အာတိတ္ေဒသ၌ ႐ုရွား၏ ေရနံရွာေဖြမႈကို စြမ္းအင္ပံ့ပုိးမည့္ ကမၻာ႔ပထမဆံုး ေရေပၚ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္စက္႐ံု

ေမ ၁၉ ရက္က ႐ုရွားေျမာက္ပိုင္းရွိ ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ Murmansk ၌ ေရေပၚႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္စခန္း Akademik Lomonosov အား ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ေ၀းလံေသာ အာတိတ္ေဒသတို႔၌ ေရနံရင္းျမစ္မ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးေစရန္ ေစ့ေဆာ္မႈႏွင့္အညီ ပိုမိုႀကီးထြားလာေသာ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္လိုအပ္ခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းႏိုင္ေရးအတြက္ ႐ုရွားသည္ ေရေပၚႏ်ဴကလီးယား စြမ္းအင္စခန္းတစ္ခုကို တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ ေ၀ဖန္သူမ်ားကမူ ထိုစီမံကိန္းအား ‘ေရခဲျပင္ေပၚမွ ခ်ာႏိုဘိုင္း’ ဟု ေခၚၾကသည္။

Akademik Lomonosov ဟု အမည္ေပးထားေသာ ေရေပၚစြမ္းအင္စခန္းကို စိန္႔ပီတာစဘတ္တြင္ တည္ေဆာက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ႏ်ဴကလီးယားေလာင္စာမ်ားကို သယ္ေဆာင္ထားေသာ Akademik Lomonosov သည္ ဆိုက္ေဘးရီးယား အေရွ႕ျခမ္းသို႔မသြားမီ လက္ရွိတြင္ Murmansk ၿမိဳ႕၌ ႀကိဳးျဖင့္ဆိုင္း၍ ဆိုက္ကပ္ထားသည္။

အညိဳႏွင့္ အ၀ါေရာင္သုတ္ထားေသာ ေရေပၚႏ်ဴကလီးယား စြမ္းအင္စခန္းကို Murmansk ၿမိဳ႕ ျမစ္၀၌ အစိုးရပိုင္ ႏ်ဴကလီးယား စြမ္းအင္လုပ္ငန္းႀကီး Rosatom က ေမ ၁၉ ရက္တြင္ သံစံုတီး၀ိုင္းျဖင့္ ထုတ္ေဖာ္ျပသခဲ့သည္။ ထိုစြမ္းအင္စခန္းသစ္ႀကီးသည္ ကမၻာသစ္တြင္ ပထမဆံုးဟု Rosatom အႀကီးအကဲ အလက္ဇီလီခ္ဟာခ်ိဗ္က ဂုဏ္ယူေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ယင္းသည္ ကမၻာစင္ျမင့္ေပၚမွ ႐ုရွားႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္က႑ႏွင့္ Rosatom ၏ ဦးေဆာင္အေနအထားတို႔ကို သိသာထင္ရွားေစသည္ဟုလည္း ဆိုခဲ့သည္။

Akademik Lomonosov သည္ အရွည္ ၁၄၄ မီတာ၊ အက်ယ္ ၃၀ မီတာ (၄၇၂ ေပ-၉၈ ေပ) ရွိ ေသာ ၀မ္းျပားေရယာဥ္ေပၚတြင္ ၃၅ မီဂါ၀ပ္ရွိ ႏ်ဴကလီးယားဓာတ္ေပါင္းဖိုႏွစ္ခု တင္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ လာမည့္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေႏြရာသီတြင္ Akademik Lomonosov ကို ခ်ဴေကာ့ကာကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ေဒသရွိ ပီဗက္ဆိပ္ကမ္းသို႔ ႀကိဳးျဖင့္ဆြဲသြားမည္ျဖစ္သည္။ ခ်ဴေကာ့ကာေဒသသည္ ရာသီဥတု ျပင္းထန္လွေသာ ႐ုရွားအေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းတြင္ တည္ရွိသည္။

လူဦးေရ ၂၀၀၀၀၀ ရွိ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕အား လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးရန္ လံုေလာက္သည့္ Akademik Lomonosov သည္ လူဦးေရ ၅၀၀၀ သာ ေနထိုင္သည့္ ႐ုရွားေျမာက္ပိုင္း စြန္းၿမိဳ႕ပီဗက္အတြက္ စြမ္းအင္မ်ားစြာ ပိုလွ်ံေနမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ Akademik Lomonosov သည္ ေနအိမ္မ်ားကို လွ်ပ္စစ္မီးေပးရန္ သက္သက္အတြက္ ပီဗက္သို႔ သြားျခင္းမဟုတ္ေပ။

ေရနံႏွင့္ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕တို႔ကို ရွာေဖြရန္အတြက္ ေျမာက္ပိုင္းရွိ အာတိတ္ေဒသသို႔ တိုး၍သြားေနသည့္ ႐ုရွားသည္ ေ၀းလံေခါင္သီလွေသာ ထိုေနရာမ်ား၌ အသံုးျပဳရန္ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ လိုအပ္လာခဲ့သည္။

“စိတ္ကူးကေတာ့ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ သိပ္မ်ားမ်ားစားစား မလိုအပ္တဲ့ ႐ုရွားအာတိတ္ေဒသမွာ အသံုးျပဳဖို႔ ေရြ႕လ်ားစြမ္းအင္စက္႐ံုငယ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ သမား႐ိုးက်စြမ္းအင္စခန္း တစ္ခုတည္ေဆာက္ဖို႔အတြက္က်ေတာ့ ႐ႈပ္ေထြးၿပီး အကုန္အက် မ်ားေနျပန္ပါတယ္” ဟု ေမာ္စကိုမွ စြမ္းအင္ႏွင့္ ဘ႑ာေရး အင္စတီက်ဴ႕ရွိ ဆာေဂးကြန္ဒရက္ယိဗ္က ေျပာခဲ့သည္။ “အျခားေရြးခ်ယ္စရာအေနနဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြး၊ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕နဲ႔ ဒီဇယ္တို႔ေတာ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီဇယ္က အကုန္အက် သိပ္မ်ားလြန္းတယ္။ ဓာတ္ေငြ႕က်ေတာ့လည္း သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕အရည္ ဒါမွမဟုတ္ LNG အျဖစ္နဲ႔ ပို႔ေဆာင္ဖို႔ လိုအပ္ျပန္ပါတယ္” ဟု ၎က ဆိုသည္။

ေရေပၚ ေပၚႏိုင္သည့္ ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္စခန္းမ်ဳိးသည္ ေ၀းလံေခါင္သီေသာ ေဒသမ်ားတြင္ လွ်ပ္စစ္မီးႏွင့္ အပူကို ေပးစြမ္းႏိုင္သည့္အျပင္ ေဒသတိုးတက္မႈႏွင့္ ေရရွည္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို ေဆာင္ၾကဥ္းေပးႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေရေပၚႏ်ဴကလီးယားစခန္း ေဆာက္လုပ္ေရးႏွင့္ လည္ပတ္ေရးတို႔အတြက္ တာ၀န္ရွိသူ ဗိုင္တလီထ႐ုနာ့ဗ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ယင္းကဲ့သို႔ ေရေပၚ ႏ်ဴဓာတ္ေပါင္းဖိုမ်ဳိးကို အသံုးျပဳၿပီး ႏွစ္စဥ္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ထုတ္လႊတ္မႈကို တန္ခ်ိန္ ၅၀၀၀၀ အထိ ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္သည္ဟု ၎က ျဖည့္စြက္ေျပာခဲ့သည္။

ယခု Akademik Lomonosov မွာမူ ခ်ဴေကာ့ကာေဒသတြင္ရွိသည့္ ေက်ာက္မီးေသြးစြမ္းအင္စက္႐ံုႏွင့္ သက္တမ္းရင့္ ႏ်ဴကလီးယား ဓာတ္ေပါင္းဖိုတစ္ခု၏ ေနရာတြင္ အစားထိုးေတာ့မည္ျဖစ္သည္။

ႏ်ဴကလီးယား တိုက္တန္းနစ္

Akademik Lomonosov တြင္ ေနာက္ဆံုးေပၚလံုျခံဳေရးစနစ္မ်ား ပါ၀င္ေနၿပီး ကမၻာေပၚတြင္ စိတ္အခ်ရဆံုး ႏ်ဴကလီးယားတပ္ဆင္မႈမ်ားထဲမွ တစ္ခုျဖစ္သည္ဟု ထ႐ုနာ့ဗ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ထိုေျပာၾကားခ်က္အေပၚ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕ ဂရင္းပိစ္က အယံုအၾကည္မရွိဘဲ ႏိုင္ငံတကာက ေစာင့္ၾကည့္ၾကရန္ ေဆာ္ၾသခဲ့သည္။ Akademik Lomonosov သည္ ‘ႏ်ဴကလီးယားတိုက္တန္းနစ္’ သို႔မဟုတ္ ဆိုဗီယက္ႏ်ဴကလီးယား ေဘးဒုကၡႀကီးျဖစ္ပြားၿပီး ၃၂ ႏွစ္အၾကာ၌ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ‘ေရခဲျပင္ေပၚမွ ခ်ာႏိုဘိုင္း’ တစ္ခုျဖစ္လာႏိုင္မည့္အေပၚ ၎တို႔အဖြဲ႕က စိုးရိမ္ေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။

ႏ်ဴကလီးယားစြမ္းအင္စက္႐ံုတုိင္းတြင္ မေတာ္တဆမႈျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိေသာ္လည္း ေရေပၚ ေပၚႏိုင္သည့္ ယခုႏ်ဴကလီးယားစခန္းမွာမူ အထူးသျဖင့္ မုန္တိုင္းမ်ား၊ သဘာ၀ျဖစ္စဥ္မ်ား၊ အၾကမ္းဖက္မႈကဲ့သို႔ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားအတြက္ ပို၍အကာအကြယ္နည္းပါးသည့္ အေျခအေန၌ ရွိေနသည္ဟု ဂရင္းပိစ္႐ုရွားမွ ရာရွက္အလီေမာ့ဗ္က ဆိုသည္။

ထိုစဥ္ Rosatom အႀကီးအကဲ လီခ္ဟာခ်ိဗ္ကမူ အလားတူ ေရေပၚ ႏ်ဴစခန္းမ်ားကို ပို၍ေဆာက္လုပ္ၿပီး ေ၀းလံေခါင္သီေသာေဒသမ်ားသို႔ လွ်ပ္စစ္မီးေပးရန္ လိုအပ္ေနသည့္ အာရွႏိုင္ငံ ေဖာက္သည္မ်ားကို ရွာႏိုင္ရန္ ေမွ်ာ္လင့္ေနေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ကာ အင္ဒိုနီးရွားႏွင့္ ဖိလစ္ပိုင္တို႔အား ဥပမာေပးခဲ့သည္။

တ႐ုတ္တြင္လည္း အလားတူ ေရေပၚေပၚႏိုင္သည့္ ႏ်ဴကလီးယား စြမ္းအင္စက္႐ံုတစ္ခု ေဆာက္လုပ္ေနၿပီဟု သိရသည္။

Ref: AFP

ကေမၻာဒီးယားတြင္ တ႐ုတ္ေထာက္ပံ့သည့္ ဆည္စီမံကိန္းက မဲေခါင္ေဒသကို ပ်က္စီးေစႏိုင္ဟု အစီရင္ခံစာတစ္ခုက သတိေပး

ေမ ၁၇ ရက္က ကေမၻာဒီးယားၿမိဳ႕ေတာ္ ဖႏြမ္းပင္အနီး မဲေခါင္ျမစ္ကမ္းပါးတြင္ တံငါသည္တစ္ဦးႏွင့္ ၎၏ေျမးကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AP)

မဲေခါင္ျမစ္၏ အႀကီးဆံုးဆည္ ေဆာက္လုပ္ရန္ ကေမၻာဒီးယားအတြက္ တ႐ုတ္က ေထာက္ပံ့သည့္ စီမံကိန္းသည္ လူသန္းႏွင့္ခ်ီအား ေကြၽးေမြးထားသည့္ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းမ်ားကို ပ်က္စီးေစႏိုင္သည့္အျပင္ ဆည္မ်ားေၾကာင့္ ဆံုး႐ႈံးမႈအမ်ားဆံုးျဖစ္သည့္ ေရစုန္တြင္ရွိေသာ ဗီယက္နမ္ႏွင့္လည္း တင္းမာမႈမ်ား ပိုမိုဆိုးရြားလာႏိုင္သည္ဟု ကေမၻာဒီးယား အစိုးရက သံုးႏွစ္ၾကာ ေလ့လာခဲ့သည့္ အစီရင္ခံစာတစ္ခုက သတိေပးသည္။

ယင္းေလ့လာမႈကို ဦးစီးခဲ့သည့္ အေမရိကန္အေျခစိုက္အဖြဲ႕၏ ၀က္ဘ္ဆိုက္တြင္ ယခုလ၌ ေဖာ္ျပထားသည့္ ထိုအစီရင္ခံစာတြင္ Sambor ဆည္သည္ ကေမၻာဒီးယားအတြက္ အက်ဳိးအျမတ္ရွိမည့္ ပမာဏမ်ားေသာ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားကို ထုတ္လုပ္ေပးႏုိင္မည္ျဖစ္ေသာ္လည္း မဲေခါင္ေဒသ၏ ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းကို ပ်က္စီးဆံုး႐ႈံးမႈျဖစ္ႏိုင္ၿပီး ဗီယက္နမ္၏ ရန္သူဧကန္ ျဖစ္လာမည္ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

တ႐ုတ္၏ Southern Power Grid ကုမၸဏီက စီစဥ္သည့္ ယင္းဆည္သည္ စတုရန္းကီလိုမီတာ ၆၂၀ (စတုရန္းမိုင္၂၃၉) ရွိသည့္ ေရေလွာင္ဆည္ျဖစ္ၿပီး မဲေခါင္ျမစ္တြင္ လာအိုက လတ္တေလာ ေဆာက္လုပ္ေနသည့္ အႀကီးဆံုးဆည္ျဖစ္ေသာ Xayaburi ဆည္ထက္ ပိုမိုႀကီးမားမည္ဟု အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ Xayaburi ဆည္ေဆာက္လုပ္မႈကို သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးသမားမ်ားက ႏွစ္ႏွင့္ခ်ီ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ကန္႔ကြက္ခဲ့ၾကသည္။

အစီရင္ခံစာကိုေရးသားသည့္ Natural Heritage Institute မွ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ားက ကေမၻာဒီးယားအစိုးရထံသို႔ ယင္းအစီရင္ခံစာကို ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ တင္ျပခဲ့သည္။ ရွိဆဲေရအားလွ်ပ္စစ္ဆည္မ်ားအျပင္ ဆိုလာစြမ္းအင္ အသံုးျပဳမႈကဲ့သို႔ေသာ ပိုမိုေကာင္းမြန္သည့္ အျခားနည္းလမ္းမ်ား ထပ္တုိးရန္ ေလ့လာေနစဥ္အတြင္း ယင္းစီမံကိန္းကို ေရႊ႕ဆိုင္းထားရန္ ပညာရွင္မ်ားက အၾကံေပးခဲ့သည္။

ယင္းဆည္သည္ ကေမၻာဒီးယားရွိ ဧရာမ Tonle Sap ကန္မွ ငါးမ်ား တစ္ေနရာမွ တစ္ေနရာသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕က်က္စားမႈကို အဟန္႔အတား ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။

“ဆည္နဲ႔ ေရေလွာင္ကန္ေတြက အတားအဆီးတစ္ခုကိုျဖစ္ေစၿပီး ငါးေတြ ေရႊ႕ေျပာင္းက်က္စားမႈအတြက္ ထိခိုက္ပ်က္စီးေစတယ္” ဟု ယင္းအစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ မ်ဳိးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္ေတာ့မည့္ ဧရာ၀တီ လင္းပိုင္ ၈၀ ခန္႔က ေျခာက္ေသြ႕သည့္ ရာသီတြင္ က်က္စားေနသည့္ ျမစ္နက္ပိုင္း ေရအိုင္မ်ားသည္ ထိုဆည္ေၾကာင့္ အနည္အႏွစ္မ်ား စုပံုျပည့္ႏွက္လာမႈေၾကာင့္ မ်ဳိးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္သြားႏိုင္ေျခ ရွိသည္ဟု အစီရင္ခံစာတြင္ သတိေပးထားသည္။

တ႐ုတ္ႏွင့္ ရင္းႏွီးသည့္မဟာမိတ္ျဖစ္ၿပီး တ႐ုတ္ထံမွ အကူအညီႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အမ်ားအျပား လက္ခံရရွိထားသည့္ ကေမၻာဒီးယားအစိုးရက ယင္းအစီရင္ခံစာႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း မွတ္ခ်က္မေပးခဲ့ေပ။

တ႐ုတ္ပိုင္နက္ရွိ မဲေခါင္ျမစ္ဖ်ားပိုင္းတြင္ တ႐ုတ္က ေဆာက္လုပ္ထားသည့္ ဆည္ခုနစ္ခုသည္ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ ဒုကၡေပးသည့္ အရာတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ၿပီး ယင္းဆည္ထက္၀က္ေက်ာ္ေၾကာင့္ ေရစုန္တြင္ အနည္အႏွစ္ေမ်ာပါသည့္ ပမာဏကို က်ဆင္းေစခဲ့သည္ဟု သုေတသနပညာရွင္မ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

တ႐ုတ္ဆည္မ်ားသည္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွ မိုးေခါင္မႈကို ပိုမိုဆိုးရြားေစမႈအတြက္ အျပစ္တင္ခံခဲ့ရေသာ္လည္း ေဒသတြင္းရွိႏိုင္ငံမ်ားက စြမ္းအင္အတြက္ ႀကီးထြားလာသည့္ လိုအပ္ခ်က္ကို ျဖည့္ဆည္းေပးရန္ မဲေခါင္၌ အျခားဆည္မ်ားကို ေဆာက္လုပ္မည့္ စီမံကိန္းမ်ားအတြက္ တ႐ုတ္ကုမၸဏီမ်ားကို ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ခိုင္းခဲ့သည္။

Ref: AFP

ျပန္လည္အသက္၀င္လာေသာ ေပၚတူဂီသမၼတရထား

ျပန္လည္ျပင္ဆင္ထားေသာ သမၼတရထားအား ဧၿပီ ၈ ရက္က ေပၚတုိရွိ ေဆာ္ဘင္တုိဘူတာ႐ံုတြင္ ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

၁၈၉၀ ျပည့္ႏွစ္က ထုိရထားသည္ ေပၚတူဂီဘုရင္မ်ားႏွင့္ သမၼတမ်ားကို သယ္ပို႔ေပးခဲ့ၿပီး ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ေျပးဆြဲမႈ မရပ္နားမီထိ ဒုတိယ အလစ္ဇဘတ္ဘုရင္မႀကီး၊ ဆ႒မေျမာက္ပုပ္ရဟန္းမင္းတုိ႔ ကဲ့သို႔ေသာ ဧည့္သည္ေတာ္မ်ားကိုလည္း ပို႔ေဆာင္ေပးခဲ့သည္။

ေဒၚလာ ၁ ဒသမ ၂ သန္း အကုန္အက်ခံ၍ ျပည္လည္မြမ္းမံခဲ့ၿပီးေနာက္ ယခုအခါ အျပာေရာင္ဇိမ္ခံရထားအျဖစ္ ျပန္လည္ အသက္၀င္လာခဲ့ေသာ ထုိရထားသည္ ခရီးသည္မ်ားကို ျပန္လည္ပို႔ေဆာင္ေနၿပီျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ရထားသည္ တစ္ႏွစ္လွ်င္ ၁၂ ႀကိမ္သာ ေျပးဆဲြမည္ျဖစ္သည္။

အမ်ဳိးသားရထားျပတိုက္မွေန၍ ႐ႈခင္းလွပေသာ ဒို႐ိုေတာင္ၾကားကို ျဖတ္သန္းေျပးဆြဲမည့္ ထိုရထားခရီးစဥ္သည္ ယူ႐ို ၅၀၀ က်သင့္မည္ျဖစ္သည္။

ျပတုိက္တြင္းမွ အတြဲေျခာက္ တြဲပါရထားကို ေတြ႕ျမင္သေဘာက်သြားခဲ့ေသာ အသက္ ၃၇ ႏွစ္အရြယ္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ ရြန္ကာလိုကက္စတယ္ဘရန္ကိုက ရထားကို ၀ယ္ယူၿပီး ျပန္လည္သြင္းခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

“ဒီရထားကို တစ္ခုခုလုပ္ဖုိ႔ ကြၽန္ေတာ္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့တယ္။ သမီးက စားေသာက္ဆုိင္လုပ္ဖုိ႔ အၾကံေပးခဲ့တာ။ ဒီစိတ္ကူးက အရမ္းေကာင္းတယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္သိတယ္” ဟု သူက ေအအက္ဖ္ပီကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထို႔ေနာက္ ဂြန္ကာလိုသည္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ရထားကို ျပန္လည္မြမ္းမံခဲ့သည္။ တည္ခင္းေပးမည့္ ကိုးနာရီၾကာ ခရီးစဥ္မ်ားကို စပ်စ္ရိတ္ရာသီႏွင့္ ေႏြဦးတုိင္းတြင္ ေျပးဆြဲမည္ျဖစ္သည္။

ေျမာက္ပိုင္းေပၚတိုမွ ထြက္ခြာမည့္ “သမၼတရထား” သည္ ဒို႐ိုေဒသ၏ နာမည္ေက်ာ္ စပ်စ္ျခံမ်ားကို ျဖတ္သန္းေျပးဆြဲမည္ျဖစ္သည္။

Ref: AFP

မေလးရွား၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္းနာဂ်စ္အား ျခစားမႈႏွင့္ လူသတ္မႈဆိုင္ရာ ထိတ္လန္႔ဖြယ္ဇာတ္လမ္းမ်ားက လႊမ္းမိုးေန

မတ္ ၂၈ ရက္က ပါဟန္ျပည္နယ္တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲ မွတ္ပံုတင္စင္တာမွ ထြက္လာသည့္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း နာဂ်စ္ႏွင့္ဇနီးတုိ႔ကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AP)

ရာထူးမွ ျဖဳတ္ခ်ခံခဲ့ရေသာ မေလးရွား၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း နာဂ်စ္ရာဇက္သည္ အစိုးရရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈလုပ္ငန္း 1 MDB မွ ေငြမ်ားအား ခုိးယူခဲ့သည္ဟု စြပ္စဲြခ်က္မ်ားအအတြက္ ျပႆနာအႀကီးအက်ယ္ ၾကံဳေနရၿပီျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ လူငယ္ေမာ္ဒယ္တစ္ဦး ထိတ္လန္႔ဖြယ္ သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရသည့္ ပို၍ ႐ႈပ္ေထြးေသာအတိတ္မွ အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုတြင္ ၎၏ပတ္သက္ဆက္ႏႊယ္မႈအား စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ ေတာင္းဆိုမႈျမင့္ တက္လာစဥ္ နာဂ်စ္၏ဥပေဒေၾကာင္းဆိုင္ရာ ဒုကၡမ်ားသည္ ပိုမိုဆုိးရြားလာႏုိင္သည္။

ထိတ္လန္႔ဖြယ္ေကာင္းေသာ ထိုအ႐ႈပ္ေတာ္ပံုသည္ နာဂ်စ္က ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီးအျဖစ္ ထမ္းေဆာင္ေနသည့္ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္၌ ျပင္သစ္ထံမွ Scorpene ေရငုပ္သေဘၤာမ်ားကို ၀ယ္ယူမႈတြင္ မေလးရွား တာ၀န္ရွိသူမ်ားက ျဖတ္စားလွ်ပ္စားေငြ အမ်ားအျပား ရယူခဲ့သည့္ စြပ္စဲြခ်က္မ်ားကို အဓိကထားျခင္းျဖစ္သည္။ အာဏာရွင္ဆန္ေသာ ေခါင္းေဆာင္ေဟာင္း နာဂ်စ္၏အစိုးရက ေနာက္ဆံုးတြင္ ဖံုးကြယ္ပစ္လိုက္သည့္အခ်ိန္အထိ အုတ္ေအာ္ေသာင္းတင္းျဖစ္ခဲ့ေသာ ထိုအေၾကာင္းအရာသည္ မေလးရွားကို ႏွစ္မ်ားစြာ အံ့အားသင့္ေစခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ နာဂ်စ္က ေမ ၉ ရက္ ေရြးေကာက္ပဲြတြင္ မ႐ႈမလွ အေရးနိမ့္ခဲ့ၿပီးေနာက္ တက္လာခဲ့ေသာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္သစ္ မဟာသီယာမိုဟာမက္ အစုိးရက 1 MDB မွ ေဒၚလာ ဘီလ်ံမ်ားစြာ ခုိးယူခံခဲ့ရမႈႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္သည့္ စြပ္စဲြခ်က္မ်ားအား စံုစမ္း စစ္ေဆးသြားမည့္အျပင္ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ ထူေျပာေနသည့္ အစုိးရေဟာင္းလက္ထက္မွ မေျဖရွင္းႏိုင္ခဲ့သည့္ အျခားအ႐ႈပ္ေတာ္ပံုမ်ားကိုလည္း ေဖာ္ထုတ္ခဲ့သည္။

ယခုအခ်ိန္အထိ 1 MDB အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုႏွင့္ပတ္သက္၍ အစိုးရသစ္၏ အလ်င္အျမန္ လႈပ္ရွားေနမႈႏွင့္ ယခင္အစိုးရ၏ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈမ်ားကိုလည္း အေလးအနက္ထား ကိုင္တြယ္ေနမႈအတြက္ အလြန္အမင္း အားတက္မိေၾကာင္း မေလးရွား အင္န္ဂ်ီအိုတစ္ခုျဖစ္ေသာ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈႏွင့္ ခ႐ိုနီစနစ္ တိုက္ဖ်က္ေရးစင္တာ (C4) ဥကၠ႒ စင္သီယာဂါဘရီရယ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ယင္းႏွင့္ဆက္စပ္၍ Scorpene ကဲ့သို႔ အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုမ်ားကိုလည္း လ်စ္လ်ဴျပဳ၍မရေၾကာင္း၊ ဖိအားမ်ားျဖစ္လာေနၿပီး ပိုမိုစိတ္၀င္စားစရာေကာင္းလာေတာ့မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

နာဂ်စ္အတြက္ လတ္တေလာ အစိုးရိမ္ရဆံုးကိစၥမွာ ၎ႏွင့္၎၏ မိသားစုႏွင့္ ခ႐ိုနီမ်ားသည္ 1 MDB မွ ေဒၚလာဘီလ်ံမ်ားစြာကို ခိုးယူခဲ့မႈ စြပ္စဲြခ်က္မ်ားျဖစ္သည္။ နာဂ်စ္သည္ ေရြးေကာက္ပဲြ႐ႈံးနိမ့္ခဲ့အၿပီး ႏိုင္ငံမွထြက္ခြာခြင့္ ပိတ္ပင္ခံထားရကာ ရဲတပ္ဖဲြ႕က ၎၏ေနအိမ္မ်ားႏွင့္ အျခားေနရာမ်ားမွ မ်ားျပားလွေသာ ေငြသားမ်ား၊ လက္၀တ္ရတနာမ်ားႏွင့္ ဇိမ္ခံပစၥည္းမ်ားကို သိမ္းဆည္းရမိခဲ့သည္။

ဖံုးကြယ္ခဲ့ေၾကာင္း စြပ္စဲြခံရမႈ

သို႔ေသာ္ 1 MDB အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုသည္ လိင္ကိစၥ၊ ေရငုပ္သေဘၤာမ်ား၊ လုပ္ၾကံမႈႏွင့္ ကံဆိုးခဲ့ေသာ မြန္ဂိုလီးယားေမာ္ဒယ္ႏွင့္ စကားျပန္တစ္ဦးတုိ႔ ပါ၀င္ေနသည့္ Scorpene ဇာတ္လမ္းကို ေမွးမွိန္ေစခဲ့သည္။

ေဒၚလာ ၁ ဒသမ ၁ ဘီလ်ံတန္ဖုိးရွိေသာ ေရငုပ္သေဘၤာေရာင္း၀ယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္အတြက္ ညိႇႏိႈင္းေပးခဲ့သည့္ နာဂ်စ္၏ အနီးကပ္ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္တစ္ဦးျဖစ္သူ အဗၺဒူရာဇက္ဘာဂ်င္ဒါႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္သည့္ ဗန္းျပကုမၸဏီတစ္ခုထံ ျပင္သစ္ေရငုပ္သေဘၤာကုမၸဏီ DCNS က ပဲြခအျဖစ္ ယူ႐ို ၁၁၄ သန္း (ေဒၚလာ ၁၃၄ သန္း) ေက်ာ္ ေပးခဲ့ေၾကာင္း စြပ္စဲြခ်က္မ်ားကို အေျခခံ၍ ထိုအ႐ႈပ္ေတာ္ပံု ထြက္ေပၚလာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ထိုေငြေပးမႈမ်ားသည္ မသမာမႈျဖစ္သည္ဟု နာဂ်စ္၏အတုိက္အခံမ်ားက ထိုအခ်ိန္က ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။

ထိုအေရာင္းအ၀ယ္ ညိႇႏိႈင္းမႈတြင္ စကားျပန္တစ္ဦးအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့မႈအတြက္ ေငြေၾကးေတာင္းခံခဲ့သည္ဟုဆိုသည့္ အဗၺဒူရာဇက္၏ မြန္ဂိုလီးယား အေျမႇာင္မယားျဖစ္သူ အလန္တူရာရွာရီဘူးသည္ ပစ္သတ္ခံခဲ့ရၿပီး ၎၏အေလာင္းအား ၂၀၀၆ ခုႏွစ္တြင္ ၿမိဳ႕ေတာ္ ကြာလာလမ္ပူအနီး စစ္ဘက္သံုး ပလတ္စတစ္ ေဖာက္ခဲြေရးပစၥည္းမ်ားျဖင့္ ေဖာက္ခဲြပစ္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

အစိုးရအဖဲြ႕မွ သက္ေတာ္ေစာင့္ႏွစ္ဦးက ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည့္ ထိုလူသတ္မႈတြင္ နာဂ်စ္ႏွင့္ ၎၏ဇနီး ႐ို႕စ္မာတုိ႔လည္း ပါ၀င္ခဲ့သည္ဟု စြပ္စဲြခံခဲ့ရၿပီး ၎တုိ႔ႏွစ္ဦးက ထိုစြပ္စဲြခ်က္မ်ားကို အခုိင္အမာ ျငင္းဆိုထားသည္။ ထို႔ျပင္ နာဂ်စ္က အလန္တူရာႏွင့္ ဇာတ္လမ္းရွိခဲ့ေၾကာင္းကို မဟုတ္မွန္ေၾကာင္း လူသိရွင္ၾကား ျငင္းဆိုခဲ့ရသည္။

ထိုလူသတ္မႈကို အားေပးကူညီခဲ့ေၾကာင္း အဗၺဒူရာဇက္အား စဲြဆိုထားသည့္စြဲခ်က္ကို တရား႐ုံးက ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ ႐ုပ္သိမ္းေပးခဲ့ၿပီးေနာက္ ထိုအမႈသည္ အာ႐ံုစိုက္ခံရမႈမွ ေလ်ာ့က်သြားခဲ့သည္။ ယင္းေနာက္ နာဂ်စ္သည္လည္း ဒုတိယ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ ရာထူးတုိးျမႇင့္ ခန္႔အပ္ခံခဲ့ရသည္။ သို႔ေသာ္ အဓိကက်ေသာပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးသည္ ယခုအခါ အေျပာင္းအလဲျပဳလုပ္ႏုိင္သူအျဖစ္ အလားအလာ ရွိေနသည္။

ထိုလူသတ္မႈအတြက္ အျခားရဲတပ္ဖဲြ႕၀င္ သက္ေတာ္ေစာင့္တစ္ဦးႏွင့္အတူ စဲြခ်က္တင္ခံခဲ့ရသည့္ ဆီ႐ူအက္ဇ္ဟာအူမာက ၎တုိ႔သည္ ထိုလူသတ္မႈအား ညႊန္ၾကားခဲ့သည့္ အေရးပါေသာသူမ်ားအတြက္ အလုပ္လုပ္ေပးရသည့္ လူႏံုမ်ားသာျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး အားလံုးကို ဖြင့္ခ်ပစ္မည္ဟုလည္း ယခင္က ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့ဖူးသည္။

ဆီ႐ူသည္ ေထာင္ဒဏ္မက်ခံရမီ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ၾသစေၾတးလ်သုိ႔ ထြက္ေျပးရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ၿပီး ယင္းႏိုင္ငံ၌ စစ္ေဆးေမးျမန္းခံရမည္ဟု ယူဆခဲ့ၾကသည္။

႐ံုးတင္စစ္ေဆးမႈသစ္

ေရြးေကာက္ပဲြအၿပီးတြင္ ေထာင္မွလြတ္ေျမာက္လာခဲ့ၿပီး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ျဖစ္လာႏိုင္သည္ဟု ေမွ်ာ္မွန္းထားၾကေသာ မေလးရွားထိပ္တန္းႏိုင္ငံေရးသမား အန္၀ါအီဘရာဟင္က ဆီ႐ူႏွင့္ ၎၏ၾကံရာပါ အဇီလာဟက္ဒရီတုိ႔အား ႐ံုးတင္စစ္ေဆးမႈသစ္ ျပဳလုပ္သင့္ေၾကာင္း ေမ ၁၇ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက တရားစီရင္ေရးက အေပးအယူ လုပ္ထားၾကတယ္” ဟု အသက္ ၇၀ ရွိၿပီျဖစ္ေသာ အန္၀ါက ေအအက္ဖ္ပီႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “နာဂ်စ္က ဘယ္အေျခအေနအထိ ပါ၀င္ပတ္သက္ခဲ့သလဲဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္ မသိဘူး။ ဒါေပမဲ့ သူက တစ္နည္းနည္းနဲ႔ အတိအက်ကို ပတ္သက္မႈ ရွိပါတယ္” ဟု အန္၀ါက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အလန္တူရာ အသတ္မခံရမီ မေလးရွားသို႔၀င္ေရာက္ခဲ့သည့္ အေထာက္အထားအားလံုးကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္ခဲ့မႈသည္ ရာထူးျမင့္ပုဂိၢဳလ္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္သာ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ဟုလည္း ၎ကေျပာၾကားခဲ့သည္။

အဗၺဒူရာဇက္အျပင္ Scorpene အေရာင္းအ၀ယ္ အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည့္ ျပင္သစ္ထိပ္တန္း အမႈေဆာင္ေဟာင္းႏွစ္ဦးအား စံုစမ္းစစ္ေဆးသူမ်ားက စဲြခ်က္တင္ခဲ့ေၾကာင္း ျပင္သစ္တရားေရး သတင္းရင္းျမစ္မ်ားက ၿပီးခဲ့ေသာႏွစ္တြင္ ေအအက္ဖ္ပီသုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထိုေရငုပ္သေဘၤာေရာင္း၀ယ္မႈႏွင့္ အလန္တူရာအသတ္ခံရမႈတို႔အတြက္ နာဂ်စ္ႏွင့္ အျခားသူမ်ားအား စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ ခ်က္ခ်င္းျပဳလုပ္ရန္ C4 က ေရြးေကာက္ပဲြအၿပီးတြင္ လူသိရွင္ၾကား ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။ မ႐ိုးသားေသာ ေျမယာသေဘာတူညီခ်က္မ်ား၊ သစ္မ်ားအား ခုိးထုတ္မႈမ်ား၊ ရဲမ်ား၏စစ္ေမးမႈအတြင္း အစိုးရအား ေ၀ဖန္သူမ်ား သံသယျဖစ္ဖြယ္ ေသဆံုးရမႈမ်ား အပါအ၀င္ အစိုးရေဟာင္းလက္ထက္မွ မ်ားျပားလွေသာ အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုမ်ားစြာရွိေနေၾကာင္း C4 ေခါင္းေဆာင္က ေထာက္ျပခဲ့သည္။

အလန္တူရာ အသတ္ခံရမႈတြင္ နာဂ်စ္အပါအ၀င္ အစိုးရတာ၀န္ရွိသူ အမ်ားအျပား ပါ၀င္ခဲ့သည္ဟု ထိုအမႈအား စံုစမ္းစစ္ေဆးခဲ့သည့္ အလြတ္စံုေထာက္ P.Balasubramaniam က ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၎က ထိုစကားအား ျပန္႐ုပ္သိမ္းခဲ့ၿပီး ၿခိမ္းေျခာက္ခံရမႈေၾကာင့္ အိႏိၵယသို႔ ထြက္ေျပးခဲ့သည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ၎သည္ ႏုိင္ငံသို႔ျပန္လာၿပီး အလံုးစံုဖြင့္ခ်မည္ဟု ကတိျပဳခဲ့ၿပီးေနာက္ ႏွစ္ပတ္အၾကာတြင္ ေသဆံုးခဲ့သည္။

Ref: AFP

တကၠဆက္အထက္တန္းေက်ာင္း ပစ္ခတ္မႈတြင္ ၁၀ ဦးေသဆုံးကာ ေသနတ္ျဖင့္ပစ္ေသာ ေက်ာင္းသားကို ဖမ္းဆီး

ပစ္ခတ္မႈျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ တကၠဆက္ရွိ စာသင္ေက်ာင္းအျပင္ဘက္၌ ေမ ၁၈ ရက္က အေရးေပၚကယ္ဆယ္ေရး ၀န္ထမ္းမ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ေျပာင္းေခ်ာေသနတ္ႏွင့္ ေျခာက္လုံးျပဴး ကိုင္ေဆာင္ထားေသာ ဆယ္ေက်ာ္သက္ ေက်ာင္းသားတစ္ဦးက ေမ ၁၈ ရက္တြင္ တကၠဆက္ အထက္တန္းေက်ာင္း၌ ပစ္ခတ္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ေက်ာင္းသားအမ်ားစုအပါအ၀င္ ၁၀ ဦး ေသဆုံးသြားခဲ့ရာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတြင္ လူေသဆုံးမႈျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ ေနာက္ဆုံးစာသင္ေက်ာင္း ပစ္ခတ္မႈတစ္ရပ္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

လူသတ္မႈစြဲခ်က္မ်ားျဖင့္ ဖမ္းဆီးျခင္းခံခဲ့ရေသာ ထိုေသနတ္သမားသည္ ဆန္တာဖီးအထက္တန္းေက်ာင္းမွ အသက္ ၁၇ ႏွစ္ရိွ ဒီမီထရီေရာ့စ္ပါဂါဇစ္ျဖစ္သည္ဟု တာ၀န္ရွိသူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထိုစဲြခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ပါဂါဇစ္သည္ ေသဒဏ္က်ခံရႏုိင္သည္။ လူ ၁၀ ဦး ေသဆုံးသြားခဲ့ၿပီး ေနာက္ထပ္ ၁၀ ဦး ဒဏ္ရာရရိွသြားခဲ့သည့္ ယင္းတိုက္ခိုက္မႈသည္ တကၠဆက္ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား၏သမိုင္းတြင္ ၾကံဳခဲ့ဖူးသမွ်တိုက္ခိုက္မႈမ်ား၌ အရက္စက္ဆုံး တိုက္ခိုက္မႈျဖစ္သည္ဟု ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး ဂရက္အေဘာ့က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေသနတ္သမားသည္ သူ႔ဖခင္ တရား၀င္ပိုင္ဆိုင္ေသာ ေျပာင္းေခ်ာေသနတ္၊ ေျခာက္လုံးျပဴးတို႔ျဖင့္ ပစ္ခတ္မႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟု အေဘာ့ကဆိုသည္။

ပါဂါဇစ္သည္ ေက်ာင္းစတက္ခ်ိန္တြင္ စာသင္ခန္းထဲသို႔ လက္လုပ္ဗုံးကိုလည္း ပစ္သြင္းခဲ့သည္ဟု ဟူစတန္ခ႐ိုနီကယ္ သတင္းစာက ဆိုသည္။

သို႔ရာတြင္ အေမရိကန္တြင္ ေသနတ္ဥပေဒ ျပင္ဆင္ေျပာင္းလဲေရးမွာ သေဘာထားကဲြလဲြေနျခင္းႏွင့္အတူ လက္နက္မ်ားပ်ံ႕ႏွံ႔မႈကို ကန္႔သတ္ရန္ ေတာင္းဆိုျခင္းထက္ စာသင္ေက်ာင္းမ်ားကို လက္နက္တပ္ဆင္ေပးရန္၊ စိတ္က်န္းမာေရးျပႆနာမ်ားကို ပိုမိုေကာင္းမြန္စြာ ေျဖရွင္းေပးရန္လုိအပ္ေၾကာင္း အေဘာ့က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေနအိမ္ႏွစ္ခုတြင္ ရွာေဖြမႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္ဟု အေဘာ့ကေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္တိုင္းတာေသာ ကိရိယာ၊ ဓာတ္ဆီပုလင္းဗုံးအပါအ၀င္ လက္လုပ္ဗုံးမ်ားကို ေတြ႕ရိွခဲ့သည္ဟုဆိုသည္။ ေသနတ္သမားက သူ႔ကိုယ္သူ သတ္ေသခ်င္သည္ဟု ေရးထားေသာ ေန႔စဥ္မွတ္တမ္းမ်ားကို ေတြ႕ရေသာ္လည္း သူသည္သတ္ေသမည့္ကိစၥကို ႐ုပ္သိမ္းခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရေၾကာင္း အေဘာ့က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

လူသတ္ရန္ ေမြးလာသည္ဟူေသာ စာသားပါတီရွပ္ႏွင့္ Facebook တြင္ ပုံတင္ခဲ့ေသာ္လည္း ရာဇ၀တ္မႈမွတ္တမ္းမရိွေသာ ထိုသံသယရိွသူႏွင့္ပတ္သက္၍ ႀကိဳတင္သတိထားရမည့္ လကၡဏာမ်ားမရိွခဲ့ဟု အေဘာ့က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေမ ၁၈ ရက္ကျဖစ္ရပ္သည္ တကၠဆက္တြင္ ေျခာက္လအတြင္း ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ လူအစုလိုက္အျပဳံလိုက္ကို ပစ္ခတ္မႈျဖစ္ခဲ့သည္။ ယခုႏွစ္အစပိုင္းတြင္လည္း ဖေလာ္ရီဒါျပည္နယ္ ပါ့ခ္လန္းရိွ မာဂ်ဳိရီေဒါက္ဂလတ္စ္စတုန္းမန္း အထက္တန္းေက်ာင္းတြင္ ပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ ၁၇ ဦး ေသဆုံးခဲ့ရသည္။

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ရွိ အျငင္းပြားကြၽန္းစုေပၚသို႔ တ႐ုတ္ဗုံးၾကဲေလယာဥ္မ်ား ပထမဆုံးအႀကိမ္ ဆင္းသက္

ဆင္ဟြာသတင္းေအဂ်င္စီက ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ဓာတ္ပုံတြင္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ျပင္ေပၚ၌ ပ်ံသန္းေနေသာ တ႐ုတ္ဗုံးၾကဲေလယာဥ္ H-6K တစ္စင္းကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AP)

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ရွိ ပုိင္ဆုိင္မႈအျငင္းပြားေနေသာ ကြၽန္းစုတစ္ခုေပၚသို႔ တ႐ုတ္၏ ဗုံးၾကဲေလယာဥ္မ်ားက ပထမဆုံးအႀကိမ္ ဆင္းသက္ခဲ့ရာ မဟာဗ်ဴဟာအရ အလြန္အမင္းအေရးပါေသာ ေရပုိင္နက္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ နယ္နိမိတ္ထိစပ္ေနသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားအၾကား တင္းမာမႈကို တစ္ဖန္ျမင့္တက္ေစႏုိင္ေၾကာင္း သိရသည္။

တာေ၀းသြား၊ ႏ်ဴကလီးယားပစ္ခတ္ႏုိင္ေသာ H-6K အပါအ၀င္ ဗုံးၾကဲေလယာဥ္မ်ဳိးစုံသည္ ပင္လယ္ျပင္တြင္ ပစ္မွတ္မ်ားအား တစ္ၿပိဳင္နက္ ပစ္ခတ္တုိက္ခုိက္သည့္ ေလ့က်င့္မႈကို ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ မည္သည့္ေနရာဟု မသိရသည့္ ကြၽန္းစုတစ္ခု၏ ေလယာဥ္ကြင္း၌ ဆင္းသက္ျခင္းႏွင့္ ပ်ံတက္ျခင္းေလ့က်င့္မႈမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေၾကာင္း တ႐ုတ္ေလတပ္က ေမ ၁၈ ရက္တြင္ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ရွိ ကြၽန္းစုမ်ားတြင္ ယင္းကဲ့သို႔ ပ်ံတက္မႈႏွင့္ ဆင္းသက္မႈဆုိင္ရာ ေလ့က်င့္မႈမ်ားေၾကာင့္ တ႐ုတ္ေလတပ္က ေရေၾကာင္းလုံျခံဳေရးဆုိင္ရာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားအား တုံ႔ျပန္ေျဖရွင္းရာတြင္ တုိက္ခုိက္ေရးစြမ္းရည္ကို အားေကာင္းေစရန္ အေထာက္အကူျဖစ္ေစမည္ဟု ထိုေၾကညာခ်က္အား ကိုးကားလ်က္ ကာကြယ္ေရးကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္ ၀မ္မင္းလ်န္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

တ႐ုတ္သည္ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ ဖိလစ္ပုိင္တို႔ကပါ ပုိင္ဆုိင္ေၾကာင္း အခုိင္အမာထုတ္ျပန္ထားသည့္ စပရက္တလီကြၽန္းစုရွိ စခန္းမ်ားတြင္ သေဘၤာဖ်က္ႏွင့္ ေ၀ဟင္မွ ေ၀ဟင္ပစ္ ကာကြယ္ေရးစနစ္မ်ားကို တပ္ဆင္ေနေၾကာင္း အေမရိကန္သတင္းကြန္ရက္ CNBC က အေမရိကန္ေထာက္လွမ္းေရးႏွင့္ နီးစပ္ေသာ သတင္းရင္းျမစ္မ်ားအား ကိုးကားလ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီးေနာက္ သီတင္းပတ္ အနည္းငယ္အၾကာတြင္ တ႐ုတ္က ယင္းကဲ့သို႔ ေလ့က်င့္မႈျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ယင္းသည္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တြင္ ဗုံးၾကဲေလယာဥ္တစ္စင္းက ပထမဆုံးအႀကိမ္ ဆင္းသက္မႈဟု ယုံၾကည္ေၾကာင္း မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ေလ့လာမႈဆုိင္ရာစင္တာ (CSIS) မွ တ႐ုတ္ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္ ဘြန္ေနးဂေလဇာက Twitter တြင္ ေရးသားခဲ့သည္။ ထိုေလယာဥ္မ်ား ဆင္းသက္ခဲ့သည့္ေနရာသည္ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ ထုိင္၀မ္တို႔ကလည္း ပုိင္ဆုိင္သည္ဟု အၿပိဳင္အဆုိင္ ထုတ္ျပန္ထားသည့္ ပါရာဆဲကြၽန္းစုရွိ တ႐ုတ္အႀကီးဆုံးစခန္းျဖစ္ေသာ ၀ူဒီကြၽန္းျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္း CSIS က ၎၏၀က္ဘ္ဆုိက္တြင္ သုံးသပ္မႈကို ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

တ႐ုတ္သည္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္တြင္ ၎တို႔ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ ေက်ာက္တန္းမ်ားေပၚတြင္ ေျမယာေဖာ္ထုတ္မႈကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ပုိင္ဆုိင္မႈ အျငင္းပြားသည့္ေနရာ၌ အရပ္ဘက္ႏွင့္ စစ္ဘက္သုံး အေဆာက္အအုံမ်ားအား တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ ေလတပ္စခန္း၊ ေရဒါႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္မ်ား၊ ေရတပ္အေဆာက္အအုံမ်ားအပါအ၀င္ စစ္ဘက္အေဆာက္အအုံမ်ား၊ စစ္ေလယာဥ္မ်ား ဆင္းသက္ႏုိင္မည့္ ေလယာဥ္ေျပးလမ္းမ်ား အပါအ၀င္ ကာကြယ္ေရးအေဆာက္အအုံမ်ားကိုလည္း တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။

မေလးရွား၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း နာဂ်စ္ ျခစားမႈတိုက္ဖ်က္ေရး ေအဂ်င္စီသို႔ ဆင့္ေခၚခံရ

ေမ ၁၈ ရက္က ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း နာဂ်စ္၏ ေနအိမ္မ်ားမွ သိမ္းဆည္းရမိသည့္ ပစၥည္းမ်ားကို ကားတစ္စီးေပၚသို႔ တင္ေနၾကစဥ္ (Photo: AP)

မေလးရွားျခစားမႈတိုက္ဖ်က္ေရး အာဏာပိုင္မ်ားက မေလးရွား၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္း နာဂ်စ္ရာဇက္အား စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈတစ္ခုအတြက္ လာမည့္သီတင္းပတ္တြင္ ၎တို႔ထံ လာေရာက္ရန္ ဆင့္ေခၚထားသည္ဟု အစိုးရမီဒီယာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

နာဂ်စ္သည္ ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီး ေနာက္တစ္ရက္တြင္ ႏိုင္ငံတြင္းမွ ထြက္ခြာခြင့္ပိတ္ခံထားရျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ ၿပီးခဲ့သည့္ရက္မ်ားအတြင္းကပင္ ရဲမ်ားသည္ နာဂ်စ္၏ေနအိမ္မ်ားအား စီးနင္းရွာေဖြကာ ေငြသားမ်ား၊ ေက်ာက္မ်က္ရတနာမ်ား၊ တန္ဖိုးႀကီးပစၥည္း အေျမာက္အျမားကို သိမ္းဆည္းခဲ့ၾကသည္။

ထိုစဥ္ အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုမ်ားျဖင့္ နာမည္ဆိုးထြက္ေနသည့္ နာဂ်စ္အား မေလးရွားျခစားမႈတိုက္ဖ်က္ေရးေကာ္မရွင္ (MACC) ထံသို႔ ေမ ၂၂ ရက္တြင္ လာေရာက္ရန္ အမိန္႔ထုတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟု အစိုးရပုိင္ သတင္းေအဂ်င္စီ Bernama က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

‘SRC International နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး နာဂ်စ္ရဲ႕ထြက္ဆိုခ်က္ကို မွတ္တမ္းတင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ လာမယ့္အဂၤါေန႔မွာ လာေရာက္ဖို႔ သူ႔ကိုေျပာထားပါတယ္” ဟု ေမ ၁၈ ရက္ေႏွာင္းပိုင္းက ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ အစီရင္ခံစာႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး MACC ၏ သတင္းရင္းျမစ္တစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့သည္ကို ကိုးကားကာ Bernama တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

SRC International သည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးဌာန၏ လက္ေအာက္သို႔မေရာက္မီက 1 MDB ၏ လက္ခြဲလုပ္ငန္းတစ္ခု ျဖစ္ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုစဥ္က နာဂ်စ္သည္ မေလးရွား၏ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္သာမက ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးအျဖစ္ပါ တာ၀န္ယူထမ္းေဆာင္ေနသည့္ အခ်ိန္လည္းျဖစ္သည္။ SRC ႏွင့္ဆက္စပ္ေနေသာ ေဒၚလာမ်ား သန္းႏွင့္ခ်ီ ေပ်ာက္ဆံုးခဲ့သည္ဟူေသာ စြပ္စြဲခ်က္သည္ က်ယ္ျပန္႔လွေသာ 1 MDB အ႐ႈပ္ေတာ္ပံု၏ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းသာျဖစ္သည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္မ်ားအတြင္းက တစ္ဟုန္ထိုးမ်ားျပားလာေသာ တိုင္ၾကားခ်က္မ်ားထဲ၌ နာဂ်စ္၊ ၎၏မိသားစုႏွင့္ ခ႐ိုနီမ်ားသည္ 1 MDB မွ ေဒၚလာဘီလ်ံႏွင့္ခ်ီ၍ ခိုးယူခဲ့သည္ဟု ေဖာ္ျပထားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ နာဂ်စ္၏အစိုးရသည္ ထိုအ႐ႈပ္ေတာ္ပံုႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပည္တြင္း၌စံုစမ္းမႈမ်ားကို ပိတ္ပင္ကာ အျပည့္အ၀စံုစမ္းမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ရန္ ေဆာ္ၾသသူမ်ားကို ဖမ္းဆီးၿပီး ထိုကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ မေရးၾကရန္ မီဒီယာမ်ားကို ႏႈတ္ပိတ္ခဲ့သည္။

ထိုစဥ္ 1 MDB အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုမ်ားကို စက္ဆုပ္ေနေသာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေဟာင္းမဟာ သီယာမိုဟာမက္သည္ အၿငိမ္းစားဘ၀မွ ႏိုင္ငံေရးေလာကထဲသို႔ တစ္ဖန္ျပန္လည္ေရာက္ရွိလာကာ အတိုက္အခံညြန္႔ေပါင္းႏွင့္ ပူးေပါင္းၿပီး ေမ ၉ ရက္ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အံ့အားသင့္ဖြယ္ အႏိုင္ရခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္လာသည့္ မဟာသီယာသည္ 1 MDB အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး စံုစမ္းမႈမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ေဆာင္မည္ဟု ကတိျပဳထားသည္။

လူႀကိဳက္နည္းေသာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က ေတာ္ေဟာင္းမွာမူ ေမ ၁၉ ရက္က ထုတ္ျပန္ခ်က္တစ္ခုထဲတြင္ ညည္းညည္းညဴညဴ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “ကြၽန္မတို႔အေပၚ ဖိစီးႏွိပ္စက္မႈေတြ တစ္ပံုတစ္ပင္ျဖစ္ေနေပမယ့္ ကြၽန္မတို႔ဟာ ဘယ္လိုစံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ဳိးကိုမဆို လြယ္ကူေခ်ာေမာေအာင္၊ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ဘယ္လိုေတာင္းဆိုခ်က္အတြက္မဆို ကြၽန္မတို႔ကို အသံုးခ်ႏိုင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အထီးက်န္ၿပီး ပ်က္စီးေနေသာ ဗင္နီဇဲြလားတြင္ သမၼတမာဒူ႐ိုက ဒုတိယေျမာက္သက္တမ္း ထမ္းေဆာင္ႏုိင္ရန္ ႀကိဳးပမ္း

ေမ ၁၈ ရက္က သမၼတနန္းေတာ္တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲ ေစာင့္ၾကည့္သူမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးပြဲ၌ ဗင္နီဇြဲလားသမၼတ မာဒူ႐ိုက စကားေျပာေနစဥ္ (Photo: AFP)

ႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးပ်က္စီးေနမႈႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာမွ ဖယ္ထုတ္ျခင္းတိုးျမႇင့္ ႀကံဳေတြ႕ရမႈတို႔ကို အေရးမစုိက္ဘဲ ဗင္နီဇြဲလား၏ ဆိုရွယ္လစ္သမၼတ နီကိုလတ္စ္မာဒူ႐ိုသည္ အတုိက္အခံမ်ားက သပိတ္ေမွာက္ထားသည့္ ေမ ၂၀ ရက္ အျငင္းပြားဖြယ္ ေရြးေကာက္ပြဲ၌ ဒုတိယေျမာက္ ေျခာက္ႏွစ္သက္တမ္းကို ထမ္းေဆာင္ခြင့္ရရန္ ႀကိဳးစားေနသည္။

ေရြးေကာက္ပြဲမတုိင္မီ ႏွစ္ရက္အလို ေမ ၁၈ ရက္တြင္ မာဒူ႐ို၏ ၾသဇာႀကီးလက္ေထာက္ႏွင့္ ဆိုရွယ္လစ္ပါတီေခါင္းေဆာင္ ဒီ႐ိုဒါဒိုကာဘယ္လိုအား ရာထူးကို အသုံးခ်လ်က္ မူးယစ္ေဆးေမွာင္ခိုကူးမႈ၊ ေငြေၾကးခ၀ါခ်မႈ၊ ျပည္သူ႔ဘ႑ာ အလြဲသုံးစားျပဳမႈႏွင့္ အျခားအက်င့္ပ်က္ျခစားမႈတို႔အတြက္ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈမ်ား ခ်မွတ္ေၾကာင္း အေမရိကန္က ေၾကညာခဲ့သည္။

ေမ ၁၇ ရက္တြင္ ၿမိဳ႕ေတာ္ကာရာကက္ရွိ ဘိုလီဗာရိပ္သာလမ္း၌ ေနာက္ဆုံးမဲဆြယ္မႈတြင္ မာဒူ႐ိုႏွင့္အတူ အာဂ်င္တီးနား ဂႏၴ၀င္ေဘာလုံးသမား ဒီေယဂိုမာရာဒိုနာလည္း ကူညီမဲဆြယ္ခဲ့သည္။ အသက္ ၅၅ ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္ေသာ ဘတ္စ္ကားယာဥ္ေမာင္းေဟာင္းျဖစ္သူ မာဒူ႐ိုသည္ ၎၏ဆရာျဖစ္ေသာ သမၼတေဟာင္း ဟူဂိုခ်ားဗတ္ဇ္၏ ႐ုပ္ပုံပါသည့္ အစိမ္းေရာင္တီရွပ္ကို ၀တ္ဆင္လ်က္ မဲဆြယ္ခဲ့သည္။

လူထုသေဘာထား စစ္တမ္းမ်ားတြင္ ၎၏ အဓိကၿပိဳင္ဘက္ ဟင္နရီဖယ္ကြန္၏ေနာက္၌ ရပ္တည္ခဲ့ေသာ္လည္း မာဒူ႐ိုသည္ အႏုိင္ရရန္ ေရပန္းစားေနသည္။ သို႔ေသာ္ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမႈ တစ္ရွိန္ထိုးျမင့္တက္ေနမႈ၊ စားနပ္ရိကၡာႏွင့္ ေဆး၀ါးမ်ားရွားပါးမႈ၊ ရာဇ၀တ္မႈမ်ား ျမင့္တက္လာမႈ၊ ေရေပးေ၀မႈ၊ လွ်ပ္စစ္ႏွင့္ ပို႔ေဆာင္ေရးကြန္ရက္မ်ား ပ်က္စီးေနမႈတို႔အား ျပည္သူမ်ားက ေဒါသထြက္ေနျခင္းေၾကာင့္ မာဒူ႐ို၏အစုိးရအား ေထာက္ခံမႈ အလြန္အမင္းက်ဆင္းေနသည္။

လူထုသေဘာထား စစ္တမ္းမ်ားအရ ဖယ္ကြန္သည္ ေထာက္ခံမႈရာခုိင္ႏႈန္း ၃၀ ျဖင့္ ဦးေဆာင္ေနၿပီး မာဒူ႐ိုသည္ ေထာက္ခံမႈရာခုိင္ႏႈန္း ၂၀ သာရရွိထားသည္။ ဧ၀ံေဂလိအသင္း၀င္ ကုိယ္စားလွယ္ေလာင္း ဇာဗီယာဘာတူစီကမူ ေထာက္ခံမႈ ၁၄ ရာခုိင္ႏႈန္း ရရွိထားသည္။ သို႔ေသာ္ ေရြးေကာက္ပြဲအား စိတ္၀င္စားမႈ အလြန္အမင္းက်ဆင္းေနျခင္းေၾကာင့္ မဲလာေပးသူ အေရအတြက္သည္ က်ဆင္းဖြယ္ရွိၿပီး မာဒူ႐ိုသည္ ျပည္သူမ်ား၏ ႀကီးမားေသာတုံ႔ျပန္မႈ ႀကံဳေတြ႕ရဖြယ္မရွိဘဲ ရလဒ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္မည္ဟု Eurasia Group မွ သုေတသီ ရီဆာဂရစ္တာဂိုးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေရြးေကာက္ပြဲဆုိင္ရာႏွင့္ စစ္ဘက္ဆုိင္ရာ အာဏာပုိင္မ်ားအား အလြန္အမင္း ခ်ဳပ္ကုိင္ထားေသာ မာဒူ႐ိုသည္ သေဘာထား အလြန္အမင္းကြဲျပားေနသည့္ အတုိက္အခံမ်ားႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရသည္။ ျပည္သူမ်ားသည္ ဆႏၵျပမႈႏွင့္ ေရြးေကာက္ပြဲကို အယုံအၾကည္မဲ့သြားၿပီျဖစ္ေၾကာင္း၊ ယင္းအတြက္ေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲကို စိတ္မပါေတာ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာသူ ဟြမ္မန္ႏ်ဴရယ္ရာဖယ္လီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

က်ဴးဘားခရီးသည္တင္ေလယာဥ္ ပ်က္က်ခဲ့ရာ လူ ၁၀၇ ဦးေသဆံုး

ေမ ၁၈ ရက္က ဟာဗားနားတြင္ ေလယာဥ္ပ်က္က်ခဲ့သည့္ေနရာ၌ ကယ္ဆယ္ေရးအဖြဲ႕မ်ားက ရွာေဖြမႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနစဥ္ (Photo: AP)

လူ ၁၁၀ ေက်ာ္ကို တင္ေဆာင္ထားေသာ သက္တမ္း ၃၉ ႏွစ္ရွိ ခရီးသည္တင္ ေလယာဥ္တစ္စင္းသည္ ေမ ၁၈ ရက္က ဟာဗားနားေလဆိပ္မွ ပ်ံတက္သြားၿပီး ခဏအၾကာ၌ ပီေလာပီနံခင္းထဲသို႔ပ်က္က်ကာ မီးေလာင္ကြၽမ္းမႈျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ဆယ္စုႏွစ္သံုးခုၾကာ ကာလအတြင္း က်ဴးဘားတြင္ အဆိုးရြားဆံုး ေလယာဥ္ပ်က္က်မႈ ျဖစ္လာသည့္ ယခုျဖစ္စဥ္တြင္ လူသံုးဦးသာ အသက္ရွင္ခဲ့သည္ဟု သက္ဆိုင္ရာအရာရွိမ်ားက ေျပာၾကားသည္။

ဘိုရင္း 737 ေလယာဥ္သည္ ႏိုင္ငံအေရွ႕ပိုင္းရွိ ဟိုဂင္းၿမိဳ႕သို႔သြားရန္ ဟာဗားနားရွိ ဟိုေဆးမာတီ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာေလဆိပ္၏ ေလယာဥ္ေျပးလမ္းအဆံုးမွ ပ်ံတက္သြားၿပီး ခဏအၾကာတြင္ ပ်က္က်ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္ မီးေလာင္ကြၽမ္းေနေသာ အပ်က္အစီးမ်ားကို ၿငႇိမ္းသတ္ရန္ မီးသတ္သမားမ်ား အေျပးအလႊားေရာက္လာခဲ့ၾကသည္။

အဆိုပါေလယာဥ္အား မကၠဆီကန္ကုမၸဏီ Global Air က က်ဴးဘားအစိုးရေလေၾကာင္းလိုင္း Cubana de Aviacion သို႔ အငွားခ်ထားျခင္းျဖစ္သည္။ Global Air သည္ ထိုေလယာဥ္ကိုငွားရန္ လိုအပ္သည့္ ခြင့္ျပဳခ်က္မ်ားအားလံုးကို ရရွိထားၿပီး ေလယာဥ္ကို ယမန္ႏွစ္ ႏို၀င္ဘာကပင္ စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ထားျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ခရီးသည္ ၁၀၄ ဦးကို တင္ေဆာင္ထားေသာ ထိုေလယာဥ္သည္ ပ်က္က်မႈအတြင္း အလံုးစံုပ်က္စီးသြားခဲ့ၿပီးေနာက္ မီးေလာင္ကြၽမ္းမႈမ်ားလည္း ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္ဟု သိရသည္။ ေလယာဥ္အပ်က္အစီးထဲမွ အသက္ရွင္လ်က္ ဆြဲထုတ္ႏိုင္ခဲ့သည့္ အမ်ဳိးသမီးသံုးဦးသာ အသက္ရွင္က်န္ခဲ့သည္။ ေလယာဥ္ေပၚတြင္ လိုက္ပါသြားသူအမ်ားစုမွာ က်ဴးဘားမ်ားျဖစ္ၿပီး အာဂ်င္တီးနားႏွစ္ဦး အပါအ၀င္ ႏိုင္ငံျခားသားငါးဦးပါသည္ဟု သိရသည္။

ေလယာဥ္ပ်က္က်မႈ ျဖစ္စဥ္အတြင္း ေသဆံုးခဲ့သူမ်ားအတြက္ က်ဴးဘားႏိုင္ငံတြင္ ေမ ၁၉ ရက္မွစ၍ ႏွစ္ရက္ၾကာ ၀မ္းနည္းေၾကကြဲျခင္းေန႔အျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ေလယာဥ္ပ်က္က်ရသည့္ အေၾကာင္းရင္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ စံုစမ္းမႈမ်ားမွာမူ ျပဳလုပ္ေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္း ဧၿပီ ၁၉ ရက္မွ စတင္တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည့္ သမၼတသစ္ မီဂယ္ဒိုင္အက္စ္ကာနယ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ားကို ကူညီရန္ မကၠဆီကိုအစိုးရက အရပ္ဘက္ေလေၾကာင္းဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္သူႏွစ္ဦးကို ေစလႊတ္ထားသည္။ ထိုေလယာဥ္ေပၚတြင္ လိုက္ပါသြားေသာ အမႈထမ္းေျခာက္ဦးစလံုးမွာ မကၠဆီကို ႏိုင္ငံသားမ်ားျဖစ္ၾကသည္။

“ေပါက္ကြဲသံႀကီးဟာ အရာအားလံုးကို တုန္ခါေစခဲ့ပါတယ္” ဟု ေလဆိပ္အနီးတြင္ ေနထိုင္ၿပီး ေလယာဥ္ပ်က္က်သည္ကို ေတြ႕လိုက္ရေသာ ယာစနီယယ္ဒိုင္အက္စ္ အမည္ရေသာ ေဒသခံတစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယခုျဖစ္စဥ္မတိုင္မီ ေနာက္ဆံုးျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ က်ဴးဘားေလယာဥ္မေတာ္တဆမႈသည္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဧၿပီတြင္ ႐ုရွားလုပ္ AN-26 ပို႔ေဆာင္ေရးေလယာဥ္တစ္စင္းသည္ ႏိုင္ငံအေနာက္ပိုင္း၌ ပ်က္က်ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး စစ္မႈထမ္းရွစ္ဦး ေသဆံုးခဲ့သည္။ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ႏို၀င္ဘာကလည္း ဆန္တီယာဂိုမွ ဟာဗားနားသို႔ ပ်ံသန္းသည့္ က်ဴးဘားခရီးသည္တင္ ဂ်က္ေလယာဥ္တစ္စင္း ပ်က္က်ခဲ့ရာ လိုက္ပါလာသူ ၆၈ ဦး ေသဆံုးခဲ့သည္။

အီရတ္ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ရွီအိုက္ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ ဆာဒါး အႏိုင္ရခဲ့ေသာ္လည္း အစိုးရဖြဲ႕ႏိုင္ရန္ အလွမ္းေ၀းေန

ေမ ၁၄ ရက္က ဘဂၢဒက္တြင္ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပစဥ္အတြင္း ေအာင္ပြဲခံေနေသာ အီရတ္အမ်ဳိးသားမ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

အီရတ္ေရြးေကာက္ပြဲ၏ အၿပီးသတ္ရလဒ္မ်ားကို ေမ ၁၉ ရက္တြင္ အတည္ျပဳခဲ့ရာ အမ်ဳိးသားေရး၀ါဒီ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ ေမာ့တာဒါဆာဒါးက ႏိုင္ငံတကာတြင္ ေထာက္ခံမႈရရွိထားသည့္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟိုင္ဒါအယ္လ္ဘာဒီကို အႏိုင္ရရွိခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ မဟာမိတ္မ်ားအတြက္ ညြန္႔ေပါင္းအစိုးရဖြဲ႕စည္းေရး အလားအလာသည္ လမ္းပြင့္ေနဆဲျဖစ္သည္။ ယခုေရြးေကာက္ပြဲသည္ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္ ပထမဆံုးက်င္းပခဲ့သည့္ ပါတီစံုေရြးေကာက္ပြဲေနာက္ပိုင္း မဲေပးသူ အနိမ့္ဆံုးျဖစ္ကာ ၄၄ ဒသမ ၅၂ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ်သာရွိခဲ့ၿပီး မဲမေပးဘဲေနသူအမ်ားဆံုး ေရြးေကာက္ပြဲအျဖစ္ စံခ်ိန္တင္ခဲ့သည္။

၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ဦးေဆာင္သည့္ ၀င္ေရာက္တုိက္ခိုက္မႈတြင္ အာဏာရွင္ ဆက္ဒမ္ဟူစိန္ က်႐ႈံးခဲ့ၿပီးေနာက္ ပါလီမန္ကို ကြဲျပားေစရန္ စံကိုက္ခ်ိန္ညိႇထားေသာ ေရြးေကာက္ပြဲစနစ္တြင္ ေမာ့တာဒါဆာဒါး၏ Marching Towards Reform မဟာမိတ္အဖြဲ႕သည္ လာမည့္ေလးႏွစ္အတြက္ အီရတ္ကို အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရရန္ အလွမ္းေ၀းေနေသးသည္။

၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္ရန္ ထည့္မတြက္ထားသည့္ ဆာဒါးက အေရးပါသည့္ရာထူးမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္သူျဖစ္ရန္ႏွင့္ ပါတီတစ္ဒါဇင္မွ ပညာတတ္အစိုးရအဖြဲ႕ႏွင့္အတူ ျပဳျပင္မႈလုပ္ေဆာင္ရန္ ေမွ်ာ္လင့္ထားသည္။

ညြန္႔ေပါင္းအစိုးရအဖြဲ႕ဖြဲ႕ရန္ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကို အေမရိကန္ႏွင့္ အီရန္တို႔၏ ပါ၀င္ပတ္သက္မႈႏွင့္အတူ ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးဆံုးခဲ့သည့္ ၿပီးခဲ့သည့္သီတင္းပတ္ကတည္းက စတင္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ အီရန္က တေဇာက္ကန္းရွီအိုက္ေခါင္းေဆာင္ကို ကန္႔ကြက္ၾကသည္။

ဆာဒါးက ေရြးေကာက္ပြဲ အႏုိင္ရခဲ့ေၾကာင္း အတည္မျပဳႏိုင္ခင္ကပင္ အီရန္က ဆာဒါးကို အစိုးရဖြဲ႕ခြင့္ တားဆီးႏိုင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေသာ အစည္းအေ၀းအမ်ားအျပားကို က်င္းပခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ အီရန္သည္ ၾသဇာႀကီးေသာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ကက္ဆန္ဆူေလမန္နီကို ဘဂၢဒက္သုိ႔ ေစလႊတ္ခဲ့သည္။ ဆူေလမန္နီသည္ အီရတ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္မ်ားျဖစ္သည့္ အဘာဒီႏွင့္ ႏ်ဴရီအယ္မာလီကီတုိ႔ကို အႀကိမ္ႀကိမ္ေတြ႕ဆံုခဲ့ဖူးသူျဖစ္သည္။ ယမန္ႏွစ္က အီရန္၏ၿပိဳင္ဘက္ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်သုိ႔ ဆာဒါးက သြားေရာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဆူေလမန္နီက ဆာဒါးႏွင့္ မဟာမိတ္ဖြဲ႕စည္းမႈကို ပယ္ခ်ထားေၾကာင္း တာ၀န္ရွိသူမ်ားက ဆုိသည္။

လူႀကိဳက္မ်ားသည့္ ရွီအိုက္တရားေဟာဆရာႏွင့္ အီရတ္ကြန္ျမဴနစ္မ်ား၏ မဟာမိတ္အဖြဲ႕သည္ အမတ္ေနရာ ၅၄ ေနရာရရွိခဲ့သည္။ IS ႏွိမ္နင္းသည့္ အီရန္ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ျပည္သူ႔စစ္အဖြဲ႕မ်ားမွ တိုက္ခိုက္ေရးသမားေဟာင္းမ်ားႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ Conquest Alliance က အမတ္ေနရာ ၄၇ ေနရာျဖင့္ အမတ္ေနရာ ၄၂ ေနရာရရွိခဲ့သည့္ အဘာဒီဦးေဆာင္ေသာ Victory Alliance အဖြဲ႕ကိုေက်ာ္တက္ၿပီး ဒုတိယေနရာတြင္ ရပ္တည္ခဲ့သည္။

ဆာဒါးသည္ အေမရိကန္ က်ဴးေက်ာ္၀င္ေရာက္ခ်ိန္တြင္ ၎၏ ျပည္သူ႔စစ္မ်ားက အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားကို တိုက္ခိုက္မႈတြင္ ထင္ရွားလာခဲ့သည္။

ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေဘးမွထိုင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဆာဒါးသည္ ဆင္းရဲသားမ်ားကို ရပ္တည္ကာကြယ္ေပးသူတစ္ဦးအျဖစ္ ျပန္လည္ထြက္ေပၚခဲ့ၿပီး ျခစားမႈမ်ားကို တိုက္ဖ်က္ရန္ ေလာကီသီးသန္႔၀ါဒီမ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ခဲ့သည္။ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္သည္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားက အႏိုင္ရရွိခဲ့ၿပီး ျခစားမႈအားနည္းလာသည္ကို ျပသခဲ့သည္ဟု ဆာဒါးက Twitter တြင္ ေၾကညာခဲ့သည္။