ေရြးေကာက္ပြဲအႏုိင္ရရန္ အေျခအေနေကာင္းေနဟု ဇင္ဘာေဘြၿပိဳင္ဘက္မ်ားက အၿပိဳင္အဆုိင္ေၾကညာ

ဇူလုိင္ ၃၀ ရက္တြင္ ဟာရာရီဆင္ေျခဖုံး၌ မဲ႐ုံတစ္႐ုံတြင္ မဲမ်ား ေရတြက္ေနၾကစဥ္ (Photo – AFP)

ကာလရွည္ၾကာ အာဏာရွင္သမၼတ ေရာဘတ္မူဂါဘီ ရာထူးမွ ဖယ္ရွားခံခဲ့ရၿပီးေနာက္ပုိင္း ပထမဆုံးက်င္းပေသာ ဇင္ဘာေဘြ ေရြးေကာက္ပြဲ၌ မဲမ်ားအား ေရတြက္ေနဆဲအခ်ိန္တြင္ ၿပိဳင္ဘက္သမၼတေလာင္းႏွစ္ ဦးစလုံးက ေရြးေကာက္ပြဲအႏုိင္ရရန္ အေျခအေနေကာင္းေနေၾကာင္း ဇူလုိင္ ၃၁ ရက္တြင္ အၿပိဳင္ေၾကညာခဲ့ၾကသည္။

သမၼတအမ္မာဆန္အမ္နန္ဂါဂြါက ၎၏ အာဏာရ ZANU-PF ပါတီသည္ မဲေရတြက္မႈရလဒ္မ်ားအရ အလြန္အမင္း ေကာင္းမြန္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားရရွိေနေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး အတုိက္အခံေခါင္းေဆာင္ နယ္လ္ဆင္ခ်ာမီဆာကလည္း ၎၏ MDC ပါတီသည္ အျပတ္အသတ္အႏုိင္ရေနေၾကာင္း အၿပိဳင္ေၾကညာခဲ့သည္။

ထုိသမုိင္း၀င္ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အၿပိဳင္အဆုိင္ျဖစ္သည့္ရလဒ္သုိ႔ ဦးတည္သြားဖြယ္ရွိၿပီး မဲမသမာမႈႏွင့္ မေလ်ာ္ကန္ေသာ အျပဳအမူမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကေၾကာင္း ႏွစ္ဖက္စလုံးမွ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားထြက္ေပၚၿပီး ခါးသီးေသာ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈသုိ႔ ေျပာင္းလဲသြားႏုိင္ေျခလည္း ျမင့္တက္ေနသည္။

ေျမျပင္ရွိ ၎တုိ႔၏ ကုိယ္စားလွယ္မ်ားထံမွရရွိေသာ အခ်က္အလက္မ်ားအရ အေျခအေန အလြန္ေကာင္းမြန္ေနေၾကာင္း၊ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒႏွင့္အညီ တရား၀င္ ရလဒ္မ်ားကုိ စိတ္ရွည္ရွည္ျဖင့္ ေစာင့္ဆုိင္းေနေၾကာင္း မူဂါဘီ၏ လက္႐ုံးေဟာင္းတစ္ဦးျဖစ္ေသာ အသက္ ၇၅ ႏွစ္ရွိ အမ္နန္ဂါဂြါက Twitter တြင္ ေရးသားခဲ့သည္။

မဲမသမာမႈမ်ားရွိႏုိင္ေၾကာင္း စြပ္စြဲခ်က္မ်ားကုိ ေရြးေကာက္ပြဲမဲဆြယ္မႈမ်ားအတြင္း အႀကိမ္ႀကိမ္ သတိေပးခဲ့သည့္ အသက္ ၄၀ ရွိ ခ်ာမီဆာက ၎၏ MDC ပါတီသည္ မဲ႐ုံ ၁၀၀၀၀ ေက်ာ္အနက္ အမ်ားစုမွ ရလဒ္မ်ား ကုိရရွိထားၿပီး အျပတ္အသတ္အႏုိင္ရေနေၾကာင္း၊ အစုိးရသစ္ဖြဲ႕ရန္ အသင့္ရွိေနေၾကာင္း ဇူလုိင္ ၃၀ ရက္တြင္ အထင္ကရ ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီး၌ Twitter တြင္ ေရးသားခဲ့သည္။

မူဂါဘီမပါ၀င္ေသာ ဇင္ဘာေဘြ၏ ပထမဆုံးေရြးေကာက္ပြဲတြင္ မဲလာေပးသူအေရအတြက္ ျမင့္မားခဲ့ၿပီးေနာက္ ထုိေန႔ တစ္ညလုံး မဲေရတြက္မႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ၿဗိတိန္ကုိလုိနီ အုပ္ခ်ဳပ္မႈမွ လြတ္ေျမာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဇင္ဘာေဘြကုိ ZANU-PF ပါတီက သံမဏိ လက္သီးျဖင့္ တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီး ယခုေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အတုိက္အခံမ်ားသာ ေအာင္ပြဲခံပါက ZANU-PF အတြက္ အလြန္အမင္း စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္စရာ ျဖစ္လာမည္ျဖစ္သည္။

အမ္နန္ဂါဂြါအား ေထာက္ခံေသာ စစ္ဗုိလ္ခ်ဳပ္မ်ားက MDC အႏုိင္ရသည့္ရလဒ္ကုိ လက္ခံ၊ မခံသည္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိရေသးေၾကာင္း ေလ့လာသူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ကုိယ္စားလွယ္ေလာင္းအေရအတြက္ စံခ်ိန္တင္မ်ားျပားခဲ့သည့္ ထုိေရြးေကာက္ပြဲမ်ားအား ႀကီးၾကပ္ရသည့္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားက မဲ႐ုံအမ်ားအျပားတြင္ လူတန္းရွည္မ်ား ေစာင့္ဆုိင္းခဲ့ၾကၿပီး မဲလာေပးသူ ပ်မ္းမွ်အေရအတြက္သည္ ၇၅ ရာခုိင္ႏႈန္း၀န္းက်င္ရွိေၾကာင္း ခန္႔မွန္းခဲ့သည္။

ျခံဳငုံေျပာရလွ်င္ မဲလာေပးသူအေရအတြက္ အထူးသျဖင့္ လူငယ္ထုအၾကား အလြန္အမင္း ျမင့္မားခဲ့ေၾကာင္း၊ အမ်ားစုသည္ ပုံမွန္အားျဖင့္ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းႏွင့္ အလြန္ေကာင္းမြန္ေသာ အေနအထား၌ မဲေပးခဲ့ၾကေၾကာင္း ဥေရာပသမဂၢ ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ အီမာဘရြတ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref ;AFP

မူဂါဘီေခတ္လြန္ ဇင္ဘာေဘြ ပထမဆံုးေရြးေကာက္ပဲြတြင္ မဲမသမာမႈမ်ားျပဳလုပ္ႏိုင္သည္ဟု စြပ္စဲြမႈမ်ားထြက္ေပၚ

ဇူလိုင္ ၂၇ ရက္တြင္ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဟာရာရီ၌ ဇင္ဘာေဘြ အာဏာရပါတီ၏ မဲဆြယ္ပိုစတာတစ္ခုအား ေတြ႕ရစဥ္

ဇင္ဘာေဘြ အာဏာရွင္သမၼတ ေရာဘတ္မူဂါဘီ ရာထူးမွဖယ္ရွားခံခဲ့ရၿပီးေနာက္ပုိင္း ပထမဆံုးအႀကိမ္အျဖစ္ ဇူလိုင္ ၃၀ ရက္တြင္ က်င္းပမည့္ေရြးေကာက္ပဲြ၌ မဲမသမာမႈမ်ား ရွိႏိုင္ေၾကာင္း စြပ္စဲြမႈမ်ား ျမင့္တက္လာေနၿပီး ရလဒ္မွာလည္း အျငင္းပြားဖြယ္ျဖစ္ႏိုင္ ေၾကာင္း ခန္႔မွန္းထားၾကသည္။

အာဏာရ  ZANU-PF ပါတီမွ မူဂါဘီ၏မဟာမိတ္ေဟာင္းျဖစ္ေသာ သမၼတအမ္မာဆန္အမ္နန္ဂါဂြါသည္ အာဖရိကေတာင္ပိုင္းရွိ ဇင္ဘာေဘြတြင္ အထင္ကရ ထုိေရြးေကာက္ပဲြ၌ အဓိကအတုိက္အခံ Movement for Democratic Change (MDC) ပါတီ ေခါင္းေဆာင္ နယ္ဆင္ခ်ာမီဆာႏွင့္ ယွဥ္ၿပိဳင္ရမည္ျဖစ္သည္။ ၿပီးခဲ့ေသာႏွစ္ ႏို၀င္ဘာတြင္ ဇင္ဘာေဘြစစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားက အာဏာကို ထိန္းခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ မူဂါဘီ၏ ၃၇ ႏွစ္ၾကာ အာဏာခ်ဳပ္ကိုင္မႈအား အဆံုးသတ္ပစ္ခဲ့ၿပီး ကမၻာကို အံ့အားသင့္ေစခဲ့သည္။

ႏုိင္ငံအား အသစ္ျပန္စမည္ဟု ကတိျပဳထားေသာ အသက္ ၇၅ ႏွစ္ရွိ အမ္နန္ဂါဂြါက စစ္ဘက္၏ လွ်ဳိ႕၀ွက္ေထာက္ပံ့မႈ၊ သစၥာခံ အစိုးရမီဒီယာ၊ အစိုးရရင္းျမစ္မ်ားအား ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ အာဏာရပါတီအား ရရွိထားမႈႏွင့္အတူ လာမည့္ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ အႏုိင္ ရရန္ တစ္ေျပးေနသည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၈၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ၿဗိတိန္ကုိလိုနီလက္ေအာက္မွ လြတ္ေျမာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း ႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည့္ ZANU-PF ပါတီအား အေျပာင္းအလဲျပဳလုပ္ရန္အတြက္ မဲေပးႏိုင္သည့္ လူငယ္ထု၏ အားကို ရရွိႏိုင္မည္ဟု ေရြးေကာက္ ပဲြမဲဆြယ္မႈမ်ားတြင္ အေျခအေန အလြန္ေကာင္းခဲ့သည့္ အသက္ ၄၀ ရွိ ခ်ာမီဆာက ေမွ်ာ္လင့္ထားသည္။

အမွားအယြင္းရွိေသာ ေရြးေကာက္ပဲြစာရင္း၊ မဲစာရြက္မ်ားအား မသမာျပဳလုပ္မႈ၊ မဲဆႏၵရွင္မ်ား ၿခိမ္းေျခာက္ခံရမႈ၊ ဇင္ဘာေဘြ ေရြးေကာက္ပဲြေကာ္မရွင္ (ZEC) ၏ ဘက္လုိက္မႈ၊ အာဏာရပါတီက စားစရာမ်ားအား အခမဲ့ေ၀ေပးမႈစသည့္ အခ်က္မ်ားကို MDC က ေထာက္ျပခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေရြးေကာက္ပဲြမဲဆြယ္မႈမွာ ယခင္ေရြးေကာက္ပဲြမ်ားႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ပါက ကန္႔သတ္ခံရမႈ အေတာ္အသင့္ နည္းပါးခဲ့ၿပီး ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းျဖစ္ခဲ့သည္။

မူဂါဘီလက္ထက္ ႏုိင္ငံတကာတြင္ ဖယ္ၾကဥ္ခံထားရေသာ ဇင္ဘာေဘြႏွင့္ ျပန္လည္ ဆက္ဆံႏိုင္ရန္ လံုေလာက္ေသာအေၾကာင္းျပခ်က္တစ္ခု ေပးႏုိင္မည့္ ထိုေရြးေကာက္ပဲြကို ႏိုင္ငံတကာက ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနၾကေၾကာင္း လူ႔အခြင့္အေရးတက္ၾကြ လႈပ္ရွားသည့္အဖဲြ႕ South African Liaision Office မွ သံုးသပ္သူ ႐ိႈ၀ါးစ္ေမာ၀ို၀ါးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေရြးေကာက္ပဲြေန႔အၿပီးတြင္ အၾကမ္းဖက္မႈ သို႔မဟုတ္ စစ္ဘက္၏၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မႈအႏၲရာယ္သည္ အျမင့္ဆံုးျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေမာ္၀ို၀ါးက ခန္႔မွန္းခဲ့သည္။ စစ္ဘက္သည္ အထူးသျဖင့္ မၾကာေသးမီက အာဏာသိမ္းမႈပံုစံ အာဏာထိန္းခ်ဳပ္မႈ ျပဳလုပ္ထားျခင္းေၾကာင့္ အတုိက္အခံမ်ား၏ေအာင္ပဲြအား စစ္ဘက္က လက္ခံ၊ မခံသည္ စိုးရိမ္ပူပန္ရန္ အေၾကာင္းရင္းတစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ၎က ေထာက္ျပခဲ့သည္။

Afrobarometer က လူေပါင္း ၂၄၀၀ အား ေမးျမန္းခဲ့ေသာ မၾကာေသးမီက စစ္တမ္းတစ္ခုအရ အမ္နန္ဂါဂြါသည္ ေထာက္ခံမဲ ရာခုိင္ႏႈန္း ၄၀၊ ခ်ာမီဆာက မဲ ၃၇ ရာခုိင္ ႏႈန္းရရွိခဲ့ၿပီး ရာခုိင္ႏႈန္း ၂၀ သည္ မဆံုးျဖတ္ရေသးဟု သိရသည္။ ဇူလိုင္ ၃၀ ရက္တြင္ က်င္းပမည့္ သမၼတ၊ ပါလီမန္ႏွင့္ ေဒသဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ပဲြမ်ား၏ရလဒ္မ်ားကို ၾသဂုတ္ ၄ ရက္တြင္ ထုတ္ျပန္မည္ျဖစ္သည္။