ဧရာ၀တီတိုင္းေဒသႀကီးအတြင္း သဘာ၀အတိုင္းက်က္စားေနသည့္ ႀကိဳးၾကာ ေခါင္းနီ၊ စာ၀ါက်ား၊ ေၾကာင္တံငါ အပါအ၀င္ ရွားပါးမ်ဳိးစိတ္မ်ား မ်ဳိးမသုဥ္းေစရန္အတြက္ အခ်ိန္မီထိန္းသိမ္းရန္လိုအပ္

သဘာ၀အတိုင္း က်က္စားေနသည့္ ရွားပါးမ်ဳိးစိတ္၀င္ ႀကိဳးၾကာေခါင္းနီငွက္မ်ားကို ေတြ႕စဥ္

ဧရာ၀တီတိုင္းေဒသႀကီးအတြင္းတြင္ ႀကိဳးၾကာေခါင္းနီ၊ စာ၀ါက်ား၊ ေၾကာင္တံငါ၊ ကိုင္းေစြ႕၊ ငွက္က်ား၊ ေဆာက္လိပ္၊ စင္းေခ်ာ လိပ္ စသည့္ ရွားပါးမ်ိဳးစိတ္မ်ားစြာ သဘာ၀အတိုင္း က်က္စားလ်က္ရွိၿပီး အဆိုပါ ရွားပါး မ်ိဳးစိတ္မ်ားအား မ်ဳိးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္ျခင္း မရွိေစရန္အတြက္ အခ်ိန္မီထိန္းသိမ္း ေစာင့္ ေရွာက္ရန္ လိုအပ္လ်က္ရွိေၾကာင္းသိရသည္။

သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး  NGO အဖြဲ႕တစ္ခုျဖစ္သည့္  WCS  Myanmar ၏ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး လုပ္ငန္းမွတ္တမ္းမ်ားအရ ဧရာ၀တီတိုင္းေဒသႀကီးအတြင္းတြင္ ၾကိဳးၾကာေခါင္း နီ၊ စာ၀ါက်ား၊ ေၾကာင္တံငါ၊ ကိုင္းေစြ႕၊ ငွက္ က်ား၊ ေဆာက္လိပ္၊ စင္းေခ်ာလိပ္စသည့္ ရွားပါးမ်ိဳးစိတ္မ်ားသည္ မ်ိဳးသုဥ္းရန္ အႏၲရာယ္ ရွိေနသည့္အတြက္ အခ်ိန္မွီထိန္း သိမ္းေစာင့္ေရွာက္ရန္ လိုအပ္လ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

“ဧရာ၀တီတိုင္းမွာ ရွားပါးမ်ိဳးစိတ္ေတြ အမ်ားႀကီးပဲ။ စာ၀ါက်ား၊ ေၾကာင္တံငါ၊ လို၊ ေနာက္ကိုင္းေစြ႕လို ငွက္မ်ိဳးေတြက ေတာ္ေတာ္ ရွားပါးေနၿပီ။ ေတြ႕ဖို႔ေတာင္ အေတာ္ခက္ခဲေနၿပီေလ။ ေနာက္ႀကိဳးၾကာေခါင္းနီလို ဌာေနငွက္မ်ိဳးစိတ္ေတြလည္း ရွားပါးစျပဳ လာၿပီ။ အဲဒီေတာ့ အခ်ိန္မွီ ထိန္းသိမ္းဖို႕ လို အပ္ေနၿပီ။ မထိန္းသိမ္းရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေတာ္ေတာ္၀မ္းနည္းဖို႔ ေကာင္းစြာနဲ႔ မ်ဳိးသုဥ္း သြားႏိုင္ေျခေတြ အမ်ားႀကီးရွိေနတယ္” ဟု  WCS Myanmar မွ ကိုႏိုင္လင္းကေျပာၾကားသည္။

၂၀၁၆ခုႏွစ္တြင္ WCS Myanmar က ဧရာ၀တီတိုင္းေဒသႀကီးအတြင္း ေရတိမ္ေဒသမ်ား၌ သဘာ၀အတိုင္း က်က္စားေနသည့္ ရွားပါးဌာေနငွက္မ်ိဳးစိတ္ႀကိဳးၾကာ ေခါင္းနီငွက္မ်ားအား ထိန္းသိမ္းေစာင့္ ေရွာက္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို စတင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၿပီး ယင္းအဖြဲ႕၏ မွတ္တမ္းမ်ားအရ အဆိုပါငွက္မ်ားသည္ အေကာင္ေရ ၂၀၀မွ ၄၀၀ ခန္႔သာ က်န္ရွိေတာ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ယင္းအျပင္ အေကာင္ေရ ငါးရာခန္႔သာ ရွိႏိုင္ေတာ့မည့္ စာ၀ါက်ားငွက္မ်ားအား မ်ိဳးသုဥ္းလုနီးပါး အႏၲရာယ္ရွိသည့္ မ်ိဳးစိတ္၊ ရွာေဖြေတြ႕ရွိရန္ ခက္ခဲေနၿပီျဖစ္သည့္ ကိုင္းေစြ႕ငွက္မ်ားအား မ်ဳိးသုဥ္းရန္ အႏၲရာယ္ က် ေရာက္ႏိုင္ေသာ မ်ဳိးစိတ္မ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားျပီး ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားအား က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ လုပ္ေဆာင္ရန္ လိုအပ္လ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

အလားတူ ဧရာ၀တီတိုင္းေဒသၾကီးအတြင္း က်က္စားေနႏိုင္သည္ဟု ယူဆ၍သာရၿပီး အတည္ျပဳႏိုင္ျခင္းမရွိေသးသည့္ ေၾကာင္တံငါကဲ့သို႕ေသာ မ်ဳိးသုဥ္းလုနီးပါး အႏၲရာယ္ရွိသည့္ မ်ဳိးစိတ္မ်ားအားလည္း ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ရန္ အထူးလိုအပ္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း WCS Myanmar ၏ မွတ္ တမ္းမ်ားအရ သိရသည္။

ရွားပါးငွက္မ်ိဳးစိတ္မ်ားအပါအ၀င္ ရွားပါးမ်ိဳးစိတ္မ်ား မ်ိဳးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္လုနီးပါး ျဖစ္ရသည္မွာ သစ္ေတာျပဳန္းတီးျခင္း၊ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအိုင္မ်ား တိမ္ေကာလာျခင္း၊ သဘာ၀ႏွင္ လူ႔ပေယာဂေၾကာင့္ ေတာမီး မ်ားေလာင္ကြၽမ္းျခင္း၊ လယ္ယာစိုက္ပ်ဳိးေရး လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ပိုးသတ္မ်ား အလြန္အကြၽံသံုးစြဲျခင္း၊ အမဲလိုက္ျခင္း၊ ရွားပါးမ်ိဳးစိတ္မ်ားအား အိမ္ေမြးတိရစၦာန္အျဖစ္ ေမြးျမဴျခင္း၊ သဘာ၀ေဂဟစနစ္မ်ားအား ဖ်က္ဆီး ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ထို႕ကဲ့သို႔ေသာ အေၾကာင္းအရင္းမ်ားေၾကာင့္ ျမန္မာဌာေနငွက္မ်ဳိးစိတ္ တစ္မ်ဳိးျဖစ္သည့္ ငွက္ႀကီးဒံုးစိပ္ငွက္မ်ိဳးသည္ လြန္ခဲ့သည့္ႏွစ္အနည္းခန္႔က မ်ိဳးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရေၾကာင္းလည္း သိရသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေမလက ရွားပါးမ်ိဳးစိတ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ နည္းဥပေဒတစ္ခုကို ျပ႒ာန္းခဲ့ရာ အဆိုပါ ဥပေဒတြင္ ႀကိဳးၾကာေခါင္းနီ၊ စာ၀ါက်ား၊ ေၾကာင္တံငါကဲ့သို႕ေသာ လံုး၀ကာကြယ္ထားသည့္ မ်ဳိးစိတ္မ်ားအား မည္သည့္နည္းႏွင့္မဆို ေရာင္းခ်ျခင္း၊ သတ္ျဖတ္ျခင္း၊ ေမြးျမဴျခင္း၊ ပ်က္စီးေအာင္ျပဳလုပ္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ပါက ေထာင္ဒဏ္ ၁၀ ႏွစ္ထိ အျမင့္ဆံုးက်ခံရႏိုင္ေၾကာင္း သိရသည္။

အာရွတိုက္အတြင္းေတြ႕ရခဲေသာ ရွားပါးငွက္မ်ိဳးစိတ္တစ္မ်ဳိးျဖစ္သည့္ ေဒါင္းလန္းေျခေထာက္ (ေခါင္းျဖဴ) ငွက္မ်ား ေတာင္သမန္အင္းအတြင္း လာေရာက္က်က္စားမႈရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိ

အာရွတိုက္အတြင္း ေတြ႕ရခဲေသာ ရွားပါးငွက္မ်ိဳးစိတ္တစ္မ်ိဳးျဖစ္သည့္ White Headed Stilt ေဒါင္းလန္း ေျခေထာက္ (ေခါင္းျဖဴ) ငွက္မ်ိဳးစိတ္အား ယခုႏွစ္ေဆာင္းခိုငွက္ရာသီတြင္ ေတာင္သမန္အင္းအတြင္း ထပ္မံလာေရာက္က်က္စားမႈကို ေတြ႕ရွိခဲ့ ေၾကာင္း သိရသည္။

အဆိုပါ White – Headed Stilt  ေဒါင္းလန္းေျခေထာက္ (ေခါင္းျဖဴ) ငွက္မ်ိဳးစိတ္ကုိ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္ငွက္ရာသီက ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္အျဖစ္ အင္းေလးကန္အတြင္း လာေရာက္က်က္စားမႈကို သားငွက္ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕မွ ေတြ႕ရွိမွတ္တမ္းတင္ႏိုင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ၿပီး ယင္းရွားပါးငွက္မ်ဳိးစိတ္မ်ား၏ မူရင္းေနရပ္မွာ အာတိတ္သမုဒၵရာႏွင့္ သမပိုင္း အစပ္ေဒသမ်ားျဖစ္ေသာ မြန္ဂိုလီးယား၊ ၾသစေၾတးလ်၊ နယူးဇီလန္စသည့္ေဒသမ်ားတြင္ က်က္စားေလ့ရွိကာ အာရွတိုက္အတြင္း ရံဖန္ရံခါမွသာေတြ႕ရွိရသည္ ဟု သိရွိရသည္။

“မႏွစ္ကငွက္ရာသီမွာ ဒီငွက္မ်ိဳးစိတ္ကို First Record အေနနဲ႔ အင္းေလးမွာ သားငွက္ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕က ဦးစိုးႏိုင္က စေတြ႕ခဲ့တယ္။ အဲဒါၿပီးမွ ေတာင္သမန္မွာလည္း ၀င္ေရာက္က်က္စားတာေတြ႕ခဲ့ရတာပါ။ အခု ဒီႏွစ္လည္း ေတာင္သမန္မွာ ထပ္ ေတြ႕ရတာမို႔ ႏွစ္ႏွစ္ဆက္တိုက္ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲမွာ ေတြ႕ရွိမွတ္တမ္းတင္ႏိုင္တဲ့သေဘာပါ ပဲ။ ေျပာရရင္ ေထာင္နဲ႔ခ်ီၿပီး ေျပာင္းေရႊ႕က်က္စားတဲ့ ေဒါင္းလန္းေျခေထာက္မ်ိဳးကြဲ တစ္မ်ိဳးျဖစ္တဲ့  Black – Winged Stilt  ေတြထဲ မွာ ဒီရွားပါး White Headed Stilt ေကာင္ေတြေရာၿပီး ေတြ႕ခဲ့ရတာ။ကေန႔ ေတာင္သမန္မွာေတြ႕ရတာ သံုးေကာင္ပါ” ဟု ငွက္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူ ဦးေဇေမာင္သိန္းက ေျပာၾကားသည္။

ယင္း White-Heded Stilt မွာ အရြယ္အစား ၃၅ စင္တီမီတာခန္႔ရွိၿပီး လည္ဆံမွာ ျမင္းလည္ဆံႏွင့္ ႐ိုး႐ိုးေဒါင္းလန္းေျခေထာက္ ငွက္ထက္ အနည္းငယ္ေသးေၾကာင္း မွတ္တမ္းတင္ထားသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း ေဆာင္းခိုငွက္၀င္ေရာက္မႈမွာ ေအာက္တိုဘာလလယ္ခန္႔မွ မတ္လကုန္အထိ ၀င္ေရာက္ေနထိုင္က်က္စားမႈရွိၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ မႏၲေလး၀န္းက်င္ရွိ ေဆာင္းခိုငွက္မ်ားလာေရာက္က်က္ စားေလ့ရွိေသာ ေတာင္သမန္အင္း၊ စြန္ရဲ အင္း၊ ၀မ္းဘဲအင္း၊ ပုလိပ္အင္း၊ ျပဴကန္၊ ေရမ်က္ႀကီးအင္း၊ ေရခါးအင္း၊ ေကာင္းမႈေတာ္ အင္းစသည့္ အင္းမ်ားတြင္ ယခုႏွစ္ ငွက္ရာသီအတြင္း ေဆာင္းခိုငွက္၀င္ေရာက္မႈ သိသာစြာ နည္းပါးခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

မင္းကင္းၿမိဳ႕နယ္၌ ေတြ႕ရွိရေသာ လင္းယုန္ငွက္ႀကီးကုိ သက္ဆုိင္ရာဌာနမ်ားသုိ႔ ျပန္လည္အပ္ႏွံမည္

မင္းကင္းၿမိဳ႕နယ္ သာစည္ေက်းရြာတြင္ ေတြ႕ရွိရေသာ လင္းယုန္ငွက္ႀကီးကုိ သက္ဆုိင္ရာဌာနမ်ားသုိ႔ ျပန္လည္အပ္ႏွံသြားမည္ဟု သိရသည္ ။

“လင္းယုန္ငွက္ႀကီးကုိေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ရယ္၊ ၿမိဳ႕နယ္ စီမံခန္႔ခြဲမႈဌာနတုိ႔က သစ္ေတာ၊ တိေမြးကု ဌာနတုိ႔ လႊဲေျပာင္းေပးဖုိ႔ စီစဥ္ေနပါတယ္။ မင္းကင္းၿမိဳ႕နယ္ ၃၇ မုိင္အကြာ ၾကာပင္ရဲစခန္းအပုိင္ သိန္းအုပ္စုနဲ႔ သာစည္ေက်းရြာမွာ ကုိဆန္းဦးပုိင္တဲ့ ေကာက္႐ုိးပုံမွာ လာနားတာ။ သူကလည္း ငွက္ဆုိၿပီး ပစ္လုိက္ေတာ့ ငွက္ရဲ႕အေတာင္ပံနဲ႔ ေခါင္းသြားထိၿပီး က်လာတာ။ အမ်ဳိးအမည္မသိတဲ့ စက္ကေလးနဲ႔ သံကြင္းေလး ပါလာတယ္။ သူတုိ႔ကလည္း ေမြးထားတဲ့ငွက္ဆုိၿပီး ေမြးထားတာ။ အဲဒါ ဒီဇင္ဘာ ၅ ရက္ကျဖစ္တာ။ ဒါကုိ ၾကာပင္ရဲစခန္းမွဴးက စုံစမ္းရင္းနဲ႔ေတြ႕ေတာ့ ဒီငွက္က ဌာနတစ္ခုခုက စမ္းသပ္သုေတသန ျပဳဖုိ႔ငွက္ျဖစ္ႏုိင္တယ္ဆုိၿပီး ခ်ိတ္ဆက္တင္ျပခဲ့ၿပီး သယ္ယူခဲ့တာ ညေန ၄ နာရီမွာ မင္းကင္း ၿမိဳ႕ေရာက္ပါတယ္။ အဲဒီငွက္ႀကီးကုိ တကၠသုိလ္ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က Facebook ေပၚတင္လုိက္ေတာ့ ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားတာ။ အခုေတာ့ ငွက္ရဲ႕က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈအတြက္ တိေမြးကုနဲ႔ သစ္ေတာကုိ လႊဲေျပာင္းေပးဖုိ႔ စီစဥ္ေနပါတယ္။ လင္းယုန္ငွက္ႀကီးကေတာ့ က်န္းက်န္းမာမာပါ။ အေလးခ်ိန္ တစ္ပိႆာခြဲေလာက္ ရွိပါတယ္”ဟု မင္းကင္းၿမိဳ႕ နယ္ရဲတပ္ဖြဲ႕မွဴး ရဲမွဴးေက်ာ္သက္ထြန္းက ေျပာၾကားသည္။

အဆုိပါ လင္းယုန္ငွက္ကုိ ဒီဇင္ဘာ ၅ ရက္တြင္ ေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီး ဒီဇင္ဘာ ၆ ရက္တြင္ မင္းကင္းၿမိဳ႕နယ္ စီမံခန္႔ခြဲမႈေကာ္မတီက ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ထားသည္။