႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္ကို ‘စူပါပူတင္’အျဖစ္ ျမင္ေတြ႕ရမည့္ျပပြဲသစ္ ေမာ္စကိုတြင္ ဖြင့္လွစ္

ဒီဇင္ဘာ ၆ ရက္က ေမာ္စကိုရွိ UMAM ျပတုိက္တြင္ ပူတင္၏ ပန္းခ်ီကားမ်ားအား ျပသထားစဥ္ (Photo: AFP)

ၾကြက္သားမ်ားႏွင့္ စူပါမင္းမွသည္ ေရခဲျပင္ေဟာ္ကီကစားသမား ႏွင့္ တိုက္ေလယာဥ္မွဴးအထိ သူရဲေကာင္းပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ ႐ုရွားသမၼတ ဗလာဒီမာပူတင္ကို ေရးဆဲြထားေသာ ပန္းခ်ီကားမ်ားအား ေမာ္စကိုတြင္ ၿပီးခဲ့သည့္သီတင္းပတ္၌ ခင္းက်င္းျပခဲ့သည္။

ပူတင္သည္ ႐ုရွားသမၼတအျဖစ္ စတုတၳသက္တမ္းအတြက္ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနခ်ိန္၌ ‘စူပါပူတင္’ဟု တင္စားရမည့္ ပန္းခ်ီျပပြဲသစ္ကို က်င္းပခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေမာ္စကိုၿမိဳ႕လယ္ရွိ စက္႐ံု ေဟာင္းတစ္ခုတြင္ ဖြင့္လွစ္ထားေသာ အႏုပညာစင္တာ၌ ခင္းက်င္းျပသခဲ့သည့္ ယင္းပန္းခ်ီျပပြဲတြင္ အႏုပညာရွင္အမ်ားအျပားက ပူတင္၏ ပံုတူအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ေရးဆြဲထားၾကသည္။

‘‘ပန္းခ်ီကားတုိင္းမွာ သမၼတ ရဲ႕ အရည္အေသြးေတြ၊ အရည္အခ်င္းေတြကို ေဖာ္ထုတ္ထားပါတယ္’’ ဟု ပူတင္လိုလားသူ အသက္ ၂၂ ႏွစ္အရြယ္ ယူလီယာဒယူဇီဘာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထုိျပပြဲ၌ ပူတင္ကို ပံုေဖာ္ဖန္တီးထားသည့္  အာခန္ဂလက္ပန္းခ်ီ ႏွင့္ ပန္းပု ၃၀ ကို ခင္းက်င္းျပသထားသည္။ ၿမိဳ႕ေတာ္၀န္ေဟာင္း အလက္ဇဒါးဒြန္စကိြဳင္းက တည္ေထာင္ခဲ့သည့္ Ultra- Modern Art ျပတိုက္ ၌ စူပါပူတင္ျပပြဲကို ဇန္န၀ါရီအထိ က်င္းပမည္ျဖစ္သည္။

ပူတင္ကို စူပါဟီး႐ိုးအျဖစ္ ပံုေဖာ္ထားသည့္ လက္ရာအမ်ားအျပား ပါ၀င္ေသာ ျပပြဲကို ေမာ္စကိုၿမိဳ႕ အျပင္ ဘာလင္ႏွင့္ လန္ဒန္ၿမိဳ႕တုိ႔ တြင္လည္း က်င္းပရန္ စီစဥ္ထားေၾကာင္း ျပပြဲစီစဥ္သူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

‘‘သူက ပထမဆံုးေသာ စူပါသမၼတနဲ႔ စူပါေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးပါ’’ဟု ျပပြဲစီစဥ္သူတစ္ဦးျဖစ္သည့္ ဒယူဇီဘာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ပူတင္သည္ အားကစားကိုလိုက္စားေၾကာင္း ဂီတကို ခ်စ္ျမတ္ႏုိးၿပီး တိရစၦာန္မ်ားကို ကာကြယ္သူ ျဖစ္ေၾကာင္း သူက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ပူတင္သည္ လူတုိင္းကို ေလးစားၿပီး သူ႔တြင္ မဟာမိတ္မ်ားႏွင့္ မိတ္ေဆြမ်ားသာရွိေၾကာင္း ဒယူဇီဘာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ပူတင္သည္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္မတ္ လေရြးေကာက္ပြဲတြင္ ၀င္ေရာက္ ယွဥ္ၿပိဳင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၿပီးခဲ့သည့္ သီတင္းပတ္က ေၾကညာခဲ့သည္။ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ၀င္ေရာက္ ယွဥ္ၿပိဳင္မႈကို ပူတင္က တရား၀င္ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားသည့္ ဒီဇင္ဘာ ၆ ရက္တြင္ စူပါပူတင္ျပပြဲကို ဖြင့္လွစ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲတြင္ အႏုိင္ရဖြယ္ရွိေသာ ပူတင္သည္ သူ၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈကို ၂၀၂၄ ခုႏွစ္အထိ သက္တမ္းဆက္ႏုိင္ၿပီး ဆုိဗီယက္ေခါင္းေဆာင္ ဂ်ဳိးဇက္စတာလင္ေနာက္ပိုင္း ႐ုရွား၏ သက္တမ္း အရွည္ဆံုးေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာမည္ျဖစ္သည္။ ပူတင္ကို လူထုေထာက္ခံမႈႏႈန္းသည္ ၈၃ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိေၾကာင္း Levada စင္တာက စက္တင္ဘာလတြင္ထုတ္ျပန္ေသာ စစ္တမ္းတစ္ခု၌ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

အထက္လႊာမ်ားၾကား ျခစားမႈ စြပ္စြဲခ်က္မ်ားကို ကန္႔ကြက္ရန္ ႐ုရွားလူငယ္ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာက လမ္းေပၚထြက္ ဆႏၵျပခဲ့ၿပီးေနာက္ အသက္ ၆၅ ႏွစ္အရြယ္ ပူတင္သည္ ႐ုရွားလူငယ္မ်ားကို စည္း႐ံုးရန္ ႀကိဳးပမ္းေနသည္။

၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္က အာဏာရလာခဲ့ေသာ ပူတင္သည္ နီဇနီေနာ့ ဂိုေရာ့ရွိ GAZ ကားစက္႐ံု ၈၅ ႏွစ္ ျပည့္အထိမ္းအမွတ္၌ သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲ ယွဥ္ၿပိဳင္မည့္အေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ၿမိဳ႕ေတာ္၏အျပင္ဘက္ရွိစက္႐ံုတြင္ ေၾကညာခဲ့ျခင္းျဖင့္ သာမန္႐ုရွားျပည္သူတုိ႔ႏွင့္ အနီးကပ္ရွိေနေၾကာင္း ပူတင္က ျပသလိုျခင္းျဖစ္သည္ဟု ေလ့လာသံုးသပ္သူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

‘‘ပူတင္က သူဟာ ျပည္သူေတြရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းအျဖစ္ သူ႔ကုိယ္သူ အမႊမ္းတင္လိုပါတယ္။ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ ယွဥ္ၿပိဳင္ဖုိ႔ ေနာက္ဆံုးအႀကိမ္ ေၾကညာခဲ့တုန္းကလည္း ယူရယ္က စက္႐ံုတစ္ခုမွာ ေၾကညာခဲ့တာပါ’’ဟု ပူတင္၏ မိန္႔ခြန္းေရးသူေဟာင္းျဖစ္ေသာ အာဘတ္ဂါလ်ာေမာ့က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

 

အြန္လိုင္းေငြေခ်းလုပ္ငန္းႀကီးထြားလာေနျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ တ႐ုတ္က ႀကိဳးပမ္း

က်ားရွင္႐ူသည္ အ၀တ္အစားသစ္၀ယ္ရန္၊ အစားအေသာက္မွာရန္၊ နံရံတြင္ထိုး၍ ႐ုပ္ရွင္ၾကည့္ရန္အတြက္ ပ႐ိုဂ်က္တာ၀ယ္ရန္ ေငြ ေခ်းဖို႔လိုအပ္သည့္အခါ သူ၏ မို ဘိုင္းဖုန္းမွတစ္ဆင့္ ခ်က္ခ်င္းေခ်းယူခဲ့သည္။

အသက္ ၂၄ ႏွစ္အရြယ္ ႐ံုးအတြင္းေရးမွဴး က်ားသည္ ေငြအလ်င္ အျမန္ေခ်းယူႏုိင္ေသာ အြန္လိုင္း ကုမၸဏီမ်ားကို အသံုးျပဳ၍ ေငြေခ်းေနသူ တ႐ုတ္သန္းေပါင္းမ်ားစြာထဲမွ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ အြန္လိုင္း ေငြေခ်းလုပ္ငန္း ႀကီးထြားလာျခင္းကို တ႐ုတ္အစိုးရေခါင္းေဆာင္မ်ားက စိုးရိမ္ေနသည္။

ဒီဇင္ဘာ ၉ ရက္တြင္ တ႐ုတ္ အစိုးရက အေသးစားေငြေခ်းလုပ္ငန္းအတြက္ စည္းမ်ဥ္းသစ္မ်ား ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး စားသံုးသူမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ႏွင့္ ေငြေခ်းသူမ်ားအတြက္ စြန္႔စားမႈအႏၲရာယ္မ်ားကို ကန္႔သတ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့သည္။

ကမၻာ့ဒုတိယအႀကီးဆံုး တ႐ုတ္ စီးပြားေရးသည္ ေၾကြးၿမီမ်ားျမင့္ တက္လာမႈကို ရင္ဆိုင္ေနရၿပီး ကမၻာ့ဘ႑ာေရးအက်ပ္အတည္း တစ္ရပ္ကို ဖိတ္ေခၚေနေၾကာင္း သတိေပးမႈမ်ား ရိွလာခဲ့သည္။

စီးပြားေရးပညာရွင္အမ်ားစု ႏွင့္ ေလ့လာသံုးသပ္သူမ်ားက ေကာ္ပိုရိတ္ေၾကြးၿမီႏွင့္ပတ္သက္၍ စိုးရိမ္ေနၾကခ်ိန္တြင္ အိမ္ေထာင္စုေၾကြးၿမီကလည္း ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ႏွစ္ဆနီးပါးျမင့္တက္ခဲ့သည္ဟု ဗဟိုဘဏ္မ်ား၏ ဗဟိုဘဏ္ဟု ထင္ရွားသည့္ Bank for International Settlements က ဆိုထားသည္။

စမတ္ဖုန္းမ်ားေၾကာင့္ တ႐ုတ္တြင္ ေငြေခ်းယူရန္ ပို၍လြယ္ကူလာၿပီး အြန္လိုင္းကူးသန္းေရာင္း၀ယ္မႈ၊ မိုဘိုင္းေဆာ့ဖ္၀ဲမ်ားႏွင့္ မိုဘိုင္းေငြ ေပးေငြေခ်လုပ္ငန္းမ်ားကလည္း ႀကီးထြားလာခဲ့သည္။

က်ားသည္ ေကာလိပ္တြင္ရိွစဥ္ကပင္ အေၾကြးတင္ေနသူျဖစ္သည္။ အေၾကြး၀ယ္ကတ္ မရႏုိင္ ေသးခ်ိန္တြင္ က်ားက နည္းပညာလုပ္ငန္းႀကီး Alibaba ကိုသံုး၍ ေငြေခ်းခဲ့သည္။ ဖုန္းတြင္ ထိ႐ံုျဖင့္ပင္ ေလးမိနစ္အတြင္း ေငြေခ်းႏုိင္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ က်ားသည္ အေၾကြး ၀ယ္ကတ္ ရလာသည့္အခါ၌လည္း Alibaba ၏ လုပ္ငန္းခြဲျဖစ္ေသာ Ants Financial ကို ေငြျပန္ေပးရန္အတြက္ ယင္းအေၾကြးကတ္ကို အသံုး ျပဳခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္လည္း ယခုေႏြရာသီတြင္ က်ား၏ အေၾကြးသည္ ေဒၚလာ ၉၀၀၀ အထိ ေရာက္ရိွခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ လစဥ္ေပးေနရေသာ အတိုးႏႈန္းက သူ၏လစာထက္ပင္ မ်ားလာခဲ့သည္။ အေၾကြးမ်ားသည္ တစ္မုဟုတ္ခ်င္း  မ်ားလာခဲ့ေၾကာင္း က်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အေၾကြးတစ္ခုကို ေပးရန္အတြက္ ေနာက္အေၾကြး တစ္ခုယူရေသာေၾကာင့္ ေခ်းစရာေနရာက ပို ၍ခက္ခဲလာခဲ့သည္။ မိနစ္ပိုင္းအတြင္း ေငြေခ်းယူႏိုင္ေသာ အြန္လိုင္း ေငြေခ်းလုပ္ငန္းသည္ တ႐ုတ္တြင္ တစ္ရွိန္ထိုးႀကီးထြားလာၿပီး ကမၻာ့ ေစ်းကြက္၏ ၈၅ ရာခိုင္ႏႈန္းရိွေၾကာင္း ကိန္းဘရစ္တကၠသိုလ္က ထုတ္ျပန္သည့္ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ အြန္လိုင္း ေငြေခ်းစီးပြားေရးလုပ္ငန္းသည္ အေၾကြး ၀ယ္ကတ္ျဖင့္ သံုးစြဲမႈကို လိုက္မီႏိုင္ေတာ့မည္ဟု အခ်ဳိ႕က ခန္႔မွန္းထားသည္။ အြန္လိုင္းေငြေခ်းသူမ်ားက ၎တို႔၏ အက်ဳိးအျမတ္ အမ်ားစုသည္ ပံုမွန္ဘဏ္လုပ္ငန္း စနစ္တြင္ ခ်ိတ္ဆက္ႏုိင္ခြင့္မရိွသည့္ အေသးစားစီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ စားသံုးသူမ်ားထံမွ ရရိွျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။

အြန္လိုင္းေငြေခ်းလုပ္ငန္း Gungxindai မွ ေစ်းကြက္ျမႇင့္တင္ေရး လုပ္ငန္းမွ ၀န္ထမ္းတစ္ဦးက “ကြၽန္ေတာ္တု႔ိဆီက ေငြေခ်းသူအမ်ားစုဟာ တတိယတန္းစား ဒါ မွမဟုတ္ စတုတၳတန္းစားၿမိဳ႕ေတြကပါ။ သူတို႔ဟာ ဘဏ္ေတြကေန အေၾကြး၀ယ္ကတ္ရဖို႔ ခက္ခဲၾကပါတယ္” ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

နည္းပညာလုပ္ငန္းႀကီးမ်ားျဖစ္ေသာ Alibaba၊ Tencent ၊ Baidu တို႔အားလံုးက မိုဘိုင္းဖုန္းေဆာ့ဖ္၀ဲမ်ားမွတစ္ဆင့္ ေခ်းေငြမ်ားထုတ္ေပး ေနၾကၿပီး အြန္လိုင္းေငြေခ်းေစ်းကြက္သည္ ေပါက္ကြဲထြက္လာခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္လည္း အြန္လိုင္းေငြေခ်း လုပ္ငန္းသက္ေရာက္မႈမ်ားကို စုိးရိမ္လာၾကၿပီး ၀င္ေငြမရိွသည့္ စားသံုးသူမ်ားကို ေငြေခ်းျခင္းအား တားမစ္ရန္ႏွင့္ ႏွစ္စဥ္အတိုးႏႈန္းကို ၃၆ ရာခိုင္ႏႈန္း၌ ကန္႔သတ္ရန္ စည္းမ်ဥ္းသစ္မ်ားကို အာဏာပိုင္မ်ားက ျပ႒ာန္းလာခဲ့သည္။ ယင္းစည္းမ်ဥ္း မ်ားေၾကာင့္ အြန္လိုင္းေငြေခ်းလုပ္ငန္းမ်ား ထက္၀က္ခန္႔ ပိတ္သိမ္းသြားႏုိင္ေၾကာင္း J Capital Research မွ သုေတသနဒါ႐ိုက္တာ အန္းစတီဗင္ဆန္ယန္းက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

တ႐ုတ္တြင္ ဘဏ္အေၾကြး ၀ယ္ကတ္မရိွသူ အေျမာက္အျမားေၾကာင့္ အြန္လိုင္းေငြေခ်းလုပ္ငန္းမ်ားအား ဟန္ခ်က္ထိန္းရန္ အႏၲ ရာယ္ရိွေနသည္။ အခ်ဳိ႕ေငြေခ်းလုပ္ငန္းမ်ားက ေၾကြးဆံုးမ်ားကို ေလွ်ာ္ပစ္ၿပီး အခ်ဳိ႕လုပ္ငန္းမ်ားက ေၾကြးမဆပ္ႏုိင္ေတာ့ေၾကာင္း တရား႐ံုးသို႔ ေလွ်ာက္ထားေနၾကသည္။

Alibaba ၏လုပ္ငန္းခြဲ Ants Financial သည္ ေခ်းေငြအကဲျဖတ္စနစ္အား တည္ေဆာက္က်င့္သံုးေနၿပီး ေငြေခ်းသူမ်ားအား ေျခရာခံရန္ႏွင့္ အေၾကြးကတ္ရိွသူမ်ားကို အက်ဳိးခံစားခြင့္မ်ားေပးရန္ ေဆာင္ရြက္ေနသည္။

ယခုေဆာင္းရာသီတြင္ က်ား သည္ သူ၏ အေၾကြးမ်ားအတြက္ မိသားစုႏွင့္ သူငယ္ခ်င္းမ်ားထံသို႔ ဦးလွည့္လာခဲ့သည္။ ထိုသူတို႔က က်ားအတြက္ အတိုးမေပးရေသာ သူမ်ားျဖစ္သည္။

“အေၾကြးေတြအားလံုးေပးၿပီးရင္ေတာ့ ကြၽန္မ ၿမိဳ႕သစ္တစ္ခုကို ေရႊ႕ၿပီး ဘ၀သစ္ ျပန္စပါေတာ့မယ္”ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ေဂ်႐ုစလင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ အေမရိကန္ဒုသမၼတ မိုက္ပင့္စ္ႏွင့္ေတြ႕ဆံုရန္ အာရပ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ျငင္းပယ္ခဲ့ၾက

အေမရိကန္ဒုတိယသမၼတ မိုက္ပင့္စ္ႏွင့္ေတြ႕ဆံုရန္ ျငင္းပယ္ခဲ့သည့္ အီဂ်စ္မွ ေကာ့ပ္တစ္ခရစ္ယာန္ ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး Tawadro II ကို ဇြန္ ၉ ရက္က ကိုင္႐ို၌ ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ေဂ်႐ုစလင္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး အေမရိကန္၏ မူ၀ါဒေျပာင္းလဲမႈအေပၚ ဆႏၵျပမႈမ်ား ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ရန္ ပါလက္စတုိင္းမ်ားကို ဖာတာအုပ္စုက ေဆာ္ၾသခဲ့ၿပီး ဖာတာ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သည့္ ပါလက္စတိုင္းသမၼတ မာမြတ္အဘားကလည္း ဆႏၵျပသည့္အေန ႏွင့္ ယခုလေႏွာင္းပိုင္း၌ အေမရိကန္ဒုတိယသမၼတ မိုက္ပင့္စ္ႏွင့္ မေတြ႕ဆံုဟု ထုတ္ျပန္ထားသည္။

၀က္စ္ဘန္႔တြင္ အစၥေရးစစ္တပ္ရွိေနသည့္ ေနရာမ်ားအားလံုး၌ ထိပ္တိုက္ေတြ႕မႈမ်ားကို ပိုမိုတိုးခ်ဲ႕ၿပီး  ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သြားၾကရန္ ဖာတာအုပ္စု၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲ ၌ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ဖာတာေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သူ ပါလက္စတိုင္းသမၼတ မာမြတ္အဘားမွာလည္း ယခုလေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ေဒသတြင္းသို႔ လာေရာက္မည့္ ဒုသမၼတပင့္စ္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုရန္ ျငင္းပယ္လိုက္သည့္  ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈရွိေသာ ေနာက္ဆံုး အာရပ္ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး ျဖစ္လာခဲ့သည္။

“အေမရိကန္ဒုသမၼတနဲ႔ ပါလက္စတိုင္း ေဒသထဲမွ ဘယ္လိုေတြ႕ဆံုမႈမွ ရွိလာမွာ မဟုတ္ပါဘူး” ဟု အဘား၏ သံတမန္ေရးရာ အၾကံေပး မာခ်္ဒီအယ္ခါဒီက ေအအက္ဖ္ပီ သို႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

“အေမရိကန္ဟာ ေဂ်႐ုစလင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္နဲ႔အတူ ေနာက္ဆံုးသတ္မွတ္မ်ဥ္းေတြအားလံုးကို ခ်ဳိးေဖာက္မိသြားပါၿပီ” ဟု ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အီဂ်စ္ႏိုင္ငံမွ ေကာ့ပ္တစ္ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး Tawadro II ကလည္း ထရန္႔၏ေၾကညာခ်က္သည္ အာရပ္သန္းေပါင္းမ်ားစြာ၏ ခံစားခ်က္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားခဲ့ျခင္း မရွိဟုဆိုကာ ပင့္စ္ႏွင့္ေတြ႕ဆံုမည္အစီအစဥ္ကို ဖ်က္သိမ္းလိုက္ေၾကာင္း သိရသည္။

ထို႔အတူ အီဂ်စ္၏ ထိပ္တန္းဆြန္နီမြတ္စလင္ အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ေသာ အယ္အက္ဇ္ဟာ၏ အႀကီးအကဲ အာမယ္အယ္ေတယက္ကလည္း ပင့္စ္ႏွင့္ေတြ႕ဆံုမည့္အစီအစဥ္ကို ဖ်က္သိမ္းလိုက္သည္။

၀က္စ္ဘန္႔ႏွင့္ ဂါဇာေဒသတို႔တြင္မူ ဆႏၵျပပြဲမ်ား ႀကီးစိုးေနသည္မွာ သံုးရက္ဆက္တိုက္ ရွိၿပီျဖစ္သည္။ ထိုစဥ္ အစၥေရး၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ေနတန္ယာဟုသည္ ဒီဇင္ဘာ ၁၀ ရက္၌ ပါရီသို႔ ေရာက္ရွိမည္ျဖစ္သည္။ ပါရီတြင္ ေနတန္ယာဟု မေရာက္မီကတည္းက ဆႏၵျပလူထုစုေ၀းမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနၿပီျဖစ္သည္။

ဒီဇင္ဘာ ၉ ရက္ေႏွာင္းပိုင္းက အာရပ္အဖြဲ႕အစည္းမွ ၀န္ႀကီးမ်ားသည္ ကိုင္႐ိုတြင္ အေရးေပၚအစည္းအေ၀းျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး အေမရိကန္ကို ေဂ်႐ုဆလင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္အား ပယ္ခ်ရန္ တိုက္တြန္းခဲ့ၾကသည္။ ေဂ်႐ုစလင္ကို အစၥေရးၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္  အသိအမွတ္ျပဳေၾကာင္း မူ၀ါဒသစ္အား သမၼတထရန္႔က ေၾကညာခဲ့သည့္ ဒီဇင္ဘာ ၆ ရက္ေနာက္ပိုင္း ေသဆံုးခဲ့သည့္ ပါလက္စတိုင္း ေလးဦးရွိၿပီျဖစ္ကာ ဒါဇင္ႏွင့္ခ်ီ ဒဏ္ရာရသြားခဲ့သည္။

 

■ ပဋိပကၡအသစ္မ်ားျဖစ္ေပၚ

၀က္စ္ဘန္႔ေဒသထဲတြင္ ပါလက္စတိုင္း ဆႏၵျပသူမ်ားက ခဲမ်ားျဖင့္ေပါက္ကာ အစၥေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားက မ်က္ရည္ယိုဓာတ္ေငြ႕မ်ား၊ ေရာ္ဘာက်ည္မ်ား၊ က်ည္အစစ္မ်ားျဖင့္ ျပန္လည္ႏွိမ္နင္းမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနစဥ္ ဒီဇင္ဘာ ၉ ရက္က ပဋိပကၡသစ္မ်ား ထပ္မံျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ ဂါဇာကမ္းေျမႇာင္တြင္ အစၥေရးတို႔၏ လက္တံု႔ျပန္ ေလေၾကာင္း တိုက္ခိုက္မႈတို႔ေၾကာင့္ ဟားမား လက္နက္ကိုင္ႏွစ္ဦး ေသဆံုးခဲ့ရသည္။

အစၥေရးစစ္တပ္၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲတြင္ ၀က္စ္ဘန္႔ႏွင့္ ဂါဇာတို႔ရွိ ေနရာေပါင္း ၂၀ ခန္႔တြင္ အၾကမ္းဖက္အဓိက႐ုဏ္းမ်ား ျဖစ္ေပၚေနၿပီး ပါလက္စတိုင္းသံုးဦး အနည္းငယ္ ဒဏ္ရာရသြားသည္ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ပါလက္စတိုင္း လျခမ္းနီအဖြဲ႕၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲတြင္မူ ၀က္စ္ဘန္႔တြင္ ဒဏ္ရာရသူ ၁၇၁ ဦးႏွင့္ ဂါဇာတြင္ ၆၀ ဦးရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

အီရတ္တြင္ IS စစ္ပြဲ နိဂံုးခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီဟု အီရတ္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ေၾကညာ

အီရတ္တြင္ အစၥလာမၼစ္ဂ်ီဟတ္ IS တို႔ကို ေမာင္းထုတ္ရန္ ဆင္ႏႊဲခဲ့ေသာ အီရတ္၏ သံုးႏွစ္ၾကာ စစ္ပြဲသည္ ေအာင္ပြဲႏွင့္ ၿပီးဆံုးခဲ့ၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟိုင္ဒါအယ္အဘာဒီက ဒီဇင္ဘာ ၉ ရက္တြင္ ေၾကညာခဲ့သည္။

“အီရတ္-ဆီးရီးယား နယ္စပ္ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ တပ္ဖြဲ႔ေတြက အျပည့္အ၀ ထိန္းခ်ဳပ္ထားပါၿပီ။ IS ေတြကို ႏွိမ္နင္းတဲ့ ဒီစစ္ပြဲဟာ နိဂံုးခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီကို ကၽြန္ေတာ္ ေၾကညာပါတယ္။” ဟု အဘာဒီက ဘဂၢဒက္တြင္ သတင္းစာ ရွင္းလင္ပြဲ၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

IS တို႔သည္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ရုတ္ခ်ည္းထိုးစစ္ဆင္ခဲ့ၿပီး ဘဂၢဒက္ အေနာက္ဘက္ ႏွင့္ ေျမာက္ဘက္ နယ္ေျမမ်ားကို သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ ထိုအခ်ိန္က အီရတ္ စစ္တပ္ႏွင့္ ရဲတပ္ဖြဲ႔သည္ ကစဥ္႔ကလ်ား တပ္ဆုတ္ေနရၿပီး အီရတ္၏ ရွီအိုက္ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ အယာတိုလာအလီစီစတန္နီက စစ္စည္းရံုးရန္ ေဆာ္ၾသခဲ့မႈေၾကာင့္ ဟာရွက္အယ္ရွာဘီ ျပည့္သူ႔စစ္ ဖြဲ႔စည္း ေပၚေပါက္ခဲ့သည္။

အေမရိကန္ ဦးေဆာင္ေသာ မဟာမိတ္တို႔က ေလေၾကာင္း စစ္ကူေပးမႈႏွင့္အတူ အီရတ္တို႔က ျပန္လည္ ထိုးစစ္ဆင္မႈေၾကာင့္ ဂ်ီဟတ္တို႔လက္မွ တစ္ၿမိဳ႕ၿပီးတစ္ၿမိဳ႕ ျပန္လည္ သိမ္းယူႏိုင္ခဲ့သည္။

အီရတ္၏ အနီးကပ္ မဟာမိတ္ အီရန္က IS တို႔ကို ေအာင္ပြဲဆင္ႏိုင္ခဲ့ၿပီဟု ၿပီးခဲ့သည့္လတြင္ ေၾကညာခဲ့သည္။ IS တို႔သည္ ယခုအခါ နယ္ေျမအနည္းစုကိုသာ ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္ေတာ့သည္။

“၂၀၁၄ ခုႏွစ္က ဆီးရီးယား နယ္ေျမအမ်ားစုႏွင့္ အီရတ္၏ နယ္ေျမ သံုးပံု တစ္ပံုနီးပါးကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားခဲ့ေသာ IS တို႔၏ နယ္ေျမသည္ အီတလီႏိုင္ငံ၏ အရြယ္အစားခန္႔ထိ ႀကီးမားခဲ့ၿပီး ၄င္းတို႔၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္တြင္ လူ ၇ သန္းနီးပါးခန္႔ ရွိခဲ့သည္။

ကယ္လီဖိုးနီးယားေတာမီး ေတာင္ဘက္သို႔ပ်ံ႕ႏွံ႔စဥ္ ေလျပင္းမ်ားေၾကာင့္ ပိုမိုအားေကာင္းေစခဲ့

လူေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာကို ေလာ့စ္အင္ဂ်လိစ္ေဒသသို႔ ထြက္ေျပးေစခဲ့ရၿပီး ဆန္ဒီယာဂိုသို႔ နီးကပ္လာေနေသာ ကယ္လီဖိုးနီးယား ေတာမီးမ်ားအား ၿငိႇမ္းသတ္ႏိုင္ရန္ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ မီးသတ္သမားမ်ားက ဒီဇင္ဘာ ၉ ရက္တြင္ ခက္ခက္ခဲခဲ ႀကိဳးပမ္းေနရသည္။ ေနရာေျခာက္ခုတြင္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေနေသာ ယင္းေတာမီးမ်ားေၾကာင့္ ေဒၚလာသန္းႏွင့္ခ်ီ တန္ဖုိးရွိသည့္ အိမ္ႀကီးမ်ားအျပင္ အေဆာက္အအံု ၇၀၀ နီးပါး ေလာင္ကြၽမ္းပ်က္စီးခဲ့ၿပီး ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ေသဆံုးသူ တစ္ဦးရွိေၾကာင္း တာ၀န္ရွိသူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဒီဇင္ဘာ ၄ ရက္ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ဗင္တူရာ ေကာင္တီ၌ စတင္ေလာင္ကြၽမ္းခဲ့ေသာ  Thomas ဟုေခၚေသာ ေတာမီးသည္ ဧက ၁၄၃၀၀၀ တြင္ ဆိုးဆုိးရြားရြား ပ်က္စီးေစခဲ့ ၿပီးျဖစ္သည္။ ေလျပင္းတုိက္ခတ္မႈ တစ္နာရီလွ်င္ မိုင္ ၆၀ အထိ ရွိခဲ့ေသာ ရာသီအလိုက္ တုိက္ခတ္သည့္ ဆန္တာအန္နာေလျပင္းမ်ား  ဒီဇင္ဘာ ၈ ရက္တြင္ တုိက္ခတ္မႈေၾကာင့္ မီးေတာက္မ်ားကို ပိုမိုေတာက္ေလာင္ေစၿပီး အလြန္အမင္းအႏၲရာယ္ႀကီးသည့္ အေနအထားကုိ က်ေရာက္ေစခဲ့သည္။ စုိထိုင္းမႈ အားနည္းမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ထားေသာေၾကာင့္ အနီေရာင္ တပ္လွန္႔မႈကို ယခုသီတင္းပတ္ကုန္ရက္မ်ားအထိ တုိးျမႇင့္ခဲ့သည္။

ျမင္းအေကာင္ ၅၀၀ ခန္႔အား ထားရွိထားေသာ ဘြန္ဆယ္ၿမိဳ႕ရွိ ဆန္လူး၀စ္ေရး ေလ့က်င့္ေရးစင္တာရွိ ျမင္းေဇာင္းရွစ္ခုကို မီးေလာင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၿပိဳင္ျမင္းအေကာင္ ႏွစ္ဒါဇင္ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့ရေၾကာင္း၊ မီးေလာင္မႈသည္ အလြန္လ်င္ျမန္ၿပီး ျမင္းေဇာင္းအားလံုး၏ ၇၅ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ ေလာင္ကြၽမ္းခဲ့ၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း ကယ္လီဖုိးနီးယားျမင္းၿပိဳင္ပဲြ ဘုတ္အဖဲြ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

အာဖရိကမွ G5 Sahel အင္အားစုသစ္ကို ကုလသမဂၢက ေထာက္ပံ့ေပးရန္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ၌ အတည္ျပဳ

ႏုိ၀င္ဘာ ၁ ရက္က မာလီတြင္ နည္းစနစ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သည့္ စစ္ဆင္ေရး၌ပါ၀င္ခဲ့ေသာ မာလီတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ား (Photo: AFP)

ဂ်ီဟတ္တို႔ကိုႏွိမ္နင္းရန္ အသစ္ထြက္ေပၚလာသည့္ G5 Sahel အင္အားစုကို နည္းဗ်ဴဟာအရေသာ္လည္းေကာင္း၊ စစ္ဆင္ေရးမ်ား၌လည္းေကာင္း ေထာက္ပံ့မႈမ်ားေပးရန္ မာလီရွိ ကုလသမဂၢၿငိမ္းခ်မ္းမႈထိန္းသိမ္းမႈ တပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးလိုက္သည့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အား ဒီဇင္ဘာ ၈ ရက္တြင္ ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီ၌ တညီတညြတ္တည္း ေထာက္ခံခဲ့ၾကသည္။

ဘာကီနာဖာဆို၊ ခ်ဒ္၊ မာလီ၊ ေမာ္ရစ္ေတနီးယား၊ ႏိုင္ဂ်ာတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး ယခင္လကမွစတင္ခဲ့သည့္ G5 Sahel အင္အားစုထဲသို႔ ကုလသမဂၢ၏ မည္သို႔ေသာ၀င္ပါမႈကိုမဆို အေမရိကန္သည္ ယခင္က ကန္႔ကြက္ေနခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ျပင္သစ္ကတင္သြင္းခဲ့သည့္ ယခုအစီအစဥ္အားအတည္ျပဳရန္ အေမရိကန္ႏွင့္ အျပင္းအထန္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကရေသးသည္။ “ေဆြးေႏြးမႈေတြဟာ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းနဲ႔ အျပဳသေဘာေဆာင္သလို အက်ဳိးအျမတ္ရွိတယ္လို႔လည္း ယံုၾကည္ပါတယ္” ဟု ျပင္သစ္သံတမန္ျဖစ္သူ ဖရန္ဆြာဒီလာထရာက အေမရိကန္သံတမန္ နစ္ကီဟာေလႏွင့္ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကို ရည္ညႊန္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဟာေလကမူအၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကို တိုက္ထုတ္ေနသည့္ အာဖရိကႏိုင္ငံမ်ားကိုေထာက္ပံ့ရန္ အေမရိကန္က ကတိျပဳေၾကာင္းကို ေျပာၾကားသြားခဲ့သည္။

“ဆာဟယ္ေဒသအတြင္းမွ အၾကမ္းဖက္သမားႏွင့္ ရာဇ၀တ္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ လႈပ္ရွားမႈတို႔သည္ ႏိုင္ငံတကာၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လံုျခံဳေရးအတြက္ပါ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေျမာက္သည္” ဟု လံုျခံဳေရးေကာင္စီ၏ ယခုဆံုးျဖတ္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

မာလီရွိ အင္အား ၁၀၀၀၀ ခန္႔ရွိေသာ ကုလသမဂၢၿငိမ္းခ်မ္းမႈထိန္းသိမ္းေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားသည္ G5 Sahel အင္အားစုကို က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေပးျခင္းႏွင့္ ေလာင္စာ၊ ေရ၊ ရိကၡာႏွင့္ အင္ဂ်င္နီယာပိုင္း၌ ေထာက္ပံ့ေပးသြားမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုအကူအညီမ်ားသည္ မာလီနယ္နိမိတ္အတြင္း၌သာရရွိမည္ျဖစ္ၿပီး ကုလသမဂၢတပ္ဖြဲ႕မ်ားကို အႏၲရာယ္မျဖစ္ေစရဟု ဆံုးျဖတ္ခ်က္၌ သတ္မွတ္ထားသည္။

အေမရိကန္သည္ ကုလသမဂၢအစီအစဥ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ၎၏အသံုးစရိတ္ကို ေလွ်ာ့ခ်ေနခ်ိန္ျဖစ္သည့္အတြက္ ယခုအာဖရိကအင္အားစုအသစ္ G5 Sahel ကိုေထာက္ပံ့ေပးရန္ တြန္႔ဆုတ္ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေမရိကန္၏ ေထာက္ခံမႈကိုရရွိရန္အတြက္ G5 Sahel ႏွင့္ပတ္သက္သည့္ အသံုးစရိတ္မ်ားအားလံုးကို ဥေရာပသမဂၢႏွင့္ ပူးေပါင္းထားသည့္ ရန္ပံုေငြအဖြဲ႕က ကုလသမဂၢသို႔ ျပန္ေပးရမည္ျဖစ္ေၾကာင္းကို အစီအစဥ္တြင္ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားသည္။

လက္ရွိတြင္ ထိုေဒသ၌ Barkhane ဟုေခၚၿပီး အင္အား ၄၀၀၀ ရွိသည့္ ျပင္သစ္တပ္ဖြဲ႕လည္း ခ်ထားသည္။

ဘဂၤါလီ မြတ္စလင္ဒုကၡသည္မ်ား ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ အလ်င္စလို မျပန္ၾကရန္ ကုလသမဂၢ သတိေပး

ဒီဇင္ဘာ ၄ ရက္က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ရွိ ကူတူပါေလာင္ဒုကၡသည္စခန္းတြင္ ေစာင္မ်ားေပးေ၀ေနစဥ္ (Photo: AFP)

မိမိ သေဘာဆႏၵအေလ်ာက္ ေနရပ္ျပန္ေရးဆုိင္ရာ ႏိုင္ငံတကာ စံႏႈန္းမ်ားေအာက္၌  ဘဂၤလားေဒ့ရွ္မွ ဘဂၤါလီ (မူရင္း၌ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ဟုေဖာ္ျပ) မြတ္စလင္ဒုကၡသည္မ်ား ျမန္မာ ႏိုင္ငံသို႔ မျပန္မီ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရးကို ျပန္လည္ထိန္းသိမ္းရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ကုလသမဂၢ ဒုကၡသည္မ်ားဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး႐ံုး (UNHCR) က ဒီဇင္ဘာ ၈ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ႏုိ၀င္ဘာလအတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္သုိ႔ ထြက္ေျပးလာသည့္ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ ဒုကၡသည္ေပါင္းသည္ ၂၀,၀၀၀ ခန္႔ရွိ ၿပီး ဒီဇင္ဘာလအတြင္း ယခုအထိ ထြက္ေျပးလာသူ ၂၇၀ ဦးႏွင့္ အထက္မနည္း ရွိေသာေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္ေနာက္ပိုင္း ထြက္ေျပးလာသည့္အေရအတြက္ စုစုေပါင္းသည္ ၆၄၆,၀၀၀ ရွိသြားၿပီဟု UNHCR ႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်မႈအဖြဲ႕ (IOM) တုိ႔၏ စာရင္းဇယားမ်ားအရ သိရသည္။

ျမန္မာႏွင့္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္တုိ႔သည္ မိမိသေဘာဆႏၵအေလ်ာက္ ေနရပ္ျပန္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ သေဘာတူညီခ်က္တစ္ရပ္ကို လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ၾကၿပီး ယင္းတြင္ လက္မွတ္ ေရးထုိးခဲ့သည့္ ႏုိ၀င္ဘာ ၂၃ ရက္မွ သီတင္းသံုးပတ္အတြင္း ပူးတြဲလုပ္ငန္းအဖြဲ႕တစ္ရပ္ ဖြဲ႕စည္းရန္ ပါ၀င္သည္။ ယခုအထိ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားတြင္လည္းေကာင္း၊ သေဘာတူညီခ်က္ ေရးထိုးရာ၌ လည္းေကာင္း UNHCR ၏ အခန္းက႑ ပါ၀င္ျခင္း မရွိေသးေပ။

“ေနရပ္ျပန္ေရးကိစၥကို အခ်ိန္မတုိင္မီ ဒါမွမဟုတ္ အလ်င္စလို မျပဳလုပ္ဖို႔က သိပ္ကို အေရးႀကီးပါတယ္။ စဥ္ဆက္မျပတ္ အေနအထားမ်ဳိး မဟုတ္တာ သိသာေနတဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္က အေျခအေနရပ္ေတြအတြင္း လူေတြ ျပန္သြားႏုိင္ဖုိ႔ဆုိတာ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး” ဟု UNHCR မွ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ အက္ဒရီယန္အက္ဒ၀ပ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကုလသမဂၢဆုိင္ရာ ျမန္မာ သံအမတ္ႀကီး ဦးထင္လင္းက သူ၏ အစိုးရအဖြဲ႕သည္ ဒုကၡသည္မ်ား ျပန္လည္လက္ခံေရးကို ႏွစ္လအတြင္း စတင္ႏိုင္လိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ထားေၾကာင္း ဂ်ီနီဗာၿမိဳ႕တြင္ ဒီဇင္ဘာ ၅ ရက္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၎က လူ႔အခြင့္အေရး ေကာင္စီ၌ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး အဆုိပါေကာင္စီမွ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ ထိပ္တန္းအရာရွိက ဘဂၤါလီမြတ္စလင္ လူနည္းစုအေပၚ လူမ်ဳိးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ က်ဴးလြန္ခဲ့သည့္အတြက္ ျမန္မာလံုျခံဳေရးတပ္မ်ား၌ အျပစ္ရွိႏုိင္သည္ဟု ေျပာၾကားထားသည္။

UNHCR ၏ လက္ေထာက္မဟာမင္းႀကီး ကီလီကလီးမင့္သည္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္တြင္ ျပဳလုပ္သည့္ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားကို တက္ေရာက္ခဲ့ေသာ္လည္း UNHCR အား အလုပ္အဖြဲ႕၌  ပူးေပါင္းပါ၀င္ရန္ တရား၀င္ဖိတ္ၾကားထားျခင္း မရွိေၾကာင္းႏွင့္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားသည္ အလြန္ အႀကိဳသေဘာအဆင့္၌သာ ရွိေသးေၾကာင္း အက္ဒ၀ပ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အက္ဒ၀ပ္က အဖြဲ႕၏ အခန္းက႑ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျမန္မာအာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးေနျခင္း ရွိ မရွိကို ေျပာၾကားႏုိင္ျခင္း မရွိေသာ္လည္း UNHCR သည္ ပူးတဲြလုပ္ငန္း အဖြဲ႕၌ ပါ၀င္ႏုိင္လိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ထားသည္။

 

 

ေဂ်႐ုစလင္ဆုိင္ရာ အေမရိကန္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီအဖဲြ႕၀င္ႏိုင္ငံ ၁၄ ႏုိင္ငံက ေ၀ဖန္

အစၥေရး၏ ေလေၾကာင္းမွတုိက္ခုိက္မႈေၾကာင့္ ဂါဇာကမ္းေျမာင္ေျမာက္ပုိင္းရွိ ဟားမားစ္၏ စစ္သုံးအေဆာက္အအုံပ်က္စီးေနမႈကို ၾကည့္႐ႈေနၾကသူမ်ား (Photo: AFP)

ေဂ်႐ုစလင္အား အစၥေရး၏ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ တရား၀င္အသိအမွတ္ျပဳခဲ့သည့္ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီအဖဲြ႕၀င္ ၁၄ ႏိုင္ငံက ဒီဇင္ဘာ ၈ ရက္တြင္ အေရးေပၚအစည္းအေ၀းတစ္ခု၌ ျပစ္တင္ေ၀ဖန္ခဲ့ၾကသည္။ ကုလသမဂၢတြင္ ၎၏အဓိကမဟာမိတ္ အစၥေရးအား ကာကြယ္ရာတြင္ အေမရိကန္က တစ္ႏုိင္ငံတည္း ရပ္တည္ခဲ့ရမႈသည္ ယင္းအႀကိမ္သည္ ပထမဆံုးအႀကိမ္မဟုတ္ခဲ့ဘဲ ၿပီးခဲ့ေသာ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာအတြင္း အစၥေရးအားထိခိုက္ေစႏုိင္သည္ဟု ႐ႈျမင္ေသာ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အမ်ားအျပားကို အေမရိကန္က ဗီတုိအာဏာသံုး၍ ကာကြယ္ေပးခဲ့သည္။

အေမရိကန္သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ မည္သည့္အခါကမွ်ႏွင့္မတူ ပို၍ကတိျပဳထားၿပီး ယင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးရည္မွန္းခ်က္သည္ မည္သည့္အခါကမွ်ႏွင့္မတူ ပို၍နီးကပ္လာေနၿပီဟု ၎တုိ႔ကယံုၾကည္ေၾကာင္း ကုလသမဂၢဆုိင္ရာ အေမရိကန္သံအမတ္ နစ္ကီဟာေလးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ပါလက္စတိုင္း သံအမတ္ရီယက္မန္ဆာက ထရန္႔အစိုးရ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္သည္ အေမရိကန္ကို အေရွ႕အလယ္ပိုင္းတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ဦးေဆာင္ႀကိဳးပမ္းသူေနရာအျဖစ္မွ ေလွ်ာက်ေစၿပီး ယင္းေနရာႏွင့္ မသင့္ေတာ္ေတာ့ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

တာ၀န္ခံမႈမရွိေသာ အေမရိကန္၏ ယင္းဆံုးျဖတ္ခ်က္အား ကန္႔ကြက္႐ႈတ္ခ်ရန္ႏွင့္ ေဂ်႐ုစလင္၏အဆင့္အတန္းကို အစၥေရး-ပါလက္စတုိင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးမႈမ်ားမွတစ္ဆင့္သာ ဆံုးျဖတ္သင့္ေၾကာင္း ထပ္မံအတည္ျပဳရန္အတြက္ မန္ဆာက လံုျခံဳေရးေကာင္စီကို တိုက္တြန္းခဲ့သည္။ အစၥေရးသံအမတ္ ဒန္နီဒါႏြန္ကမူ ထရန္႔၏သတိၱအားဂုဏ္ျပဳခဲ့ၿပီး ႏိုင္ငံအားလံုးသည္ အေမရိကန္ဆံုးျဖတ္ခ်က္အတုိင္း ေဂ်႐ုစလင္အား အစၥေရး၏ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳၾကရန္ တုိက္တြန္းခဲ့သည္။

ၿဗိတိန္၊ ျပင္သစ္၊ ဆီြဒင္၊ အီတလီႏွင့္ ဂ်ပန္တုိ႔အပါအ၀င္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီတြင္ အေမရိကန္၏ အစဥ္အလာမဟာမိတ္မ်ားက ထရန္႔၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ေ၀ဖန္ခဲ့ၾကသည္။ ျပင္သစ္၊ အီတလီ၊ ဂ်ာမနီ၊ ဆီြဒင္ႏွင့္ ၿဗိတိန္တို႔က ပူးတဲြေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး ထရန္႔၏ဆံုးျဖတ္ခ်က္သည္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္မကိုက္ညီဘဲ ေဒသတြင္း၌ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ အလားအလာမ်ားကို အေထာက္အပံ့မျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

အစၥေရးႏွင့္ ဂါဇာတြင္ တုိက္ခုိက္မႈမ်ား ျဖစ္ပြား

ပါလက္စတုိင္း ဂါဇာကမ္းေျမာင္နယ္ေျမမွ ပစ္ခတ္လုိက္ေသာ ေရာ့ကတ္တစ္ခုသည္ အစၥေရးေတာင္ပိုင္း Sderot ၿမိဳ႕ကို ဒီဇင္ဘာ ၈ ရက္ညတြင္ က်ေရာက္ခဲ့ေၾကာင္း အစၥေရးစစ္ဘက္က ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ္လည္း ေသဆံုးထိခိုက္မႈအေျခအေနကို မထုတ္ျပန္ခဲ့ေပ။ ယင္းေရာ့ကတ္သည္ မေပါက္ကဲြခဲ့ဘဲ ထိခိုက္မႈမရွိခဲ့ဟု အစိုးရေရဒီယိုက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ ေဂ်႐ုစလင္ဆုိင္ရာ ေၾကညာခ်က္အၿပီး ယင္းသည္ ဒီဇင္ဘာ ၈ ရက္တြင္ တတိယေျမာက္ ေရာ့ကတ္ပစ္ခတ္မႈႏွင့္ ဒုတိယညေျမာက္ပစ္ခတ္မႈျဖစ္ခဲ့သည္။

ပါလက္စတုိင္းဘက္မွ ပစ္ခတ္လိုက္ေသာ ေရာ့ကတ္တစ္စင္းကို Iron Dome ဒံုးခြင္းစနစ္က ၾကားျဖတ္ပစ္ခ်ႏုိင္ခဲ့ေၾကာင္း အစၥေရးစစ္ဘက္က အေစာပိုင္းတြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ဒုတိယေျမာက္ဒံုးအား ေထာက္လွမ္းႏိုင္ခဲ့ေသာ္လည္း အစၥေရးပိုင္နက္ထဲသို႔ က်ေရာက္ခဲ့သည့္ မည္သည့္အရိပ္အေယာင္မွ် မေတြ႕ခဲ့ရဟုဆိုသည္။

ကုလသမဂၢႏွင့္ ရွားရွားပါးပါးေဆြးေႏြးမႈအတြင္း ေျမာက္ကိုရီးယားက တင္းမာမႈတို႔ႏွင့္ပတ္သက္၍ အေမရိကန္ကို အျပစ္တင္

ဒီဇင္ဘာ ၆ ရက္က ၿပံဳယမ္းတြင္ ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနမွ တာ၀န္ရွိသူမ်ားႏွင့္ ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ လက္ေထာက္တို႔ ေဆြးေႏြးမႈအား ႐ုိက္ကူးထားေသာဓာတ္ပုံ (Photo: AFP)

ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ကုလသမဂၢမွ အႀကီးတန္းအရာရွိတစ္ဦးႏွင့္ ရွားရွားပါးပါးေတြ႕ဆံုမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ တင္းမာမႈတို႔ျမင့္တက္ေနျခင္းမွာ အေမရိကန္က ႏ်ဴကလီးယားျဖင့္ ၿခိမ္းေျခာက္အက်ပ္ကိုင္ေနျခင္းေၾကာင့္ဟု အျပစ္တင္ခဲ့ေၾကာင္း အစိုးရမီဒီယာတြင္ ဒီဇင္ဘာ ၉ ရက္က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ေျမာက္ကိုရီးယားက ကုလသမဂၢႏွင့္ ပံုမွန္ဆက္ဆံေရးမ်ား လုပ္ေဆာင္သြားရန္ သေဘာတူခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ကုလသမဂၢအႀကီးတန္းအရာရွိ ဂ်က္ဖရီဖဲ့လ္မန္းသည္ တင္းမာမႈမ်ားကို ေလ်ာ့က်ေစရန္ရည္ရြယ္ေသာ ၎၏ငါးရက္ၾကာ ေျမာက္ကိုရီးယားခရီးစဥ္ကို အဆံုးသတ္ၿပီး ဒီဇင္ဘာ ၉ ရက္တြင္ ေပက်င္းသို႔ျပန္ေရာက္လာခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ဖဲ့လ္မန္းသည္ မည္သည့္သတင္းေထာက္ႏွင့္မွ စကားေျပာျခင္းမရွိဘဲ ေျမာက္ကိုရီးယားသို႔အ၀င္အထြက္လုပ္ရန္ အဓိကတစ္ဆင့္ခံေနရာျဖစ္သည့္ ေပက်င္းမွ ျပန္လည္ထြက္ခြာသြားခဲ့သည္။ ဖဲ့လ္မန္းသည္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ေျမာက္ကိုရီးယားသို႔သြားခဲ့ေသာ ကုလသမဂၢ၏ ပထမဦးဆံုး ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာအႀကီးအကဲတစ္ဦးလည္း ျဖစ္လာခဲ့သည္။

KCNA အစိုးရသတင္းဌာနတြင္ ေဖာ္ျပခ်က္အရ ဖဲ့လ္မန္းသည္ ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ရီေယာင္ဟို၊ ဒုတိယႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ပက္ေျမာင္ကုတို႔ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုခဲ့ၿပီး ကုလသမဂၢက ေထာက္ပံ့ထားသည့္ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္လည္း ေတြ႕ခဲ့သည္ဟု သိရသည္။ “ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္မွာ လက္ရွိျဖစ္ေနတဲ့ တင္းမာတဲ့အေျခအေနေတြဟာ DPRK (ေျမာက္ကိုရီးယား) အေပၚ အေမရိကန္ရဲ႕ ရန္လိုတဲ့မူ၀ါဒေတြ၊ ႏ်ဴကလီးယားၿခိမ္းေျခာက္ အက်ပ္ကိုင္မႈေတြေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း ဒီေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမႈေတြအားလံုးမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘက္က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္” ဟုသတင္း၌ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ ရာထူးအဆင့္အမ်ဳိးမ်ဳိးမွတစ္ဆင့္ သြားလာမႈမ်ားျပဳလုပ္ကာ ကုလသမဂၢႏွင့္ ပံုမွန္ဆက္ဆံမႈလုပ္ေဆာင္သြားမည္ဟု သေဘာတူခဲ့သည္ကိုလည္း သတင္းတြင္ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ဖဲ့လ္မန္းႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္ကင္ဂ်ံဳအြန္တို႔ ေတြ႕ခဲ့ျခင္းရွိမရွိကိုမူ ထိုသတင္းထဲ၌မပါ၀င္ခဲ့ေပ။

လြန္ခဲ့သည့္သီတင္းပတ္က ေျမာက္ကိုရီးယားသည္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသို႔ ေရာက္ႏိုင္သည့္ ဒံုးက်ည္သစ္တစ္မ်ဳိးကို စမ္းသပ္ပစ္ခတ္ခဲ့သည္။ ယင္းေနာက္အေမရိကန္ႏွင့္ ေတာင္ကိုရီးယားတို႔ကလည္း ၎တို႔၏ အႀကီးမားဆံုး ေလေၾကာင္းစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈႀကီးအား စတင္လိုက္ခ်ိန္မွာပင္ ဖဲ့လ္မန္း၏ ယခုေျမာက္ကိုရီးယားခရီးစဥ္လည္း စတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

အေမရိကန္ႏွင့္ ေတာင္ကိုရီးယားတို႔၏ ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈမ်ားကို ရန္စမႈတစ္ခုဟု႐ႈျမင္ေၾကာင္း ေျမာက္ကိုရီးယားက ဒီဇင္ဘာ ၉ ရက္တြင္ ထပ္ေလာင္းေျပာၾကားခဲ့ေသးသည္။ “ဒီစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈေတြဟာ ေျမာက္ကိုရီးယာကို လက္ဦးမႈယူၿပီး ႏ်ဴကလီးယားနဲ႔ ႐ုတ္တရက္တိုက္ခိုက္လိုတဲ့ သူတို႔ရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္ ႀကီးထြားလာတာကို ေဖာ္ညႊန္းေနတာ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု ထိုအစိုးရသတင္း၌ ေဖာ္ျပသြားခဲ့သည္။

ဗီယက္နမ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၏ ေပၚလစ္ဗ်ဴ႐ိုအဖြဲ႕၀င္ေဟာင္း ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းခံရ

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တုိဘာ ၂၁ ရက္က ဟႏြိဳင္းတြင္ လႊတ္ေတာ္၌ ေတြ႕ရေသာ ေပၚလစ္ဗ်ဴ႐ိုအဖြဲ႕၀င္ေဟာင္း ဒင္လာသန္း (ယာ) (Photo: AFP)

ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံပုိင္ ေရနံႏွင့္သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕လုပ္ငန္းႀကီး Petro Vietnam အား ဦးေဆာင္စဥ္ကာလအတြင္း ဘ႑ာေရးစီမံခန္႔ခြဲမႈမ်ား လႊဲေခ်ာ္ျခင္းအတြက္ ဗီယက္နမ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ေပၚလစ္ဗ်ဴ႐ိုအဖြဲ႕၀င္ေဟာင္း ဒင္လာသန္းကို ဒီဇင္ဘာ ၈ ရက္တြင္ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းခဲ့သည္ဟု ဗီယက္နမ္သတင္းေအဂ်င္စီက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

အသက္ ၅၇ ႏွစ္အရြယ္ သန္းသည္ ေမလတြင္ ေပၚလစ္ဗ်ဴ႐ိုအဖြဲ႕မွ ဖယ္ရွားခံခဲ့ရၿပီးျဖစ္သည္။ သန္းအား ဟႏြိဳင္းရွိ သူ၏ေနအိမ္တြင္ ထိန္းသိမ္းထားၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕က ေစာင့္ၾကပ္ေနေၾကာင္း အမည္မေဖာ္လိုေသာ သတင္းရင္းျမစ္တစ္ခုက ေအအက္ဖ္ပီကို အတည္ျပဳခဲ့သည္။ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ၏အတြင္း စည္းတြင္ရွိေသာ ထိန္းသိမ္းအဖြဲ႕၀င္တစ္ဦး ယခုကဲ့သို႔က်ဆုံးျခင္းက ရွားပါးေသာျဖစ္စဥ္တစ္ခုျဖစ္သည္။ ေပၚလစ္ဗ်ဴ႐ိုအဖြဲ႕သည္ သမၼတႏွင့္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အပါအ၀င္ ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္မ်ား ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ ၾသဇာႀကီးအဖြဲ႕ျဖစ္သည္။

တ႐ုတ္တြင္ ျခစားမႈအား ႏွိမ္နင္းေနသကဲ့သို႔ ကြန္ျမဴနစ္ဗီယက္နမ္ကလည္း ျခစားမႈျဖင့္ ထိပ္တန္းတာ၀န္ရွိသူအမ်ားအျပားကို အေရးယူေနသည္။ ထို႔ျပင္ အစိုးရပုိင္လုပ္ငန္းမ်ား၌ စြမ္းေဆာင္ရည္မျပည့္၀မႈ စြဲခ်က္မ်ားအတြက္လည္း ထိပ္တန္းတာ၀န္ရိွသူမ်ားကို အေရးယူမႈမ်ားေဆာင္ရြက္ေနသည္။

သန္းသည္ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြင္း Petro Vietnam ၏ဥကၠ႒ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပုိင္းတြင္ အစိုးရတာ၀န္မ်ားထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။ ဧရာမျခစားမႈ အ႐ႈပ္ေတာ္ပုံႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရေသာ Ocean Bank တြင္ Petro Vietnam ၏ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ား ဆုံး႐ႈံးျခင္းအတြက္ ၎တြင္တာ၀န္ရွိသည္ဟု အာဏာပုိင္မ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ocean Bank သည္ ေဒၚလာသန္း ၄၀၀ ေက်ာ္ေပ်ာက္ဆုံးမႈအတြက္ ဘဏ္၀န္ထမ္းေဟာင္း ၃၆ ဦးကို စက္တင္ဘာလတြင္ ျပစ္ဒဏ္စီရင္ခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ဘဏ္ဥကၠ႒ကိုလည္း ေထာင္ဒဏ္ႏွစ္ ၃၀ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။

Transparency International က ထုတ္ျပန္သည့္ ျခစားမႈအညႊန္းကိန္းတြင္ ဗီယက္နမ္သည္ ၁၇၆ အဆင့္၌ အဆင့္ ၁၁၃ သတ္မွတ္ခံရၿပီး အေရွ႕ေတာင္အာရွရွိ ထုိင္း၊ ဖိလစ္ပုိင္ႏွင့္ ျမန္မာတို႔ထက္ အဆင့္ပိုနိမ့္သည္။