ရခိုင္ျပည္နယ္၌ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားျဖစ္ပြားသည့္ ပထမလတြင္ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ၆,၇၀၀ ေသဆံုးခဲ့သည္ဟု နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ားအဖြဲ႕က ေျပာၾကား

ႏုိ၀င္ဘာ ၁၅ ရက္က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ရွိ သန္ခါလီဒုကၡသည္စခန္းအား ႐ိုက္ကူးထားေသာ ဓာတ္ပံု (Photo – AFP)

ၾသဂုတ္လအေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္၌ စတင္သည့္ ျမန္မာတပ္မေတာ္၏ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားအေပၚ စစ္ဆင္ေရး၏ ပထမလအတြင္း ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ၆,၇၀၀  ထက္မနည္း ေသဆံုးခဲ့သည္ဟု နယ္စည္းမျခား ဆရာ၀န္မ်ားအဖြဲ႕ (MSF) က ဒီဇင္ ဘာ ၁၄ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယင္းသည္ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္တြင္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား စတင္ျဖစ္ေပၚၿပီးေနာက္ပိုင္း ယခုအထိ ခန္႔မွန္းခဲ့သည့္ အျမင့္ဆံုးေသဆံုး မႈပမာဏျဖစ္ၿပီး သံုးလတာ အခ်ိန္ကာလအတြင္း ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ေပါင္း ၆၂၀,၀၀၀ ေက်ာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံသို႔ ထြက္ေျပးရမႈႏွင့္အတူ ႀကီးမားလွသည့္ ဒုကၡသည္ အက်ပ္အတည္းကို ျဖစ္ေစခဲ့သည္။

ကုလသမဂၢႏွင့္ အေမရိကန္တုိ႔က ျမန္မာတပ္မေတာ္၏ စစ္ဆင္ေရးကို လူနည္းစု ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ားအေပၚ လူမ်ဳိးစုလိုက္ သုတ္သင္မႈဟု ေခၚဆုိခဲ့ၾကေသာ္လည္း ေသဆံုးသူအေရအတြက္အား အထူးျပဳ ထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္း မရွိေပ။

“ကြန္ဆာေဗးတစ္အျဖစ္ဆံုး ခန္႔မွန္းတြက္ခ်က္မႈေတြအရ ငါးႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္ ၇၃၀ ထက္မနည္း အပါအ၀င္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ေပါင္း ၆၇၀၀ ထက္မနည္း သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရတယ္လို႔ ခန္႔မွန္းပါတယ္” ဟု MSF က ဒီဇင္ဘာ ၁၄ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

MSF ၏ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားသည္ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားရွိ လူေပါင္း ၁၁,၄၂၆ ဦးထက္မနည္းကို စစ္တမ္းေကာက္ယူမႈေပါင္း ေျခာက္ခုထက္မနည္း ျပဳလုပ္ရာမွ ထြက္ေပၚလာျခင္းျဖစ္ၿပီး အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား စတင္ျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ ပထမတစ္လအတြင္းအတြက္ ခန္႔မွန္းခ်က္ ျဖစ္သည္။

“ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္က က်ပ္ညပ္ေနၿပီး သန္႔ရွင္းမႈမရွိတဲ့ စခန္းေတြမွာ ေနထုိင္ေနရတ့ဲ ျမန္မာႏိုင္ငံက အၾကမ္းဖက္မႈေတြကေန အသက္ရွင္က်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ လူေတြနဲ႔ေတြ႕ဆံုၿပီး စကားေျပာခဲ့တာပါ” ဟု MSF မွ ေဆးပညာဆုိင္ရာ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ဆစ္ဒနီေ၀ါင္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့တာေတာ့ အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ မိသားစု၀င္တစ္ဦးဦး ေသဆံုးခဲ့တယ္လို႔ အစီရင္ခံတဲ့ လူအေရအတြက္နဲ႔ သူတုိ႔အသတ္ခံရ ဒါမွမဟုတ္ဒဏ္ရာ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ရခဲ့တဲ့ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ နည္းလမ္းေတြအေၾကာင္းပါပဲ” ဟုလည္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

က်ည္ဆန္မ်ား၊ မုဒိမ္းက်င့္မႈမ်ားအျပင္ ရာႏွင့္ခ်ီေသာ ရြာမ်ားကို ျပာပံုအတိျဖစ္သြားေစသည့္ မီး႐ိႈ႕မႈမ်ားျဖင့္ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ရခိုင္လူမ်ဳိး လူရမ္းကားမ်ားက ၎တုိ႔အား ေနအိမ္မ်ားမွ ေမာင္းထုတ္ခဲ့ၾကပံုအေၾကာင္းမ်ားကို ဒုကၡသည္မ်ားက အဆက္မျပတ္ ေျပာျပခဲ့ၾကသည္။

ယခုလအေစာပိုင္းတြင္ ကုလသမဂၢ ဒုကၡသည္မ်ားဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး ဇိရာအက္အယ္ဟူစိန္က တပ္မေတာ္က ဦးေဆာင္ေသာ စစ္ဆင္ေရးသည္ လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ ေျမာက္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယခု MSF၏ ေလ့လာခ်က္သည္ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ရာမ်ားအတြင္းသို႔ အေရအတြက္ တစ္ရပ္ကို ထည့္သြင္းလိုက္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ၎တုိ႔၏ ေလ့လာခ်က္၌ ေသဆံုးမႈ အားလံုး၏ ၆၉ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ေသနတ္ဒဏ္ရာေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္။

Ref ; AFP

ဒဗၺလင္ၿမိဳ႕ေတာ္ေကာင္စီက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား ေပးအပ္ထားသည့္ ဂုဏ္ျပဳဆုကို ျပန္႐ုပ္သိမ္းရန္ မဲေပး

၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၁၈ ရက္က ဒဗၺလင္တြင္ ဆုေပးပြဲ တက္ေရာက္ခဲ့ေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo – limelight.ie)

ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္တြင္ ဒဗၺလင္ၿမိဳ႕ေတာ္ ေကာင္စီ၀င္မ်ားက ျမန္မာေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား ေပးအပ္ထားသည့္ ဂုဏ္ျပဳဆုကို ျပန္႐ုပ္သိမ္းသင့္မသင့္ မဲခြဲခဲ့ၾကေၾကာင္း သိရသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ဘဂၤါလီ မြတ္စလင္မ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈအားသူ၏ ကိုင္တြယ္ပံုကို ဆႏၵျပသည့္အေနျဖင့္ ဆုျပန္႐ုပ္သိမ္းရန္ မဲခြဲခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္ဟု အိုင္ယာလန္မီဒီယာမ်ားက ေဖာ္ျပသည္။

ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ထံမွ ဒဗၺလင္ၿမိဳ႕ေတာ္ လြတ္လပ္ေရးဆုအား ျပန္႐ုပ္သိမ္းရန္ မဲခြဲရာတြင္ ႐ုပ္သိမ္းမည့္ဘက္က မဲအမ်ားစုရရွိကာ အႏုိင္ရရွိခဲ့သည္။ ႐ုပ္သိမ္းမည့္ကိစၥအား ေထာက္ခံမဲ ၅၉ မဲ ရရွိၿပီး ကန္႔ကြက္မဲ ႏွစ္မဲႏွင့္ မဲမေပးဘဲေနသူ တစ္ဦးရွိခဲ့သည္ဟု RTE အသံလႊင့္ဌာနက ေဖာ္ျပသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံမွ လူနည္းစု ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ၆၂၀,၀၀၀ ေက်ာ္သည္ ျမန္မာတပ္မေတာ္၏ စစ္ဆင္ေရးေၾကာင့္ နယ္စပ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္ကာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံသို႔ ထြက္ေျပးခဲ့ၾကၿပီးေနာက္ ယခုကိစၥေပၚထြက္လာျခင္း ျဖစ္သည္။ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ဒုကၡသည္မ်ားက ျမန္မာတပ္မေတာ္သည္ လူသတ္မႈ၊ မုဒိမ္းမႈႏွင့္ မီး႐ိႈ႕မႈမ်ား$ ပါ၀င္ပတ္သက္ခဲ့ၾကသည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။

လူနည္းစု ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ားကို အကာအကြယ္ေပးရန္ ပ်က္ကြက္မႈေၾကာင့္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ ႏုိင္ငံတကာ အသုိင္းအ၀ိုင္း၏ ေ၀ဖန္မႈကို ခံခဲ့ရၿပီးယင္းသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၌ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္က်ခဲ့သည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏုိဗယ္ဆုရွင္အတြက္ ဂုဏ္သိကၡာ အႀကီးအက်ယ္က်ဆင္းစရာ ျဖစ္ခဲ့သည္။

“႐ိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚ ေန႔စဥ္ဖိႏွိပ္မႈ ဆက္ျဖစ္ေနမွာကို ခြင့္မျပဳႏုိင္ပါဘူး။ အခုလို ဆု႐ုပ္သိမ္းလိုက္တာက မိမိတုိ႔ႏုိင္ငံသားေတြကို ေလးစားဖုိ႔ ျမန္မာအစိုးရအေပၚ ဖိအားေပးႏိုင္တယ္ဆုိရင္ ဒါမ်ဳိးကို ႀကိဳဆုိရပါလိမ့္မယ္” ဟု ၿမိဳ႕ေတာ္ေကာင္စီ၀င္ စီအာရန္ပယ္ရီက ေျပာၾကားခဲ့သည္ဟု Irish Independent သတင္းဌာနက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ဒဗၺလင္ၿမိဳ႕သား ဂီတပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္ေသာ ေဘာ့ဂဲေဒါ့က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ဆႏၵျပေသာအားျဖင့္ သူရရွိထားသည့္ အလားတူဆုအား ဒဗၺလင္ၿမိဳ႕ေတာ္ခန္းမ၌ ျပန္လည္ေပးအပ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ တစ္လအၾကာတြင္ ယခုကဲ့သုိ႔ ၿမိဳ႕ေတာ္ေကာင္စီ၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ထြက္ေပၚလာျခင္း ျဖစ္သည္။

ၾသဂုတ္လသည္ အစုလိုက္အျပံဳလုိက္ ထြက္ေျပးမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီးေနာက္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ဘဂၤါလီ မြတ္စလင္ (မူရင္း၌ ႐ိုဟင္ဂ်ာဟုေဖာ္ျပ) ၃၀၀,၀၀၀ ခန္႔သာ က်န္ရွိေတာ့ေၾကာင္းႏွင့္ နယ္စပ္ကိုျဖတ္ေက်ာ္လ်က္ လူေပါင္း ၃၀၀ ခန္႔ ေန႔စဥ္ ထြက္ေျပးေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္း ၾကက္ေျခနီအဖြဲ႕က ခန္႔မွန္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

လြန္ခဲ့သည့္လက ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏွင့္ ျမန္မာတုိ႔သည္ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ဒုကၡသည္မ်ားအား ျပန္လည္လက္ခံေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ သေဘာတူညီမႈတစ္ရပ္ကို လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့သည္။ ယင္းအခ်ိန္တြင္ ကုလသမဂၢက ဒုကၡသည္မ်ား ေနရပ္ျပန္ရန္အတြက္ ေဘးကင္းလံုျခံဳေသာ အေျခအေနရပ္မ်ား မရွိေသးဟု ေျပာၾကားထားေသာ္လည္း ယင္းကဲ့သုိ႔  သေဘာတူညီမႈကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

Ref ; AFP

ျခစားမႈစဲြခ်က္ တင္ခံထားရေသာ အင္ဒိုနီးရွားပါလီမန္ဥကၠ႒ ၀မ္းေလွ်ာမႈေၾကာင့္ ႐ုံးတင္စစ္ေဆးမႈ ေႏွာင့္ေႏွးခဲ့

ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္က ဂ်ကာတာရွိ တရားခြင္သုိ႔ ပါလီမန္ဥကၠ႒ ႏိုဗန္တုိ(လယ္)အား ေစာင့္ၾကပ္ေခၚေဆာင္လာစဥ္ (Photo- AFP)

အင္ဒိုနီးရွားတြင္ ႏွစ္မ်ားစြာအတြင္း အႀကီးမားဆံုး အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈအတြက္ စြဲခ်က္မ်ားစဲြဆိုခံထားရေသာ ပါလီမန္ဥကၠ႒ ဆက္ယာႏိုဗန္တိုသည္ ၀မ္းေလွ်ာမႈေၾကာင့္ အလြန္အမင္း ေနထိုင္မေကာင္းျဖစ္ေနေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၿပီးေနာက္ ၎အား ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္တြင္ ၾကားနာစစ္ေဆးရန္ အစီအစဥ္သည္ ေႏွာင့္ေႏွးခဲ့ရၿပီး တရားခြင္တက္ေရာက္ခဲ့သူမ်ားက ၎အား ေလွာင္ေျပာင္ခဲ့ၾကသည္။

ယခင္ကလည္း အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈဆုိင္ရာ စြပ္စဲြခ်က္မ်ား ရင္ဆုိင္ခဲ့ရၿပီး စီရင္ခ်က္ခ်မွတ္မခံခဲ့ရေသာ ႏိုဗန္တုိ၊ ၆၂ ႏွစ္သည္ အင္ဒိုနီးရွားရွိ လူဦးေရသန္း ၂၅၀ ေက်ာ္အား သက္ေသခံကတ္သစ္မ်ား ထုတ္ေပးရန္ အစိုးရ၏ အစီအစဥ္မွရန္ပံုေငြမ်ားအား ျဖတ္စားလွ်ပ္စားလုပ္ခဲ့သည့္ ႏိုင္ငံေရးသမား အမ်ားအျပားတြင္ ပါ၀င္ခဲ့သည္ဟု စဲြခ်က္တင္ခံထားရျခင္း ျဖစ္သည္။ ယခုႏွစ္အေစာပိုင္းတြင္ ထြက္ေပၚခဲ့ေသာ ယင္းအ႐ႈပ္ေတာ္ပံုတြင္ အစိုးရအသံုးစရိတ္မ်ားမွ ခန္႔မွန္းေျခ ေဒၚလာသန္း ၁၇၀ ခန္႔အား မသမာနည္းျဖင့္ ရယူခဲ့ၾကေၾကာင္း စြပ္စဲြခံထားရသည္။

သံသယရွိသူမ်ား ၀တ္ဆင္ရသည့္ လိေမၼာ္ေရာင္၀တ္စံုျဖင့္ ဗဟိုဂ်ကာတာတရား႐ံုးသို႔ ေရာက္လာခဲ့သည့္ ႏိုဗန္တိုသည္ ၎၏အမည္အား တရားသူႀကီးက အႀကိမ္ႀကိမ္ ေမးျမန္းခ်ိန္တြင္ ၀မ္းနည္းေနမႈႏွင့္ ညည္းညဴေနပံုရေၾကာင္း သိရသည္။ ၎၀မ္းေလွ်ာေနသည္မွာ ငါးရက္ၾကာေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း၊ ဆရာ၀န္မ်ားထံ ေဆးေတာင္းခဲ့ေသာ္လည္း ေဆးမရခဲ့ေၾကာင္း ႏိုဗန္တိုကေျပာၾကားခဲ့ရာ ၎၏ အျပဳအမူမ်ားကို တရားခြင္တက္ေရာက္သူမ်ားက ဟားတုိက္ခဲ့ၾကသည္။ ဆရာ၀န္သံုးဦးက ၎အား စစ္ေဆးၿပီး ၾကားနာမႈခံယူရန္အတြက္ က်န္းမာေရးေကာင္းမြန္ေၾကာင္း အေစာပုိင္းတြင္ ေျပာၾကားထားဟု အစိုးရေရွ႕ေနမ်ားက ေစာဒကတက္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ႏိုဗန္တို၏ ေရွ႕ေနမက္ဒီယာအစၥေမးက ၎၏ အမႈသည္သည္ အလြန္ေနထိုင္ မေကာင္းျဖစ္ေနၿပီး တရားခြင္တက္ႏိုင္မည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ႏိုဗန္တုိအား အျခားဆရာ၀န္မ်ားျဖင့္ စစ္ေဆးခြင့္ျပဳရန္လည္း ၎က ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။

တရားသူႀကီးယန္တုိက စြပ္စဲြခံရသူ ေရွ႕ေန၏ ေစာဒကတက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ၾကားနာမႈကို ႏွစ္ႀကိမ္ဆုိင္းငံ့ခဲ့ရေသာ္လည္း ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ရန္ ေနာက္ဆံုးတြင္ ဆံုးျဖတ္ခဲ့သည္။

Ref; AFP

အိပ္ေပ်ာ္လ်က္ လမ္းေလွ်ာက္၍ ေျမာက္ကိုရီးယားအား စစ္ပဲြမဆင္ႏႊဲရန္ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ သတိေပး

ဒီဇင္ဘာ ၁၄ ရက္က တုိက်ဳိတြင္ ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အာေဘး(ယာ)ႏွင့္ ပူးတြဲ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္ေနေသာ ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဂူတာရက္ (Photo – AFP)

ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္မွ ႏ်ဴကလီးယား လက္နက္မ်ားအား ဖယ္ရွားပစ္ရန္အတြက္ သံတမန္ေရးရာ အားထုတ္မႈမ်ားေဆာင္ရြက္ ရန္တုိက္တြန္းခဲ့စဥ္ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ အန္တိုနီယုိဂူတာရက္ဇ္က ႏိုင္ငံတကာအေနျဖင့္ အိပ္ေပ်ာ္လ်က္လမ္းေလွ်ာက္၍ ေျမာက္ကိုရီးယားအား စစ္ပဲြမဆင္ႏႊဲရန္ ဒီဇင္ဘာ ၁၄  ရက္တြင္ သတိေပးခဲ့သည္။

အလြန္သိသာထင္ရွားေသာ အေျခအေနမ်ား ၾကံဳရဖြယ္ရွိသည့္ စစ္ပဲြအား အိပ္မက္ထဲလမ္းေလွ်ာက္၍ ဆင္ႏႊဲလွ်င္ ၎တုိ႔အားလံုးအတြက္ အဆိုးရြားဆံုးအရာျဖစ္လာႏိုင္ေၾကာင္း ဂူတာရက္ဇ္က ဂ်ပန္သို႔ေရာက္ရွိစဥ္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ႏ်ဴကလီးယားစမ္းသပ္မႈႏွင့္ ဒံုးပစ္လႊတ္စမ္းသပ္မႈ တသီတတန္း ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ ေျမာက္ကိုရီးယားအား ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီက ၿပီးခဲ့ေသာႏွစ္တြင္ ပိတ္ဆုိ႔အေရး ယူမႈဆံုးျဖတ္ခ်က္ သံုးႀကိမ္ခ်မွတ္ထားသည္။ ယင္းပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားအား ပထမဆံုးအေနျဖင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားက အေကာင္အထည္ေဖာ္ေပးရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ အေရးပါေသာက႑တြင္ ပါ၀င္သည့္ ႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕ကလည္း အျပည့္အ၀ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း ဂူတာရက္ဇ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

(ကုိရီးယားကြၽန္းဆြယ္) ႏ်ဴကလီးယား ကင္းစင္ေရးအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေသာနည္းလမ္းျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ရန္ သံတမန္ေရးရာ အားထုတ္မႈမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ရန္လည္း ဂူတာရက္ဇ္က တုိက္တြန္းခဲ့သည္။

ဂူတာရက္ဇ္ႏွင့္အတူ ယွဥ္တဲြရပ္လ်က္ ဂ်ပန္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ရွင္ဇိုအာေဘးကလည္း ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို အျပည့္အ၀ အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကရန္ႏွင့္ ႏ်ဴကလီးယားကင္းစင္ေရးသို႔ ဦးတည္ေသာ အဓိပၸာယ္ရွိသည့္ေဆြးေႏြးပဲြကို က်င္းပၾကရန္ တိုက္တြန္းခဲ့သည္။

ကုလသမဂၢ၏ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ အႀကီးအကဲ ဂ်က္ဖေရးဖက္မန္းက ယခုလအေစာပိုင္းတြင္ ေျမာက္ကုိရီးယားသို႔ သြားေရာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ဂူတာရက္ဇ္က ဂ်ပန္သို႔သြားေရာက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ျပံဳယမ္းသို႔ ေရာက္ရွိစဥ္ ေျမာက္ကိုရီးယားက ၎တုိ႔သည္ စစ္ပဲြအား ေရွာင္လဲႊလိုေၾကာင္း ဖက္မန္းအား ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းမႈျဖင့္ အေျဖရွာရန္ တံခါးသည္ ယခုအခါ ပို၍က်ယ္ျပန္႔လာၿပီဟု ေမွ်ာ္လင့္ေၾကာင္း ဖက္မန္းက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အေမရိကန္သည္ ႀကိဳတင္ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားမပါဘဲ ေျမာက္ကုိရီးယားႏွင့္ေဆြးေႏြးရန္ အသင့္ရွိေၾကာင္း အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ရက္ေတလာဆင္က ဒီဇင္ဘာ ၁၂ ရက္တြင္ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့ရာ အေမရိကန္၏ မူ၀ါဒအေျပာင္းအလဲအျဖစ္ အမ်ားအျပားက ႐ႈျမင္ခဲ့ၾကသည္။ ေျမာက္ကုိရီးယားႏွင့္ ပထမဆံုးေဆြးေႏြးပဲြတြင္ အရာအားလံုး၊ ရာသီဥတုအေၾကာင္းအရာကုိပင္ ေဆြးေႏြးရန္ရွိေၾကာင္း ေတလာဆင္က အတၱလႏိၲတ္ေကာင္စီ မူ၀ါဒဖိုရမ္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ေျမာက္ကိုရီးယားဆုိင္ရာ အေမရိကန္မူ၀ါဒသည္ အေျပာင္းအလဲမရွိေၾကာင္း ေတလာဆင္၏ ႏုိင္ငံျခားေရးဌာနႏွင့္ အိမ္ျဖဴေတာ္က ေနာက္ပိုင္းတြင္ အေလးေပးေျပာၾကားခဲ့သည္။ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးသည္ မူ၀ါဒသစ္ ေရးဆဲြျခင္းမရွိေၾကာင္း၊ ၎တုိ႔၏ မူ၀ါဒသည္ မေျပာင္းမလဲရွိေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္း ႏိုင္ငံျခားေရးဌာန ေျပာခြင့္ရပုဂိၢဳလ္ Heather Nauert က ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref ; AFP

အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္အား ပါလက္စတုိင္း၏ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳေၾကာင္း အစၥလာမၼစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား ေၾကညာ

အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္အား ပါလက္စတုိင္း၏ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳေၾကာင္း အစၥလာမၼစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား ေၾကညာ (Photo – AFP)

အေမရိကန္သည္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္တြင္ ပါ၀င္ရန္က႑ မရွိေတာ့ဟု ပါလက္စတုိင္းသမၼတ မာမြတ္အဘားစ္က သတိေပးခဲ့ခ်ိန္တြင္ ကမၻာ့အင္အားႀကီးႏုိင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ သိမ္းယူခံထားရသည့္ အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္အား ပါလက္စတုိင္း၏ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳရန္ အစၥလာမၼစ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္တြင္ တိုက္တြန္းခဲ့သည္။

ေဂ်႐ုစလင္အား အစၥေရး၏ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ တရား၀င္အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ေသာ  အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို တင္းမာေသာ တံု႔ျပန္မႈေဆာင္ရြက္ရန္ တူရကီသမၼတရီဆပ္ေတယစ္အာဒို ဂန္က အစၥတန္ဘူတြင္ ကမၻာ၌ အဓိက အစၥလာမၼစ္အဖဲြ႕ျဖစ္ေသာ အစၥလာမၼစ္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးအဖဲြ႕ (OIC) ၏ အေရးေပၚအစည္းအေ၀းကို က်င္းပခဲ့သည္။

အစၥလာမ္ကမၻာတြင္ပင္ သေဘာကဲြလဲြမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနခဲ့ၿပီး ယင္းအစည္းအေ၀းတြင္ အစၥေရး သို႔မဟုတ္ အေမရိကန္အား ျပင္းထန္ေသာပိတ္ဆုိ႔အေရးယူမႈမ်ား ခ်မွတ္ရန္အတြက္ မည္သည့္ သေဘာတူညီခ်က္မွ် မရရွိခဲ့ေပ။

သို႔ေသာ္ ၎တုိ႔၏ ေနာက္ဆံုးေၾကညာခ်က္တြင္ အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္အား ပါလက္စတုိင္း၏ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ၿပီး ႏိုင္ငံအားလံုးအေနျဖင့္ ပါလက္စတုိင္းႏွင့္ အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္တုိ႔အား သိမ္းပိုက္ခံထားရသည့္ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳၾကရန္ တုိက္တြန္းခဲ့သည္။

ထရန္႔၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္သည္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ တရားမ၀င္ေၾကာင္းႏွင့္ ၎၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္သည္ အစြန္းေရာက္မႈႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားအား တြန္းအားျဖစ္ေစမည္ျဖစ္ၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႀကိဳးပမ္းမႈအားလံုးကို အားေလ်ာ့ေစသည့္ တမင္ရည္ရြယ္မႈျဖစ္ေၾကာင္း ယင္းေၾကညာခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ခရစ္ယာန္၊ ဂ်ဴးႏွင့္ မြတ္စလင္မ်ားက အထြတ္အျမတ္ထားၾကေသာ ေဂ်႐ုစလင္ၿမိဳ႕ အဆင့္အတန္းသည္ အစၥေရး-ပါလက္စတုိင္း ပဋိပကၡတြင္ အကဲဆတ္ဆံုးအေၾကာင္း အရာျဖစ္ဖြယ္ရွိသည္။ အစၥေရးက ယင္းတစ္ ၿမိဳ႕လံုးအား ၎တုိ႔၏ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားသည္။ ပါလက္စတုိင္းကမူ အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္သည္ အစၥေရးက သိမ္းယူခဲ့သည့္ အနာဂတ္ပါလက္စတုိင္း၏ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားသည္။

OIC ၏ေၾကညာခ်က္မ်ားကို ၎က သေဘာမက်ေၾကာင္း အစၥေရး၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဘင္ဂ်မင္ေနတန္ယာဟုက တံု႔ျပန္ခဲ့ၿပီး ပါလက္စတုိင္းသည္ လက္ေတြ႕ဘ၀ကို အသိအမွတ္ျပဳျခင္းႏွင့္ အစြန္းေရာက္မႈအစား ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို လိုလိုလားလား ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေစမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ပါလက္စတုိင္းအေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းသူဟု ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ရည္ညႊန္းေသာ အာဒိုဂန္က ၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ အစၥေရးႏုိင္ငံ ထူေထာင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း ပါလက္စတုိင္းနယ္ေျမမ်ား အရြယ္အစားက်ဳံ႕သြားမႈကို ရွင္းလင္းျပသခဲ့သည္။ ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲ ျပင္းထန္ေသာ အေမရိကန္ဆန္႔က်င္ေရးေလသံျဖင့္ အဘားစ္ကလည္း ေဂ်႐ုစလင္အား ပါလက္စတုိင္း၏ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္မျပဳေသးသည့္ အခ်ိန္အထိ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သို႔မဟုတ္ တည္ၿငိမ္မႈ ရရွိႏိုင္မည္မဟုတ္ေၾကာင္း သတိေပးခဲ့သည္။

Ref ; AFP

ဂါဇာမွဒုံးက်ည္မ်ားျဖင့္ တုိက္ခုိက္မႈၿပီးေနာက္ အစၥေရးက ဟားမားစ္ပစ္မွတ္မ်ားကို ေလေၾကာင္းမွ တုိက္ခုိက္

ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္က ၀က္စ္ဘင့္ရွိ ရာမာလာၿမိဳ႕တြင္ ပါလက္စတုိင္းဆႏၵျပသူမ်ားႏွင့္ အစၥေရးလုံျခံဳေရးအဖြဲ႕၀င္မ်ား ပဋိပကၡျဖစ္ပြားေနစဥ္ (Photo – AFP)

ဂါဇာမွ ဒုံးက်ည္ပစ္ခတ္မႈမ်ားႏွင့္ ႀကံဳခဲ့ရၿပီးေနာက္ နာရီအနည္းငယ္အၾကာတြင္ အစၥေရးသည္ ဒီဇင္ဘာ ၁၄ ရက္က ဂါဇာရွိ ဟားမားစ္ပစ္မွတ္မ်ားကို ေလေၾကာင္းမွ တုိက္ခုိက္မႈမ်ား ဆက္တုိက္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေၾကာင္း အစၥေရးစစ္တပ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဂါဇာႏွင့္ အစၥေရးၾကားရွိ နယ္စပ္စခန္းမ်ားကို လုံျခံဳေရးအေျခအေနေၾကာင့္ ပိတ္ပင္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း အစၥေရးစစ္တပ္က ေၾကညာခဲ့သည္။

ဂါဇာရွိ ဟားမားစ္တို႔ ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ စစ္ဘက္ဆုိင္ရာေနရာမ်ားကို ပစ္မွတ္ထား တုိက္ခုိက္ခဲ့ေၾကာင္း အစၥေရးစစ္တပ္က ေၾကညာခ်က္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ယင္းစစ္စခန္းမ်ားသည္ ေလ့က်င့္ေရးႏွင့္ လက္နက္ဂိုေဒါင္မ်ားအျဖစ္ အသုံးျပဳသည့္ေနရာမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း အစၥေရးစစ္တပ္၏ ေၾကညာခ်က္က ဆုိသည္။

အစၥေရးတို႔၏ ေလေၾကာင္းတုိက္ခုိက္မႈ ၁၀ ႀကိမ္ေက်ာ္ရွိခဲ့ေၾကာင္း ပါလက္စတုိင္း လုံျခံဳေရး သတင္းရင္းျမစ္တစ္ခုက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဟားမားစ္ေရတပ္စခန္းတစ္ခု အပါအ၀င္ အျခားေနရာမ်ား ပ်က္စီးမႈရွိခဲ့ေၾကာင္း အနီးအနားရွိအိမ္မ်ား အနည္းငယ္သာပ်က္စီးခဲ့ေၾကာင္း အဆိုပါ သတင္းရင္းျမစ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဂါဇာဘက္မွ ပစ္ခဲ့ေသာ ဒုံးႏွစ္စင္းကို အစၥေရးေလေၾကာင္းရန္ ကာကြယ္ေရးစနစ္က ၾကားျဖတ္ဟန္႔တားႏုိင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ နာရီအနည္းငယ္အၾကာတြင္ အစၥေရး၏ တုိက္ခုိက္မႈမ်ား စတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ ဒုံးပစ္လႊတ္မႈမ်ားကို အစၥလာမၼစ္အုပ္စုမ်ားက ေဆာင္ရြက္ေလ့ရွိေသာ္လည္း ဂါဇာကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည့္ ဟားမားစ္တို႔သည္ ဂါဇာမွ မည္သည့္ပစ္ခတ္မႈအတြက္မဆို တာ၀န္ရွိသည္ဟု အစၥေရးက သတ္မွတ္ထားသည္။

ေဂ်႐ုစလင္ကို အစၥေရး၏ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳမည္ဟု အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ၿပီးခဲ့သည့္သီတင္းပတ္တြင္ ေၾကညာခဲ့ၿပီးေနာက္ ဂါဇာမွတုိက္ခုိက္မႈမ်ား ျမင့္တက္ခဲ့သည္။ ဒီဇင္ဘာ ၆ ရက္ ေနာက္ပုိင္း ဂါဇာမွ အစၥေရးသို႔ ပစ္ခတ္မႈ ၁၂ ႀကိမ္ရွိခဲ့ၿပီး အစၥေရးက ဂါဇာရွိ ေနရာ ၁၀ ခု ကို လက္တုံ႔ျပန္တုိက္ခုိက္ခဲ့သည္။

မၾကာေသးခင္က ယင္းတိုက္ခုိက္မႈမ်ားအတြင္း အစၥေရးတြင္ အေသအေပ်ာက္ မရွိခဲ့ေပ။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဂါဇာစစ္ပြဲမတုိင္ခင္က ဒုံးက်ည္ျဖင့္ တုိက္ခုိက္မႈမ်ား ျမင့္တက္ခဲ့ေသာ္လည္း မၾကာေသးခင္က တုိက္ခုိက္မႈမ်ားသည္ ႀကီးမားျခင္းမရွိဟု အစၥေရးကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး အာဘစ္ဒိုလစ္ဗာမန္းက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဂါဇာေျမာက္ပုိင္းမွ မလွမ္းမကမ္းတြင္ရွိေသာ အစၥေရးၿမိဳ႕ စဒါေရာ့သို႔ သြားေရာက္ခဲ့သည့္ လစ္ဘာမန္းက ယင္းတုိက္ခုိက္မႈမ်ားသည္ ပါလက္စတုိင္းအဖြဲ႕မ်ားအၾကား အာဏာလြန္ဆြဲပြဲေၾကာင့္ ျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စဒါေရာ့တြင္ မူႀကိဳေက်ာင္းတစ္ခုကို မၾကာေသးခင္က ဗုံးထိမွန္ၿပီး ထိခုိက္ဒဏ္ရာရသူ မရွိခဲ့ေပ။ “တူးေျမာင္းေတြ တူး၊ ဒုံးေတြ ထုတ္၊ အစၥေရးကို တုိက္ခုိက္ေနတာထက္ ဂါဇာရဲ႕ စီးပြားေရးတိုးတက္ေအာင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖို႔ သူတို႔ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ဂါဇာျပည္သူေတြက တြန္းအားေပးမယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္” ဟု လစ္ဗာမန္းက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေဂ်႐ုစလင္ကို ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ ေၾကညာခဲ့ၿပီးေနာက္ပုိင္း ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ ဂါဇာတြင္ေနထုိင္သူ ေလးဦးေသဆုံးခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ အစၥေရး၏ လက္တုံ႔ျပန္တုိက္ခုိက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ဟားမားစ္ႏွစ္ဦးေသဆုံးခဲ့ၿပီး နယ္စပ္ပဋိပကၡမ်ားတြင္ ႏွစ္ဦးေသဆုံးခဲ့သည္။ ေဂ်႐ုစလင္တြင္ အစၥေရးတစ္ဦး ဓားထိုးခံခဲ့ရၿပီး ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ဒဏ္ရာရခဲ့သည္။

Ref ; AFP

တိုယိုတာက လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္သံုးကားမ်ားကို အဓိကျမႇင့္တင္ရန္ ေမွ်ာ္မွန္း

ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၅ ရက္က တုိက်ဳိတြင္ တိုယိုတာက ဒီဇုိင္းျပန္လည္ျပင္ဆင္ထားသည့္ Prius PHV ကားအား မိတ္ဆက္ေနစဥ္ (Photo – AFP)

ကားထုတ္လုပ္သည့္ လုပ္ငန္းက တင္းက်ပ္ေသာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္စည္းမ်ဥ္းမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီရန္ ႀကိဳးပမ္းေနစဥ္ ဂ်ပန္ဧရာမ ကားကုမၸဏီတိုယိုတာက ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္မတိုင္မီ ၎၏ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ ကားေရာင္းခ်မႈ၏ ထက္၀က္ခန္႔ကို လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္သံုးကားမ်ားမွ ရရွိခ်င္သည္ဟု ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ လက္ရွိတြင္ လွ်စ္စစ္စြမ္းအင္သံုးကားမ်ားသည္ တိုယိုတာ၏ ႏွစ္စဥ္ေရာင္းခ်ရသည့္ ကားစီးေရ ၁၀ သန္းခန္႔၏ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသာရွိၿပီး အမ်ားဆံုးမွာ၎၏ ေရာင္းအားအေကာင္းဆံုးျဖစ္သည့္ Prius ကဲ့သို႔ေသာ စြမ္းအင္ေရာသုံးကားမ်ား ျဖစ္သည္။

“၂၀၃၀ မတိုင္မီမွာ တိုယိုတာရဲ႕ စုစုေပါင္းကားေရာင္းခ်မႈရဲ႕ ရာခိုင္ႏႈန္း ၅၀ ဒါမွ မဟုတ္ ရာခိုင္ႏႈန္း ၅၀ ေက်ာ္ကို စြမ္းအင္ေရာသုံးကား EV နဲ႔ FCV (ေလာင္စာဆဲလ္ကား) လိုမ်ဳိး လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္သံုး ကားေတြေရာင္း ခ်မႈကေနရဖို႔ ရည္မွန္းထားတယ္” ဟု တိုယိုတာကုမၸဏီ၏ဥကၠ႒ အာခီအိုတိုယိုတာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္မတိုင္မီ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္သံုးကားစီးေရ စုစုေပါင္း ၅ ဒသမ ၅ သန္းခန္႔ေရာင္းခ်ရန္ ရည္မွန္းထားေၾကာင္း တိုယိုတာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကားစီးေရ ၄ ဒသမ ၅ သန္းကို ဓာတ္ဆီ-လွ်ပ္စစ္ႏွစ္မ်ဳိးစပ္ႏွင့္ စြမ္းအင္ေရာသုံးကားမ်ား၊ ကားစီးေရတစ္သန္းကို လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္သံုးကားမ်ားႏွင့္ ဟိုက္ဒ႐ိုဂ်င္ စြမ္းအင္သံုးေလာင္စာ ဆဲလ္ကားမ်ား ေရာင္းခ်မႈမွ ရရွိရန္ ရည္မွန္းထားသည္ဟု တိုယိုတာ၏ စီအီးအိုက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Photo; AFP

အီလက္ထရြန္နစ္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ား ကမၻာတစ္၀န္းတြင္ ျမင့္တက္လာေနဟု ကုလသမဂၢ သတိေပး

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၉ ရက္က ကြမ္တုံျပည္နယ္တြင္ အီလက္ထရြန္နစ္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားအား တင္ေဆာင္ထားသည့္ ကားတစ္စီးအား ေတြ႕ရစဥ္ (Photo – AFP)

မုိဘုိင္းဖုန္း၊ လက္ပ္ေတာ့ႏွင့္ ေရခဲေသတၱာမ်ားကဲ့သို႔ေသာ စြန္႔ပစ္အီလက္ထရြန္နစ္ ပစၥည္းမ်ားမွ အမႈိက္မ်ားသည္ ကမၻာတစ္၀န္းတြင္ စုပုံမ်ားျပားလာေနေၾကာင္း ကုလသမဂၢက ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္တြင္ သတိေပးခဲ့သည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္က ကမၻာတြင္ e- waste ဟုေခၚေသာ အီလက္ထရြန္နစ္အမႈိက္ တန္ ၄၄ ဒသမ ၇ သန္းထိရွိခဲ့ၿပီး ယမန္ႏွစ္ႏွစ္က ထက္ရွစ္ရာခုိင္ႏႈန္း ျမင့္တက္ခဲ့ေၾကာင္း ကုလသမဂၢ၏ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ဆက္သြယ္ေရး သမဂၢ ITU က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ အစီရင္ခံစာအရ  မိသားစု၀င္ ေလးဦးရွိလွ်င္ တစ္ႏွစ္၌ အီလက္ထရြန္နစ္ အမႈိက္ ၁၇၆ ေပါင္ခန္႔ ထုတ္လုပ္ေနသည့္ သေဘာျဖစ္သည္။

ကုလသမဂၢတကၠသိုလ္ UNU ႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ အမႈိက္ဆုိင္ရာအသင္း International Solid Waste Association တို႔က ပူးတြဲထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ယင္းအစီရင္ခံစာတြင္ အီလက္ထရြန္နစ္ အမႈိက္မ်ား၏ ပမာဏသည္ အီဖယ္ေမွ်ာ္စင္ ၄၅၀၀ ၏ ပမာဏႏွင့္ ညီမွ်ေၾကာင္း မွတ္ခ်က္ခ်ခဲ့သည္။၂၀၂၁ ခုႏွစ္တြင္ ယင္းကဲ့သို႔ အမႈိက္မ်ား၏ ပမာဏသည္ တန္ ၅၂ ဒသမ ၂  သန္းထိ ျမင့္တက္လာဖြယ္ရွိေၾကာင္း အႏၲရာယ္ရွိေသာ အီလက္ထရြန္ နစ္အမႈိက္မ်ား ျပန္လည္သန္႔စင္သုံးစြဲေရးကို  ပိုမိုေကာင္းမြန္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ အစီရင္ခံစာက တုိက္တြန္းခဲ့သည္။

ေရခဲေသတၱာ၊ အ၀တ္ေလွ်ာ္စက္ႏွင့္ အျခားအိမ္သုံး အီလက္ထရြန္နစ္ပစၥည္းမ်ား၊ မုိဘုိင္းဖုန္းမ်ားႏွင့္ ကြန္ပ်ဴတာမ်ား ကဲ့သို႔ေသာ အီလက္ထရြန္နစ္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားသည္ လူတို႔၏ က်န္းမာေရးႏွင့္သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကို ဆိုးဆိုးရြားရြား အႏၲရာယ္ရွိေစႏုိင္ေၾကာင္း ယင္းအမႈိက္မ်ားကို မွန္ကန္စြာ စြန္႔ပစ္မႈႏွင့္ ျပန္လည္ျပဳျပင္သုံးစြဲမႈတို႔ အလြန္ရွားပါးေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ဆိုခဲ့သည္။

ယမန္ႏွစ္က အီလက္ထရြန္နစ္စြန္႔ပစၥည္းမ်ား၏ ရာခုိင္ႏႈန္း ၂၀ ၊ တန္ ၈ ဒသမ ၉ သန္းသာ ျပန္လည္ျပဳျပင္သုံးစြဲခဲ့ေၾကာင္း၊ ကမၻာတစ္၀န္းရွိ အီလက္ထရြန္နစ္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းအားလုံး၏ ၇၆ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ မည္ကဲ့သို႔ ျဖစ္သြားသည္ကိုမသိရဟု ယင္းအစီရင္ခံစာက ေဖာ္ထုတ္ခဲ့သည္။

အီလက္ထရြန္နစ္ကိရိယာမ်ား သုံးစြဲမႈ ျမင့္မားလာေနသည့္ ကမၻာတြင္ ယင္းစြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ား စီမံခန္႔ခြဲမႈသည္ အေရးႀကီးကိစၥျဖစ္ေၾကာင္း ITU ဥကၠ႒ ဟိုလင္းေက်ာင္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အီလက္ထရြန္နစ္ပစၥည္းမ်ား ျပန္လည္ျပဳျပင္သုံးစြဲမႈသည္ စီးပြားေရးအရ တြက္ေခ်ကိုက္မႈလည္းရွိေၾကာင္း ယင္းအမႈိက္မ်ားတြင္ ပါ၀င္သည့္ ကုန္ၾကမ္းပစၥည္း အားလုံး၏ တန္ဖိုးသည္ ေဒၚလာ ၆၄ ဒသမ ၆ ဘီလ်ံခန္႔ရွိႏုိင္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္လည္း ကမၻာတြင္ အီလက္ထရြန္နစ္အမႈိက္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ မူ၀ါဒမ်ားကို က်င့္သုံးသည့္ႏုိင္ငံမ်ား ပို၍မ်ားျပားလာေနေၾကာင္း ႏုိင္ငံ ၆၇ ႏုိင္ငံတြင္ ေနထုိင္ေသာ ကမၻာ့လူ ဦးေရ၏ ၆၆ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ ယင္းမူ၀ါဒမ်ားကို လက္ခံက်င့္သုံးေနၾကေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္က အီလက္ထရြန္နစ္အမႈိက္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ မူ၀ါဒကို အက်ဳိးခံစားရသူသည္ ကမၻာ့လူဦးေရ၏ ၄၄ ရာခုိင္ႏႈန္းသာ ရွိခဲ့သည္။

Photo – AFP

နန္က်င္းလူသတ္ပဲြ အႏွစ္ (၈၀) ျပည့္အခမ္းအနားကို တ႐ုတ္တြင္ က်င္းပ

ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္က ႏိုင္ငံအေရွ႕ပိုင္းက်န္စုျပည္နယ္တြင္ နန္က်င္းလူသတ္ပြဲ ၀မ္းနည္းမႈ အထိ္မ္းအမွတ္အတြက္ ဥၾသဆြဲေနစဥ္ ရဲႏွင့္ ေဒသခံမ်ား တစ္မိနစ္ၾကာ ၿငိမ္သက္ေနၾကစဥ္ (Photo: AFP)

ဂ်ပန္တပ္ဖဲြ႕၀င္မ်ား၏ နန္က်င္းလူသတ္ပဲြ အႏွစ္ (၈၀) ျပည့္အခမ္းအနားကို တ႐ုတ္က ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။ အင္အားႀကီးႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈက သမိုင္းဆိုင္ရာ မလုိမုန္းထားမႈမ်ားကို မီးေမာင္းထိုးျပေနခ်ိန္တြင္ ယင္းျဖစ္ရပ္သည္ ဆက္လက္ရွည္ၾကာေနေသာ ရန္လိုသည့္ဆက္ဆံေရး၏ ရင္းျမစ္တစ္ခုျဖစ္ေနသည္။

ႏိုင္ငံအေရွ႕ပိုင္းရွိ ယင္းၿမိဳ႕တြင္ ထိခိုက္ခံစားခဲ့ရသူမ်ား၏ ႐ုပ္တုမ်ားကို ျပသထားေသာ အထိမ္းအမွတ္အေဆာက္အအံုတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ယင္းေအာက္ေမ့ဖြယ္အခမ္းအနားကို သမၼတရွီက်င္ပင္းက ႀကီးၾကပ္ခဲ့ၿပီး အလြန္အမင္း ေအးစက္ေနခ်ိန္၌ အက်ႌတြင္ ပန္းျဖဴတစ္ပြင့္တပ္ထားၾကသည့္ အနက္ေရာင္ ၀တ္ထားသူမ်ားက တက္ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။ ယင္းအခမ္းအနားစတင္ခ်ိန္တြင္ ဥၾသမ်ားဆဲြခဲ့ၾကၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေခါင္းေလာင္းႀကီးကို ထုိးခဲ့ကာ ခ်ဳိးငွက္မ်ားအား လႊတ္ေပးခဲ့ၾကသည္။

၁၉၃၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္က ယင္းအခ်ိန္က တ႐ုတ္ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္သည့္ နန္က်င္းကို ဂ်ပန္စစ္တပ္က က်ဴးေက်ာ္ခဲ့ၿပီးေနာက္  သီတင္းပတ္ေျခာက္ပတ္အတြင္း ထိန္းမႏိုင္သိမ္းမရ သတ္ျဖတ္မႈ၊ ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈ၊ မုဒိမ္းက်င့္မႈ၊ မီး႐ိႈ႕မႈႏွင့္ လုယက္မႈမ်ားေၾကာင့္ တ႐ုတ္အရပ္သားႏွင့္ စစ္သား ၃၀၀၀၀၀ ခန္႔ ေသဆံုးခဲ့ရေၾကာင္း တ႐ုတ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ယင္းျဖစ္စဥ္တြင္ ေသဆံုးခဲ့သူအေရ အတြက္အား ဂ်ပန္က ေခါင္းမာစြာ ျငင္းဆန္မႈမ်ားႏွင့္ ယင္းျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းပင္မရွိဟု ဂ်ပန္ရွိ ေရွး႐ိုးစဲြမ်ား၏ အခါအားေလ်ာ္စြာ ျငင္းဆန္မႈမ်ားေၾကာင့္ အင္အားႀကီးအိမ္နီးခ်င္း ႏွစ္ႏိုင္ငံအတြက္ တင္းမာမႈအရွိဆံုး အထိမ္းအမွတ္တစ္ခုျဖစ္ေနဆဲျဖစ္သည္။

အရပ္သားအမ်ားအျပားအား သတ္ျဖတ္ျခင္း၊ လုယက္ျခင္းႏွင့္ အျခားလုပ္ရပ္မ်ား က်ဴးလြန္ခဲ့ေၾကာင္း ဂ်ပန္က တရား၀င္ ၀န္ခံခဲ့ေသာ္လည္း ေသဆံုးခဲ့သူအေရအတြက္ အတိအက်ကို ဆံုးျဖတ္ရန္ ခက္ခဲေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ယင္းအေၾကာင္းအရာသည္ စစ္ေအးကာလတြင္ ေမွးမွိန္ခဲ့ေသာ္လည္း သမၼတရွီလက္ထက္၌ တ႐ုတ္က အင္အားျပမႈ ခ်ဲ႕ထြင္လာေနစဥ္ ျပန္လည္ထြက္ေပၚလာခဲ့သည္။ ေ၀ဖန္သူမ်ားက ဂ်ပန္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲသူမ်ားသည္လည္း ကြန္ဆာေဗးတစ္          ေခါင္းေဆာင္ ရွင္ဇိုအာေဘးလက္ထက္တြင္ ပိုမိုထင္ရွားလာခဲ့ေၾကာင္း ေထာက္ျပခဲ့သည္။ ဂ်ပန္သည္ ၁၉၃၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ားတြင္ တ႐ုတ္အား က်ဴးေက်ာ္ခဲ့ၿပီး ၁၉၃၇ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္တို႔အၾကား က်ယ္ျပန္႔ေသာ စစ္ပဲြ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ နန္က်င္းလူသတ္ပဲြအတြက္ ပထမဆံုးႏုိင္ငံလံုးဆုိင္ရာ ေအာက္ေမ့ဖြယ္ေန႔ကို ရွီက ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။

ေရပုိင္နက္ အျငင္းပြားမႈကဲ့သို႔ေသာ ေခတ္သစ္အျငင္းပြားမႈမ်ားတြင္ ဂ်ပန္အား ဖိအားတုိးျမႇင့္ရန္အတြက္ တ႐ုတ္က ယင္းကဲ့သို႔ အထိမ္းအမွတ္မ်ားကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းထားရန္ လိုလားေနေၾကာင္း ပီကင္းတကၠသိုလ္မွ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာေလ့လာေရးဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္လ်န္ယန္ရွန္း က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဂ်ပန္က ယင္းသမိုင္း ျဖစ္ရပ္မ်ားသည္ အဆံုးသတ္သင့္ေၾကာင္း ထင္ျမင္ေနေသာ္လည္း တ႐ုတ္က ပို၍ အင္အားႀကီးထြားလာခ်ိန္တြင္ ယင္းအထိမ္းအမွတ္မ်ားကို ဆက္လက္ထုတ္ေဖာ္ေနေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထိုင္းတရား႐ံုးက ေရႊႀတိဂံမွ ၀ါရင့္ မူးယစ္ေဆးေမွာင္ခိုသမားတစ္ဦးကို ေထာင္ဒဏ္တစ္သက္ခ်မွတ္

ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္က ဘန္ေကာက္တရား႐ံုး၌ မူးယစ္ေမွာင္ခိုသမား Laota Seanlee (လယ္)အား ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

နာမည္ဆိုးျဖင့္ ေက်ာ္ၾကားေသာ အသက္ ၇၆ ႏွစ္အရြယ္ မူးယစ္ေဆးေမွာင္ခိုသမားတစ္ဦးကို ထိုင္းတရား႐ံုးက ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္တြင္ ေထာင္ဒဏ္တစ္သက္ ခ်မွတ္လိုက္ေၾကာင္း သိရသည္။
ထိုေမွာင္ခိုသမားသည္ ေရႊႀတိဂံေဒသထဲတြင္ ခရစ္စတယ္မက္သာဖက္တမင္း ကီလို ၂၀ ကိုေရာင္းခ်ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈျဖင့္ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရျခင္းျဖစ္သည္။

ကြန္ျမဴနစ္ဆန္႔က်င္ေရးသူပုန္ဘ၀မွ မူးယစ္ေဆး ေမွာင္ခိုသမားဘ၀သို႔ ကူးေျပာင္းလာသည့္ Laota Seanlee သည္ ၎၏အမည္ျဖင့္ပင္ ထိုင္းႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းစြန္း၌ ေကာ္ဖီဆိုင္တစ္ဆိုင္ ဖြင့္ထားမႈေၾကာင့္ ထင္ရွားသည္။

Laota သည္ ယမန္ႏွစ္က ထိုင္းရဲမ်ား၏ စစ္ဆင္ေရးတစ္ခုအတြင္း မိသားစု၀င္အခ်ဳိ႕ႏွင့္ အတူဖမ္းဆီးခံခဲ့ရျခင္းျဖစ္သည္။

လီဆူးမ်ဳိးႏြယ္၀င္ျဖစ္ေသာ Laota သည္ ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားအတြင္းက အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရဖူးေသာ္လည္း အာဏာပိုင္မ်ားသည္ ယခုမတိုင္မီအထိ မူးယစ္ေဆးဆိုင္ရာ အမႈျဖင့္ ႀကီးႀကီးမားမားျဖင့္ ၎အေပၚ စြဲခ်က္မတင္ႏိုင္ခဲ့ေပ။

ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္ကမွ Laota ကို ၎၏ျခံ၀င္းအတြင္း မူးယစ္ေဆး၀ါး ကီလိုဂရမ္၂၀ အား ပိုင္ဆိုင္မႈ၊ အသြင္ယူထားေသာ ရဲမ်ားကို ice မ်ား ေရာင္းခ်မႈျဖင့္ ဘန္ေကာက္ရွိ ရာဇ၀တ္မႈတရား႐ံုးတြင္ ေထာင္ဒဏ္တစ္သက္ ခ်မွတ္ခံခဲ့ရျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုစြဲခ်က္မ်ားကို Laota ကလည္း ၀န္ခံခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

“တရား႐ံုးက ကီလိုဂရမ္ ၂၀ ရွိတဲ့ ice ေတြကို ေရာင္းခ်ရန္ႀကိဳးပမ္းမႈ၊ လက္၀ယ္ပိုင္ဆိုင္မႈတို႔နဲ႔ သူ႔ကို ေသဒဏ္ခ်ဖို႔လုပ္ထားတာပါ။ ဒါေပမဲ့ သူဟာ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ေၾကာင္း ၀န္ခံခဲ့တဲ့အတြက္ ျပစ္ဒဏ္ေလွ်ာ့ေပါ့ၿပီး ေထာင္ဒဏ္တစ္သတ္နဲ႔ ေငြဒဏ္ ဘတ္ ၂ ဒသမ ၅ သန္း (ေဒၚလာ ၇၇၀၀၀) ခ်မွတ္လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္8 ဟု တရားသူႀကီးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Laota ၏ဇနီးမွာမူ ေထာင္ဒဏ္ ၂၅ ႏွစ္ခ်မွတ္ခံရကာ မူးယစ္ေဆးေရာင္းခ်မႈကို အဆင္ေျပေစရန္ ကူညီမႈျဖင့္ စြဲခ်က္တင္ခံထားရၿပီး ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ျခင္းမရွိဟု ျငင္းဆိုခဲ့ေသာ သားႏွစ္ဦးမွာမူ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခံလိုက္ရေၾကာင္း သိရသည္။ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ ေသဒဏ္ခ်မွတ္သည္မွာ အလြန္အမင္း ရွားပါးသည္။

Laota ၏ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခံရေသာ သား ႏွစ္ဦးအနက္ တစ္ဦးမွာ ခ်င္းမိုင္ျပည္နယ္၏ ေဒသဆိုင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးျဖစ္ၿပီး ထိုႏွစ္ဦးစလံုးသည္ အယူခံ၀င္လိမ့္မည္ဟု Laota ၏ ေရွ႕ေနက ေျပာၾကားခဲ့သည္။
Laota အဖမ္းခံရစဥ္က မူးယစ္ေဆးလုပ္ငန္းတြင္ ဥာဏ္မ်ားသူတစ္ဦးျဖစ္သည့္ Laota သည္ ယင္းကဲ့သို႔ ခ်က္ခ်င္းႀကီး အဖမ္းခံလိုက္ရသည့္အတြက္ လူအမ်ားက အံ့အားသင့္ခဲ့ၾကသည္။

Laota သည္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္က ဘန္ေကာက္ပို႔စ္ႏွင့္ ေမးျမန္းခန္း ျပဳလုပ္စဥ္က ၎၏ ထူးျခားေသာ ဘ၀အေၾကာင္း အေသးစိတ္ကို ေျပာျပခဲ့ဖူးသည္။

Laota သည္ ကေလးစစ္သားတစ္ဦးအျဖစ္ ကြန္ျမဴနစ္ဆန္႔က်င္ေရး ကူမင္တန္အဖြဲ႕ထဲသို႔ ၀င္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ရာထူးအဆင့္ဆင့္ တက္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

Laota သည္ အာရွ၏ နာမည္ဆိုးျဖင့္ အေက်ာ္ၾကားဆံုး မူးယစ္ဂိုဏ္းေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္ေသာ ျမန္မာအေျခစိုက္ ခြန္ဆာႏွင့္ အဆက္အသြယ္ရွိသူဟု က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ႐ႈျမင္ ခံထားရသူ ျဖစ္သည္။