ျမန္မာႏုိင္ငံက လြတ္လပ္ေသာ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ဥပေဒျဖင့္ တိတ္ဆိတ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ပံု အေသးစိတ္ကို ကုလသမဂၢအစီရင္ခံစာ၌ ေဖာ္ျပ

ကခ်င္၊ ရွမ္းႏွင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္တုိ႔ အပါအ၀င္ ျမန္မာႏုိင္ငံတစ္လႊား၌ လြတ္လပ္ေသာ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌  အဓိပၸာယ္သတ္မွတ္ခ်က္ေလ်ာ့ရဲေသာ ဥပေဒမ်ားကို အသံုးျပဳခဲ့ေၾကာင္း ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ လြတ္လပ္စြာေဖာ္ထုတ္ျပသခြင့္ ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ကုလသမဂၢလူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္၌ စက္တင္ဘာ ၁၁ ရက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ယင္းအစီရင္ခံစာ၌ “ေၾကာက္လန္႔ရမႈ မရွိဘဲ၊ ဦးစားေပးခံရမႈမရွိဘဲ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား အေနျဖင့္ ၎တို႔၏ အလုပ္ကို လုပ္ကိုင္ရန္ မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့” ဟု ေဖာ္ျပထားသည္။

ကုလသမဂၢအစီရင္ခံစာသည္ လြန္ခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္အတြင္းက ႐ိုက္တာဂ်ာနယ္လစ္ႏွစ္ဦးျဖစ္ေသာ ေက်ာ္စိုးဦးႏွင့္ သက္ဦးေမာင္တို႔အား စီရင္ခ်က္ ခ်မွတ္ခဲ့မႈသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံရွိ မီဒီယာမ်ားအေပၚ တရားစီရင္ေရးျဖင့္ ေႏွာင့္ယွက္မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အလြန္လက္ခံ ႏုိင္ဖြယ္မရွိေသာႏွင့္ ထင္ရွားေသာ ဥပမာျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီး ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားအား ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္း တရားစဲြဆိုသည့္ အျခားနမူနာမ်ားစြာ တို႔ႏွင့္ပတ္သက္သည့္ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္မ်ားအျပင္ လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ျပသမႈအေပၚ ဖိႏွိပ္မႈႏွင့္ပတ္သက္ေသာ ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔သည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားကို ညႊန္ျပေနေသာ ၎တို႔၏ ရင္းျမစ္မ်ားကိုလည္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒ၊ အစိုးရလွ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ အက္ဥပေဒ၊ မတရားအသင္း ဥပေဒ၊ အီလက္ထရြန္နစ္ ဥပေဒတို႔အျပင္ သြင္းကုန္- ထုတ္ကုန္ႏွင့္ ေလေၾကာင္းဆုိင္ရာ အက္ဥပေဒတို႔ကိုပင္ အသံုးျပဳကာ ႏွစ္အတန္ငယ္အတြင္း ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားကို တရားစဲြဆိုခဲ့သည္ဟု ကုလသမဂၢအစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပသည္။

အမႈတစ္ခုတြင္ ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းရွိ တအန္းအမ်ဳိးသားလြတ္ေျမာက္ေရး တပ္မေတာ္ (TNLA) ၏ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္၌ရွိေသာ နယ္ေျမတစ္ခု၌ မူးယစ္ေဆးအလဲြသံုးမႈႏွင့္ ေမွာင္ခိုကုန္ကူးမႈတိုက္ဖ်က္ေရး ႏုိင္ငံတကာေန႔ အထိမ္းအမွတ္တစ္ရပ္ က်င္းပမႈအတြက္ သြားေရာက္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇြန္လ၌ ဖမ္းဆီးခံရသူ ခုနစ္ဦးတြင္ ဂ်ာနယ္လစ္သံုးဦးပါ၀င္ခဲ့သည္။ DVB ႏွင့္ ဧရာ၀တီတုိ႔မွ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားသည္ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပဲြမ်ားႏွင့္မဆုိင္ဘဲ မူးယစ္ေဆးမ်ား မီး႐ိႈ႕ပဲြအခမ္းအနားသို႔ သြားေရာက္သတင္းယူျခင္းျဖစ္ေသာ္လည္း ၎တို႔အား မတရားအသင္းႏွင့္ဆက္သြယ္မႈ အက္ဥပေဒျဖင့္ တရားစဲြဆုိခဲ့သည္။

“ဂ်ာနယ္လစ္သံုးဦးသည္ တိုက္ပဲြမ်ားႏွင့္မဆိုင္ဘဲ TNLA က ျပဳလုပ္ေသာ အထိမ္းအမွတ္အခမ္းအနားကို သတင္းရယူခဲ့သည့္ အခ်က္က ျမန္မာတပ္မေတာ္၏ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖဲြ႕မ်ား(သို႔မဟုတ္) အစိုးရက ထိန္းခ်ဳပ္ထားျခင္းမရွိသည့္ နယ္ေျမမ်ားမွ သတင္းရယူမႈအေပၚ အလြန္ထိရွလြယ္ေၾကာင္း ျပသေနၿပီး အာဏာပိုင္မ်ားသည္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားအေနျဖင့္ ၎တို႔က လက္ခံထားေသာႏွင့္ ခြင့္မျပဳႏုိင္ေသာ သတင္းရယူျခင္းတို႔အၾကား နယ္နိမိတ္ကို ေက်ာ္လြန္သြားသည္ဟု သတ္မွတ္ပံုကို ေဖာ္ျပေနသည္” ဟု အစီရင္ခံစာက ဆုိသည္။

၎တို႔အား ၆၇ ရက္ၾကာ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းထားခဲ့ၿပီးေနာက္ စဲြခ်က္မ်ားကို ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းခဲ့သည္။

အျခားအမႈတစ္ခုတြင္ တိုက္ပဲြသတင္း ရယူရန္အတြက္ ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းသို႔ ခရီးသြားေသာ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားကို ကူညီခဲ့မႈအတြက္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ကခ်င္ ႏွစ္ျခင္းခရစ္ယာန္ႏွစ္ဦးကို မတရားအသင္း ဥပေဒႏွင့္ပင္ ဖမ္းဆီးခဲ့သည္။ ၎တို႔အား အျခားသူမ်ားႏွင့္ေတြ႕ခြင့္မေပးဘဲ သီတင္းပတ္မ်ားစြာၾကာေအာင္ ထိန္းသိမ္းထားၿပီးေနာက္ ေထာင္ဒဏ္ႏွစ္ႏွစ္ႏွင့္သံုးလ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။

၎တို႔အား လိုင္စင္မဲ့ေမာ္ေတာ္ ဆိုင္ကယ္မ်ား အသံုးျပဳသည္ဟုဆိုကာ သြင္းကုန္-ပို႔ကုန္ဥပေဒ ၂၀၁၂ ျဖင့္လည္း တရားစဲြဆုိခဲ့သည္။

ဆက္သြယ္ေရးဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၅၀၀ ႏွင့္ အီလက္ထရြန္နစ္ ဥပေဒတို႔အားလံုး၌ ရာဇ၀တ္မႈေျမာက္ေသာ အသေရဖ်က္မႈပါ၀င္ၿပီး တစ္သီးပုဂၢလလူမ်ားအား လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ျပသခြင့္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ပိုင္ခြင့္ကို ထိေရာက္စြာ အာမခံေပးထားသည္။

ယခုအစီရင္ခံစာတြင္ အစိုးရႏွင့္ တပ္မေတာ္က လြတ္လပ္ေသာ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ကို ဆန္႔က်င္သည့္ ႏုိင္ငံေရးလုပ္ေဆာင္ခ်က္ ပါ၀င္လ်က္ ဥပေဒႏွင့္တရား႐ုံးမ်ားကို ညႊန္ၾကားမႈျပဳလုပ္ျခင္းႏွင့္ ပစ္မွတ္ထားခံရသူမ်ား၏ မွ်တေသာ တရားစီရင္မႈရပိုင္ခြင့္ကိုေပးရန္ တရားစီရင္ေရးက ပ်က္ကြက္ျခင္းမ်ားကိုလည္း ရည္ညႊန္းေဖာ္ျပထားသည္။

“အမႈမ်ားသည္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားအား  မိမိဘာသာဆင္ဆာျဖတ္မလား သို႔မဟုတ္ တရားစဲြခံရႏုိင္ေျခ ရွိျခင္းအတြက္ စြန္႔စားမည္လားဟူ၍ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေရြးခ်ယ္ရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ေထာက္ျပေနသည္” ဟု အစီရင္ခံစာ၌ ေဖာ္ျပထားသည္။ “ျပည္သူေတြရဲ႕ သတင္းသိပိုင္ခြင့္အတြက္ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ရဲ႕ အေရးႀကီးပံုအရ မီဒီယာသမားေတြအေပၚခ်ထားတဲ့ ကန္႔သတ္မႈေတြဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ ပိုၿပီးက်ယ္ျပန္႔တဲ့ ႐ိုက္ခတ္ခ်က္ေတြ ရွိေနပါတယ္” ဟုလည္း အစီရင္ခံစာ၌ ေဖာ္ျပထားသည္။

ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး မီရွယ္လီဘာခ်ယ္ေလးက ယခုအစီအရင္ခံစာသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ လြတ္လပ္ေသာ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္သည့္ အႏၲရာယ္ႀကီးမားေသာအေနအထားကို ေဖာ္ျပျခင္းမွ်သာျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“လက္နက္ကိုင္အုပ္စုတစ္ခုက ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ ေနရာတစ္ခုကို သြားတဲ့အတြက္ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြကို ေထာင္ခ်ႏုိင္တဲ့၊ တုိက္ပဲြျဖစ္ေနတဲ့ေနရာကေန သတင္းေတြေပးမႈအတြက္ သူတို႔ရဲ႕သတင္းရင္းျမစ္ေတြကို ေထာင္ခ်ႏုိင္တဲ့၊ Facebook ပို႔စ္တစ္ခုတင္တာက ရာဇ၀တ္မႈေျမာက္တဲ့ အသေရဖ်က္မႈနဲ႔ တရားစဲြဆိုမႈခံရႏုိင္တဲ့ ပတ္၀န္းက်င္မ်ဳိးမွာ  ဒီမိုကေရစီဆုိင္ရာ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈတစ္ရပ္ ျဖစ္ႏုိင္ဖို႔က ခက္ခဲပါတယ္” ဟု ဘာခ်ယ္ေလးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“ဥပေဒေရးရာနဲ႔ တရားစီရင္မႈအရ  ဂ်ာနယ္လစ္ေတြကို ေႏွာင့္ယွက္ေနတာ ရပ္စဲဖို႔နဲ႔ လြတ္လပ္စြာေဖာ္ထုတ္ျပသမႈကို တရား၀င္ က်င့္သံုးမႈအေပၚ တိုက္ခိုက္ရာမွာအေထာက္ အကူျပဳေရးအတြက္ျဖစ္ေနတဲ့  အဓိပၸာယ္ သတ္မွတ္ခ်က္ေလ်ာ့ရဲတဲ့ ဥပေဒေတြကို ျပန္လည္သံုးသပ္မႈတစ္ရပ္စတင္ဖို႔ အာဏာပိုင္ေတြကို ကြၽန္မေတာင္းဆိုပါတယ္” ဟုလည္း ဘာခ်ယ္ေလးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref ; UN Human Rights