တ႐ုတ္ကို ကုန္သြယ္ေရး ပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈမ်ား ခ်မွတ္ရန္ ထရန္႔က ျပင္ဆင္ေန

တ႐ုတ္အေရွ႕ဘက္ က်န္စုျပည္နယ္ရွိ လ်န္ယြမ္ကန္ဆိပ္ကမ္း၌ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဧၿပီ ၁၀ က ကုန္ေသတၱာမ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

အေမရိကန္၏ ဥာဏပစၥည္းမူပိုင္ခြင့္မ်ား ခိုးယူမႈအတြက္ တ႐ုတ္ကို ပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈမ်ား ခ်မွတ္ရန္ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔က မတ္ ၂၂ ရက္တြင္ ေၾကညာဖြယ္ရွိသည္။ အေမရိကန္နည္းပညာမ်ားႏွင့္ ဥာဏပစၥည္းမ်ားကို ခိုးယူရန္ တ႐ုတ္အစိုးရက ဦးေဆာင္၍ ေစ်းကြက္ကို ဖိအားေပးမႈမ်ားအတြက္ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ၿပီးေနာက္ သမၼတထရန္႔သည္ တ႐ုတ္ကို ပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈမ်ား ေၾကညာမည္ဟု အိမ္ျဖဴေတာ္ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ရာ့ဂ်္ရွားက ေအအက္ဖ္ပီကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

တ႐ုတ္ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရး၀န္ႀကီး ဌာနကလည္း ႀကိဳတင္လက္ဦးမႈရယူ၍ သတိေပးခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး တ႐ုတ္၏ တရား၀င္ အခြင့္အေရးမ်ားႏွင့္ အက်ဳိးစီးပြားကို ကာကြယ္ရန္ လိုအပ္သည့္ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မႈအားလံုး ေဆာင္ရြက္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း မတ္ ၂၂ ရက္တြင္ ထုတ္ျပန္သည့္ ေၾကညာခ်က္၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံျခားမွ ထုတ္လုပ္တင္သြင္းသည့္ သံမဏိမ်ားႏွင့္ အလူမီနီယံတုိ႔ကို စည္းၾကပ္ခြန္မ်ားေကာက္ခံရန္ ထရန္႔က ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ သီတင္းပတ္အနည္းငယ္အၾကာတြင္ တ႐ုတ္ကို ပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈမ်ား ခ်မွတ္ရန္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ကုန္သြယ္ေရး စစ္ပြဲျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး စိုးရိမ္ေနၾကခ်ိန္တြင္ တ႐ုတ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ လီခယ္က်င္းက စိတ္ခံစားမႈျဖင့္ ကုန္သြယ္ေရးဆုိင္ရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို မေဆာင္ရြက္ရန္ ထရန္႔အား မတ္ ၂၀ ရက္တြင္ သတိေပးခဲ့သည္။

တ႐ုတ္သြင္းကုန္မ်ားကို စည္းၾကပ္ခြန္ ေဒၚလာ ၃၀ ဘီလ်ံ ေကာက္ခံရန္ အၾကံျပဳထားသည့္ အစီအစဥ္သည္ သမၼတ၏ စားပြဲေပၚတြင္ ေရာက္ရွိေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ ကုန္သြယ္ေရး အထူးကုိယ္စားလွယ္ ေရာဘတ္လိုက္သီဇာက ေျပာၾကားထားသည္။

အေမရိကန္၏ ကုန္သြယ္ေရး မိတ္ဖက္မ်ားက လွည့္ဖ်ားေနမႈမ်ားကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ တံု႔ျပန္မည္ဟု ထရန္႔က ကတိေပးထားသည္။ တ႐ုတ္ႏွင့္ ကုန္သြယ္ရာတြင္ အေမရိကန္၏ ကုန္သြယ္ေရးလိုေငြျပမႈသည္ ယမန္ႏွစ္က ေဒၚလာ ၃၇၅ ဘီလ်ံထိ စံခ်ိန္တင္ရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ တ႐ုတ္သို႔ အေမရိကန္၏ ပို႔ကုန္တင္ပို႔မႈသည္လည္း ယမန္ႏွစ္က စံခ်ိန္တင္ျမင့္တက္ခဲ့သည္။

ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရးဆုိင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ဥာဏပစၥည္းမူပိုင္ခြင့္မ်ားကို အေမရိကန္ ကုမၸဏီမ်ားက လႊဲေျပာင္းေပးမွသာ တ႐ုတ္တြင္ လုုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ႏုိင္သည့္ အေျခအေနမ်ဳိး တ႐ုတ္အစိုးရက ဖန္တီးေနသည္ဟု ၀ါရွင္တန္က စြပ္စြဲထားသည္မွာ ၾကာၿပီျဖစ္သည္။

တ႐ုတ္သည္ အေမရိကန္ကြန္ရက္မ်ားကို တရားမ၀င္ ထုိးေဖာက္၀င္ေရာက္ၿပီး စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို သူလွ်ဳိေဆာင္ရြက္ကာ အေမရိကန္၏ ဥာဏပစၥည္း မူပိုင္ခြင့္မ်ားကို ခုိးယူရန္ ႀကိဳးပမ္းေနေၾကာင္း အေမရိကန္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားက စြပ္စြဲထားသည္။

Ref: AFP

အေမရိကန္မပါ၀င္ေသာ ပစိဖိတ္လြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္စာခ်ဳပ္ကို ႏုိင္ငံ ၁၁ ႏိုင္ငံက လက္မွတ္ေရးထိုး

မတ္ ၈ ရက္က ခ်ီလီတြင္ CPTPP သေဘာတူညီခ်က္အား လက္မွတ္ထိုးၿပီးေနာက္ ႏိုင္ငံ ၁၁ ႏိုင္ငံမွ ကုန္သြယ္ေရး၀န္ႀကီးမ်ား စုေပါင္းဓာတ္ပံု႐ိုက္ေနစဥ္ (Photo: AP)

အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ႏုတ္ထြက္သြားခဲ့ၿပီးေနာက္ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအနားသတ္မွ ႏုိင္ငံ ၁၁ ႏုိင္ငံသည္ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ထားသည့္ လြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ကို မတ္ ၈ ရက္က လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့သည္။

Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pcific Partnership(CPTPP) ဟု ယခုအခါ သတ္မွတ္ခဲ့ေသာ ပစိဖိတ္လြတ္လပ္စြာကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္သည္ ကုန္သြယ္မႈကို ပိုမို လြယ္ကူေခ်ာေမြ႕ေစၿပီး အေကာက္ခြန္မ်ား ေလ်ာ့က်ေစမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေထာက္ခံသူမ်ားက ေျပာၾကားၾကသည္။

ခ်ီလီႏုိင္ငံတြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ေသာ CPTPP သေဘာတူညီခ်က္တြင္ ၾသစေၾတးလ်၊ ဘ႐ူႏိုင္း၊ ကေနဒါ၊ ခ်ီလီ၊ ဂ်ပန္၊ မေလးရွား၊ မကၠဆီကို၊ နယူးဇီလန္၊ ပီ႐ူး၊ စင္ကာပူႏွင့္ ဗီယက္နမ္တို႔ ပါ၀င္ၿပီး ကမၻာ့စီးပြား ေရး၏ ၁၃ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ကိုယ္စားျပဳမည္ျဖစ္သည္။ ယင္း ၁၁ ႏုိင္ငံ၏ ေစ်းကြက္တြင္ လူဦးေရ သန္း ၅၀၀ ရိွမည္ျဖစ္ၿပီး ဥေရာပသမဂၢထက္ ပို၍ႀကီးေသာ ေစ်းကြက္ျဖစ္မည္ ျဖစ္သည္။

ေဒၚနယ္ထရန္႔က အေမရိကန္သို႔တင္သြင္းေသာ သံမဏိႏွင့္ အလူမီနီယံတို႔ကို စည္းၾကပ္ခြန္မ်ားေကာက္ခံရန္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လက္မွတ္မေရးထိုးမီ CPTPP ကို လက္ မွတ္ေရးထိုးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ယခုသေဘာတူညီခ်က္သည္ ကမၻာကို ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ အခ်က္ျပမႈေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္ျဖစ္ၿပီး CPTPP သည္ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ကို သတင္းေပးပို႔လိုက္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ခ်ီလီ၏ ကုန္သြယ္ေရး ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းေရးမွဴး ဖိလစ္ပီလိုပီယန္ဒီယာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

CPTPP သည္ ေဒသတြင္းစီးပြားေရး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားအတြက္ စံႏႈန္းသစ္ခ်မွတ္ေပးမည္ျဖစ္ၿပီး အနာဂတ္တြင္ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕၊ ေအပက္တို႔ႏွင့္ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းမႈမ်ားအတြက္လည္း စံမ်ားခ်မွတ္ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ခ်ီလီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။