အေမရိကန္က သတိေပးထားသည့္ၾကားမွ သူပုန္မ်ားကို တိုက္ခိုက္သြားမည္ဟု ဆီးရီးယားအစိုးရ ေျပာၾကား

ဧၿပီ ၂၂ ရက္က ဒမတ္စကတ္ေတာင္ပုိင္းတြင္ ဆီးရီးယားအစုိးရ၏ ေလေၾကာင္းတုိက္ခုိက္မႈေၾကာင့္ မီးခုိးလုံးမ်ား ထြက္ေပၚေနစဥ္ (Photo – AFP)

ဆီးရီးယားႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္း ဒါရာျပည္နယ္ထဲရွိ သူပုန္မ်ားအား ထိုးစစ္ဆင္ျခင္း မလုပ္ရန္ အေမရိကန္က သတိေပးထားေသာ္လည္း ဆီးရီးယားအစိုးရသည္ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားကို ဆက္လက္တိုက္ခိုက္သြားမည္ ျဖစ္သည့္အေၾကာင္း ဆီးရီးယားအစိုးရပိုင္ သတင္းစာတြင္ ေမ ၂၈ ရက္က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ထိုစဥ္ ႐ုရွားက ဆီးရီးယားတပ္ဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ ႏိုင္ငံအေနာက္ေတာင္ပိုင္း (အစၥေရးအနီး) တြင္ တပ္ျဖန္႔သင့္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဂိုလန္ကုန္းျပင္ျမင့္ႏွင့္ ထိစပ္ေနေသာ နယ္စပ္၌ ဆီးရီးယားတပ္ဖြဲ႕မ်ား တပ္စြဲထားသင့္သည္ဟု ႐ုရွားႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဆာ ေဂးလက္ေရာ့ဗ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အစၥေရးႏွင့္ အီရန္ၾကားမွ လိပ္ခဲတည္းလည္း အေျခအေနမွာ ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔လာစဥ္ ဂိုလန္ကုန္း ျပင္ျမင့္ႏွင့္ ဒါရာၾကားမွ ေဒသသည္ ေပါက္ကြဲလုနီးပါး အေျခအေနသို႔ ေရာက္လာခဲ့သည္။ ထိုစဥ္ အေမရိကန္က အဆိုပါေနရာ၏ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးအား ကာကြယ္ရန္အတြက္ ၎တို႔ဘက္မွ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ႏိုင္သည္ဟု သတိေပးထားသည္။ အစၥေရးသည္ ဂိုလန္ကုန္းျမင့္ကို ၁၉၆၇ ခုႏွစ္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း စစ္ပြဲအတြင္းက သိမ္းပိုက္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။

အေမရိကန္၏ ထိုၿခိမ္းေျခာက္မႈသည္ ဆီးရီးယား၌ အၾကမ္းဖက္စစ္ပြဲအတြင္း ပါ၀င္ေနေသာ အေမရိကန္၏ ညစ္ပတ္သည့္ အခန္းက႑ကို ေပၚလြင္ေစသည္ဟု ေမ ၂၈ ရက္ထုတ္ AI – Baath သတင္းစာ၏ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ဆီးရီးယား စစ္တပ္သည္ ဆီးရီးယားနယ္ေျမအားလံုးကို ျပန္လည္သိမ္းယူရန္ ဆံုးျဖတ္ထားသည့္ အေၾကာင္းကိုလည္း အေလးေပး၍ ေရးသားထားသည္။

ဒါရာကို တင္းမာမႈ ေလွ်ာ့ခ်ေရးဇုန္ထဲတြင္ ထည့္သြင္းကာ ထိုေနရာမွ ပဋိပကၡလမ္းေၾကာင္းမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ယမန္ႏွစ္က အေမရိကန္၊ ႐ုရွား၊ ေဂ်ာ္ဒန္တို႔က သေဘာတူခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ မၾကာေသးမီက ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ဆီးရီးယားႏွင့္အီရန္တို႔ကို ပစ္ မွတ္ထားသည့္ အစၥေရး၏ ေလေၾကာင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ထိုေနရာ၏အေျခ အေနမ်ားမွာ တင္းမာလာခဲ့သည္။

“ဆီးရီးယားႏိုင္ငံ အေနာက္ေတာင္ပိုင္းမွာ ပဋိပကၡေလွ်ာ့ခ်ေရးဇုန္ တည္ေထာင္ဖို႔ သေဘာတူညီခ်က္ဟာ အဲဒီအပိုင္းမွာရွိတဲ့ ဆီးရီးယားမဟုတ္တဲ့ တပ္ဖြဲ႕ေတြအားလံုး ထြက္ခြာသြားမွသာ ေမွ်ာ္မွန္းလို႔ရပါလိမ့္မယ္” ဟု လက္ေရာ့ဗ္က ေမာ္စကိုတြင္ သတင္းေထာက္မ်ားကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထိုကိစၥအတြက္ ႐ုရွားႏွင့္ အေမရိကန္စစ္တပ္မ်ားသည္ ပံုမွန္အဆက္အသြယ္ရွိေနေၾကာင္းလည္း ၎က ဆိုသည္။ “လက္ရွိေဆာင္ရြက္မႈေတြအရ ဆီးရီးယားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြဟာ အစၥေရး နဲ႔ ထိစပ္ေနတဲ့ ဆီးရီးယားနယ္စပ္မွာ တပ္စြဲထားသင့္ပါတယ္” ဟု ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဆီးရီးယားအစိုးရသည္ မၾကာေသးမီကပင္ ဒါရာထဲရွိ သူပုန္တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ ေနရာမ်ား၌ မၾကာမီထိုးစစ္တစ္ခု ျဖစ္ေပၚေတာ့မည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ သူပုန္မ်ားအေနႏွင့္ လက္နက္ခ်သင့္ေၾကာင္း တိုက္တြန္းေရး သားထားသည့္ စာရြက္မ်ား ၾကဲခ်ကာ သတိေပးခဲ့သည္။ လက္ရွိတြင္ ဆီးရီးယားစစ္တပ္သည္ ႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္းသို႔ စစ္ကူမ်ား ပို႔ေနၿပီျဖစ္သျဖင့္ ထိုးစစ္အတြက္ ျပင္ဆင္ေနျခင္း ျဖစ္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း လက္ဘႏြန္အေျခစိုက္ AI – Mayadeen TV တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

Ref ; AFP

ဆီးရီးယားအေရးအတြက္ ႐ုရွားကမၻာ႔ဖလားေဘာလံုးပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ၾကရန္ HRW က တိုက္တြန္း

ေမ ၂၁ ရက္က Nizhny Novgorod ရွိ အားကစား႐ုံအျပင္ဘက္၌ ၂၀၁၈ ကမၻာ့ဖလားလာဘ္ေကာင္႐ုပ္ကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo – AFP)

႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္သည္ ဆီးရီးယားျပည္သူမ်ားကို ကာကြယ္ေပးရန္ မလုပ္ေဆာင္ပါက လာမည့္လတြင္ က်င္းပမည့္ ၎အတြက္ အေရးပါသည့္ ကမၻာ့ဖလားေဘာလံုးပြဲ၏ ဖြင့္ပြဲသို႔ ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္မ်ားက မတက္ေရာက္ျခင္းျဖင့္ သပိတ္ေမွာက္သင့္ေၾကာင္း လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕ (HRW ) က ေမ ၂၂ ရက္တြင္ တုိက္တြန္းခဲ့သည္။

ကမၻာေပၚတြင္ လူၾကည့္အမ်ားဆံုး အားကစားပြဲျဖစ္သည့္ ကမၻာ့ဖလားေဘာလံုးပြဲကို ယခုႏွစ္တြင္ ႐ုရွားႏိုင္ငံက ပထမဆံုး အႀကိမ္လက္ခံက်င္းပမည္ ျဖစ္သည္။ ႐ုရွားသည္ ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွားအယ္အာ ဆတ္အား အဓိကေထာက္ခံသူတစ္ဦးျဖစ္သည့္အျပင္ ခုနစ္ႏွစ္ၾကာ ျပည္တြင္းစစ္ပြဲအတြက္ ၾသဇာအႀကီးဆံုးသူဟု ေခၚလွ်င္လည္း မမွားႏိုင္ေပ။

“ကမၻာ့လူၾကည့္အမ်ားဆံုး အခမ္းအနားတစ္ခုကို အိမ္ရွင္အျဖစ္ လက္ခံက်င္းပေနခ်ိန္မွာ ႐ုရွားဟာ ေလးစားမႈေတြရဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနမွာျဖစ္သလို ကမၻာ့လူထုရဲ႕ သေဘာထားကိုလည္း ေစာင့္ၾကည့္ေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု HRW မွ အမႈေဆာင္ဒါ႐ိုက္တာျဖစ္သူ ကင္နက္ေရာ့သ္က ဆိုသည္။

“ပူတင္ဟာ လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းၿပီး ဆီးရီးယားမွာျဖစ္ပြားေနတဲ့ ႐ုရွားနဲ႔ဆီးရီးယားတပ္ဖြဲ႕ေတြရဲ႕ ရက္စက္မႈေတြကို အဆံုးသတ္ဖို႔ မလုပ္ဘူးဆိုရင္ ဖြင့္ပြဲေန႔ၾကရင္ VIP အကန္႔မွာ ပူတင္နဲ႔အတူ မရွိႏိုင္ဘူးဆိုတဲ့ အေၾကာင္းကို ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ေတြအေနနဲ႔ အခ်က္ျပသင့္ပါတယ္” ဟု ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကမၻာဖလားပြဲကို ကမၻာတစ္၀န္းမွ ဘီလ်ံႏွင့္ခ်ီေသာ လူမ်ားက ေစာင့္ၾကည့္ၾကလိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္မွန္းရသည္။ ထိုစဥ္ ဆီးရီးယားအရပ္သား၏ ဒုကၡခံစားေနရမႈမ်ားအတြက္ ႐ုရွားတြင္ တာ၀န္ရွိသည္ကို မေမ့ေလ်ာ့သင့္ေၾကာင္း HRW က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

႐ုရွားသည္ ဆီးရီးယားအစုိးရကို အဓိက လက္နက္တင္ပို႔ေနသည့္ ႏိုင္ငံျဖစ္သည့္ အျပင္ ႐ုရွားတပ္ဖြဲ႔မ်ားသည္  ဆီးရီးယား အစိုးရတပ္မ်ားႏွင့္ မဟာမိတ္ျပည္သူ႔စစ္မ်ားကို ေထာက္ပံ့မႈေပးေနသည္။

မၾကာေသးမီက လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေသာ ဒမတ္စကတ္အနီးမွ အေရွ႕ပိုင္းဂိုတာ စစ္ဆင္ေရး အပါအ၀င္ ႐ုရွား-ဆီးရီးယားတို႔ ပူးတြဲျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ စစ္ဆင္ေရးမ်ားအတြင္း အရပ္သားေထာင္ႏွင့္ခ်ီ ေသဆံုးခဲ့ရေၾကာင္းကို နယူးေယာက္ အေျခစိုက္ HRW အဖြဲ႕က မွတ္တမ္းတင္ထားခဲ့သည္။

ေနာက္ထပ္ျပဳလုပ္ဦးမည့္ ၎တို႔၏ စစ္ဆင္ေရးမ်ားတြင္လည္း သန္းႏွင့္ခ်ီေသာ အရပ္သားမ်ားသည္ တူညီေသာ အျဖစ္ဆိုးမ်ဳိးႏွင့္ ရင္ဆိုင္ရဦးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း HRW အမႈေဆာင္ဒါ႐ိုက္တာ ေရာ့သ္က သတိေပးခဲ့ၿပီး အထူးသျဖင့္စစ္တပ္က မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေသးေသာ အုိင္ဒလစ္ျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္လာႏိုင္ေၾကာင္း ေထာက္ျပခဲ့သည္။ “ဆီးရီးယားက ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြကို အေရာင္တင္ေပးမယ့္ အားကစားပြဲတစ္ခု ျဖစ္လာမွာကို ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ေတြ အေနနဲ႔ ခြင့္မျပဳေပးသင့္ပါဘူး” ဟု ၎က ေျပာၾကားသြားခဲ့သည္။

Ref ; AFP

ပူတင္က အာဆတ္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုစဥ္ ဆီးရီးယား၌ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ငန္းစဥ္ စတင္ရန္ ေဆာ္ၾသ

ေမ ၁၇ ရက္က ဆိုခ်ီၿမိဳ႕တြင္ ဆီးရီးယားသမၼတ အာဆတ္ (ယာ) အား လက္ဆြဲႏႈတ္ဆက္ေနေသာ ႐ုရွားသမၼတ ပူတင္ (၀ဲ) (Photo: AFP)

႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္ႏွင့္ ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွားအယ္အာဆတ္တို႔ သည္ ေမ ၁၇ ရက္က ရွားရွားပါးပါးေတြ႕ဆံုခဲ့ၾကသည္။ ထိုေတြ႕ဆံုမႈအတြင္း ပူတင္က ဆီးရီးယားႏိုင္ငံထဲမွ စစ္ေရးေအာင္ပြဲသည္ ႏိုင္ငံျခားတပ္မ်ားကို ဆုတ္ခြာသြားေစကာ ႏိုင္ငံ ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ေရးကို ဦးတည္ေစသည့္ ႏိုင္ငံေရး လုပ္ငန္းစဥ္ အႀကီးစားတစ္ခုအတြက္ လမ္းပြင့္ေစလိမ့္မည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သူပုန္တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ခဲ့ေသာ အီဒလစ္ေဒသသို႔ ဆီးရီးယားအစိုးရ၏ထိုးစစ္ဆင္တိုက္ခိုက္မႈသည္ လူေပါင္း ၂ ဒသမ ၃၃ သန္း အေပၚ သက္ေရာက္မႈ ရွိေစႏိုင္သည္ဟု ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ဆီးရီးယားအထူးသံတမန္ျဖစ္သူ စတီဖင္ဒီမစ္စတူရာက သတိေပးခဲ့ၿပီး တစ္ရက္အၾကာ၌ ပူတင္ႏွင့္ အာဆတ္တို႔သည္ ႐ုရွားႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္းရွိ ဆိုခ်ီၿမိဳ႕တြင္ ေတြ႕ဆံုခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ ေတြ႕ဆံုမႈအတြင္း ေခါင္းေဆာင္ႏွစ္ဦးသည္ အေသးစိတ္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္ဟု ကရင္မလင္ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဒမီထရီပက္စ္ေကာ့ဗ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို ႏွစ္ဦးသည္ ယမန္ႏွစ္ဒီဇင္ဘာလက ဆီးရီးယား ကမ္း႐ိုးတန္းၿမိဳ႕ လာတာကီယာရွိ ႐ုရွား စစ္အေျခစိုက္စခန္းတြင္ ေနာက္ဆံုး ေတြ႕ခဲ့ ၾကျခင္းျဖစ္သည္။

“ႏိုင္ငံေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကို တက္တက္ၾကြၾကြ စတင္မႈနဲ႔အတူ ႏိုင္ငံျခား လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြ ဆီးရီးယားနယ္နိမိတ္ထဲက ႐ုပ္သိမ္းသြားၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု ပူတင္က ဆိုသည္။ သို႔ေသာ္ မည္သည့္ ႏိုင္ငံျခား တပ္ဖြဲ႕ဟူ၍ မညႊန္းဆိုခဲ့ေပ။“ေနာက္တစ္ဆင့္ကေတာ့ ခက္ခဲတဲ့ အေျခအေန ႀကံဳေနရတဲ့သူေတြအတြက္ စီးပြားေရးျပန္လည္ ထူေထာင္ေရးနဲ႔ လူသားခ်င္းဆိုင္ရာ စာနာ ေထာက္ထားမႈ အကူအညီမ်ားေပးေရးတို႔ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု ပူတင္က ျဖည့္စြက္ေျပာ ၾကားခဲ့သည္။ ပူတင္သည္ အၾကမ္းဖက္အုပ္စုမ်ားကို တိုက္ရာတြင္ ဆီးရီးယားအစိုးရ စစ္ တပ္၏ ေအာင္ႏိုင္မႈမ်ားကိုလည္း ဂုဏ္ျပဳခဲ့ေသးသည္။

ဆီးရီးယားသမၼတ႐ံုးမွ ထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲတြင္ အာဆတ္က ႏိုင္ငံေရးလုပ္ငန္းစဥ္အတြက္ ခ်င့္တြက္ေနေၾကာင္း၊  ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒဆိုင္ရာ ေကာ္မတီတစ္ခုအတြက္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ားကို ခန္႔အပ္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ အာဆတ္က ဆီးရီးယားျပည္တြင္းေရး အေျခအေနတည္ၿငိမ္မႈမွာ တိုးတက္မႈ ရွိလာသည္ဟုလည္း ေျပာၾကားခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

႐ုရွားသည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလကတည္းက ဆီးရီးယား ျပည္တြင္းစစ္ထဲတြင္ ၀င္ပါခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ႐ုရွား၏စစ္ေရး ေထာက္ပံ့မႈသည္ အာဆတ္အစိုးရ ရွင္သန္ရပ္တည္ႏိုင္ေရးအတြက္ ေသခ်ာေစ႐ံုသာမက စစ္ပြဲ၏အေနအထားကိုပါ ေျပာင္းလဲေစခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။