ဆီးရီးယားတြင္ အီရန္ရိွေနမည္ဆိုပါက ျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရးတြင္ အေမရိကန္ ကူညီမည္မဟုတ္ဟု ပြန္ပီယို ေျပာၾကား

ေအာက္တုိဘာ ၉ ရက္တြင္ ဆီးရီးယားၿမိဳ႕ေတာ္ ဒမတ္စကတ္၌ ပါလက္စတုိင္းဒုကၡသည္စခန္းတြင္ ပ်က္စီးေနမႈကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ဆီးရီးယားအေရးတြင္ အေမရိကန္ ပါ၀င္မႈအတြက္ အေၾကာင္းျပခ်က္ က်ယ္၀န္းလာေစရန္ ဆီးရီးယားတြင္ အီရန္ရိွေနမည္ဆိုပါက စစ္အၿပီးႏိုင္ငံျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရး အေထာက္အကူ မွန္သမွ်ကို ျငင္းဆန္ရလိမ့္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မိုက္ပြန္ပီယိုက ေအာက္တိုဘာ ၁၀ ရက္တြင္ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အေရွ႕အလယ္ပိုင္းတြင္ အီရန္ကိုတန္ျပန္ရန္ ထက္ထက္သန္သန္ တြန္းအားေပးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ပြန္ပီယိုက အစၥေရးလိုလားေသာအဖဲြ႕ကို အခိုင္အမာ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ယင္းသို႔တြန္းအားေပးရန္ ဆီးရီးယားသည္ အဆုံးအျဖတ္ေပးေသာ စစ္ေျမျပင္ျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“အီရန္ကို ေမာင္းထုတ္ဖို႔ တာ၀န္ဟာ ဆီးရီးယားအစိုးရအေပၚမွာ က်ေရာက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆီးရီးယားမွာ အီရန္ရိွေနတာဟာလည္း အဲ့ဒီဆီးရီးယားအစိုးရမွာပဲ တာ၀န္ရိွပါတယ္။ အီရန္ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳထားတဲ့တပ္ေတြ လုံးလုံးဆုတ္ခြာသြားေအာင္ ဆီးရီးယားအစိုးရက လုပ္မေပးဘူးဆိုရင္ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ ဆီးရီးယားဟာ အေမရိကန္ဆီကေန တစ္ျပားတစ္ခ်ပ္မွ ရမွာမဟုတ္ပါဘူး” ဟု ပြန္ပီယိုက အေမရိကန္အမ်ဳိးသားလုံျခံဳေရးဆိုင္ရာ ဂ်ဴးအင္စတီက်ဳ႕၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွစ၍ လူေပါင္း ၃၆၅၀၀၀ နီးပါးေသဆုံးခဲ့ရသည္ဟု လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မႈအဖဲြ႕က ေျပာၾကားခဲ့ေသာ ဆီးရီးယားပဋိပကၡတြင္ အေမရိကန္ ပါ၀င္ပတ္သက္ေနရသလဲဆိုသည့္ အေၾကာင္းတရား၀င္ ရွင္းလင္းခ်က္ကို မိုက္ပြန္ပီယို၏ စကားက အဓိပၸာယ္ က်ယ္၀န္းေစခဲ့သည္။

ဆီးရီးယားႏွင့္ အေနာက္ႏိုင္ငံတို႔တြင္ ထိတ္လန္႔ဖြယ္တိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကသည့္ အစြန္းေရာက္အဖဲြ႕ IS ကို အျမစ္ျဖဳတ္ေရး ရည္မွန္းခ်က္ျဖင့္ စစ္ေရးအရ အေရးယူရန္ အေမရိကန္သမၼတေဟာင္း ဘာရက္အိုဘားမားက အခြင့္အာဏာေပးခဲ့သည္။ သမၼတဘာရွားအယ္အာဆတ္ကို ျဖဳတ္ခ်ရန္ မေရရာေသာတိုက္ပဲြကို ဆင္ႏႊဲေနေသာ IS မဟုတ္သည့္တပ္ဖဲြဲ႕မ်ားကို ေလ့က်င့္ေပးရန္၊ အၾကံဥာဏ္ေပးရန္ ဆီးရီးယားတြင္ အေမရိကန္တပ္သား ၂၀၀၀ ခန္႔ ရိွေနသည္။ အီရန္၊ ႐ုရွားတို႔၏ အကူအညီေၾကာင့္ အာဆတ္သည္ ပိုမိုေတာင့္တင္းလာခဲ့သည္ဟု ပြန္ပီယိုက အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ၿပီး ယခင္ကကဲ့သို႔ အင္အားေတာင့္တင္းျခင္း မရိွေတာ့ေသာ IS အဖဲြ႕ႏွင့္အတူ ဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္စရာမ်ား ေပၚထြက္လာခဲ့ၿပီဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

တစ္ခ်ိန္က အေမရိကန္၏အဓိက ဦးစားေပး ရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္ခဲ့သည့္ IS တို႔ကို ေအာင္ႏိုင္ေရးဆိုေသာ ကိစၥသည္ ဦးစားေပးကိစၥအျဖစ္ ဆက္လက္ရိွသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ သို႔ရာတြင္ ယခုအခါ အျပန္အလွန္ အားေကာင္းေသာ မွန္းခ်က္မ်ားလည္း ပူးေပါင္းပါ၀င္လာၿပီျဖစ္ေၾကာင္း၊ အဆိုပါ ဦးစားေပးကိစၥႏွစ္ရပ္မွာ ဆီးရီးယား ပဋိပကၡကို ႏိုင္ငံေရးအရ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာေျဖရွင္းေရးႏွင့္ အီရန္တပ္မ်ားႏွင့္ အီရန္ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳထားေသာ တပ္အားလုံးကို ဆီးရီးယားႏိုင္ငံမွ ဖယ္ရွားေရးတို႔ျဖစ္ေၾကာင္း ပြန္ပီယိုက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref: AFP

ဆီးရီးယားတြင္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ပထမဆံုးအႀကိမ္ ေဒသဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပ

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၁၇ ရက္က ေနတိုးအုပ္စုမွ အေမရိကန္စစ္သားမ်ားကို ဆီးရီးယားႏိုင္ငံ နန္ဂါဟာျပည္နယ္ထဲ၌ ေတြ႕ရစဥ္ (Photo – AFP)

ဆီးရီးယားႏိုင္ငံထဲရွိ အစိုးရထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ နယ္ေျမအႏွံ႔အျပားတြင္ စက္တင္ဘာ ၁၆ ရက္က မဲေပးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္ဟု ႏိုင္ငံပိုင္သတင္းေအဂ်င္စီ SANA တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ယင္းသည္ ဆီးရီးယားျပည္တြင္း စစ္စတင္ေသာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ေနာက္ ပိုင္းပထမဆံုးက်င္းပသည့္ ဆီးရီးယားေဒသဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ျဖစ္လာသည္။

မဲ႐ံုမ်ားသည္ နံနက္ ၇ နာရီတြင္ စတင္ဖြင့္ၿပီး ၁၂ နာရီအၾကာတြင္ ျပန္ပိတ္မည္ျဖစ္သည္။ “ေဒသဆိုင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေကာင္စီေတြမွာ မိမိတို႔အတြက္ ကိုယ္စားျပဳမယ့္သူေတြကို ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္ဖို႔ ျပည္သူေတြအတြက္ မဲ႐ံုေတြကို ဖြင့္ထားပါတယ္” ဟု SANA တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ျပည္နယ္အားလံုးမွ ေနရာေပါင္း ၁၈,၄၇၈ ခု အတြက္ ပါ၀င္ယွဥ္ၿပိဳင္မည္သူ ၄၀,၀၀၀ ေက်ာ္ရွိသည္ဟု သိရသည္။

ဒမတ္စကက္ၿမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္ အစိုးရ၏ အဓိကေျခကုပ္မ်ားျဖစ္ေသာ တာတက္စ္၊ လာတာကီယာတို႔တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲတာ၀န္ရွိသူမ်ားက ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကစဥ္ မဲဆႏၵရွင္မ်ားက ပလတ္စတစ္မဲပံုးမ်ားထဲသို႔ မဲထည့္ေနၾကပံုမ်ားအား ဆီးရီးယားအစိုးရ ႐ုပ္သံက ထုတ္လႊင့္ျပခဲ့သည္။

ဆီးရီးယားတပ္မ်ားသည္ ၿပီးခဲ့သည့္ လမ်ားအတြင္းက စစ္ေရးေအာင္ပြဲမ်ား ဆက္တိုက္ရရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ လက္ရွိတြင္ ႏိုင္ငံ၏သံုးပံုႏွစ္ပံုခန္႔ကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္ၿပီ ျဖစ္သည္။ ျပန္သိမ္းႏိုင္ခဲ့ေသာ ေနရာအခ်ဳိ႕တြင္ ပါေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို က်င္းပဖြယ္ရွိသည္။ ယခုေရြးေကာက္ပြဲတြင္ပါသည့္ ေရြးေကာက္ခံ ေနရာအေရအတြက္သည္ ေနာက္ဆံုးက်င္းပခဲ့ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ပါခဲ့သည့္ ၁၇,၀၀၀ ထက္ အနည္းငယ္ ပိုမိုမ်ားျပားလာသည္။

ေကာင္စီမ်ားသည္ ျမဴနီစပယ္အဆင့္ျဖင့္ လည္ပတ္မည္ျဖစ္ၿပီး ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ခံလိုက္ရသည့္ ကိုယ္စားလွယ္အသစ္မ်ားသည္ ၎တို႔၏ ေရွ႕လူမ်ားထက္ တာ၀န္ပိုမ်ားဖြယ္ရွိသည္။ အထူးသျဖင့္ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရးႏွင့္ ၿမိဳ႕ျပဖြံ႕ၿဖိဳးေရးတာ၀န္ ယူထားရသူမ်ား ျဖစ္သည္။

ဆီးရီးယားတြင္ ေနာက္ဆံုးေဒသဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ပြဲျပဳလုပ္ခဲ့သည္မွာ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလကျဖစ္ၿပီး ယင္းေနာက္ ကိုးလအၾကာတြင္ စစ္ပြဲျဖစ္ပြားျခင္း ျဖစ္သည္။

ဆီးရီးယားသည္ ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ကက်င္းပခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္က က်င္းပခဲ့သည့္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲမွာမူ လက္ရွိသမၼတ ဘာရွားအယ္အာဆက္အား ေနာက္ထပ္ခုနစ္ႏွစ္ ထပ္မံအုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္ေစရန္ ခြင့္ျပဳခဲ့သည္။

Ref ; AFP

အေမရိကန္ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ တပ္မ်ားက ဆီးရီးယားရွိ IS ေနာက္ဆံုးေျခကုပ္ကို ထုိးစစ္ဆင္ရန္ ျပင္ဆင္

စက္တင္ဘာ ၁၃ ရက္တြင္ ဆီးရီးယားနယ္စပ္အနီး ဒီယာအက္ေဇာျပည္နယ္၌ အေမရိကန္ ေက်ာေထာက္နာက္ခံျပဳ တပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo : AFP)

အေမရိကန္ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ကာ့ဒ္မ်ား ဦးေဆာင္ေသာ ဆီးရီးယားဒီမိုကရက္တစ္တပ္မ်ား (SDF) မွ တုိက္ခိုက္ေရးသမားမ်ားသည္ ဆီးရီးယားအေရွ႕ပုိင္းရွိ IS ဂ်ီဟတ္အဖြဲ႕၏ ေနာက္ဆံုးေျခကုပ္ကို ထုိးစစ္ဆင္ရန္ အသင့္ျဖစ္ေနၿပီျဖစ္သည္။ SDF ႏွင့္ ၎တုိ႔၏ အေမရိကန္ အၾကံေပးမ်ားသည္ ဒီယာအက္ေဇာျပည္နယ္၊ ယူဖေရးတီးျမစ္ အေရွ႕ဘက္ကမ္းရွိ အက္စ္ဆူဆာရြာ အျပင္ဘက္တြင္ စုေ၀းေနၾကသည္။

ေကြ႕ေကာက္ေနေသာ လမ္းမ်ားတစ္ေလွ်ာက္ ေမာင္းလာသည့္ ပစ္ကပ္ထရပ္ကားမ်ားတြင္ ကာ့ဒ္-အာရပ္ တပ္ဖြဲ႕မွ တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ား လိုက္ပါလာၾကၿပီး ညြန္႔ေပါင္းတပ္ဖဲြ႕မ်ားက ဂ်ီဟတ္မ်ား၏ ေနရာမ်ားကို ေမာ္တာမ်ားႏွင့္ ေရာ့ကတ္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္ခဲ့ၾကေၾကာင္း သိရသည္။

Daesh မ်ားသည္ ခံစစ္အားေကာင္းေၾကာင္း၊ ၎တုိ႔၏ ခံစစ္မ်ားကို ခ်ဳိးေဖာက္ၿပီး ယူဖေရးတီး အေရွ႕ဘက္ကမ္းတြင္ ေျခကုပ္ယူထားမႈကို အဆံုးသတ္ပစ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနေၾကာင္း တပ္မွဴးတစ္ဦးျဖစ္သူ အီဘရာဟင္အယ္ဒိုင္ရီက IS အဖဲြ႕၏ အာရပ္အမည္အတုိ ေကာက္ကိုရည္ညႊန္းလ်က္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

SDF တပ္ဖြဲ႕မ်ားသည္ ထုိနယ္ေျမအနီးသို႔ ေရာက္ရွိေနသည္မွာ လႏွင့္ခ်ီ ၾကာျမင့္ေနၿပီျဖစ္ၿပီး ထုိးစစ္ဆင္မႈကို စက္တင္ဘာ ၁၀ ရက္တြင္ တရား၀င္ စတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ယင္းေနာက္ပိုုင္း တိုက္ပြဲမ်ားအတြင္း ဂ်ီဟတ္ ၅၃ ဦးႏွင့္ SDF တုိက္ခိုက္ေရးသမား ၃၇ ဦးတုိ႔ ေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း ဆီးရီးယား လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္သည့္ အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ စက္တင္ဘာ ၁၄ ရက္တြင္ IS အဖဲြ႕၏ ျခံဳခိုတုိက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ SDF တုိက္ခိုက္ေရးသမား ၂၀ ထက္မနည္း ေသဆံုးခဲ့သည္။ သဲမုန္တုိင္း တုိက္ခိုက္ေနစဥ္ ဂ်ီဟတ္မ်ားသည္ ေဖာက္ခဲြေရး ပစၥည္းမ်ားကို ေဖာက္ခဲြျခင္းႏွင့္ ပစ္ခတ္ျခင္းတုိ႔ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ၿဗိတိန္အေျခစိုက္ ထိုေစာင့္ၾကည့္သည့္ အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ထိုထုိးစစ္သည္ ဆီးရီးယား-အီရတ္ နယ္စပ္သို႔ ဦးတည္ေသာ ယူဖေရးတီးျမစ္၀ွမ္း အလယ္ပိုင္းတစ္ေလွ်ာက္ ဆီးရီးယား အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းမွ IS လက္က်န္မ်ားကို ေခ်မႈန္းသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ဂ်ီဟတ္အဖြဲ႕ကို ႏွိမ္နင္းေနသည့္ ႏိုင္ငံတကာ ညြန္႔ေပါင္းက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထုိတိုက္ပြဲသည္ ၎တုိ႔အတြက္သာမက Daesh တုိ႔၏ ကံၾကမၼာအတြက္ပါ အေရးပါေနေၾကာင္း၊ ထိုလက္က်န္ ဂ်ီဟတ္မ်ားသည္  အေသအေက် တုိက္ပြဲ၀င္ၾကမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ေၾကာင္း ဒိုင္ရီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထုိ၀န္းရံခံထားရေသာ ေဒသတြင္ ျပည္ပတုိက္ခိုက္ေရးသမား အမ်ားစု ပါ၀င္ေသာ IS ဂ်ီဟတ္ ၃၀၀၀ ခန္႔ ရွိမည္ဟု SDF က ခန္႔ မွန္းထားသည္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ဆီးရီးယားႏွင့္ အီရတ္တုိ႔ရွိ နယ္ေျမအမ်ားအျပားအား သိမ္းယူၿပီး မြတ္စလင္ပိုင္နက္အျဖစ္ ေၾကညာခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း IS ဂ်ီဟတ္အဖြဲ႕သည္ ထုိႏွစ္ႏုိင္ငံ၌ စစ္ေရးဆုိင္ရာ ႐ံႈးနိမ့္မႈမ်ား တစ္သီတစ္တန္း ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရၿပီးေနာက္ ယခုအခါ ဆီးရီးယား၏နယ္ေျမ သံုးရာခိုင္ႏႈန္းေအာက္ကိုသာ ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏုိင္ေတာ့သည္။ IS အဖြဲ႕သည္ ဒီယာအက္ေဇာကို ယခင္က တစ္ခုလံုးနီးပါး ထိန္းခ်ဳပ္ထား ႏိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း ၿပီးခဲ့ေသာႏွစ္တြင္ SDF ႏွင့္ ႐ုရွားေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ဆီးရီးယားအစိုးရ တပ္မ်ား၏ သီးျခားထုိးစစ္ဆင္မႈမ်ားေၾကာင့္ အီရတ္နယ္စပ္အနီး နယ္ေျမအနည္းငယ္ကိုသာ ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္သည္။ IS ေခါင္းေဆာင္ အဘူဘကာအယ္ ဘဂၢဒါဒီသည္ မည္သည့္ေနရာတြင္ ေရာက္ေနေၾကာင္း အတိအက် မသိရေသာ္လည္း ထုိ၀န္းရံထားေသာ နယ္ေျမတြင္ IS ၏ အဓိက ေခါင္းေဆာင္မ်ား ပုန္းေအာင္းေနသည္ဟု SDF က ယံုၾကည္ထားသည္။

Ref : AFP

အင္အားႀကီး သုံးႏုိင္ငံက ေဆြးေႏြးေနစဥ္ ႐ုရွားႏွင့္ သူပုန္မ်ားက အုိင္ဒလစ္တြင္ တုိက္ခုိက္မႈမ်ားျပဳလုပ္

စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္ ေတာင္ဘက္ ခန္ေရွးခန္းၿမိဳ႕မွ အေရွ႕ဘက္ ေလးကီလိုမီတာ အကြာ၌ အစုိးရတပ္၏ တိုက္ခုိက္မႈေၾကာင့္ မီးခိုးမ်ား ထြက္ေပၚေနစဥ္ (Photo : AFP)

ဆီးရီးယားတြင္ သူပုန္မ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ ေနာက္ဆုံးျပည္နယ္ အုိင္ဒလစ္ တည္ၿငိမ္ေရးအတြက္ အင္အားႀကီး သုံးႏုိင္ငံက ေဆြးေႏြးေနစဥ္ ႐ုရွားက စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ အုိင္ဒလစ္၌ ေလေၾကာင္းမွ တုိက္ခုိက္မႈေၾကာင့္ လူငါးဦး ေသဆုံးခဲ့ေၾကာင္း ဆီးရီးယား လူ႔အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္သည့္ အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထိုေန႔ေႏွာင္းပုိင္းတြင္ သေဘာထား တင္းမာေသာ သူပုန္မ်ားက ထိုျပည္နယ္ႏွင့္ ကပ္လ်က္ေဒသတြင္ အေျမာက္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ အရပ္သား ၁၀ ဦးလည္း ေသဆုံးခဲ့ရေၾကာင္း ထိုေစာင့္ၾကည့္ အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

အယ္ေကးဒါးႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေသာ ဆီးရီးယား ဂ်ီဟတ္အဖြဲ႕ႏွင့္ တူရကီ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ၿပိဳင္ဘက္သူပုန္မ်ားက ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ အုိင္ဒလစ္ျပည္နယ္ကို ထိုးစစ္မစတင္မီ ဆီးရီးယားအစိုးရ တပ္ဖြဲ႕မ်ားသည္ ထိုျပည္နယ္တစ္၀ုိက္၌ ေရာက္ရွိေနသည္မွာ သီတင္းပတ္ႏွင့္ခ်ီ ၾကာျမင့္ေနၿပီျဖစ္သည္။ ဂ်ီဟတ္မဟာမိတ္အဖြဲ႕ Hayat Tahrir al-Sham (HTS) ႏွင့္ သေဘာထား တင္းမာေသာ Ahrar al-Sham အဖြဲ႕တို႔က ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ အုိင္ဒလစ္ အေနာက္ေတာင္ပုိင္းရွိ သူပုန္မ်ား၏ ေနရာမ်ားကို စက္တင္ဘာ ၇ ရက္ အေစာပုိင္းတြင္ ႐ုရွားက ေလေၾကာင္းမွ တုိက္ခုိက္ခဲ့သည္။

ထိုတုိက္ခုိက္မႈအတြင္း Hobait ေဒသရွိ Ahraral-Sham စခန္းတစ္ခု ပ်က္စီးခဲ့ၿပီး သူပုန္ေလးဦး ေသဆုံးခဲ့ကာ အျခားလူ ၁၄ ဦး ဒဏ္ရာရခဲ့ေၾကာင္း ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထိုဗုံးၾကဲ တုိက္ခုိက္မႈအတြင္း သိုးထိန္းတစ္ဦးလည္း ေသဆုံးခဲ့ၿပီး အျခားလူေလးဦး ဒဏ္ရာရခဲ့ကာ ၎တို႔သည္ တုိက္ခုိက္ေရးသမားမ်ား သို႔မဟုတ္ အရပ္သားမ်ား ဟုတ္၊ မဟုတ္သည္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မသိရေသးေပ။

စက္တင္ဘာ ၇ ရက္ ညေနတြင္ အုိင္ဒလစ္ႏွင့္ ထိစပ္ေနသည့္ နယ္စပ္ေတာင္ဘက္ ၁၀ မုိင္ခန္႔အကြာရွိ ဟားမားစ္ ျပည္နယ္ရွိ မာရာဒါၿမိဳ႕ကို သေဘာထားတင္းမာသည့္ သူပုန္မ်ားက အေျမာက္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္ခဲ့ေၾကာင္း၊ အေစာပုိင္း ေလေၾကာင္းတုိက္ခုိက္မႈမ်ားကို တုံ႔ျပန္သည့္ ထိုတုိက္ခုိက္မႈမ်ားေၾကာင့္ အမ်ဳိးသမီးေျခာက္ဦး အပါအ၀င္ အရပ္သား ၁၀ ဦး ေသဆုံးခဲ့ရေၾကာင္း ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕၏ ေခါင္းေဆာင္ ရာမီအဗၺဒယ္ရာမန္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ တီဟီရန္၌ အီရန္သမၼတ ဟက္ဆန္႐ိုဟာနီ၊ တူရကီသမၼတ ရီဆပ္ေတယစ္ အာဒိုဂန္တို႔ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးခဲ့သည့္ ႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္က ၎တုိ႔သည္ အုိင္ဒလစ္ျပည္နယ္ တည္ၿငိမ္ေရးႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ ခုိင္မာေသာ တုံံ႔ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ပူးတြဲေၾကညာခ်က္၌မူ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္ အနည္းငယ္သာ ပါ၀င္ခဲ့သည္။

လူေသဆုံးမႈ အနည္းဆုံးျဖင့္ အုိင္ဒလစ္မွ သူပုန္မ်ားအား ေခ်မႈန္းႏုိင္ရန္ ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွားအယ္ အာဆတ္အစိုးရအား ကူညီလိုေၾကာင္း အီရန္က ေျပာၾကားထားသည္။ ႐ုရွားက သာမန္တုိက္ခုိက္ေရး သမားမ်ားႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ သမားမ်ားအား ခြဲျခားရန္ ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္ေနဟု ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ သူပုန္မ်ားႏွင့္ ဂ်ီဟတ္မ်ားအား ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ တူရကီက ၎၏ ၾသဇာအာဏာကို အသုံးျပဳရန္ ႐ုရွားက လိုလားေနသည္။ အုိင္ဒလစ္အား ထိုးစစ္ဆင္မႈသည္ ဆီးရီးယား စစ္ပြဲအတြင္း အႀကီးမားဆုံး လူသားခ်င္း စာနာမႈ အက်ပ္အတည္း ျဖစ္လာေစႏုိင္သည္။

Ref : AFP

ဆီးရီးယားရွိ ႐ုရွားေလတပ္ အေျခစိုက္စခန္းကို ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ႏွင့္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျမင့္တက္လာ

ၾသဂုတ္ ၂၀ ရက္တြင္ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္၌ ဆီးရီးယား အမ်ဳိးသမီး တစ္ဦးအား ႐ုရွားစစ္သားတစ္ဦးက စကားေျပာေနစဥ္ (Photo : AFP)

ဆီးရီးယားရွိ ႐ုရွားေလတပ္ အေျခစိုက္စခန္းတစ္ခုကို သူပုန္ႏွင့္ဂ်ီဟတ္တို႔၏ ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျမင့္တက္လာခဲ့ေသာ္လည္း ယင္းေလယာဥ္အားလံုး ပစ္ခ်ခံခဲ့ရသည္ဟု ေစာင့္ၾကည့္သည့္ အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕က ၾသဂုတ္ ၂၄ ရက္တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

“ဇူလိုင္ကေနစၿပီး Hmeimim ကို ေမာင္းသူမဲ့ ေလယာဥ္တိုက္ခိုက္မႈေတြ ျမင့္တက္လာတယ္” ဟု ဆီးရီးယား လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕က စစ္ေၾကာင့္ပ်က္စီးေနသည့္ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံရွိ ႐ုရွား၏ အဓိက စစ္အေျခစိုက္စခန္းတစ္ခုကို ရည္ညႊန္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ လက္နက္ကိုင္ အတိုက္အခံမ်ားကို ႏွိမ္နင္းမႈအား ကူညီရန္အတြက္ ႐ုရွားက ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ဆီးရီးယား အစိုးရ၏ဘက္မွ ၀င္ေရာက္ကူညီခဲ့သည္။

ဇူလိုင္တြင္ တိုက္ခိုက္မႈ ၁၃ ႀကိမ္ႏွင့္ ယခုလတြင္ တိုက္ခိုက္မႈ ငါးႀကိမ္ရွိခဲ့ၿပီး ယခုႏွစ္အေစာပိုင္းမွစ၍ စုစုေပါင္း တိုက္ခိုက္မႈ ၂၃ ႀကိမ္ရွိခဲ့ေၾကာင္း ၿဗိတိန္အေျခစိုက္ ယင္းအဖြဲ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ယင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ားတြင္ အေသးစား ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္၌ ေဖာက္ခြဲေရးပစၥည္းမ်ား အျပည့္ပါေသာ္လည္း ယင္းေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ အမ်ားစုကို ပစ္မွတ္မ်ားဆီသို႔ မေရာက္မီ ႐ုရွား(သို႔မဟုတ္)ဆီးရီးယား ေလေၾကာင္း ကာကြယ္ေရးမ်ားက ပစ္ခ်ခဲ့ေၾကာင္း ဆီးရီးယား ေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕၏ အႀကီးအကဲ ရာမီအဗၺဒယ္ရာမန္က ေအအက္ဖ္ပီသို႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဆီးရီးယားရွိ ႐ုရွားတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားအတြက္ အဓိကစခန္းကို တိုက္႐ိုက္ပစ္မွတ္ထား တိုက္ခိုက္ႏိုင္ေၾကာင္း ႐ုရွားအစိုးရထံသို႔ တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ားက သတင္းစကား ေပးပို႔ခဲ့သည္ဟု အဗၺဒယ္ရာမန္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ားအတြက္ ႐ုရွားႏိုင္ငံျခားေရး ၀န္ႀကီးဌာန၏ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ မာရီရာဇာ႐ိုဗာက အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားကို အျပစ္တင္ခဲ့သည္။

“Hmeimim မွာ ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ တိုက္ခိုက္မႈေတြက အၿမဲတမ္းလိုလို ျဖစ္လာၿပီ။ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ေလေၾကာင္း ကာကြယ္ေရးေတြက ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္ ၄၅ စင္းကို ပစ္ခ်ခဲ့တယ္” ဟု ၎က ၾသဂုတ္ ၂၃ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဇူလိုင္တြင္လည္း ယင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို ဟန္႔တား ဖ်က္ဆီးႏိုင္ခဲ့သည္ဟု ႐ုရွားစစ္တပ္ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အီေဂါကိုနာခ်င္ေကာ့က ယခုလအေစာပိုင္းတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Hmeimim ေလတပ္အေျခစိုက္စခန္းသည္ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္းရွိ သူပုန္ႏွင့္ ဂ်ီဟတ္တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ နယ္ေျမ၏ အေနာက္အရပ္တြင္ ရွိသည္။ အိုင္ဒလစ္ ျပည္နယ္ကို ၎၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္ ျပန္လည္ေရာက္ရွိေစရန္ ရည္မွန္းထားသည္ဟု ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွားအယ္လ္အာဆတ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္၏ ထက္၀က္ေက်ာ္ကို ဂ်ီဟတ္အဖြဲ႕ Hayat Tahrir al-Shan က ထိန္းခ်ဳပ္ထားၿပီး က်န္ရွိသည့္ နယ္ေျမမ်ားကို သူပုန္အဖြဲ႕မ်ားက ထိန္းခ်ဳပ္ခဲ့သည္

႐ုရွားေက်ာေထာက္ ေနာက္ခံျပဳ အစိုးရတပ္ဖြဲ႕သည္ မၾကာမီ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္၏ ေသးငယ္သည့္ အစိတ္အပိုင္းမွ်ကိုသာလွ်င္ ပစ္မွတ္ထားႏိုင္ဖြယ္ ရွိသည္ဟု ေလ့လာသံုးသပ္သူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သူပုန္ေထာက္ခံသည့္ တူရကီႏွင့္ ဆီးရီးယားအစိုးရကို ေထာက္ခံသည့္ ႐ုရွားႏိုင္ငံၾကား ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားက သူပုန္ႏွင့္ ဂ်ီဟတ္တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ ေနာက္ဆံုးျပည္နယ္ျဖစ္ေသာ အိုင္ဒလစ္ျပည္နယ္၏ ကံၾကမၼာကို ဆံုးျဖတ္ေပးမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ရသည္။

Ref : AFP

ဆီးရီးယားရွိ အီဒလစ္ျပည္နယ္ကို စစ္ေရးနည္းျဖင့္ ေျဖရွင္းပါက ကပ္ေဘးႀကီးျဖစ္လာႏိုင္သည္ဟု တူရကီသတိေပး

ၾသဂုတ္ ၂၀ ရက္တြင္ အီဒလစ္ျပည္နယ္ အေရွ႕ဘက္စြန္း၌ အဘူဒူဟာျဖတ္သန္းေရးစခန္းတြင္ ဆီးရီးယားသမၼတအာဆတ္ႏွင့္ ႐ုရွားသမၼတပူတင္၏ ဓာတ္ပံုကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ဆီးရီးယားႏိုင္ငံထဲမွ သူပုန္တို႔ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ ေနာက္ဆံုးျပည္နယ္ အီဒလစ္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး စစ္ေရးနည္းျဖင့္ ေျဖရွင္းရန္ ႀကိဳးပမ္းမည္ဆိုပါက ဆိုးဆိုးရြားရြား ဒုကၡေရာက္မႈမ်ား ျဖစ္လာႏိုင္သည္ဟု တူရကီ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မက္ဗ္လုကာဗူဆိုဂလူက ၾသဂုတ္ ၂၄ ရက္တြင္ သတိေပးခဲ့သည္။

“စစ္ေရးနဲ႔ေျဖရွင္းရင္ ကပ္ေဘးတစ္ခု ျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္” ဟု ကာဗူဆိုဂလူက ႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္ႏွင့္ မေတြ႕မီ ေမာ္စကိုတြင္ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲတစ္ခု၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“အီဒလစ္ျပည္နယ္အတြက္သာ မဟုတ္ဘဲ ဆီးရီးယားအနာဂတ္အတြက္ ေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ကပ္ေဘးတစ္ခုျဖစ္သြားႏိုင္ၿပီး တိုက္ပြဲေတြဟာလည္း ရွည္ၾကာသြားပါလိမ့္မယ္” ဟု ၎က သတိေပးခဲ့သည္။

ဆီရီးယားႏိုင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ပိုင္းရွိ အီဒလစ္ျပည္နယ္ကို ႐ုရွားေက်ာေထာက္ ေနာက္ခံေပးထားေသာ ဆီးရီးယားအစိုးရ၏ ထုိးစစ္ဆင္မႈမ်ား ေရာက္လာႏိုင္သည္ဟု ခန္႔မွန္းမႈမ်ား ျမင့္တက္ေနသည္။ အီဒလစ္ျပည္နယ္၏ အေရွ႕ေတာင္ဘက္စြန္းမွ ေနရာငယ္တစ္ခုကိုသာ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေသးသည့္ သမၼတ ဘာရွားအယ္အာဆတ္သည္ တူရကီႏွင့္ နယ္နိမိတ္ခ်င္းထိစပ္ေနေသာ အီဒလစ္ကို ျပန္သိမ္းရန္ စီစဥ္လ်က္ရွိၿပီး ၎၏ ဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္ရမည့္ကိစၥမ်ားအနက္ တစ္ခုဟုပင္ ေခၚဆိုေနသည္။

ကာဗူဆိုဂလူကမူ တိုက္ပြဲမ်ားျပင္းျပင္းထန္ထန္ ျဖစ္လာႏိုင္ၿပီး အရပ္သားအေျမာက္အျမားအေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိလာႏိုင္သည္ ဟု သတိေပးထားသည္။ “အရပ္သားေတြထိခိုက္ၾကလိမ့္မယ္။ အဲဒီမွာေနတဲ့ အရပ္သား ၃ ဒသမ ၅ သန္းဟာ ဘယ္ကိုေရာက္သြားၾကမလဲ” ဟု ၎က ေမးခြန္းျပန္ထုတ္ခဲ့သည္။ တူရကီသည္ လက္ရွိတြင္ ဆီးရီးယား ဒုကၡသည္ သံုးသန္းေက်ာ္ကို လက္ခံထားသည္။

ဒုကၡသည္ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ ၀င္ေရာက္မႈကို တားျမစ္ျခင္း ႐ုရွား၊ တူရကီ၊ အီရန္တို႔ ယမန္ႏွစ္က  ေဆြးေႏြးခဲ့ျခင္း၏ ရလဒ္ေၾကာင့္ ေပၚေပါက္ လာေသာ ပဋိပကၡေလွ်ာ့ခ်ေရးဇုန္မ်ားထဲတြင္ အီဒလစ္မွာ တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ ဒုကၡသည္မ်ား အစုလိုက္အျပံဳ လိုက္ထြက္ေျပးမည့္ ျဖစ္ရပ္ကို တားဆီးရန္အတြက္ ပဋိပကၡ ေလွ်ာ့ခ်ေရးဇုန္မ်ားထားရွိရန္ လိုအပ္သည္ဟုကာ ဗူဆိုဂလူက အေလးေပး ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “ဒီကိစၥဟာ တူရကီအတြက္လည္း အေရးႀကီးပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူတို႔ဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ နယ္စပ္ေဘးမွာ ရွိေနတာေလ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ကို အရင္ဆံုး ၿခိမ္းေျခာက္မႈျဖစ္လာမွာပါ ဟု ၎က ဆက္လက္ေျပာခဲ့သည္။

ယင္းေနာက္တြင္ ပူတင္သည္ တူရကီ  ႏိုင္ငံျခားေရး၊ ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီးတို႔ႏွင့္ ေမာ္စကို၌ ေတြ႕ဆံုခဲ့သည္။ ဆီးရီးယားပဋိပကၡကို ေျဖရွင္းရန္ ႐ုရွား၊ တူရကီႏွင့္အျခား ႏိုင္ငံမ်ား၏ ႀကိဳးပမ္းအား ထုတ္မႈမွတစ္ဆင့္ လုပ္ေဆာင္ေနသည္ဟု ပူတင္က ႐ုပ္သံမွ တစ္ဆင့္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ဆီးရီးယားအေရးသည္ ႐ုရွားအတြက္လည္း ယခုအခ်ိန္အထိ ခ်က္ခ်င္းေျဖရွင္းရမည့္ကိစၥ ျဖစ္ေနဆဲျဖစ္သည္ကိုမူ ပူတင္က ၀န္ခံခဲ့သည္။