ရန္မရွိေၾကာင္း တ႐ုတ္ကူးသန္း ေရာင္း၀ယ္ေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ဟာေလေဒးဗစ္ဆင္ဆုိင္ကယ္၊ ကုန္တင္ကားမ်ားႏွင့္ ေက်ာက္ဂြမ္းတုိ႔ အပါအ၀င္ ညီတူညီမွ် တန္ဖိုးရွိေသာ အေမရိကန္၏ အဓိက ထုတ္ကုန္မ်ားကို အခြန္ျပ႒ာန္းမႈ ေဆာင္ရြက္မည္ဟု ေၾကညာထားသည္။

အေမရိကန္၏ စည္းၾကပ္ခြန္ ျပ႒ာန္းမႈမ်ားသည္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕၏ စည္းမ်ဥ္းမ်ားကို ခ်ဳိးေဖာက္ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ထိုအတြက္ တုိင္ၾကားမႈ ေဆာင္ရြက္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တ႐ုတ္ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ဆုိသည္။

ကမၻာ့အႀကီးဆံုး စီးပြားေရးအင္အားႀကီး ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား ဇြန္လေနာက္ပိုင္း ပထမဆံုးအႀကိမ္ တရား၀င္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ေနစဥ္ တင္းမာမႈမ်ား ထပ္မံျမင့္တက္ ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ႀကီးမားက်ယ္ျပန္႔ေသာ အျငင္းပြားမႈသည္ ဆန္႔က်င္ဘက္ သက္ေရာက္မႈမ်ား ျဖစ္လာႏုိင္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း၊ စီးပြားေရးကို ယံုၾကည္မႈ၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဆုိင္ရာ သံုးစြဲမႈႏွင့္ အလုပ္အကိုင္တုိ႔ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ေၾကာင္း အေမရိကန္ဗဟိုဘဏ္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားက မူ၀ါဒေရးရာ အစည္းအေ၀းတြင္ သတိေပးခဲ့သည္။

ေဒၚလာ ၂၀၀ ဘီလ်ံ တန္ဖိုးရွိေသာ တ႐ုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို စည္းၾကပ္ခြန္သစ္မ်ား ထပ္မံျပ႒ာန္းရန္ ထရန္႔က ၿခိမ္းေျခာက္ထားၿပီး အေမရိကန္ ကားလုပ္ငန္းကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ ကားလုပ္ငန္းဆုိင္ရာ သြင္းကုန္အားလံုးကို ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ အခြန္ေကာက္ခံရန္ ထရန္႔က အၾကံျပဳထားသည္။

တ႐ုတ္ကလည္း ေဒၚလာ ၆၀ ဘီလ်ံဖိုးအထိ အေမရိကန္ ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို စည္းၾကပ္ခြန္မ်ား ထပ္မံျပ႒ာန္းရန္ ၿခိမ္းေျခာက္ထားသည္။ ေတာင္ကိုရီးယား၊ ဂ်ပန္တုိ႔ႏွင့္ ယခင္က အျငင္းပြားမႈမ်ားတြင္ တ႐ုတ္က ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားအတိုင္း အေမရိကန္ ေကာ္ပိုေရးရွင္းမ်ား၏ တ႐ုတ္လုပ္ငန္းမ်ားအား ပစ္မွတ္ထား၍ စစ္ေဆးရန္ႏွင့္ သပိတ္ေမွာက္ရန္ တို႔ကိုလည္း တ႐ုတ္ဘက္မွ ေဆာင္ရြက္လာႏုိင္သည္။

Ref : AFP

အေမရိကန္က တ႐ုတ္၏ သတၱဳပိုက္မ်ားအေပၚ သြင္းကုန္ခြန္ ၁၃၂ ရာခိုင္ႏႈန္း စည္းၾကပ္

ဇူလိုင္ ၂၅ ရက္တြင္ NUCOR Steel Gallatin စက္႐ံု၌ သံမဏိေခြကို ကားေပၚတင္ေနစဥ္ (Photo: AP)

တ႐ုတ္ႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရးပဋိပကၡကို ေျဖရွင္းရန္ ႀကိဳးပမ္းသည့္အေနျဖင့္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ျပဳလုပ္ေတာ့မည့္အခ်ိန္တြင္ အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရးဌာနက တ႐ုတ္၏ သတၱဳပိုက္မ်ားအေပၚ သြင္းကုန္ အခြန္ ၁၃၂ ရာခိုင္ႏႈန္း စည္းၾကပ္လိုက္ေၾကာင္း သိရသည္။

ေရနံႏွင့္ ဓာတ္ေငြ႕တူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အသံုးျပဳေသာ အခ်င္းက်ယ္ သတၱဳပိုက္မ်ားကို တ႐ုတ္က ပံုမွန္ေစ်းထက္ေလွ်ာ့ၿပီး ေရာင္းခ်ေနေၾကာင္း၊ ယင္းလုပ္ရပ္မ်ားသည္ အေမရိကန္ စီးပြားေရးကို ထိခိုက္ေစေၾကာင္း ကုန္သြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ယမန္ႏွစ္က အေမရိကန္သို႔ တင္သြင္းခဲ့ေသာ တ႐ုတ္ပိုက္တန္ဖိုးမွာ စုစုေပါင္း ေဒၚလာသန္း ၁၈၀ ရွိခဲ့သည္။

ယခုကိစၥသည္ တ႐ုတ္ထုတ္ကုန္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာအေပၚ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ဆက္တိုက္ ခ်မွတ္ေနသည့္ ျပင္းထန္ေသာ အခြန္မ်ားႏွင့္ မပတ္သက္ေပ။ သို႔ေသာ္ ယင္းသည္ အေမရိကန္ စက္မႈလုပ္ငန္းကို ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရး လိုေငြျပမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ရန္အတြက္ တ႐ုတ္အေပၚ အေမရိကန္၏ ခက္ထန္ေသာ ေနာက္ထပ္နည္းဗ်ဴဟာမ်ား၏ ဥပမာတစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့သည္။

အေမရိကန္တြင္ ေလွ်ာ့ေစ်းျဖင့္ သတၱဳပိုက္မ်ား ေရာင္းခ်ေနသည္ဟု ေတြ႕ရွိခဲ့ေသာ ကေနဒါအေပၚ အခြန္ ၂၄ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အိႏၵိယအေပၚ အခြန္ရာခိုင္ႏႈန္း ၅၀ ၊ ဂရိ ႏွင့္ ကိုရီးယားအေပၚ အခြန္ ၂၂ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ တူရကီအေပၚ အခြန္ ငါးရာခိုင္ႏႈန္း စည္းၾကပ္မည္ဟုလည္း ကုန္သြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

တ႐ုတ္ၿခိမ္းေျခာက္မႈ ႀကီးထြားလာစဥ္ ထိုင္၀မ္သမၼတက ကာကြယ္ေရး ဘတ္ဂ်က္ကို ေဒၚလာ ၁၁ ဘီလ်ံသို႔ တိုးျမႇင့္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေန

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၁၆ ရက္တြင္ တုိင္ေပ၌ ေလေၾကာင္း အာကာသႏွင့္ ကာကြယ္ေရး နည္းပညာျပပြဲ ျပဳလုပ္ေနစဥ္ (Photo : AFP)

တ႐ုတ္ႏွင့္ ဆက္ဆံေရးမွာ ယိုယြင္းလာစဥ္ ထိုင္၀မ္သမၼတ ဆန္အင္း၀မ္က လက္နက္ကိုင္ ကာကြယ္ေရး အင္အားစု၏ အသံုးစရိတ္အား ျမႇင့္တင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနသည့္အေၾကာင္း ၾသဂုတ္ ၆ ရက္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေႏြရာသီ လႊတ္ေတာ္ရပ္နားထားခ်ိန္အၿပီး ျပန္လည္စတင္ခ်ိန္၌ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြက္ ကာကြယ္ေရး ဘတ္ဂ်က္ကို ထိုင္၀မ္ ေဒၚလာ ၃၄၆ ဘီလ်ံ (အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၁ ဒသမ ၃ ဘီလ်ံ) အထိ ၅ ဒသမ ၆ ရာခုိင္ႏႈန္း တုိးျမႇင့္ေပးရန္အတြက္ ဆန္အင္း၀မ္က အဆိုျပဳခ်က္ တင္သြင္းမည္ဟု သိရသည္။

“ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ေဒသတြင္း အေျခအေနေတြမွာ အေျပာင္းအလဲေတြ အမ်ားႀကီး ျဖစ္ေပၚေနပါတယ္။ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ အမ်ဳိးသား လံုျခံဳေရးဟာ ဆိုရင္လည္း ပိုမိုသိသာလာၿပီး ႐ႈပ္ေထြးတဲ့ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္” ဟု ဆန္က ေရတပ္အခမ္းအနားတစ္ခုသို႔ တက္ေရာက္စဥ္ ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ကာကြယ္ေရး အသံုးစရိတ္ကိုလည္း ေၾကညာခဲ့သည္။

၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြက္ ကာကြယ္ေရး အသံုးစရိတ္ကို ယမန္ႏွစ္ကထက္ ထိုင္၀မ္ေဒၚလာ ၁၈ ဒသမ ၃ ဘီလ်ံ ထပ္မံတိုးျမႇင့္လိုက္ပါက ထိုင္၀မ္ဂ်ီဒီပီ၏ ၂ ဒသမ ၁၆ ရာခိုင္ႏႈန္းႏွင့္ ညီမွ်သြားမည္ျဖစ္သည္။ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္၏ ကာကြယ္ေရး ဘတ္ဂ်က္မွာမူ ေရွ႕တစ္ႏွစ္ကထက္ ၁ ဒသမ ၉ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ တိုးျမႇင့္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ထိုင္၀မ္ ေဒၚလာ ၃၂၇ ဒသမ ၇ ဘီလ်ံရွိခဲ့သည္။

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ကာကြယ္ေရးဘတ္ဂ်က္၏ ငါးပံုတစ္ပံုခန္႔ကို မိမိကိုယ္ကိုယ္ ခုခံကာကြယ္ႏိုင္ေစရန္ စီမံကိန္းမ်ားအတြက္ အသံုးခ်သြားမည္ဟု ဆန္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဆန္အင္း၀မ္သည္ ျပည္တြင္းမွာပင္ ထုတ္လုပ္သည့္ ကာကြယ္ေရးစနစ္ အထူးသျဖင့္ ေရငုပ္သေဘၤာမ်ားကို အဆင့္ျမႇင့္တင္ လုိေနသည္။

ထိုစဥ္ အေမရိကန္ အစိုးရသည္ ထိုင္၀မ္သို႔ ေရငုပ္သေဘၤာ နည္းပညာမ်ား ေရာင္းခ်ရန္ လိုအပ္သည့္ လိုင္စင္တစ္ခုကို ယခုႏွစ္အတြင္းက ခ်ေပးခဲ့သည္။

ယမန္ႏွစ္ကလည္း ထိုင္၀မ္သည္ ၂၀၂၆ ခုႏွစ္တြင္ ျပည္တြင္း၌ ေဆာက္လုပ္သည့္ ေလ့က်င့္ေရး ဂ်က္ေလယာဥ္ မ်ဳိးဆက္သစ္တစ္ခု ထြက္ေပၚလာေစရန္အတြက္ ၎၏ ႀကိဳးပမ္းမႈအေၾကာင္းကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာထားသည္။

တ႐ုတ္အစိုးရသည္ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းတက်ျဖင့္ သီးျခားအုပ္ခ်ဳပ္ေရးရွိသည့္ ထိုင္၀မ္ကြၽန္းကို ၎တို႔ႏိုင္ငံ၏ နယ္ေျမတစ္စိတ္တစ္ပိုင္းဟု ႐ႈျမင္လ်က္ရွိၿပီး ျပန္လည္ေပါင္းစည္းရန္လည္း လိုအပ္ပါက အင္အားသံုးေရး အတြက္လည္း ခ်ိန္ရြယ္ေနသည္။ ထိုင္၀မ္မွာ တ႐ုတ္၏ အစိတ္အပိုင္း ျဖစ္ေၾကာင္းကို အသိအမွတ္ မျပဳသည့္ ဆန္အင္း၀မ္၏ အစိုးရအဖြဲ႕ တက္လာၿပီးေနာက္ တ႐ုတ္သည္ ထိုင္၀မ္အေပၚ ဖိအားမ်ား တုိးျမႇင့္ေပးခဲ့သည္။ တ႐ုတ္သည္ ေရတပ္ႏွင့္ ေလတပ္ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈ မ်ားစြာကို လုပ္ေဆာင္ျပလ်က္ရွိၿပီး ဧၿပီလကလည္း ထိုင္၀မ္မွ လြတ္လပ္ေရး လိုလားသည့္ အင္အားစုအတြက္ ရည္ရြယ္သည္ဟု တ႐ုတ္ကဆိုၿပီး ထိုင္၀မ္ေရလက္ၾကားတြင္ က်ည္အစစ္သံုးေသာ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈ တစ္ခုကို ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

Ref : AFP

တ႐ုတ္အစိုးရအား ေ၀ဖန္သူတစ္ဦး VOA ႏွင့္ ဖုန္းအင္တာဗ်ဴး ျပဳလုပ္ေနစဥ္ ရဲမ်ား၏ ဖမ္းေခၚျခင္းခံခဲ့ရ

Photo: AFP

တ႐ုတ္အစိုးရအား ေ၀ဖန္သူတစ္ဦးသည္ အေမရိကန္အေထာက္အပံ့ယူေသာ  Voice of America (VOA) ႏွင့္ ဖုန္းအင္တာဗ်ဴး ျပဳလုပ္ေနဆဲအခ်ိန္တြင္ လံုျခံဳေရးမ်ားက ေနအိမ္ထဲသို႔ အတင္း၀င္ေရာက္လာၿပီးေနာက္ ၎သည္ ေပ်ာက္ဆံုးသြားခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။ အသက္ ၈၀ ေက်ာ္ အရြယ္ရွိ အၿငိမ္းစားပညာရွင္ ဆန္၀မ္ကြမ္သည္  VOA ၏ တ႐ုတ္ဘာသာ ႐ုပ္သံအစီအစဥ္အတြက္ တုိက္႐ိုက္အေမးအေျဖျပဳလုပ္ေနစဥ္ အာဏာပိုင္မ်ားက ႐ုတ္တရက္ ေပၚ ထြက္လာခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

“ရဲေတြက ဒီကိုလာၿပီး ေႏွာင့္ယွက္ေန ျပန္ၿပီ” ဟု ဆန္က ႏိုင္ငံအေရွ႕ပိုင္း ရွန္တံု ျပည္နယ္၊ က်ီနန္ရွိ ၎၏ေနအိမ္၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၾသဂုတ္ ၂ ရက္တြင္ ဖုန္းျဖင့္ အေမးအေျဖျပဳလုပ္ေနစဥ္ လူရွစ္ဦးခန္႔က အိမ္ထဲသုိ႔ ၀င္လာခဲ့ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “က်ဳပ္အိမ္ထဲကို ဒီလို၀င္လာတာ ဥပေဒနဲ႔မညီဘူးေနာ္။ က်ဳပ္မွာ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆုိပိုင္ခြင့္ရွိတယ္ေနာ္” ဟူေသာ စကားမ်ားသည္ ဆန္ထံမွ ေနာက္ဆံုးၾကားခဲ့ရသည့္ စကားမ်ားျဖစ္သည္။

ယခုကဲ့သုိ႔ အံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းေသာ အသံသြင္းမႈမ်ားသည္ တ႐ုတ္တြင္ အစိုးရ၏ မူ၀ါဒမ်ားအား ေ၀ဖန္သူမ်ားကို ႏႈတ္ဆိတ္ေစရန္ အဆက္မျပတ္ႀကိဳးပမ္းမႈ အရွိန္ျမင့္တက္လာေနမႈကို မီးေမာင္းထုိးျပေနသည္။ တ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င္ပင္းက အာဖရိကတုိက္သို႔ ၿပီးခဲ့ေသာလတြင္ ခရီးစဥ္ထြက္ခြာစဥ္ တ႐ုတ္၏ ခ်က္လက္မွတ္ သံတမန္ေရးကို ေ၀ဖန္ထားသည့္အိတ္ဖြင့္ေပးစာအား ဆန္က ၿပီးခဲ့ေသာလ၌ ရွီထံ ေပးပို႔ခဲ့ေၾကာင္း VOA က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ အြန္လိုင္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ ထို screenshot မ်ားအား ေအအက္ဖ္ပီက လြတ္လပ္စြာ အတည္မျပဳႏိုင္ေသးေပ။

“က်ဳပ္ေျပာတာ နားေထာင္ၾကဦး။ေျပာတာ ဘာမွားေနလို႔လဲ”  ဟု ဆန္က အသံသြင္းေနစဥ္အတြင္း လံုျခံဳေရးမ်ားကို ေမးျမန္းခဲ့သည္။ “လူေတြက ဆင္းရဲေနတယ္။ က်ဳပ္တုိ႔ရဲ႕ေငြေတြကို အာဖရိကတိုက္ထဲ မပစ္ခ်ပါနဲ႔။ အဲဒီလိုမ်ဳိး လိုက္လုပ္ေနရင္ က်ဳပ္တို႔ ႏိုင္ငံနဲ႔လူမႈပတ္၀န္းက်င္အတြက္ မေကာင္းဘူး” ဟု ဆန္က လံုျခံဳေရးမ်ားကို ေျပာၾကားခဲ့ၿပီးေနာက္ လိုင္းသည္ ျပတ္ေတာက္သြားခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

တ႐ုတ္၏အသက္ႀကီးဆံုး တက္ၾကြ လႈပ္ရွားသူတစ္ဦးျဖစ္သည့္ ဆန္သည္ ပံုမွန္ေစာင့္ ၾကည့္ခံရေလ့ရွိသည္။ တ႐ုတ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏိုဘယ္ဆုရွင္ လ်ဴေရွာင္ပိုႏွင့္ အျခားတစ္ဦးတုိ႔အား ေထာင္ထဲသို႔ ေရာက္ရွိေစခဲ့ၿပီး အလ်င္အျမန္ပင္ ဆင္ဆာထိခဲ့သည့္ ဒီမုိကေရစီ လိုလားေသာ မူ၀ါဒေၾကညာစာတမ္း charater 08 ကို လက္မွတ္ထိုးခဲ့သူမ်ားတြင္ ဆန္လည္း ပါ၀င္သည္။

၁၉၈၉ ခုႏွစ္တြင္ တီယန္မင္ရင္ျပင္၌ ဒီမိုကေရစီေတာင္းဆိုဆႏၵျပမႈမ်ားအား ႏွိမ္နင္းရာတြင္ အင္အားသုံးမႈကို ဆန္႔က်င္ခဲ့သည့္ ျဖဳတ္ခ်ခံ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း ေက်ာင္းက်ိယန္၏ ကြယ္လြန္မႈေလးႏွစ္ျပည့္ အခမ္းအနားသို႔တက္ေရာက္ရန္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ၎အား ေစာင့္ၾကည့္ေနသည့္ၾကားမွ ခိုးထြက္ခဲ့သည့္ ဆန္သည္ အာဏာပိုင္မ်ား၏ ျပင္းျပင္းထန္ထန္႐ိုက္ႏွက္ျခင္း ခံခဲ့ရသည္။

 

 

ဖိလစ္ပုိင္၌ေနထုိင္သည့္ တ႐ုုတ္မ်ားက တ႐ုုတ္ဘာသာစကား ေျပာတတ္သည့္ ျမန္မာမ်ားကုိ WeChat မွတစ္ဆင့္ မက္လုံးေပးၿပီး လူကုန္ကူးမႈမ်ား ရွိေနဟု လူကုန္ကူးမႈ တားဆီးႏွိမ္နင္းေရး ရဲတပ္ဖြဲ႕မွ ရဲအရာရွိ သတိေပး

ဖိလစ္ပုိင္တြင္ ေနထုိင္သည့္ တ႐ုတ္မ်ားက တ႐ုတ္ဘာသာစကား ေျပာတတ္သည့္ ျမန္မာမ်ားကုိ လူမႈကြန္ရက္ WeChat မွ တစ္ဆင့္ မက္လုံးေပးကာ လူကုန္ကူးမႈမ်ား ရွိေနေၾကာင္း လူကုန္ကူးမႈ တားဆီးႏွိမ္နင္းေရး ရဲတပ္ဖြဲ႕မွ ရဲအရာရွိက သတိေပး ေျပာၾကားသည္။

ရွမ္းျပည္နယ္ အလုပ္သမား ၫႊန္ၾကားေရး ဦးစီးဌာနႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္ အမွတ္(၁၅) လူကုန္ကူးမႈ တားဆီးႏွိမ္နင္းေရး ရဲတပ္ဖြဲ႕တုိ႔ ပူးေပါင္းျပဳလုပ္သည့္ ေရႊ႕ေျပာင္းသြားလာျခင္းႏွင့္ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးဆိုင္ရာ အလုပ္႐ုံ ေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ယင္းတပ္ဖြဲ႕စုမွ တပ္ဖြဲ႕စုမွဴး ဒုရဲမွဴး မ်ဳိးကိုကိုက ပြဲတက္ေရာက္လာသူမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးရာတြင္ ထည့္သြင္းသတိေပး ေျပာၾကားခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ မနီလာၿမိဳ႕တြင္ ေနထိုင္ၾကသည့္ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးမ်ားက လူမႈကြန္ယက္ WeChat မွတစ္ဆင့္ တ႐ုတ္ဘာသာစကား ေျပာတတ္သည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ားအား ၀င္ေငြေကာင္းသည့္အလုပ္ ရရွိမည္၊ လာေရာက္မည့္ စရိတ္မ်ားကို က်ခံေပးမည္ဟု စည္း႐ုံးကာ တရားဥပေဒႏွင့္ မညီသည့္ ေလာင္းကစားဒိုင္မ်ားတြင္ ခိုင္းေစရန္ ေခၚယူကာ လုပ္အားေခါင္းပုံျဖတ္ျခင္း၊ အႏိုင္အထက္ျပဳျခင္း၊ လစာနည္းနည္းသာေပး၍ ခိုင္းေစျခင္း စသည့္ဒုကၡမ်ား ခံစားေနရေၾကာင္း၊ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္း အသက္ ၁၆ ႏွစ္မျပည့္ေသးေသာ မိမိသားသမီးမ်ားအား ကေလးဟု ေတြးျမင္ၿပီး လြတ္လပ္စြာ ေဆာ့ကစားေစျခင္း၊ မိမိတို႔ မိသားစု၊ ေဆြမ်ဳိးေတာ္စပ္သူ၊ သူစိမ္းအမ်ဳိးသားမ်ားႏွင့္ ယုံၾကည္စြာ အတူထားျခင္းျဖင့္ မုဒိမ္းမႈ က်ဴးလြန္သူမ်ားအတြက္ အခြင့္အေရး ရရွိႏိုင္သျဖင့္ မိဘမ်ား အေနျဖင့္ အယုံမလြယ္ၾကရန္၊ အျမဲေစာင့္ၾကည့္ရန္၊ မိဘမ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ား လိုက္နာသတိျပဳရန္ အခ်က္မ်ား၊ ေရႊ႕ေျပာင္းသြားလာမႈဆိုင္ရာ သိသင့္သိထိုက္သည့္ အခ်က္မ်ားအား အမွတ္ (၁၅) လူကုန္ကူးမႈ တားဆီးနိွမ္နင္းေရး ရဲတပ္ဖြဲ႔စု တပ္ဖြဲ႕စုမွဴး ဒုရဲမွဴးမ်ဳိးကိုကိုက အသိေပး ေဆြးေႏြးခဲ႔ေၾကာင္း လူကုန္ကူးမႈ တားဆီးႏွိမ္နင္းေရး ရဲတပ္ဖြဲ႔၏ လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာတြင္ ေဖာ္ျပပါရွိသည္။

အလားတူ တပ္ဖြဲ႕စု (၁၅)ေတာင္ႀကီးမွ ရဲအုပ္စိန္၀င္းထြန္းကလည္း အမ်ဳိးသမီးမ်ား၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒ၊ ရာဇသတ္ႀကီးဥပေဒ၊ ရာဇ၀တ္က်င့္ထုံးဥပေဒ၊ လူကုန္ကူးမႈ တားဆီးကာကြယ္ေရး ဥပေဒမ်ားမွ ကာကြယ္ေပးထားမႈ၊ ေရႊ႕ေျပာင္းသြားလာရာမွ လူကုန္ကူးမႈ မခံရေစေရးအတြက္ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ အခ်က္မ်ားအား ရွင္းလင္း ေျပာၾကားခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ထို႔အျပင္ ေဆြးေႏြးပြဲသုိ႔ တက္ေရာက္လာသူမ်ားအား အသိပညာေပး လက္ကမ္းစာေစာင္မ်ားလည္း ေ၀ငွခဲ႔ေၾကာင္း သိရသည္။

 

တ႐ုတ္၏ ေရတံခြန္မိုးေမွ်ာ္တိုက္ႀကီး ျပည္တြင္းမွ သေရာ္ေလွာင္ေျပာင္မႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေန၇

ဇူလုိင္ ၂၀ ရက္တြင္ တ႐ုတ္အေနာက္ေတာင္ပိုင္း ေကြက်ဳိးျပည္နယ္၌ လူလုပ္ေရတံခြန္ပါ၀င္ေသာ အေဆာက္အအံုအားေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ကမၻာ့အႀကီးဆံုးလူလုပ္ေရတံခြန္ႀကီးဟု ပိုင္ရွင္ျဖစ္သူက ေခၚဆိုဂုဏ္ယူေနေသာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ အေနာက္ေတာင္ပိုင္းမွ မိုးေမွ်ာ္တိုက္ႀကီးတစ္တိုက္သည္ ျပည္တြင္းမွ ေလွာင္ေျပာင္ သေရာ္မႈမ်ားကို ရရွိခဲ့သည့္ေနာက္ဆံုး ဗိသုကာလက္ရာတစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့သည္။

ေကြးယြမ္ၿမိဳ႕ရွိ မိုးေမွ်ာ္တိုက္ႀကီးတစ္တိုက္၏မ်က္ႏွာစာတြင္ တ၀ုန္း၀ုန္းက်ဆင္းေနေသာ ၁၀၈ မီတာ (၃၅၀ ေပ) ျမင့္သည့္ ေရတံခြန္ႀကီးတစ္ခုအား ထည့္သြင္းေဆာက္ လုပ္ထားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေငြကုန္ေၾကးက် အလြန္မ်ားေနျခင္းက အဆိုပါ အျပင္ဘက္ ဒီဇိုင္းႀကီး၏ ျပႆနာတစ္ခုျဖစ္ေနေၾကာင္းကို ျပသေနသည္။

၁၂၁ မီတာျမင့္ေသာ  Liebian International  မိုးေမွ်ာ္တိုက္ႀကီးသည္ ယခုအခ်ိန္အထိ ေဆာက္လုပ္ၿပီးစီးျခင္း မရွိေသးေသာ္လည္း တိုက္၏မ်က္ႏွာစာမွ ေရတံခြန္ႀကီးမွာ လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ႏွစ္ကတည္းက ၿပီးေနျခင္း ျဖစ္သည္။ စတင္ၿပီးစီးခ်ိန္မွစၿပီး ေျခာက္ ႀကိမ္သာ ေရတံခြန္ႀကီးကို ေရဖြင့္ခဲ့ဖူးေသာ္လည္း တစ္နာရီလွ်င္ ယြမ္ ၈၀၀ (ေဒၚလာ ၁၂၀) ကုန္က်သျဖင့္ အေဆာက္အအံုပိုင္ရွင္တို႔က ကုန္က်စရိတ္မ်ားလြန္းသည္ဟု အျပစ္တင္ေနၾကသည္။

Ludi Industry Group က တည္ေဆာက္ေသာ ယင္းမိုးေမွ်ာ္တိုက္တြင္ ေရွာ့ပင္းေမာတစ္ခု၊ ႐ံုးခန္းမ်ားႏွင့္ ဇိမ္ခံဟိုတယ္တစ္ခု ပါ၀င္မည္ျဖစ္သည္။ တိုက္ႀကီး၏ အမွတ္သေကၤတျဖစ္ေသာ ေရတံခြန္ႀကီးအား စီဆင္းေစရန္ ႀကီးမားလွေသာ ေျမ ေအာက္ေရတိုင္ကီႀကီးမ်ား၌ သိုေလွာင္ထားေသာ ေရပိုေရလွ်ံ၊ မိုးေရ၊ ေျမေအာက္ေရတို႔ ကို အသံုးျပဳမည္ျဖစ္သည္။

ေဆာက္လုပ္ေရးကုမၸဏီကမူ ထိုမိုး ေမွ်ာ္တိုက္ႀကီးသည္ ေဒသ၏ ေက်ာက္ေဆာင္ထူထပ္ေသာ သေဘာသဘာ၀ကို ဂါရ၀ျပဳ ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆိုသည္။ သို႔ေသာ္ တ႐ုတ္ အင္တာနက္အသံုးျပဳသူမ်ားကမူ ယင္းစီမံကိန္းႀကီးအား ေငြျဖဳန္းတီးမႈဟု သေရာ္ ေလွာင္ေျပာင္ေနၾကသည္။

“လနည္းနည္းၾကာတိုင္း တစ္ခါတစ္ခါ ဖြင့္ဖြင့္ေပးရင္ေတာ့ ကုမၸဏီအေနနဲ႔ ျပတင္းေပါက္ ေဆးခကို သက္သာေစႏိုင္တာေပါ့”  ဟု Twitter ကဲ့သို႔ တ႐ုတ္လူမႈမီဒီယာျဖစ္သည့္ Weibo တြင္ အသံုးျပဳသူတစ္ဦးက ေရးသားခဲ့သည္။ တ႐ုတ္စီးပြားေရး လ်င္ျမန္စြာတိုးတက္မႈႏွင့္အတူ ႏိုင္ငံ၏ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းႀကီးထြားမႈမွာလည္း အတူတကြ လိုက္ပါလာသည္။ သို႔ေသာ္ ရံဖန္ရံခါတြင္ မ်က္စိေနာက္စရာ ကို႐ိုကားယားအေဆာက္အအံုမ်ားမွာမူ ျပည္သူ႔ဘ႑ာ သို႔မဟုတ္ ရွယ္ယာရွင္မ်ား၏ ေငြကို ျဖဳန္းတီးျခင္းဟု ေလွာင္ေျပာင္ သေရာ္ခံရေလ့ရွိသည္။

ေပက်င္းတြင္ရွိေသာ တ႐ုတ္ဗဟို႐ုပ္သံဌာနခ်ဳပ္အေဆာက္အအံု၏ ေခတ္ေရွ႕ေျပးေသာ ဒီဇိုင္းသည္  နာမည္ေျပာင္အျဖစ္ ‘အတြင္းခံႀကီး’ ဟု ေခၚဆိုခံေနရသည္။  ထိုအတူ People’s Daily သတင္းစာတိုက္၏ ပံုစံသည္ ေဆာက္လုပ္ဆဲကာလအတြင္း  ေယာက်ာ္းလိင္အဂၤါႏွင့္တူသည္ဟု အေျပာခံရၿပီး ေရအရင္းျမစ္တကၠသိုလ္တစ္ခု၏ ပံုစံမွာလည္း အိမ္သာႀကီးႏွင့္တူသည္ဟု တ႐ုတ္ လူမႈမီဒီယာေပၚတြင္ ေျပာခံခဲ့ၾကရသည္။

ကုန္သြယ္ေရး ပဋိပကၡကို ေရွာင္လႊဲရန္ ဥေရာပသမဂၢက အင္အားႀကီးႏုိင္ငံမ်ားအား တိုက္တြန္း

ဇူလုိင္ ၁၆ ရက္တြင္ ေပက်င္း၌ တ႐ုတ္-ဥေရာပသမဂၢ စီးပြားေရးေဆြးေႏြးပြဲ က်င္းပေနစဥ္ (Photo: AFP)

ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ ကုန္သြယ္မႈတြင္ တင္းမာမႈ ဆိုးရြားလာျခင္းကို ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ရန္ အေမရိကန္၊ တ႐ုတ္ႏွင့္ ႐ုရွားတို႔က လက္တြဲ လုပ္ေဆာင္ၾကရန္ ဥေရာပသမဂၢက ဇူလုိင္ ၁၆ ရက္တြင္ တိုက္တြန္းခဲ့ၿပီး ထိုတင္းမာမႈမ်ားသည္ ျပင္းထန္ေသာ ပဋိပကၡႏွင့္ ၀႐ုန္းသုန္းကားျဖစ္စဥ္သို႔ တျဖည္းျဖည္း ထိုးတက္သြားႏိုင္ေၾကာင္း သတိေပးခဲ့သည္။

အေမရိကန္က မဟာမိတ္ဥေရာပ၊ ကေနဒါတို႔ႏွင့္လည္း ကုန္သြယ္ေရး တင္းမာမႈ ျဖစ္ေနခ်ိန္တြင္ ကမၻာ့စီးပြားေရးကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ထိခိုက္ေစႏုိင္ေၾကာင္း စိုးရိမ္ေနၾကရသည့္ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္အၾကား က်ယ္ျပန္႔ေသာ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ ျဖစ္ေပၚရန္ တာစူေနခ်ိန္၌ ဥေရာပေကာင္စီဥကၠ႒ ေဒၚနယ္တက္စ္က ယင္းကဲ့သို႔ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ ကုန္သြယ္ေရးအစီအစဥ္အား ဖ်က္ဆီးရန္ မဟုတ္ဘဲ တိုးတက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရန္၊ ၎တို႔၏ သမိုင္းတြင္ အျမဲလိုလို ျဖစ္ေပၚေသာ ျပင္းထန္သည့္ ပဋိပကၡမ်ားသို႔ ေျပာင္းလဲသြားေစခဲ့ေသာ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲမ်ားကို မစမိေစရန္သည္ ဥေရာပႏွင့္ တ႐ုတ္တုိ႔အျပင္ အေမရိကန္ႏွင့္ ႐ုရွားတုိ႔၏ ဘံုတာ၀န္ျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ပဋိပကၡႏွင့္ ၀႐ုန္းသုန္းကား ျဖစ္စဥ္မ်ားအား ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ႏုိင္ရန္ အခ်ိန္ရိွေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ ကုန္သြယ္ေရးတြင္ ပဋိပကၡ နက္႐ိႈင္းေနခ်ိန္၌ ႏွစ္စဥ္ ျပဳလုပ္ေနၾက ဥေရာပသမဂၢ-တ႐ုတ္ ထိပ္သီးတြင္ တ႐ုတ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ လီခယ္က်င္းႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့ၿပီးေနာက္ တက္စ္က ယင္းကဲ့သို႔ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ႏိုင္ငံေပါင္း ၂၈ ႏုိင္ငံ ပါ၀င္ၿပီး လူဦးေရ စုစုေပါင္း သန္း ၅၀၀ ရိွေသာ ကမၻာ့အႀကီးဆံုး ေစ်းကြက္ျဖစ္သည့္ ဥေရာပသမဂၢသည္ အေမရိကန္သမၼတ ထရန္႔၏ “အေမရိကန္သည္သာ ပထမ” မူ၀ါဒေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚေသာ ကိုယ္က်ဳိးစီးပြား ကာကြယ္ေရး၀ါဒီမ်ားအား ရင္ဆိုင္ေနရစဥ္ မဟာမိတ္မ်ားကို ေထာက္ပံ့ေပးရန္ ႀကိဳးစားေနသည္။ ထရန္႔က ႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္ႏွင့္ ဟယ္ဆင္ကီးတြင္ ထိပ္သီးက်င္းပရန္ စီစဥ္ေနစဥ္ ဥေရာပေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ယန္းကေလာ္ဒီယန္ကာလည္း ပါ၀င္သည့္ တ႐ုတ္ႏွင့္ ဥေရာပသမဂၢ တာ၀န္ရိွသူမ်ားအၾကား ထိပ္သီးက်င္းပခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ကမၻာႀကီးသည္ ကုန္သြယ္ေရးဆုိင္ရာ ထိပ္တိုက္ ရင္ဆိုင္မႈမဟုတ္ဘဲ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို လိုအပ္ေနေၾကာင္း တက္စ္က ေပက်င္းတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ အိမ္ရွင္တ႐ုတ္ အပါအ၀င္ သမၼတ ထရန္႔ႏွင့္ ပူတင္တို႔ကပါ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕ (WTO) ကို ေစ့ေစ့စပ္စပ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္ရန္ လုပ္ငန္းစဥ္ကို ပူးတြဲစတင္ရန္ တိုက္တြန္းလိုေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

WTO အား အလံုးစံု ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္အတြက္ ေဆြးေႏြးရန္ ျပင္သစ္သမၼတ အီမန္ႏ်ဴရယ္မက္ခရြန္ကလည္း ၿပီးခဲ့ေသာ ေမေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ေတာင္းဆိုထားသည္။ ဥေရာပကုမၸဏီမ်ားသည္ ဇြန္ ၁ ရက္တြင္ စတင္ သက္၀င္ခဲ့သည့္ သံမဏိႏွင့္ အလူမီနီယမ္ သြင္းကုန္မ်ားအား အေမရိကန္၏ စည္းၾကပ္ခြန္ျပ႒ာန္းမႈအတြက္ ၾကံ့ၾကံ့ခံႏိုင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနရသည္။ ဥေရာပသမဂၢ၊ ႐ုရွားႏွင့္ အေမရိကန္ အဓိကကုန္သြယ္ဘက္မ်ားအား ထိုစည္းၾကပ္မႈမ်ားအျပင္ အေမရိကန္သည္ တ႐ုတ္သြင္းကုန္ ေဒၚလာ ၃၄ ဘီလ်ံအား စည္းၾကပ္ခြန္ခ်မွတ္မႈကို ယခုလ အေစာပိုင္းတြင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့သည္။ တ႐ုတ္ကလည္း ယင္းပမာဏအတုိင္း အေမရိကန္ ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို စည္းၾကပ္ခြန္မ်ား ျပန္လည္ ျပ႒ာန္းခဲ့သည္။

 

ယခုႏွစ္ ဒုတိယ သံုးလပတ္ကာလအတြင္း တ႐ုတ္စီးပြားေရး တိုးတက္မႈ ေႏွးေကြးခဲ့

ဇြန္ ၂၃ ရက္ တ႐ုတ္အေရွ႕ပိုင္း အန္ေဟြးျပည္နယ္၌ ေမာ္တာအေသးစား ထုတ္လုပ္သည့္ စက္႐ံုတစ္႐ံု၏ အတြင္းပိုင္းကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔၏ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲမွာ အရွိန္ျမင့္တက္လာစဥ္ တ႐ုတ္အစိုးရက ၎တို႔ႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈသည္ ဒုတိယ သံုးလပတ္ ကာလအတြင္း အနည္းငယ္ ေႏွးေကြးသြားသည္ဟု ဇူ လိုင္ ၁၆ ရက္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထိုကုန္သြယ္ေရး စစ္ပြဲသည္ ေရွ႕ဆက္သြားပါကတစ္ ကမၻာလံုးကို ထိခိုက္ေစလိမ့္မည္ဟုလည္း တ႐ုတ္က သတိေပးခဲ့သည္။

ကမၻာေပၚတြင္ စီးပြားေရး ဒုတိယအင္အားအႀကီးဆံုး တ႐ုတ္စီးပြားေရးသည္ ဧၿပီမွ ဇြန္လအတြင္း ၆ ဒသမ ၇ ရာခိုင္ႏႈန္း တိုးတက္လာခဲ့သည္ဟု သိရသည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းသည္ တိုးတက္မႈ ၆ ဒသမ ၈ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေသာ ပထမ သံုးလပတ္ ကာလထက္ ၀ ဒသမ ၁ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလ်ာ့သြားခဲ့သည္။

ထိုအခ်က္အလက္မ်ား ထြက္လာစဥ္ တစ္ဖက္တြင္မူ ဥေရာပေကာင္စီဥကၠ႒ ေဒၚနယ္တက္စ္က ကုန္သြယ္ေရး တင္းမာမႈမ်ားသည္ ျပင္းထန္ေသာ အက်ပ္အတည္းအတြင္းသို႔ တရိပ္ရိပ္ သက္ဆင္းသြားႏိုင္သည္ဟု ေပက်င္းတြင္ ျပဳလုပ္ေသာ တ႐ုတ္- ဥေရာပသမဂၢ အစည္းအေ၀းတစ္ခုတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အေမရိကန္၊ တ႐ုတ္ႏွင့္ ႐ုရွားတို႔ကိုလည္း အေျဖတစ္ခုရွာၾကရန္ ၎က ေဆာ္ၾသခဲ့သည္။

တ႐ုတ္စီးပြားေရး တိုးတက္မႈသည္ အနည္းငယ္ ေႏွးေကြးသြားေသာ္လည္း ထိုတိုးတက္မႈ ႏႈန္းထားသည္ အစိုးရက ခ်မွတ္ထားေသာ ႏွစ္အလိုက္ တိုးတက္မႈ ရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္ေသာ ၆ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းထက္ သာလြန္ေနဆဲ ျဖစ္သည္။ “ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ တ႐ုတ္ဟာ ျပည္တြင္းေရာ ျပည္ပမွာပါ အလြန္႐ႈပ္ေထြးတဲ့ အေျခအေနတစ္ခုနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရပါတယ္” ဟု အမ်ဳိးသားစာရင္းအင္းဌာနမွ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ေမာ္ရွန္ယံုက ေျပာခဲ့သည္။

တ႐ုတ္အစိုးရသည္ ႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးကို ကာကြယ္ရန္ အေမရိကန္ႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရး ထိပ္တိုက္ေတြ႕မႈသာမကဘဲ စစ္မ်က္ႏွာ မ်ားစြာပါသည့္ စစ္ပြဲတစ္ခုႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရျခင္း ျဖစ္သည္။ ယြမ္ေငြေၾကးႏွင့္ တ႐ုတ္ စေတာ့ေစ်ကြက္မ်ား ထိုးက်လာစဥ္ တ႐ုတ္အစိုးရ အေနႏွင့္ ၎တို႔၏ ေၾကြးၿမီပံုႀကီးကိုလည္း ေလွ်ာ့ခ်ရန္လည္း လုပ္ေဆာင္ရဦးမည္ ျဖစ္သည္။

“ကမာၻ႔ကုန္သြယ္ေရးရဲ႕ ကုိယ္က်ဳိးစီးပြား ကာကြယ္မႈမူ၀ါဒဟာ ဆက္တိုက္ အရွိန္တက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနဟာ ကမာၻ႔စီးပြားေရး ျပန္လည္ နာလန္ထမႈကို စိန္ေခၚေနၿပီး ကြၽန္ေတာ္ ႏိုင္ငံအတြက္လည္း စိန္ေခၚမႈေတြ၊ မေရရာမႈေတြကို တိုးပြားေစပါတယ္” ဟု ေမာ္က ဆက္လက္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ျပည္တြင္း႐ႈေထာင့္မွ ၾကည့္လွ်င္ တ႐ုတ္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈမွာ ဟန္ခ်က္ မညီ၊ မတည္ၿငိမ္ဆဲ ျဖစ္ေနသည္ဟုလည္း ၎က ဆုိခဲ့သည္။

ပိုမိုနက္႐ႈိင္းလာေသာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရးပဋိပကၡ၏ သက္ေရာက္မႈသည္ လက္ရွိအခ်ိန္အထိ အျပည့္အ၀ မထြက္ေပၚေသးေၾကာင္း၊ ယခုႏွစ္ ဒုတိယႏွစ္၀က္အထိ တ႐ုတ္အစိုးရသည္ ထိုအေျခအေနကို ဆက္လက္ ရင္ဆိုင္ ကိုင္တြယ္ရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေမာ္က ဆက္လက္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္အတြင္းက တ႐ုတ္ပို႔ကုန္မ်ား၏ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ အေမရိကန္ေစ်းကြက္သို႔ ၀င္ေရာက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္ ဟု Moody ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာ ၀န္ေဆာင္မႈ၏ ေျပာၾကားခ်က္အရ သိရသည္။ ထရန္႔၏ ေနာက္ဆံုး ၿခိမ္းေျခာက္မႈအရ အေမရိကန္သည္ ၎ႏိုင္ငံသို႔ တင္သြင္းေနေသာ တ႐ုတ္ပို႔ကုန္ စုစုေပါင္း၏ ထက္၀က္ ၀န္းက်င္အေပၚ အခြန္စည္းၾကပ္ရန္ ရည္ရြယ္ထားသည္ဟု အဓိပၸာယ္ သက္ေရာက္သည္။

ဇြန္လအတြင္းက တ႐ုတ္၏ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ ပမာဏမွာလည္း ေႏွးေကြးသြားခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲနဲ႔ ၾကံဳလာရႏိုင္တဲ့ ကမၻာ႔စီးပြားပ်က္ကပ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘယ္လိုရင္ဆိုင္မလဲ

လက္ရွိအစုိးရသက္တမ္း ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ ကာလအတြင္း က်ဆင္းလာသည့္ ဂ်ီဒီပီ ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္မႈႏႈန္းကုိ ေတြ႕ရစဥ္

တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲရဲ႕ ဂယက္ေၾကာင့္ ကမၻာ့စီးပြားပ်က္ကပ္ကို ၾကံဳလာရႏိုင္တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းေနခ်ိန္မွာ အထိနာႏိုင္တာက ျမန္မာႏိုင္ငံလို ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြပါ။

ဒီလို ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြထဲမွာမွ ပိုၿပီးေတာ့ အထိနာႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံကို ေရြးထုတ္ေပးပါဆိုရင္ အဓိက ကုန္သြယ္ဖက္က တ႐ုတ္ျဖစ္ေနတဲ့အျပင္ ရခိုင္အေရး၊ ျပည္တြင္းစစ္ပဋိပကၡ၊ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ က်ဆင္းမႈ၊ ႏုိင္ငံျခား ခရီးသြား က်ဆင္းမႈေတြနဲ႔ ျမန္မာက်ပ္ေငြတန္ဖိုး က်ဆင္းမႈအျပင္ အေထြေထြ ၿပိဳက်ေနတဲ့ ျပည္တြင္းစီးပြားေရး က႑ေတြထဲမွာ ပိတ္မိေနတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံကပဲ အထိနာႏိုင္ဆံုး ႏိုင္ငံအျဖစ္ ေရြးထုတ္ခံရမွာပါ။

တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲမွာ အထိနာႏိုင္တဲ့ ႏုိင္ငံက တ႐ုတ္ႏုိင္ငံလို႔ ကမၻာက ခန္႔မွန္းေနခ်ိန္မွာ ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အတြက္ပါ တ႐ုတ္ကို မီွခိုေနရတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ေသခ်ာေပါက္ကို အထိနာႏိုင္တယ္လို႔ သတ္မွတ္ေနခ်ိန္မွာ ဒီအေျခအေနဆိုးကုိ ဘယ္လိုႀကိဳတင္ အေျဖရွာမလဲဆိုတာ စဥ္းစားထားဖို႔ လိုအပ္တဲ့ အေျခအေန ျဖစ္လာပါတယ္။

“၂၁ ရာစု တတိယပင္လံု က်င္းပေနတယ္။ ၿပီးခါနီးေနၿပီ။ သူတို႔ဘယ္ေလာက္ ေအာင္ျမင္မလဲဆိုတာ ေစာင့္ၾကည့္ရမွာေပါ့။ အဲဒီဘက္က ေအာင္ျမင္ရင္ ေအာင္ျမင္သေလာက္၊ ဒီႏိုင္ငံေရးလိုင္းခ်ည္း အာ႐ံုစိုက္ေနမယ့္အစား စီးပြားေရးဘက္ကို အာ႐ံုစိုက္လာလို႔ ရတာေပါ့။ အခုဟာက တစ္လမ္းသြားႀကီး ျဖစ္ေနတယ္။ စီးပြားေရးက အခုအခ်ိန္မွာ ေနာက္ဘယ္ေတာ့ ေကာင္းလာမလဲ ေျပာရခက္တယ္။ ႏုိင္ငံေရး ဆိုတာက လူမ်ဳိးေရးနဲ႔ ဘာသာေရး ပဋိပကၡမွာလည္း တုိင္းျပည္ရဲ႕ ပံုရိပ္က ေတာ္ေတာ္ေလးက်ေနတယ္။ အဲဒီဟာကို ဘယ္လိုဆြဲတင္မလဲဆိုတာ အေရးတႀကီး စဥ္းစားဖို႔လိုတယ္။ အဲဒီဘက္က ႐ိုဟင္ဂ်ာလို႔ ကမၻာက သံုးၾကတယ္။ ရွစ္သိန္းေက်ာ္ တစ္သန္းနီးနီး ထြက္ေျပးသြားတယ္ ဆိုတာႀကီးက ျပန္လက္ခံဖို႔ကိုလည္း ျပႆနာမ်ဳိးစံု လုပ္ေနတယ္။ အဲဒီဟာကို အင္မတန္ ေခါင္းေကာင္းေကာင္းနဲ႔ ျမန္ျမန္ေလး ေျဖရွင္းေပးမယ္ဆို စီးပြားေရးဘက္ ျပန္လွည့္လို႔ရမွာေပါ့” စီးပြားေရး ေဆာင္းပါးရွင္ ေအာင္ခ်ိန္ဘြားက သံုးသပ္ေျပာၾကားပါတယ္။

ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ ေကာက္ေၾကာင္း

တ႐ုတ္ရဲ႕ ပို႔ကုန္ေတြကို အေမရိကန္ႏိုင္ငံက စည္းၾကပ္လိုက္မႈမွာ ကမၻာ့စီးပြား ပ်က္ကပ္လို႔ ယူဆမႈေတြရွိသလို ကမၻာ့ႏိုင္ငံ အမ်ားအျပားကိုလည္း ဂယက္႐ိုက္ၿပီး စီးပြားေရး က်ဆင္းမႈေတြ ျဖစ္ေစမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းမႈေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။

အျခားေသာ တစ္ဖက္မွာလည္း အေမရိကန္က တ႐ုတ္ရဲ႕ ပို႔ကုန္ေတြနဲ႔ သူ႔ႏုိင္ငံဆီကို အမ်ားအျပား ပို႔ကုန္တင္သြင္းေနတာကို တုန္႔ျပန္ဖို႔၊ ကုန္သြယ္မႈ လိုေငြကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔အတြက္ ပို႔ကုန္အမ်ားအျပား တင္ပို႔ေနတဲ့ တ႐ုတ္၊ ကေနဒါ၊ မကၠဆီကိုနဲ႔ ဥေရာပသမဂၢ စတဲ့ႏုိင္ငံေတြကုိပဲ အဓိကထား တုံ႔ျပန္ေနတာျဖစ္လို႔ ပို႔ကုန္အခြန္ ျမႇင့္တင္ခံရတဲ့ ႏုိင္ငံႀကီးေတြဆီက ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြက ပို႔ကုန္အခြန္ ျမႇင့္တင္ခံရတဲ့ ႏုိင္ငံေလးေတြဆီကို သူတို႔ရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ စီး၀င္လာႏိုင္တာမို႔လို႔ ႏုိင္ငံငယ္ေလးေတြအတြက္ အခြင့္အေရး ရလာႏိုင္တယ္လို႔ တြက္ဆမႈေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲ ခန္႔မွန္းေနပါေစ။ ၾကံဳလာရႏုိင္တဲ့ ကမၻာ့စီးပြားပ်က္ကပ္မွာ ကိုယ့္ႏိုင္ငံ မထိခိုက္ဖို႔ဟာ အစိုးရတစ္ရပ္ရဲ႕ အေျမာ္အျမင္နဲ႔ တုိင္းျပည္အေျခအေနကို ကမၻာၾကည့္ ၾကည့္ၿပီး ေရရွည္ကို ရင္ဆုိင္တတ္ဖို႔ပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဟိုးတုန္းက တံခါးပိတ္ ၾကားေနႏုိင္ငံျဖစ္လို႔ အရင္က ၾကံဳခဲ့ရတဲ့ ကမၻာ့စီးပြား ပ်က္ကပ္ေတြမွာ မထိခိုက္ခဲ့ဘူး ဆိုေပမဲ့ အခုအေျခအေနကေတာ့ ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္ ျဖစ္တာနဲ႔အညီ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ ျပည္ပသြင္းကုန္ေတြကို အဓိကထား ရပ္တည္ေနရသလို ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ားမ်ား၀င္မွ တုိင္းျပည္စီးပြားေရး တုိးတက္တယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနမို႔လို႔ ကမၻာ့စီးပြားပ်က္ကပ္သာ ၾကံဳလာရမယ္ဆိုရင္ မလြဲမေသြထိခိုက္မႈ ၾကံဳလာရႏိုင္ပါတယ္။

အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္က ေဒၚလာ ၃၄ ဘီလ်ံဖိုးရွိတဲ့ စည္းၾကပ္ခြန္ေတြကို အျပန္အလွန္ခ်မွတ္မႈ စတင္အသက္၀င္လာတဲ့ေနာက္မွာ ေဒၚလာဘီလ်ံ ၂၀၀ တန္ဖိုးရွိတဲ့ တ႐ုတ္သြင္းကုန္ေတြကို ထပ္ၿပီးေတာ့ စည္းၾကပ္သြားမယ္လို႔ အေမရိကန္က ၿခိမ္းေျခာက္မႈဟာ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲရဲ႕ အရွိန္ကို ပိုမိုျမင့္တက္ လာေစခဲ့ပါတယ္။

တ႐ုတ္သြင္းကုန္ ေဒၚလာဘီလ်ံ ၂၀၀ ကို စည္းၾကပ္ခြန္ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္းခ်မွတ္ဖို႔ လုပ္ငန္းစဥ္ကို ေဒၚနယ္ထရန္႔က ကုန္သြယ္ေရးဌာနကို ညႊန္ၾကားခဲ့တယ္လို႔ အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရး အၾကံေပး ေရာဘတ္လိုက္သီဇာက ေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး ပစ္မွတ္ထားမယ့္ ကုန္ပစၥည္းစာရင္းကို ၾသဂုတ္လကုန္ပိုင္းမွာ ေဆြးေႏြးမွာျဖစ္ၿပီး ဒီေဆြးေႏြးမႈက ႏွစ္လေလာက္ပဲ ၾကာျမင့္မွာျဖစ္လို႔ Trade War ဂယက္ဟာ ၂၀၁၈ အကုန္ပိုင္းထဲမွာကို ပိုၿပီးေတာ့ ျပင္းထန္လာမယ့္ အေျခအေနပါ။ ဒါ့အျပင္ လက္ရိွကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲရဲ႕ ဂယက္ဟာ လာမယ့္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ထဲမွာ ပိုၿပီးအရွိန္ျပင္းထန္လာမယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားတာေၾကာင့္ ဘယ္သူေတြပိုၿပီး အထိနာမလဲဆိုတာ စိတ္၀င္တစား ေစာင့္ၾကည့္ခ်င္စရာပါ။

တ႐ုတ္နဲ႔ ကုန္သြယ္မႈက ကုန္သြယ္ေရးလိုေငြျပမႈဟာ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္မွာ ၃၇၅ ဘီလ်ံေက်ာ္ စံခ်ိန္တင္ ျဖစ္ခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ေဒၚလာဘီလ်ံ ၄၅၀ အထိရွိေနတဲ့ တ႐ုတ္သြင္းကုန္ အားလံုးကိုလည္း စည္းၾကပ္မယ္လို႔ ေၾကြးေၾကာ္ခဲ့ၿပီး တ႐ုတ္ကလည္း တန္ျပန္ေဆာင္ရြက္မယ္လို႔ တုံ႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ တ႐ုတ္တုံ႔ျပန္မႈအတိုင္း အေမရိကန္ႏိုင္ငံကလည္း စည္းၾကပ္ခြန္ေတြတိုးဖို႔ ျပင္ဆင္ေနတာေၾကာင့္ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲ ဂယက္ဟာ အရွိန္ျမင့္လာဖို႔ပဲ ရွိပါတယ္။

ဘီလ်ံ ၅၀၀ ေလာက္ရွိတဲ့ တ႐ုတ္သြင္းကုန္ေတြကို အေမရိကန္က စည္းၾကပ္မယ္ဆိုရင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ လက္တုံ႔ျပန္ႏုိင္မွာက ဘီလ်ံ ၁၅၀ မျပည့္တဲ့ အေမရိကန္သြင္းကုန္ေတြ အေပၚပဲျဖစ္လို႔ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲမွာ အထိနာႏိုင္တာက တ႐ုတ္လုိ႔ ခန္႔မွန္းေနၾကတာပါ။ လက္ရွိမွာဆိုရင္ကို တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ ယြမ္ေငြတန္ဖိုး က်ဆင္းမႈအျပင္ အျခားေသာ ဆိုးက်ဳိးေတြအျဖစ္ ရွန္ဟိုင္းအညြန္း က်ဆင္းတာေတြလည္း ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမင္ေနရတဲ့ ကုန္သြယ္မႈ ကိန္းဂဏန္းေတြကိုပဲ တြက္ဆေနတာျဖစ္ၿပီး တျခားေသာအေၾကာင္း အရာေတြအျဖစ္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံက အေမရိကန္ထုတ္ ဇိမ္ခံကားေတြကို သပိတ္ေမွာက္တာ၊ တ႐ုတ္ခရီးသြားေတြနဲ႔ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အေမရိကန္ႏုိင္ငံဆီ သြားေရာက္ လည္ပတ္တာနဲ႔ ပညာသင္ၾကားမႈေတြ ကန္႔သတ္လိုက္တာ၊ အေမရိကန္ေလယာဥ္ကုမၸဏီ ဘိုးအင္းဆီက ေလယာဥ္မွာယူမႈေတြ ခ်ဳပ္ကိုင္လိုက္တာ၊ ကမၻာ့အမ်ားဆံုး ႏိုင္ငံျခားအရန္ေငြေၾကး ကိုင္ထားမႈနဲ႔ အေမရိကန္ ဘ႑ာေရး စာခ်ဳပ္မွာ ေဒၚလာဘီလ်ံနဲ႔ခ်ီ ျမႇဳပ္ႏွံထားတာေတြေၾကာင့္ တ႐ုတ္က ဒီကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲမွာ ႏုိင္မယ္လု႔ိ ခန္႔မွန္းမႈေတြ ရွိေနပါတယ္။

ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲမွာ အေမရိကန္ႏိုင္ျခင္း၊ တ႐ုတ္ႏိုင္ျခင္းက ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ အဓိက မက်ပါဘူး။ အဓိကက်တာက ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲသာ တကယ္ျဖစ္လာရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အထိမနာဖို႔ပါ။ ဒီလိုျဖစ္လာဖို႔ဆိုရင္ အနည္းဆံုး အဆင့္မွာကို အေမရိကန္က တ႐ုတ္ဆီက ဘယ္လိုသြင္းကုန္မ်ဳိးကို စည္းၾကပ္သလဲ။ ျမန္မာက တ႐ုတ္နဲ႔ အေမရိကန္ဆီတုိးၿပီး တင္ပို႔လာႏိုင္မယ့္ ပို႔ကုန္မ်ဳိးကဘာလဲ။ အေမရိကန္လို ေဒၚလာသန္း ရာဂဏန္းေလာက္ ႏုိင္ငံမ်ဳိးကို ဘီလ်ံအဆင့္ တင္ပို႔ႏိုင္ေအာင္ ဘယ္လိုမူ၀ါဒ ခ်မွတ္မလဲ။ တ႐ုတ္ဘက္က ျမန္မာ့ပို႔ကုန္ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ အေျခအေနေတြကို ဘယ္လိုေက်ာ္လႊားမလဲဆိုတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးေတြကို ျပင္ဆင္ဖို႔ လိုအပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ဘာသာ ျဖစ္ေနတာ ငါတို႔နဲ႔ ဘာဆိုင္လဲေတြးေနၿပီး ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈ မရွိရင္ေတာ့ လက္ရွိၾကံဳေနတဲ့ စီးပြားေရး က်ဆင္းမႈက ပိုဆိုးပါလိမ့္မယ္။ အာဏာမရခင္ သံုးႏွစ္ေလာက္မွာ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈ အားနည္းတာနဲ႔ မဟာဗ်ဳဟာ မရွိတာေၾကာင့္ ဘာတစ္ခုမွ နားမလည္ဘဲ ေျပာခဲ့တာေတြနဲ႔ ၾကံဳလာရတာ တျခားစီ ျဖစ္ေနလို႔ စီးပြားေရး တုံ႔သြားတာမ်ဳိး ထပ္ျဖစ္လို႔ မရေတာ့ဘူးဆိုတာ အေသအခ်ာ သံုးသပ္ျပင္ဆင္ဖို႔ လိုေနပါၿပီ။

လတ္တေလာမွာၾကည့္ရင္ကိုပဲ ကုန္သြယ္ေရးစစ္ပြဲအစမွာကို ျမန္မာႏုိင္ငံက ျမန္မာက်ပ္ေငြတန္ဖိုး ထိုးက်သြားတာ၊ တ႐ုတ္ကို တင္ပို႔ေနတဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြက ယြမ္ေငြတန္ဖိုးက်ဆင္းမႈ၊ ေစ်းႏႈန္းက်ဆင္းမႈေတြကို ရင္ဆုိင္ေနရၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခုခံသာေနတာက ေဒၚလာေစ်း ျမင့္တက္မႈေၾကာင့္ အဓိက ကုန္သြယ္ဖက္ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ေငြေၾကးတန္ဖိုးေတြလည္း က်ေနတာပါ။ ဒါေပမဲ့ တစ္ခုသတိခ်ပ္ရမွာက ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ေငြေၾကးတန္ဖိုး က်ဆင္းတိုင္း ျဖစ္သင့္တာထက္ ပိုမိုက်ဆင္းမႈျဖစ္ၿပီး လက္ရွိဗဟိုဘဏ္ဥကၠ႒ ဦးေက်ာ္ေက်ာ္ေမာင္ လက္ထက္မွာ က်ပ္ေငြတန္ဖိုး ရာခိုင္ႏႈန္း ၄၀ ေက်ာ္ က်ဆင္းလာတာနဲ႔ ကမၻာ့စီးပြားပ်က္ကပ္ စိန္ေခၚမႈအသစ္မွာ ဗဟိုဘဏ္က က်ပ္ေငြတန္ဖိုး လိုတာထက္ ပိုမက်ေအာင္ ေတာင့္ခံႏိုင္ပါ့မလားဆိုတာ သံသယ၀င္စရာ ျဖစ္လာေနပါတယ္။

ကမၻာ့စီးပြားပ်က္ကပ္မွာ အခက္ၾကံဳေနဆဲ ျမန္မာ

ျမန္မာႏုိင္ငံကို ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြက လက္တြန္႔ၾကပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ လက္တြန္႔သလဲဆို ေျမယာအျငင္းပြားမႈ ျပႆနာ၊ အလုပ္သမား ဆႏၵေဖာ္ထုတ္မႈ၊ ဥပေဒ မခိုင္မာတဲ့အျပင္ ေျပာင္းလြယ္ျပဳလြယ္တာ၊ လွ်ပ္စစ္၊ ေရ၊ မီး၊ လမ္း၊ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ကုန္က်စရိတ္ ႀကီးျမင့္လြန္းတာ၊ အခ်ိန္မေရြး ေနာက္ျပန္လႈိင္း ႐ိုက္ခတ္ႏုိင္တာ (Democracy Back Wave) နဲ႔ အဆုိးဆံုးက ရခုိင္အေရးမွာ ပံုရိပ္က်ဆင္းၿပီး လူမ်ဳိးေရး၊ ဘာသာေရး အကဲဆတ္လြန္းတဲ့ ေသြးဆူဆူပူလြယ္တဲ့ ႏိုင္ငံအျဖစ္ ႏုိင္ငံတကာက အျမင္ေစာင္း ခံေနရတာပါ။

ဒီလိုအျမင္ေစာင္း ခံရမႈမ်ဳိးက ျမန္မာနဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ဖက္ ကေမၻာဒီးယား၊ လာအို၊ ဗီယက္နမ္၊ ထိုင္း စတဲ့ ႏုိင္ငံမ်ဳိးေတြမွာ မရွိပါဘူး။ ဒီလို ကမၻာ့အလယ္မွာ ျမန္မာ့ပံုရိပ္က်ဆင္းမႈကို ဘယ္လိုျပန္လည္ ကုစားမလဲ ဆိုတာက NLD အစိုးရအတြက္ အေသအခ်ာ မဟာဗ်ဳ ဟာ ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခု ျဖစ္လာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ တျခားေသာ အာဆီယံႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ၊ လုပ္သားစီးဆင္းမႈေတြကို အလြယ္တကူ ခြင့္ျပဳေပးရမယ့္ အာဆီယံ စီးပြားေရး အသိုက္အ၀န္း (AEC) ကလည္း ၂၀၁၈ ဒီဇင္ဘာ ၃၁ ရက္မွာ စတင္ေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနေတြအတြက္လည္း ျမန္မာက အသင့္မျဖစ္ေသးပါဘူး။

“အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္ဆိုတာ ကမၻာ့နံပါတ္ (၁) နဲ႔ နံပါတ္ (၂) ေပါ့။ အေမရိကန္ကစၿပီး ကုန္ပစၥည္းအမ်ဳိး ၈၀၀ ကို ပထမ ၃၄ ဘီလ်ံ၊ ေနာက္ေတာ့ ဘီလ်ံ ၅၀၊ အခုဆို ဘီလ်ံ ၂၀၀ အထိ အေကာက္ခြန္ စည္းၾကပ္မယ္ ဆိုေတာ့ တ႐ုတ္ကေန အေမရိကန္ဆီ ပို႔ေနတဲ့ ကုန္ေတြက အေမရိကန္မွာ ေစ်းႀကီးသြားမယ္။ ေစ်းႀကီးသြားမယ္ဆိုေတာ့ အ၀ယ္နည္းသြားမယ္။ အ၀ယ္နည္းသြားရင္ တ႐ုတ္က Export Promotion လုပ္ေနတာဆိုေတာ့ သူတို႔ US Market Only ဆိုတဲ့ ကုန္ပစၥည္း အေကာင္းစားေတြ အေမရိကန္ကို ပို႔မရရင္ သူတို႔ဘာလုပ္မလဲ။ အဲဒီေတာ့ အိမ္နီးနားခ်င္း ႏိုင္ငံေတြကို ေရာက္ဖို႔မ်ားေတာ့ လူသံုးကုန္၊ လွ်ပ္စစ္၊ IT ပစၥည္းေတြက အစေပါ့။ အေမရိကန္က မ၀ယ္ရင္ အာဆီယံႏုိင္ငံေတြဆီ ေစ်းခ်ဳိခ်ဳိနဲ႔ ထုတ္ေရာင္းမယ့္သေဘာ ရွိတာေပါ့။

ေနာက္တစ္ခ်က္က အေမရိကန္ကေန သူတို႔၀ယ္မယ့္ ပစၥည္းေတြကိုလည္း ၂၅ ရာခိုင္ႏႈန္း အေကာက္ခြန္ စည္းၾကပ္မႈ တင္လိုက္တယ္။ ဘီလ်ံ ၅၀ အေပၚ စည္းၾကပ္လိုက္တယ္။ ဆိုေတာ့ တ႐ုတ္ကေန အေမရိကန္ဆီ အဓိက သြားတာက ပဲပုပ္ေစ့။ ေနာက္ၿပီး ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ အသားငါး နည္းနည္းရွိတယ္။ အဲဒါေတြကို ေစ်းတင္လိုက္ၿပီဆိုေတာ့ သိပ္မ၀ယ္ႏိုင္ေတာ့ဘူးေပါ့။ အဲဒီလိုျဖစ္ေနတယ္။ အဓိက,ကေတာ့ အေသးစား၊ ေမာ္ေတာ္ကား၊ ၀ီစကီတို႔ေပါ့။ ျမန္မာက ဘာလုပ္လို႔ရလဲဆိုရင္ ပဲမ်ဳိးစံုကို မ်ားမ်ားေရာင္းဖို႔ အခြင့္ၾကံဳတုန္း လံုးပန္းရမယ္။ စိုက္ပ်ဳိးေရးသီးႏွံ ကုန္သည္ေတြရဲ႕အလုပ္။ ဆန္လည္း ပိုၿပီးေရာင္းႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားရမယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ တကယ္လို႔ ေတာ္လို႔ရွိရင္ေပါ့။ အေမရိကန္က ၀ီစကီမသြင္းေတာ့ဘူး။ တို႔ဆီက ၀ီစကီသြင္းေနတယ္။ ေဘာ္ဒါေတြကေန ကုန္သည္ေတြ သြားေရာင္းရင္ အျမတ္အစြန္း ရႏိုင္တာေပါ့။ အဲဒီေတာ့ ဆိုလိုတာက ကမၻာ့နံပါတ္ (၁) နဲ႔ (၂) ရဲ႕ ကုန္သြယ္မႈ ထိပ္တုိက္ျဖစ္တာကို တခ်ဳိ႕ကလည္း Trade War လို႔ သံုးတယ္ေပါ့။ ကုန္သြယ္မႈ စစ္ပြဲသေဘာမ်ဳိးေပါ့။ အဲဒါဆိုရင္ သူတို႔ႏွစ္ခုစလံုးက WTO ကို ၀င္ထားတာဆိုေတာ့ ကုလသမဂၢက ၀င္ကိုင္တြယ္ရမွာေပါ့။ သူတို႔ဆီက ျဖစ္လာမယ့္ ကိစၥေတြက အခုနက ေျပာသလို ျမန္မာႏိုင္ငံကလူေတြ ထုိင္မေနဘဲ အျမတ္ထုတ္တတ္ရင္ ရမယ္ေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက AEC ျဖစ္လာရင္ေပါ့။ ဒါက သိပ္ၿပီး ျပႆနာ မရွိႏုိင္ဘူး။ ဘာလို႔ မရွိဘူးလဲဆိုရင္ ထိုင္းတို႔၊ စင္ကာပူတို႔ မေလးရွားတုိ႔ ပစၥည္းေတြက တန္းစီေအာတိုက္ၿပီး ၀င္ေနတာက Securest ျဖစ္ေနၿပီ။ ဒီ့ထက္ပိုၿပီး ထပ္၀င္လာစရာလည္း မရွိဘူး။ ဘာရွိမလဲဆို ကိုယ္ကေတာ္လို႔ရွိရင္ အစားအစာ၊ ေဆး၀ါးလံုျခံမႈ (Food, Medical Security) မရွိဘူး။ ၿပီးေတာ့ Standardization လို႔ေခၚတဲ့ စံထားသတ္မွတ္ခ်က္ မရွိဘူး။ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ၀င္ေနတဲ့ဟာေတြကို စံႏႈန္းေတြ သတ္မွတ္ၿပီးေတာ့ စိတ္မခ်ရတဲ့ပစၥည္း၊ ဒီမွာ မွတ္ပံုတင္မထားတဲ့ပစၥည္း ၀င္မရဘူး ဆိုတာမ်ဳိး လုပ္လို႔ရတယ္။ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ဆိုေပမယ့္ ဒီလိုစံႏႈန္းေတြက တစ္ကမၻာလံုး တားပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့ ကုန္သြယ္ေရး စနစ္တစ္ခု။ အဲဒီနည္းေတြနဲ႔ ျပန္ကိုင္လို႔ရတယ္” လို႔ စီးပြားေရးပညာရွင္ ဦးလွေမာင္က ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာ့ပံုရိပ္ ျမႇင့္တင္ေရး၊ Doing Business နဲ႔ Trade War မွာ ဘာေတြျပင္ထားမလဲ

ဇူလုိင္ ၆ ရက္က ကယ္လီဖုိးနီးယားရွိ ေလာင္းဘိခ်္ဆိပ္ကမ္းတြင္ ဆုိက္ကပ္ထားေသာ သေဘၤာတစ္စင္းေပၚ၌ China Shipping မွ ကြန္တိန္နာမ်ား စီထားသည္ကုိ ေတြ႕ရစဥ္

ဆိုးဆိုးရြားရြား က်ဆင္းေနတဲ့ အထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ ပထမဆံုး ဆြဲတင္သင့္တာက NLD အစိုးရလက္ထက္မွာ ျပန္ၿပီးေတာ့ က်ဆင္းသြားတဲ့ Doing Business မွာ အဆင့္ျပန္လည္ ျမင့္တက္ေရးပါ။

တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး၊ တရားစီရင္ေရးကာလ၊ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူကစလို႔ ေရ၊ မီး စတဲ့ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ ၾကံဳရႏိုင္တဲ့ က႑မ်ဳိးစံုအားလံုးပါေအာင္ တြက္ခ်က္အမွတ္ေပးတဲ့ Doing Business မွာ အဆင့္ျပန္ၿပီး ေကာင္းမြန္လာေရး ႀကိဳးပမ္းမႈဟာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ညႊန္းကိန္းမွာ အဆင့္ျပန္လည္ တက္လာမလားဆိုရင္ လက္ရွိအေနအထား အရေတာ့ မလြယ္ကူေသးပါဘူး။

စီးပြားေရးလုပ္ငန္းတစ္ခု စတင္ျခင္း၊ အေဆာက္အအံု ေဆာက္လုပ္ခြင့္ ရယူျခင္း၊ လွ်ပ္စစ္သြယ္တန္းရယူျခင္း၊ ေျမႏွင့္အိမ္ရာ အေဆာက္အအံု မွတ္ပံုတင္ျခင္း၊ ေခ်းေငြရယူျခင္း၊ အနည္းစုေသာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူမ်ားကို အကာအကြယ္ေပးျခင္း၊ အခြန္မ်ားေပးေဆာင္ျခင္း၊ ျပည္ပသို႔ ကုန္သြယ္ျခင္း၊ စာခ်ဳပ္မ်ား သေဘာတူညီမႈ အာဏာတည္ လိုက္နာေစျခင္း၊ ေဒ၀ါလီခံမႈကို ေျဖရွင္းျခင္း စတဲ့အခ်က္ေတြမွာ ၂၀၁၈ ရလဒ္ျမင့္တက္ဖို႔ ထူးထူးျခားျခား ႀကိဳးပမ္းႏိုင္တာ မရွိဘဲ အျမင့္ဆံုး စြမ္းေဆာင္ရည္က ကြာလွမ္းမႈရမွတ္ (DTF Score) ေတြမွာ အဆင့္တက္ဖို႔ သိပ္မလြယ္ပါဘူး။ က႑တစ္ခုျဖစ္တဲ့ ေဒ၀ါလီခံမႈကို ေျဖရွင္းျခင္း အတြက္ဆိုရင္ လူမြဲအျဖစ္ခံယူမႈ ဥပေဒ (Insolvency Law) ဟာ ဥပေဒျပ႒ာန္းဖို႔ေတာင္မွ မလုပ္ႏုိင္ေသးတာနဲ႔ တခ်ဳိ႕လုပ္ငန္း ေဆာင္ရြက္မႈေတြက၂၀၁၈ အညႊန္းကိန္း သတ္မွတ္ခ်ိန္ ကာလအတြင္း မလုပ္ႏုိင္ခဲ့တာေၾကာင့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၉၀ ထဲက အဆင့္ ၁၇၁ မွာ ရပ္တည္ႏိုင္ခဲ့တာထက္ မဆိုးသြားဖို႔ဘဲ ဆုေတာင္းရမွာပါ။

ေနာက္တစ္ခ်က္ ကမၻာ့ဘဏ္ကေနၿပီးေတာ့ Doing Business မွာ အဆင့္ျပန္တက္ဖို႔ အခ်က္ငါးခ်က္ အၾကံျပဳထားေပမယ့္ ဒီအခ်က္ေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က လံုး၀နီးပါး လုပ္ေဆာင္ႏုိင္မႈ မရွိေသးတာကလည္း အဆင့္တက္ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးပါ။

ဥပမာအားျဖင့္ Credit Bureau ကို ခြင့္ျပဳလုိက္ေပမဲ့လည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္ဖို႔ သံုးႏွစ္ေလာက္ အခ်ိန္ယူရမွာ၊ အခြန္ေပးေဆာင္မႈေတြမွာ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူေတြ ရွိေနဆဲ ျဖစ္ေနတာ၊ အစိုးရအဖြဲ႕ကေန အဆင့္ဆင့္တင္ျပ၊ ဆင္းၿပီးစစ္၊ ေအာက္ေျခ ျပန္ေရာက္နဲ႔ လုပ္ငန္းအေသးေလး တစ္ခုေတာင္မွ ေျခာက္လ၊ တစ္ႏွစ္ ၾကာတဲ့အထိ ျဖစ္လာတာေတြကို ျပင္ဆင္ဖို႔ လိုအပ္မွာပါ။

“Rank (အဆင့္) ကေတာ့ တက္ခ်င္မွ တက္မွာေပါ့။ ဘာေၾကာင့္လဲဆို တျခားႏုိင္ငံေတြကလည္း ႀကိဳးစားေနတာ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႀကိဳးစားသလို တျခားႏုိင္ငံေတြလည္း ႀကိဳးစားေနတာ။ စင္ကာပူတို႔ ဆိုရင္လည္း ႀကိဳးစားေနရင္း အဆင့္ (၁) ကေန အဆင့္ (၃) ျပန္ေရာက္သြားၿပီး သူ႔ေနာက္ကသူေတြ တက္သြားတာတို႔။ ကြၽန္ေတာ္တို႔လည္း အလားတူပါပဲ။ သို႔ေသာ္ အမွတ္ကေတာ့ အရင္ကထက္ေကာင္းမယ္ ထင္ပါတယ္” လို႔ ဒုတိယသမၼတ ဦးျမင့္ေဆြက Doing Business မွာ အဆင့္တက္ျခင္း မတက္ျခင္းအေပၚ ေျပာၾကားပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ညႊန္းကိန္းေတြကို သတ္မွတ္ရာမွာ ပံုေသနည္းရွိတယ္ ဆိုေပမဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အစိုးရအေပၚ အျမင္မၾကည္မႈ၊ အဆင့္ေတြ သတ္မွတ္ဖို႔ စစ္တမ္းေကာက္ယူခ်ိန္ေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ  သီးႏွံစိုက္ပ်ဳိးခ်ိန္ မဟုတ္လို႔ အလုပ္မရွိတာမ်ဳိး၊ ေရႀကီးေရလွ်ံေနလို႔ အစိုးရက ဂ႐ုမစိုက္ႏိုင္တာမ်ဳိး၊ လာၿပီးေတာ့  စစ္တမ္းေကာက္ယူတဲ့ ကာလေတြနဲ႔ ျမန္မာ့ေရေျမ အေျခအေနအရ အလုပ္မလုပ္တဲ့ အခ်ိန္ကာလမ်ဳိး ျဖစ္ေနမယ္ဆိုရင္ စစ္တမ္းအမွန္ထြက္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလို စစ္တမ္းအမွန္ မထြက္ႏုိင္ဘူး ဆိုေပမဲ့လည္း ၀န္ႀကီးဌာနေတြ ေလွ်ာ့ခ်ၿပီး ႀကိဳးနီစနစ္ မေလွ်ာ့ႏိုင္တာ၊ ငါးႀကီးႀကီးလည္း မဖမ္းႏုိင္၊ ငါးေသးေသးလည္း မတားႏိုင္ဘဲ ေပၚတင္ေတာင္းခံေနတဲ့ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈေတြ ဆက္ရွိေနတာ ေတြကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ အားနည္းခ်က္ ျဖစ္ေနတဲ့အျပင္ ၀န္ႀကီးဌာနေတြတုိင္းမွာ ၀န္ထမ္းတစ္ေယာက္ခ်င္းစီ၊ အဆင့္တိုင္းစီအတြက္ တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္ခံမႈ အေလ့အထ မရွိတာကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ၀ါးအစည္းေျပေနတဲ့ႏိုင္ငံလို႔ ျမင္ေစတဲ့ ျဖစ္ရပ္ပါ။ ဒီလိုအေျခအေနေတြကို ေက်ာ္လႊားဖို႔ဆိုရင္ ၀န္ႀကီးဌာနတုိင္းမွာ အဆင့္အလုိက္ တာ၀န္ယူမႈ၊ တာ၀န္ခံမႈနဲ႔ တင္ျပလာတဲ့ လုပ္ငန္းတစ္ခုကို အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္အတြင္း လုပ္ကိုလုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ ဆုေပးဒဏ္ေပး Standard Operation Procedure ေတြ မျဖစ္မေနေရး ဆြဲသတ္မွတ္ဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။ ဒါမွလည္း လာဘ္ေငြမရရင္ အခ်ိန္ဆဲြတဲ့ ၀န္ႀကီးဌာနေတြရဲ႕ အေလ့အထေတြကို တစ္ဖက္တစ္လမ္းက ေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္မွာပါ။

“နံပါတ္ (၁) အေနနဲ႔ ႀကိဳးနီစနစ္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ရမယ္။ ပိုၿပီးေလ်ာ့ေအာင္လုပ္ရမယ္။ နံပါတ္ (၂) က Business Friendly ျဖစ္ေအာင္ ပိုၿပီးလုပ္ရမယ္။ လုပ္ငန္းေတြ ပိုၿပီးေတာ့ လြယ္ကူေအာင္လုပ္ရမယ္။ တခ်ဳိ႕ေသာ အခြန္ႏႈန္းထားေတြကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ၿပီးေတာ့ ေလွ်ာ့သင့္ ေလွ်ာ့ထိုက္တာေတြ ျပန္ၿပီးေလွ်ာ့ခ်ရမယ္။ ဒါေတြက အဆိုးဆံုး အေျခအေနအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ ထားဖို႔ေပါ့။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အေမရိကန္ကလည္း ကမၻာ့စီးပြားေရး အင္အားႀကီးႏုိင္ငံ၊ တ႐ုတ္ကလည္း ဒုတိယ စီးပြားေရး အင္အားႀကီးတဲ့ႏိုင္ငံ ျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒါကိုသူတို႔ရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာအရ အေလွ်ာ့ေပးမွာ မဟုတ္ဘူး။ အ႐ံႈးေပးလို႔ မရတဲ့ အခါက်ေတာ့ ႏွစ္ဖက္စလံုးကလည္း တစ္ဖက္နဲ႔တစ္ဖက္ ေစာင့္ၾကည့္ၿပီး အေျခအေန အတုိင္းအတာအရ ကစားေနတာေပါ့။ ဒါက စီးပြားေရး အားၿပိဳင္မႈတင္ မဟုတ္ဘဲ ႏိုင္ငံေရး အားၿပိဳင္မႈဆိုလည္း ဟုတ္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏုိင္ငံကို ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ႏုိင္ငံျခား အရန္ေငြအေနနဲ႔ အေမရိကန္ေဒၚလာကို အဓိကသံုးတဲ့ႏိုင္ငံေပါ့။ ေနာက္တစ္ခု တ႐ုတ္နဲ႔က်ေတာ့ အဓိက ကုန္သြယ္ဖက္ႏုိင္ငံ။ အဓိက ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏုိင္ငံ။ ၿပီးေတာ့ နယ္စပ္မိုင္ေထာင္ခ်ီ ထိစပ္ေနတဲ့ အႀကီးဆံုး အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံ။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမွာ တ႐ုတ္က ပါ၀င္ပတ္သက္ေနတဲ့ႏုိင္ငံ ျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ အေမရိကန္နဲ႔တ႐ုတ္ အားၿပိဳင္တဲ့အခါမွာ အင္မတန္ကို သတိႀကီးစြာနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ လိုပါတယ္” လို႔ မူ၀ါဒဆိုင္ရာ စီးပြားေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာေအာင္ကိုကိုက သံုးသပ္ပါတယ္။

ရခိုင္ပဋိပကၡေၾကာင့္ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံဆီ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ မလာၾကေတာ့ဘဲ Sanction လႈပ္ရွားမႈေတြ စတင္လာခ်ိန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ တ႐ုတ္နဲ႔ အာရွႏုိင္ငံ အခ်ဳိ႕ကိုပဲ ေမွ်ာ္လင့္ရေတာ့မွာပါ။ ကမၻာက အျမင္ေစာင္းေနတဲ့ အေျခအေနမ်ဳိးမွာ လက္ရွိစြမ္းေဆာင္ရည္ဟာ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ တစ္ဟုန္ထိုး တိုး၀င္လာဖို႔ ဘယ္လိုမွ မျဖစ္ႏုိင္ပါဘူး။ ပိုၿပီးဆိုးေနတာက ျမန္မာ့အဓိက ကုန္သြယ္ဖက္နဲ႔ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသာ ကမၻာ့စီးပြားပ်က္ကပ္မွာ ၿပိဳဆင္းသြားရင္ OBOR မွာပါလာမယ့္ ေက်ာက္ျဖဴေရနက္ဆိပ္ကမ္း စီမံကိန္း၊ ေက်ာက္ျဖဴ အထူးစီးပြားေရးဇုန္စီမံကိန္း၊ ေက်ာက္ျဖဴ-ကူမင္း ရထားလမ္း၊ ထိုင္းႏုိင္ငံအထိ ေဖာက္လုပ္ဖို႔ရွိတဲ့ အျမန္ရထားလမ္း စီမံကိန္းေတြနဲ႔ တ႐ုတ္ CCCC ကို ပံုအပ္ထားတဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သစ္ စီမံကိန္းေတြဟာ အေဟာသိကံ ျဖစ္သြားႏုိင္ပါတယ္။ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြဆီက ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ေတြကလည္း အယံုအၾကည္မရွိလုိ႔ မလာ။ တ႐ုတ္ကလည္း ၿပိဳဆင္းသြားမယ္ဆိုရင္ ဒီကုန္သြယ္ေရး စစ္ပြဲမွာ အထိအနာႏိုင္ဆံုး ႏုိင္ငံဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျဖစ္သြားမွာ ေျမႀကီးလက္ခတ္မလြဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနေတြကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏုိင္ဖို႔ကေတာ့ လက္ရွိအစိုးရရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ကိုပဲ ေစာင့္ၾကည့္ရမွာျဖစ္ၿပီး အရင္ကထက္ စြမ္းေဆာင္ရည္ ျမင့္တက္ပါေစ။ ျမန္မာကို ကမၻာၾကည့္ၾကည့္ၿပီး မဟာဗ်ဳဟာေျမာက္ ျပင္ဆင္ႏိုင္ပါေစလို႔ပဲ ဆုေတာင္းရမွာပါ။

 

ဆိုင္ကယ္ေသာ့ေတာင္းရာမွ အလုပ္ရွင္၊ အလုပ္သမား စကားမ်ားကာ ရန္ပြဲျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ ေက်ာက္၀ိုင္းတြင္ လူစုလူေ၀းျဖစ္ေပၚ

ေက်ာက္ထုတူျဖင့္ ထု႐ိုက္ခဲ့သူအား တာ၀န္ရိွသူမ်ားက ထိန္းသိမ္းေနစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ေဇာ္ဦးကို)

မႏၲေလးၿမိဳ႕ ေက်ာက္၀ိုင္းတြင္ ဆိုင္ကယ္ ေသာ့ေတာင္းရာမွ အလုပ္ရွင္ႏွင့္ အလုပ္သမား စကားမ်ားကာ ရန္ပြဲျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ လူစုလူေ၀းျဖစ္ပြားခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ဇြန္ ၂၂ ရက္ နံနက္ ၉ နာရီ ၁၅ မိနစ္က မဟာေအာင္ေျမၿမိဳ႕နယ္ ေဒး၀န္းအေရွ႕ရပ္ကြက္ မဟာေအာင္ေျမ ကား၀န္းတိုက္တန္း ရတနာနတ္မယ္တိုက္ခန္းေနဦးေလာက္ဆန္၏သား ဟိန္းေဇာ္ (ခ) အငယ္ေလး ေက်ာက္ပြဲ စားလုပ္ကိုင္သူသည္ အျပင္သြားရန္အတြက္ အဆိုပါေနအိမ္မွ အိမ္အကူ ေဒၚေငြၾကည္အား ဆိုင္ကယ္ေသာ့သြားယူခိုင္းရာ ေဒၚေငြ ၾကည္က ဆိုင္ကယ္ေသာ့ထားသည့္ ေနရာကိုမသိသျဖင့္ မယူေပးႏိုင္ေၾကာင္းေျပာရာမွ စကားမ်ားရန္ျဖစ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ယင္းေနာက္ အငယ္ေလး (ခ) ဟိန္းေဇာ္ က ဆဲဆိုခဲ့ၿပီး ဟင္းလွီးဓားႏွစ္ေခ်ာင္းကိုင္ကာ ေဒၚေငြၾကည္အား ခ်ိန္ရြယ္ခဲ့ေၾကာင္း၊ ေဒၚ ေငြၾကည္၏ အမ်ဳိးသားျဖစ္သူ ဦး၀င္းျမင့္ႏိုင္က ၎၏ဇနီးအား ဆဲဆိုသည္ကို မေက်နပ္ သျဖင့္ အနီးရွိ တုတ္ႏွစ္ေခ်ာင္းျဖင့္ ႐ိုက္မည္ ျပဳရာ ဟိန္းေဇာ္က အနီးရွိ ေက်ာက္ထုတူ (အေသး) ျဖင့္ ဦး၀င္းျမင့္ႏိုင္နဖူးအား ထုခဲ့ရာ နဖူးတြင္ ေပါက္ျပဲဒဏ္ရာရခဲ့သျဖင့္ ေဆး႐ုံ ႀကီးသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

အဆိုပါျဖစ္စဥ္အား တ႐ုတ္-ဗမာ ရန္ျဖစ္သည္ဟု ေကာလာဟလျပန္႔ပြားလာသျဖင့္ လူအမ်ား ၀ိုင္းအုံလာေသာေၾကာင့္ ေက်ာက္မ်က္ေစ်းေကာ္မတီ၀င္မ်ား၊ ရပ္ကြက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးမ်ားက ေျဖရွင္းေပးခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

“အလုပ္ရွင္က တ႐ုတ္ပါ။ အလုပ္သမားက ဗမာပါ။ အလုပ္သမားက ဆိုင္ကယ္ေသာ့ ေတာင္းရာကေန စကားမ်ားၿပီး ဆင္စြယ္တူနဲ႔ အလုပ္ရွင္တူက ထုလိုက္တယ္။ အဲဒီကေန စကားမ်ားရန္ျဖစ္ၿပီး ေက်ာက္၀ိုင္းအက်ဳိးေတာ္ ေဆာင္အဖြဲ႕ကို လာတိုင္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေျဖရွင္းေပးၿပီး သက္ဆိုင္ရာနယ္ထိန္းက တူနဲ႔ထုတဲ့တ႐ုတ္ကို လက္ထိတ္ခတ္ၿပီး စခန္းကို ပို႔ဖို႔ ဆိုင္ကယ္ေပၚတင္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ အျပင္ကၾကည့္ေနတဲ့လူအုပ္ထဲက တစ္ေယာက္က ခဲနဲ႔လွမ္းေပါက္တာကေနစၿပီး လူစုလူေ၀းျဖစ္ ေပၚသြားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ခဏအတြင္းမွာပဲ လူစုခြဲႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီ တ႐ုတ္ေတြကိုလည္း အခု အမွတ္ (၇) ရဲစခန္းမွာ ေခၚယူစစ္ေဆး အမႈဖြင္႔ထားပါတယ္။ ဒဏ္ရာရတဲ့သူကိုလည္း ေဆး႐ုံႀကီး အေရးေပၚဌာနမွာ ေဆးကုသမႈခံယူၿပီး ဒဏ္ရာသက္သာလို႔ အခုျပန္ဆင္းသြားပါၿပီ” ဟု ေက်ာက္၀ိုင္းအက်ဳိးေတာ္ေဆာင္ ေကာ္မတီ၀င္တစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။

အဆိုပါ အမႈအား ၂၁၇/၂၀၁၈/၂၉၄ (ဆဲဆိုမႈ) ၃၂၅ (အျပင္းအထန္နာက်င္ေစမႈ) တို႔ျဖင့္ ဟိန္းေဇာ္ (ခ) အငယ္ေလးအား အမွတ္ (၇) ရဲစခန္းတြင္အမႈဖြင့္ထားေၾကာင္း အမွတ္ (၇) ရဲစခန္းတာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးက ဆိုသည္။

ယင္းျဖစ္စဥ္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာ Facebook တြင္ မႏၲေလး ေက်ာက္၀ိုင္း၌ တ႐ုတ္ႏွင့္ျမန္မာ ျပႆနာ ျဖစ္ပြားေၾကာင္း၊ တ႐ုတ္က ျမန္မာကို တူျဖင့္ လိုက္ထုသျဖင့္ ေခါင္းကြဲကာ ေဆး႐ုံပို႔လိုက္ရေၾကာင္း၊ စည္ပင္ရဲႏွင့္ နယ္ထိန္းကို လွမ္း ေခၚရာ နယ္ထိန္းေတာ္ေတာ္ႏွင့္မလာသျဖင့္ လူမ်ားလာေၾကာင္း၊ နယ္ထိန္းေရာက္လာၿပီး လက္ထိတ္ထုတ္ရာမွ ေဘးက၀ိုင္းေနသည့္ လူအုပ္ႏွင့္ စကားမ်ားရာမွ ႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္ ျဖစ္ပြားခဲ႔ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပခ်က္မ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႔လ်က္ရိွသည္ကို ေတြ႕ရသည္။