ပို၍ … ပို၍ စိုးရိမ္စရာေကာင္းလာေသာ ျမန္မာ့အေျခအေန

 

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁၁ ရက္က နယူးေယာက္ၿမိဳ႕၌ ကုလသမဂၢလုံျခံဳေရးေကာင္စီအဖြဲ႕၀င္မ်ား ရခိုင္အေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ တံခါးပိတ္ေဆြးေႏြးပြဲက်င္းပစဥ္

ယခုရက္ပိုင္းဖတ္ရေသာ သတင္းမ်ားက ဆက္တိုက္ဆိုသလို ျမန္မာ့အနာဂတ္စိုးရိမ္စရာအေျခအေနကို ထင္ဟပ္ေစၿပီး စိုးရိမ္မႈကို ညႊန္ျပေနေသာညႊန္းကိန္း၊ နိမိတ္မ်ားအျဖစ္ ေတြ႕ရပါလိမ့္မည္။

အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံငယ္မ်ားသည္ လြယ္ကူစြာပင္က်ဆုံးႏုိင္ငံ Failed State အျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားႏုိင္သည္။ ထိုသို႔ မျဖစ္ေစရန္ အစိုးရမ်ားက ႀကိဳးစားၾကရ၏။ သို႔ေသာ္လည္း အစိုးရတိုင္းသည္ အသိဆိုင္ရာ အနိမ့္အျမင့္ေပၚမူတည္၍ ကိုယ့္ႏုိင္ငံကိုယ့္အက်ဳိးစီးပြားေပၚ ကာကြယ္ႏုိင္ပုံခ်င္း မတူညီၾကေခ်။ အင္အား အင္မတန္ႀကီးမားခဲ့ပါသည္ဟုဆိုေသာ ဆိုဗီယက္ယူနီယံေခတ္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး မီေခးလ္ဂိုဘာေခ်ာ့ဗ္ လက္ထက္တြင္ ႏိုဘယ္ဆုေပးၿပီး ဆိုဗီယက္ ျပည္ေထာင္စုႀကီးကို စုံးစုံးက်သြား ေစခဲ့သည္မွာ က်န္ႏုိင္ငံမ်ားသင္ခန္းစာယူရဖို႔ ေကာင္းခဲ့၏။

G – 7 တြင္ ဟာစီနာ “႐ို” အေရးတင္ျပခဲ့

ျမန္မာ့အနာဂတ္ စိုးရိမ္ေရ မွတ္ျဖစ္ေစသည့္ အေၾကာင္းအရာ အခ်ဳိ႕တြင္ ဘဂၤါလီအေရးသည္ အေၾကာင္းရင္းႀကီးတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ေမာင္ေတာကို ဦးစြာအရင္အၾကမ္းဖက္၍ ရက္စက္စြာသတ္ျဖတ္ခဲ့သည္။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္အေျခစိုက္ ARSA အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕၊ သို႔ေသာ္လည္း ယေန႔ကမၻာ႔မီဒီယာတြင္ ARSA အၾကမ္းဖက္က ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ၿပီး ဘဂၤါလီမ်ား ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ထြက္ ေျပးခဲ့သည့္ သတင္းကသာ ဖုံးလႊမ္းခဲ့သည္။

အစိုးရအေနျဖင့္ ခ်က္ခ်င္း ARSA ကို အၾကမ္းဖက္သတ္မွတ္ၿပီး တုံ႔ျပန္လွ်င္ လက္ဦးမႈရႏုိင္ပါေသာ္လည္း မ်ားစြာေနာက္က်ခဲ့သည္။ ျမန္မာသည္ ယခုအခါ ႏိုင္ငံတကာဖိအားကို ႀကီးမားစြာရရွိခဲ့၏။ မလိုအပ္ဘဲ “အာနန္ေကာ္မရွင္” ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ရာ တတ္သိနားလည္သူမ်ားက ကန္႔ကြက္ခဲ့ပါေသာ္လည္း ေရွ႕ဆက္တိုးမႈေၾကာင့္ အာနန္ေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာကို အေျခခံ၍ ကမၻာက ေတာင္းဆုိမႈမ်ား ျပဳလုပ္မႈႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရျပန္သည္။

၇.၅.၁၈ ေန႔ သတင္းအရ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ရွိတ္ဟာစီနာသည္ ႐ိုဟင္ဂ်ာအေရးကို G -7 တြင္ တင္ျပခဲ့သည္။ OIC ႏိုင္ငံမ်ားကို စည္း႐ံုးၿပီး ျမန္မာကိုဖိအားေပးခဲ့၏။ အစိုးရ၏ ႀကီးမားေသာ အမွားေပၚအေျခခံၿပီး ဟာစီနာသည္ OIC ကို မ်ားစြာ မစည္း႐ံုးလိုက္ရ။ “ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ ဘဂၤါလီအသိုင္းအ၀ုိင္း” ဟူေသာ အစိုးရအသုံးအႏႈန္းက ဘာသာေရးအေပၚအေျခခံထားရာ OIC က ဖိအားေပးေတာ့သည္။ “ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ ဘဂၤါလီအသိုင္းအ၀ိုင္းဟုဆိုလွ်င္ ဘဂၤါလီႏွင့္သာသက္ဆုိင္ေသာ္လည္း “မြတ္စလင္အသိုင္းအ၀ိုင္း” ဟု အဘယ္ေၾကာင့္ အစိုးရက အဆင္အျခင္မဲ့စြာ သံုးစြဲခဲ့ပါသနည္း။

ကေနဒါႏုိင္ငံ ကီးဘတ္ (Quebec) တြင္ ၈.၆.၁၈ ႏွင့္ ၉.၆. ၁၈ ႏွစ္ရက္ ျပဳလုပ္သည့္ စက္မႈအင္အားႀကီး ခုနစ္ႏုိင္ငံ G -7 တြင္ ဟာစီနာက ဘဂၤါလီအေရးတင္ျပခဲ့ရာ ျမန္မာ့အေရးပို၍ ရင္ေလးဖြယ္ရာ ျဖစ္လာ၏။ ထိုအစည္းအေ၀းတြင္ ျမန္မာ့အေရးကို ကမၻာ့အသိုင္းအ၀ိုင္းအထိ တုိးခ်ဲ႕ႏုိင္ေစရန္ ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ Antonio Guterres, IMF ဥကၠ႒ျဖစ္သူ Christine Lagarde စေသာ ၾသဇာႀကီးမားေသာ ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္အတူ ေခါင္းေဆာင္ ၁၂ ဦး ပါ၀င္ခဲ့သည္။ ဘဂၤါလီအေရးတြင္ ကေနဒါ၏ပါ၀င္မႈကို ဟာစီနာက ျမႇင့္တင္သည့္သေဘာျဖစ္ၿပီး ကမၻာ့အသိုင္းအ၀ိုင္းပါ၀င္လာရန္ ႀကိဳးစားမႈတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး၏ ႀကိဳတင္တံု႔ျပန္မႈ ဘာမွ်မေတြ႕ရေခ်။ ဤသည္ကပင္ ျမန္မာသည္ ခံစစ္ကို ျပင္ဆင္ထားျခင္းမရွိဟု ယူဆဖြယ္ရာ ရွိရာမ်ားစြာအံ့ၾသဖို႔ ေကာင္းလွပါ၏။

ေတာင္းဆုိခ်က္ ရက္ ၃၀ ျပန္ၾကားပါ

ဘဂၤါလီအေရးသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံကို ေရတိမ္နစ္ေစရန္အေၾကာင္း တစ္ခုျဖစ္သည္။ ဘဂၤါလီအေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရး ေကာင္စီက ရက္ ၃၀ အတြင္း ျပန္ၾကားရန္ ေတာင္းဆုိရာဇသံေပး လိုက္သည္ကို ေတြ႕ရသည္။  အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္သည့္ လြတ္လပ္ေသာ ႏုိင္ငံတစ္ခုအေနျဖင့္ မ်ားစြာခံျပင္းစရာ ျဖစ္သည္။ ႐ို (ဘဂၤါလီ) အေရးကိစၥႏွင့္ပတ္သက္၍ ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီ၏ ေတာင္းဆုိမႈကို ေလ့လာခြင့္ရခဲ့ေသာ AFP က သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ပါသည္။

ARSA အၾကမ္းဖက္မႈကို ေဖ်ာက္ဖ်က္၍ ျမန္မာဘက္က လူမ်ဳိးစုရွင္းလင္းေရး (Ethnic Cleansing) အျဖစ္ စြပ္စြဲထားသည္။ ဘဂၤါလီကို ႐ိုဟင္ဂ်ာဟု အတင္းအဓမၼ အမည္ေျပာင္းထားၿပီး ဘဂၤါလီအနည္းဆံုး ၇၀၀၀၀၀ ခန္႔ ထြက္ေျပးခဲ့သည္ဟု ေဖာ္ျပထား၏။ (ဟာစီနာ က ၁၃၀၀၀၀၀) ဟု ေလသံပစ္ထားသည္။ တပ္မေတာ္က လံုျခံဳေရးတာ ၀န္ယူထားသည့္အခ်ိန္တြင္ ဘဂၤါလီမ်ား ထြက္ေျပးခဲ့သည္မွာ မွန္ပါသည္။ ရြာမ်ားတြင္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားရွိေနေသာေၾကာင့္ သူတုိ႔အေၾကာင္း သူတို႔သိ၍ ထြက္ေျပးၾကျခင္း ျဖစ္ပါ၏။ သို႔ေသာ္လည္း တပ္က ဆုတ္ခြာၿပီးခ်ိန္တြင္လည္း အုပ္စုလိုက္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ထြက္ေျပးသြားရျခင္းမွာ တစ္ဖက္ကမ္းတြင္ UN ေအဂ်င္စီမ်ားက စားေသာက္ဖြယ္ရာမ်ား အလကားမွ်ေ၀ေနရာ “လာပါ-လာပါ” ဟု ေခၚေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ တမင္ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ပစၥည္းအလကား ေပးေခၚယူခဲ့ျခင္းကို ထြက္ေျပးသူမ်ားအျဖစ္ ပုံေဖာ္ခံခဲ့ရျပန္ပါသည္။

ကုလသမဂၢတြင္ ၿဗိတိန္ကဦးေဆာင္ၿပီး အေမရိကန္၊ ျပင္သစ္ႏွင့္အတူ လူမ်ဳိးစုရွင္းလင္းခဲ့ေသာေၾကာင့္ ဘဂၤါလီမ်ား ထြက္ေျပးရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ ထုိ႔ေၾကာင့္ ျမန္မာကို အေရးယူရန္ ႀကိဳးစားခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ထိုစြပ္စြဲခ်က္မ်ားကို စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ ကုလသမဂၢ၏ ေတာင္းဆုိမႈကို ျမန္မာအစုိးရက သေဘာတူခဲ့သည္။ (တပ္မေတာ္က စံုစမ္းစစ္ေဆးၿပီး၊ ထိပ္တန္းအရာရွိႀကီးမ်ား အပါအ၀င္အမ်ားအျပားကို ျပစ္ဒဏ္ေပး ခဲ့ၿပီးျဖစ္ရာ ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၏ ေဆာင္ရြက္မႈကိုမည္မွ်ပစ္ပယ္ၿပီး အခ်ဳပ္အျခာကို မည္မွ်ေစာ္ကားရာေရာက္ေၾကာင္း ဆင္ျခင္ႏုိင္ပါလိမ့္မည္။)

အေျခအေနအရပ္ရပ္သည္ အလြန္စိုးရိမ္စရာေကာင္းသည္ဟု စာတြင္ ေဖာ္ျပထားၿပီး ကုသသမဂၢ၏ ေတာင္းဆိုခ်က္ကို ရက္ေပါင္း ၃၀ အတြင္း ျပန္ၾကားရန္ ရာဇသံ ေပးျခင္းခံေနရပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဆုိင္ရာ ကုလသမဂၢသံအမတ္ျဖစ္ေသာ ခရစၥတင္းရွရိန္နာဘာဂ်င္နာ အေနျဖင့္ ရက္သတၱပတ္အတြင္း ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိလာပါဦးမည္။

ကုလသမဂၢအေနျဖင့္ ARSA အဖြဲ႕၏ အၾကမ္းဖက္မႈကို အဘယ္ေၾကာင့္ ထိမ္ခ်န္ထားပါသနည္း။

ျမန္မာအစိုးရအေနျဖင့္လည္း အၾကမ္းဖက္ခံရမႈေၾကာင့္ ျဖစ္လာေသာ ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း အဘယ္ေၾကာင့္ ထိထိမိမိ မတံု႔ျပန္ရပါသနည္း။

ျမန္မာကို အမိန္႔ေပးေနသည္လား

အေမရိကန္သံ႐ံုးက အစိုးရ၏ ေဆာင္ရြက္ေနမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ေထာက္ခံေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ေၾကညာခ်က္သည္ ေထာက္ခံမႈထက္ “အမိန္႔ေပး” ေနသည္ႏွင့္မျခားေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

“စံုစမ္းစစ္ေဆးရာတြင္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈ၏ အျမင့္ဆံုးစံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ားကို စြဲကိုင္သြားရန္ႏွင့္ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ၏ ရလဒ္တစ္ခုအေနျဖင့္ သင့္ေလ်ာ္ေသာအေရး ယူမႈမ်ားတြင္ အစိုးရက ေဆာင္ရြက္ရန္အတြက္လည္း အေရးႀကီးမည္ ျဖစ္ပါသည္” ဟု ထုတ္ျပန္ေၾကညာထားသည္ကို ေတြ႕ရ၏။

ထိုစာပုိဒ္ကို အေသအခ်ာဖတ္လွ်င္ အစိုးရကို အမိန္႔ေပးထားသည့္ ပံုစံ၊ လမ္းညႊန္ထားသည့္ပံုစံ ျဖစ္ေနသည္ကို ေတြ႕ႏုိင္ပါသည္။

အခ်ဳပ္အျခာပိုင္ေသာ ႏုိင္ငံတစ္ခုကို အျခားမည္သည့္ႏုိင္ငံကမွ အမိန္႔ေပး၍မရ၊ လမ္းညႊန္၍မရပါ။ “ျဖစ္သင့္သည္ဟု ယူဆပါသည္”  “ထိုသို႔ေဆာင္ရြက္မႈအတြက္ အျမင္သေဘာထား တူညီပါသည္” စသည့္အေရးအသားမ်ဳိးသာ ျဖစ္ရပါလိမ့္မည္။

ၿပီးခဲ့ေသာရက္ပိုင္းအတြင္းက ႐ုရွားမွ သတင္းတစ္ခု ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္အေနျဖင့္  အနည္းဆံုး ႏိုင္ငံေပါင္း ၆၀ ၏ ေရြးေကာက္ပြဲ ေပါင္း ၁၂၀ ထက္မနည္းတြင္ ပါ၀င္ေျခ႐ႈပ္ခဲ့သည္ဟူေသာ သတင္းျဖစ္သည္။ ေလ့လာအားေကာင္းသူမ်ား အတြက္မူ ဆန္႔ၾကယ္လွသည့္သတင္းေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ႏုိင္ငံမ်ားစြာ၌ ပါ၀ါႏုိင္ငံမ်ား၏ မည္သို႔ပါ၀င္ပတ္သက္ခဲ့သည္၊ မည္သို႔ၾသဇာသက္ေရာက္ ေစထားသည္ဟူေသာ အေျခအေနတစ္ရပ္အျဖစ္ ႐ႈျမင္ႏုိင္ပါသည္။

သေဘာတူလက္မွတ္မ်ား ေရးထိုး

အတုိင္ပင္ခံ႐ံုးမွထုတ္ျပန္ေသာ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္အခ်ဳိ႕က  စိုးရိမ္စရာကို ျမင့္တက္ေစျပန္ပါသည္။ ယခင္ကလည္း “အာနန္ေကာ္မရွင္” ကို အမ်ားစုတားဆီးေနသည့္ၾကားက ဖြဲ႕စည္းခဲ့၏။ “အၾကံျပဳမႈသာျဖစ္ၿပီး လုိက္ပါလုပ္ေဆာင္ရန္ မဟုတ္ပါ” ဟူေသာ အေၾကာင္းျပခ်က္ ေပးခဲ့၏။ သို႔ေသာ္လည္း ယခုအခါ ထိုအၾကံျပဳခ်က္ကိုပင္ “အတိအက် လိုက္နာ၍ အျမန္ဆံုးအေကာင္အထည္ေဖာ္ပါ” ဟု ႏုိင္ငံတကာက အာနန္အၾကံျပဳခ်က္ကို အေျခခံၿပီး ဖိအားေပးလာခဲ့ပါသည္။

ယခုအခါတြင္လည္း UNDP ၊ UNHCR စေသာ ကုလသမဂၢ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႕အစည္းအေတာ္မ်ားမ်ားႏွင့္ သေဘာတူ လက္မွတ္ထိုးခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရသည္။ လြတ္လပ္ေသာ ေကာ္မရွင္တစ္ရပ္ကို “ကမာၻ႔ထင္ရွားေသာ ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးက ဦးေဆာင္၍”ဟူကာ အတုိင္ပင္ခံ႐ံုး ေၾကညာခ်က္တြင္ ေတြ႕လိုက္ရျပန္သည္။ “အာနန္ေကာ္မရွင္” ဖြဲ႕စည္းစဥ္က ျပည္တြင္းအေရးကို ႏုိင္ငံတကာ ဇာတ္ခံုေပၚ ေရာက္ႏုိင္ေၾကာင္း တတ္သိသူမ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၊ အစုအဖြဲ႕မ်ား၏ သတိေပးမႈၾကားက ေဆာင္ရြက္ခဲ့ရာ ထိုအက်ဳိးဆက္ကို ခံစားေနရဆဲ ထပ္မံ၍ “ႏိုင္ငံျခားသား” ဦးေဆာင္အဖြဲ႕ကို ထပ္မံဖြဲ႕စည္းျခင္းသည္ သင့္ေလ်ာ္၊ မသင့္ေလ်ာ္ ဆင္ျခင္စဥ္းစားႏုိင္ဖို႔ ေကာင္းပါ၏။ ပို၍ ဆိုး၀ါးသည္က ေၾကညာခ်က္ဟူသည့္  အဆင့္ထုတ္ျပန္ရာတြင္ အမည္နာမ ေနာက္ခံကိုေဖာ္ျပထားျခင္း မရွိဘဲ “ကမာၻ႔ထင္ရွားႏုိင္ငံျခားသား တစ္ဦး”ဆိုသည့္ အသံုးမွာ ႏုိင္ငံတကာ႐ံုး လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားႏွင့္ မ်ားစြာ ဆန္႔က်င္ေနသည္ကို ေတြ႕ရပါ၏။

■ ရင္ေလာက္တင္မွ ဒူးေလာက္က်ေသာ လံုျခံဳေရး

ႏိုင္ငံတစ္ခု၏ လံုျခံဳေရးသည္ မ်ားစြာ အေရးႀကီးလွပါ၏။ ယေန႔ Fail State ျဖစ္ခဲ့ရေသာ ႏုိင္ငံမ်ား၏အျဖစ္က သက္ေသခံၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ႏုိင္ငံတစ္ခု၏ လံုျခံဳေရးအစီအမံ ဆိုသည္မွာ ရင္ေလာက္တင္ထားမွ ဒူးေလာက္ရသည့္ အေျခအေန ျဖစ္ပါ၏။ တစ္ဖက္ကလည္း သူ႔နည္းသူ႔ဟန္ျဖင့္ ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိးသံုးကာ ထုိးေဖာက္တတ္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

ယေန႔ UN အဖြဲ႕အစည္း အမ်ားအျပားကို ၀င္ခြင့္ေပးခဲ့၏။ မည္သည့္ အတိုင္းအတာမ်ဳိးျဖင့္ ခြင့္ျပဳထားပါမည္နည္း။ အစိုးရတစ္ရပ္ အေနျဖင့္ မည္မွ် ျပင္ဆင္ထားပါသလဲ။ နဂိုကပင္ သေဘာတူညီခ်က္ ရယူထားရပါလိမ့္မည္။ အၾကမ္းဖက္ ARSA တို႔ ခိုေအာင္းရာတြင္ ကုလသမဂၢ အကူအညီေပးခဲ့ေသာ စားေသာက္ဖြယ္ရာ၊ ေဆး၀ါးမ်ားကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ပါသည္။ ဆက္လက္ စဥ္းစားႏုိင္ပါလိမ့္မည္။

ယေန႔ UN အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွာပင္ Economic Hit Man ဟူေသာ သူလွ်ဳိမ်ားစြာ ပါ၀င္ေနသည္ကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သိရွိၾကၿပီး ျဖစ္ပါသည္။ ကိုယ္တုိင္ EHM ျဖစ္ခဲ့ ေသာ John Perkins ၏ စာအုပ္တြင္ ကုလသမဂၢ၏ မည္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားတြင္ မည္သို႔ပါ၀င္ခဲ့ေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ ေရးသားခဲ့ရာ ျငင္းပယ္၍ရေသာ အရာမဟုတ္ေတာ့ပါ။

ကုလသမဂၢ လက္ေအာက္ခံ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ၀င္ေရာက္မႈေၾကာင့္ ျပႆနာပို၍ ေလ်ာ့ပါးသြားေသာႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ ျပႆနာပို၍ ႀကီးထြားလာေသာ ႏိုင္ငံအေရအတြက္ကို သုေတသနျပဳ၍ ေလ့လာလွ်င္ ပို၍ ထင္ရွားစြာ ေတြ႕ရပါလိမ့္မည္။ ထုိသို႔ သံုးသပ္ေရးသားထားေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားလည္း မ်ားစြာရွိေနပါ၏။

ျခံဳငံု၍ဆိုရလွ်င္ ျမန္မာ့ပစၥကၡ အေျခအေနသည္ မ်ားစြာ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာေကာင္းေသာ အေျခအေနတစ္ရပ္ႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရၿပီး အနာဂတ္ အလားအလာမွာလည္း ႏြံနစ္ေနသူ တစ္ဦးကဲ့သို႔ “လႈပ္ေလ ျမဳပ္ေလ” အေျခအေနမ်ဳိးျဖစ္သျဖင့္ ဆိုးသထက္သာ ပို၍ဆိုးလာစရာ ရွိသည္ဟု သံုးသပ္ရပါ၏။

ျမန္မာတို႔အေနျဖင့္ ေရြးခ်ယ္ရန္ လမ္းခြဆံုတစ္ခုသို႔ ေရာက္ေနသည္ဟု ျမင္ပါသည္။ ေခါင္းပံုခံ၍ တအိအိႏြံနစ္ခံမည္လား။

ယခုမ်ဳိးဆက္မ်ား၏ ေဆာင္ရြက္မႈသည္ မိမိတို႔၏ သားေျမးတို႔၏ အနာဂတ္ျဖစ္သည္ကို မေမ့မေလ်ာ့ ရန္ျဖစ္သည္။

ျမန္မာတို႔ ညံ့ၾကၿပီလားဟူ၍လည္း ကိုယ့္ ကိုယ္ကိုယ္မွန္ၾကည့္၍ ေမးရန္ အေျခအေနသို႔ ေရာက္လာခဲ့ၿပီဟုလည္း ျမင္ပါသည္။

စကား၀ိုင္းေတြနဲ႔ ျမန္မာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရာသီဥတု

ဇြန္ ၁၄ ရက္က ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕တြင္ ျပဳလုပ္သည့္ ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ ေဒသခံျပည္သူမ်ားစကား၀ုိင္း

၂၀၁၇ ကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွစ္အျဖစ္ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ၂၀၁၇ ဇန္န၀ါရီ ၁ ရက္ကစလို႔ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဦးေဆာင္ၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းေတြကို ျပဳလုပ္ခဲ့တာပါ။

ပထမဆံုး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းအျဖစ္ ၂၀၁၇ ဇန္န၀ါရီ ၁ ရက္က ေနျပည္ေတာ္ ျမန္မာအျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ကြန္ဗင္းရွင္းဗဟိုဌာန- ၂ မွာ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္နဲ႔ လူငယ္မ်ား စကား၀ိုင္းကို က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ႏွစ္သစ္ကူး အဖြင့္ႏႈတ္ခြန္းဆက္ စကားေျပာၾကားရာမွာ ႏိုင္ငံအတြက္ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္မယ္လို႔ ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“ကြၽန္မတို႔ အခု ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ကေန စတင္စဥ္းစားရမွာက ကြၽန္မတို႔ႏုိင္ငံအတြက္ ဘာေတြပထမဦးဆုံး ဦးစားေပးၿပီးေတာ့ လုပ္ရမလဲဆုိတဲ့ ကိစၥပါပဲ။ အရင္ႏွစ္တုန္းက ျပည္သူလူထုအမ်ားစုရဲ႕ ေရြးခ်ယ္တင္ ေျမႇာက္မႈနဲ႔ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္အစိုးရ စထူေထာင္ကတည္းက ကြၽန္မတို႔အေနနဲ႔ တင္ျပထားတဲ့ကိစၥေတြရွိပါတယ္။ ဘာေတြကို ကြၽန္မတုိ႔ ဦးစားေပးၿပီး ေဆာင္ ရြက္မလဲဆိုတာကို ကြၽန္မတို႔တင္ျပထားပါတယ္။ အဲဒီထဲမွာ အေရးႀကီးဆုံးတစ္ခုကေတာ့ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးပါပဲ။ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ ျပည္သူလူထုေတြရဲ႕ ဘ၀တုိးတက္ေရးဟာ ကြၽန္မတို႔ ဦးစားေပးထားတဲ့ ကိစၥႏွစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္ခုကလည္း ဆက္ႏႊယ္မႈရွိပါတယ္။ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ႏုိင္ငံေအးခ်မ္းမွ ကြၽန္မတို႔ ႏုိင္ငံသူႏုိင္ငံသားေတြရဲ႕ ဘ၀ေတြဟာ တုိးတက္ႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘ၀ေတြတုိးတက္မွလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ထိန္းသိမ္းထားႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ဒီႏွစ္ခုကို အေရးႀကီးဆုံး ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြအေနနဲ႔ သတ္မွတ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္”လို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ႏိုင္ငံသူႏိုင္ငံသားေတြအေနနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအေပၚ ဘယ္လိုအျမင္မ်ဳိးေတြရွိၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ျပႆနာေတြ၊ စိန္ေခၚမႈေတြကို ဘယ္လိုကိုင္တြယ္မလဲဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြကို သိခ်င္တဲ့အတြက္ စကား၀ိုင္းေဆြးေႏြးပြဲကို လုပ္ရတာျဖစ္တယ္လို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာပါတယ္။

“ကြၽန္မတို႔ ဒါကို ေဆြးေႏြးဖို႔အတြက္က်ေတာ့ ဘယ္သူေတြနဲ႔ စတင္ၿပီးေဆြးေႏြးမလဲဆုိတာကို စဥ္းစားပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆိုေတာ့ ကြၽန္မတို႔ႏုိင္ငံသူ ႏုိင္ငံသားေတြဟာ အမ်ားႀကီးလည္းျဖစ္တယ္။ အလႊာမ်ဳိးစုံလည္းျဖစ္တယ္။ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိး အမ်ဳိးစုံလည္းျဖစ္တယ္။ အျမင္မ်ဳိးစုံလည္းျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ ဘယ္သူေတြအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးက အေရးႀကီးဆုံးလိုသလဲဆိုေတာ့ လူငယ္ေတြအတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဒီလူငယ္ေတြက အၾကာႀကီး ဒီႏုိင္ငံရဲ႕ တာ၀န္ေတြကို ဆက္ၿပီးေတာ့ ထိန္းသိမ္းထားရ မယ့္ အခ်ိန္ေတြကို ေရွး႐ႈသြားရမွာပါ။ လူႀကီးေတြဆုိတာကေတာ့ အနိစၥ သေဘာတရားအရ သိပ္မၾကာခင္ ကာလမွာေတာ့ တာ၀န္ေတြကို ခ်ရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆက္ၿပီးေတာ့ တာ၀န္ေတြထမ္းေဆာင္ရမည့္ လူငယ္ေတြရဲ႕အျမင္ ဘယ္လုိရွိသလဲဆိုတာဟာ ကြၽန္မတို႔အတြက္ အလြန္အင္မတန္ အေရးႀကီးပါတယ္။ အမွန္ေျပာရရင္ေတာ့ ကြၽန္မက ဒါထက္ငယ္တဲ့ ကေလးေတြနဲ႔ ကြၽန္မက ေဆြးေႏြးခ်င္တာပါ။ ဒါေတာ့ ပထမဦးဆုံးကေလးေတြနဲ႔ဆုိေတာ့ သိပ္အဆင္မေျပဘူးထင္တယ္ဆုိ ၿပီးေတာ့ လူငယ္ေတြနဲ႔စၿပီးေတာ့ (လုပ္တာျဖစ္ၿပီး) ေနာင္တစ္ႀကိမ္ တစ္ခါမွာေတာ့ ကြၽန္မကေတာ့ သတ္မွတ္ထားတဲ့အရြယ္ေအာက္ ကေလးေတြနဲ႔ပဲ ေဆြးေႏြးတာမ်ဳိးပဲ လုပ္ခ်င္ပါတယ္”လို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဆိုပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းမွာ စီးပြားေရးသမားေတြ၊ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ပညာေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ စတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔လည္း ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးသြားဖို႔ ရွိတယ္လို႔ သူက ဆက္ေျပာပါတယ္။

“ဒီလိုေဆြးေႏြးပြဲေတြ လုပ္ျခင္းအားျဖင့္လည္း ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ႏိုင္ငံသူ ႏိုင္ငံသားအားလုံးဟာ ဒီၿငိမ္းခ်မ္း ေရးျဖစ္စဥ္ကို သူတို႔လည္း ပိုင္တယ္ဆိုတဲ့စိတ္ ရွိလာေအာင္လို႔ပါ”လို႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းေတြ လုပ္ရတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ရွင္းျပပါတယ္။

ပထမဆံုးျပဳလုပ္တဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းမွာ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ လူငယ္ ၁၈ ဦးက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ယံုၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ေရး၊ တုိင္းေဒသႀကီးနဲ႔ ျပည္နယ္မ်ား လုပ္ပိုင္ခြင့္ပိုမိုရရွိေရး၊ ျပည္ေထာင္စုစိတ္ဓာတ္ထားရွိေရး၊ မတူကြဲျပားမႈကေန ညီညြတ္မႈ တည္ေဆာက္ႏုိင္ေရး၊ ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ရရွိခဲ့တဲ့ စိတ္ဒဏ္ရာမ်ား ကုစားႏုိင္ေရး၊ ျပည္သူလူထုကို ဗဟိုျပဳတဲ့ တရားဥပေဒနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ေတြမွာ လူငယ္မ်ား ပါ၀င္ေရး၊ စစ္ေၾကာင့္ ကိုယ္အဂၤါ ဆံုး႐ႈံးခဲ့ရသူေတြကို ကူညီေစာင့္ေရွာက္ေရး စတဲ့ကိစၥေတြနဲ႔ ပတ္ သက္လို႔ အျပန္အလွန္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။

၂၀၁၇ ကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွစ္လို႔ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္က သတ္မွတ္ထားတဲ့အတိုင္း အဲဒီႏွစ္အတြင္းမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္း ငါးႀကိမ္တိတိ ျပဳလုပ္ခဲ့တာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒုတိယေျမာက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းအျဖစ္ ၂၀၁၇ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၂ ရက္က ရွမ္းျပည္နယ္၊ ပင္လံုၿမိဳ႕မွာ  ႏွစ္ ၇၀ ျပည့္ ျပည္ေထာင္စုေန႔ က်င္းပရင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္နဲ႔ တုိင္းရင္းသားတြရဲ႕ ပင္လုံၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းကိုပါ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

တတိယ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းကိုေတာ့ ၂၀၁၇ ဧၿပီ ၁၁ ရက္က ေနျပည္ေတာ္ ျမန္မာအျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ကြန္ဗင္းရွင္း ဗဟိုဌာန-၂ မွာ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္နဲ႔ ေက်းလက္ေတာရြာေန လူငယ္မ်ား စကား၀ိုင္းဆိုၿပီး ျပဳလုပ္ခဲ့တာပါ။ စတုတၳစကား၀ိုင္းကိုေတာ့ ၂၀၁၇ ၾသဂုတ္ ၇ ရက္က မိတၳီလာခ႐ိုင္ ၀မ္းတြင္းၿမိဳ႕ ေျမတုိင္ကန္ေက်းရြာ သီဟာရာမဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္း၀င္းမွာ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ပဥၥမေျမာက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းကို ၂၀၁၇ ဒီဇင္ဘာ ၂၉ ရက္က ကယားျပည္နယ္ လြိဳင္ေကာ္ၿမိဳ႕ရွိ ျပည္နယ္ခန္းမမွာ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ တစ္ႏိုင္ငံလံုး ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (NCA) အရ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြကို ကရင္၊ ခ်င္းနဲ႔ ပအိုင္းေဒသေတြမွာ ျပဳလုပ္ႏိုင္ခဲ့တာေၾကာင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွစ္ ျဖစ္တဲ့ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ဟာ တာထြက္လွခဲ့တယ္လို႔ သံုးသပ္ၾကပါတယ္။ ၂၀၁၇ ေမ ၂၄ ရက္က ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ ၂၁ ရာစု ပင္ လံု ဒုတိယအႀကိမ္ အစည္းအေ၀းကို ေနျပည္ေတာ္မွာ ေျခာက္ရက္ၾကာ ျပဳလုပ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးပူးတြဲေကာ္မတီ (UPDJC) မွာ ေဆြးေႏြးညိႇႏႈိင္းၿပီး အတည္ျပဳခဲ့ရာမွာ အားလုံးလက္ခံႏုိင္တဲ့ အေျခခံမူ ၄၁ ခ်က္ရရွိခဲ့ေပမယ့္ ညီလာခံမွာ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ မူ၀ါဒအဆုိျပဳခ်က္ ၁၂ ခ်က္၊ စီးပြားေရးဆုိင္ရာမူ၀ါဒ ၁၁ ခ်က္၊ လူမႈေရးဆုိင္ရာ မူ၀ါဒေလးခ်က္၊ ေျမယာႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္း က်င္ဆုိင္ရာမူ၀ါဒ ၁၀ ခ်က္ စုစုေပါင္း သေဘာတူညီခ်က္ ၃၇ ခ်က္ကုိ အတည္ျပဳႏိုင္ခဲ့ၿပီး ျပည္ေထာင္စု သေဘာတူစာခ်ဳပ္ရဲ႕ အစိတ္အပုိင္းတစ္ရပ္အျဖစ္ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ပါတယ္။ ဒါဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္း စဥ္ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ NLD အစိုးရ နဲ႔ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြၾကား ပထမဆံုး သေဘာတူ ႏိုင္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးမႈရလဒ္ လည္းျဖစ္တဲ့အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွစ္လို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ၂၀၁၇ ဟာ ခ်ဳိၿမိန္မႈေတြနဲ႔ စခဲ့ပါတယ္။

“အခုလို ဖက္ဒရယ္ဆိုင္ရာ အေျခခံမူေတြကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေအာင္ ကြၽန္မတုိ႔အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္၊ တိုင္း ရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြဟာ အခ်ိန္ေပးၿပီး စိတ္ရွည္လက္ရွည္ ညိႇႏႈိင္းခဲ့ရတာျဖစ္ပါတယ္”လို႔ ေဒၚ ေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဆိုပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ျပည္ေထာင္စုသေဘာတူစာခ်ဳပ္ အစိတ္အပိုင္းနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အျငင္းပြားမႈေတြနဲ႔ ေမးခြန္းထုတ္မႈေတြ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြအျပင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေလ့လာသူေတြၾကားမွာပါ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံမတုိင္မီ NCA လက္မွတ္ထိုးအဖြဲ႕အခ်ဳိ႕ လူမ်ဳိးအလုိက္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ မက်င္းပႏုိင္ျခင္း၊ ညီလာခံမွာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္မႈအပိုင္းနဲ႔ NCA မထိုးရေသးတဲ့ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြ က်န္ရွိေနျခင္းစတဲ့ အခ်က္ ေတြအေပၚမွာ ေမးခြန္းထုတ္ၾကတာပါ။

တစ္ဖက္မွာလည္း လက္နက္ကိုင္းပဋိပကၡေတြက ဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနၿပီး ၂၀၁၇ ဇန္န၀ါရီကေန ႏို၀င္ဘာအထိ တိုက္ပြဲေပါင္း ၂၃၃ ႀကိမ္ျဖစ္ပြားခဲ့တယ္လို႔ ျမန္မာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအေထာက္အကူျပဳဆုိင္ရာ အဖြဲ႕အစည္း (Myanmar Peace Monitor) ရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြအရ သိရပါတယ္။

၂၀၁၆ ဇန္န၀ါရီကေန ႏို၀င္ဘာအထိ တိုက္ပြဲေပါင္း ၂၂၇ ႀကိမ္သာ ျဖစ္ပြားခဲ့ေပမယ့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏွစ္ျဖစ္တဲ့ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီကေန ႏို၀င္ဘာအထိ တိုက္ပြဲေပါင္း ၂၃၃ ႀကိမ္ျဖစ္ပြားခဲ့တာေၾကာင့္ အရင္ကာ လတူထက္ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း ပိုမ်ားေနခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၇ မွာ တပ္မေတာ္နဲ႔ တအာင္းလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ (TNLA) ၾကား ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ အမ်ားဆံုးျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ကခ်င္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ (KIA) ၊ ရွမ္းလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ (SSPP/SSA) နဲ႔ (RCSS/SSA) တို႔က ဒုတိယအမ်ားဆံုးျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး DKBA လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕၊ ULA/AA လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕တို႔နဲ႔လည္း ထိေတြ႕ပစ္ခတ္မႈအခ်ဳိ႕ ရွိခဲ့တယ္လို႔ Myanmar Peace Monitor ရဲ႕ အ ခ်က္အလက္ေတြမွာ ပါရွိပါတယ္။

ဒီလို လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားေနဆဲအခ်ိန္မွာပဲ NCA လက္မွတ္ေရးထိုးဖို႔ အစိုးရနဲ႔ ညိႇႏိႈင္းေနတဲ့ ညီညြတ္ေသာ တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးမ်ား ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီ (UNFC) ကေန ကခ်င္အဖြဲ႕(KIO) ၊ တအာင္းပေလာင္အဖြဲ႕ (TNLA) ၊ ကိုးကန္႔အဖြဲ႕ (MNDAA) နဲ႔ ‘၀’ အမ်ဳိးသားအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (WNO) တို႔က ႏုတ္ထြက္ခဲ့ၿပီး  ‘၀’ ျပည္ ေသြးစည္းညီညြတ္ေရးပါတီ (UWSP) ဦးေဆာင္မႈေအာက္ကို ေရာက္သြားပါတယ္။

‘၀’ ျပည္ ေသြးစည္းညီညြတ္ေရးပါတီ (UWSP) က ဦးေဆာင္ၿပီး ကခ်င္လြတ္လပ္ေရးအဖြဲ႕(KIO) ၊ ရကၡိဳင္အမ်ဳိးသားအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (ULA) ၊ ပေလာင္ျပည္နယ္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္ဦး (PSLF) ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမွန္တရားႏွင့္ တရားမွ်တေသာ အမ်ဳိးသားပါတီ(MNTJP) ၊ ရွမ္းျပည္တိုးတက္ေရးပါတီ(SSPP) ၊ ရွမ္းျပည္နယ္အေရွ႕ပိုင္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ စည္းလံုးေရးေကာ္မတီ (PSC) တို႔နဲ႔ စုဖြဲ႕ၿပီး ျပည္ေထာင္စု ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးညိႇႏိႈင္းေရးေကာ္မတီ (FPNCC) ကို  ဖြဲ႕စည္းလိုက္ပါတယ္။

ျပည္ေထာင္စု ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးညိႇႏိႈင္းေရးေကာ္မတီ (FPNCC) အေနနဲ႔ NCA လက္မွတ္မထိုးဘဲ အစိုးရနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးဖို႔ ႀကိဳးစားလာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း ေနာက္ပိုင္းမွာ NCA ဟာ တိုင္းရင္းသားေတြ လိုလားခ်က္အတြက္ မျပည့္စံုဘူးဆိုၿပီး ေျမာက္ပိုင္း ခုနစ္ဖြဲ႕ရဲ႕ မူ၀ါဒေတြ၊ ရပ္တည္ခ်က္ေတြနဲ႔ အပစ္ရပ္စာခ်ဳပ္ကို ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

အစိုးရအေနနဲ႔ ေျမာက္ပိုင္းအဖြဲ႕ရဲ႕ စုဖြဲ႕မႈနဲ႔ မူ၀ါအေပၚ လက္ခံျခင္းမရွိသလို အဲဒီအဖြဲ႕ေတြ NCA မွာ ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုးေရးကိုလည္း ညိႇႏိႈင္းမႈမလုပ္ခဲ့ပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ တပ္မေတာ္က NCA ျပင္ဆင္ဖို႔ မရွိ ဘူးဆိုၿပီး တုံ႔ျပန္မႈ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

“တပ္မေတာ္ရဲ႕ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရပ္တည္ခ်က္ကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံရဲ႕ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမဟာဗ်ဴဟာျဖစ္တဲ့ NCA လမ္းေၾကာင္းေပၚမွာ မေသြမဖည္ ခိုင္ခိုင္မာမာရပ္တည္ လုပ္ေဆာင္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ NCA လမ္းေၾကာင္းကို ေလွ်ာက္လွမ္းရာမွာလည္း တပ္မေတာ္ရဲ႕ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမူ (၆) ရပ္နဲ႔အညီ ခိုင္မာစြာ ရပ္တည္လုပ္ေဆာင္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္”လို႔ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္း ေရးညီလာခံ- ၂၁ ရာစုပင္လုံ (ဒုတိယအႀကိမ္) အစည္းအေ၀း ႏႈတ္ခြန္း ဆက္ အမွာစကားမွာ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လိႈင္က ထည့္သြင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ၾကား၀င္ေစ့စပ္ေပးမႈေၾကာင့္ ၂၁ ရာစုပင္လံု ဒုတိယအႀကိမ္ အစည္းအေ၀းကို အထူးဖိတ္ၾကားသူအေနနဲ႔ UWSA မွ ဦးေက်ာက္ေကာ္အမ္းနဲ႔ KIO မွ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး အင္ဘန္လတို႔က တက္ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ အစည္းအေ၀းကို တက္ေရာက္လာတဲ့ ေျမာက္ပိုင္းခုနစ္ဖြဲ႕ကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က သူ႔ေနအိမ္မွာ ႏွစ္ဖြဲ႕ခြဲ ေတြ႕ဆံုဧည့္ခံခဲ့ေပမယ့္ ေဆြးေႏြးမႈ မဟုတ္ေၾကာင့္ ဘာအေျဖမွေတာ့ မထြက္ခဲ့ပါဘူး။

၂၁ ရာစု ပင္လံု ဒုတိယအႀကိမ္အစည္းအေ၀းကို ေျမာက္ပိုင္း ခုနစ္ဖြဲ႕က တက္ေရာက္ခဲ့ေပမယ့္ ညီညြတ္ေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီ (UNFC) ကေတာ့ တက္ေရာက္ခဲ့ျခင္း မရွိခဲ့ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တန္းတူပါ၀င္ခြင့္ မရေသးတဲ့ အေျခအေနေၾကာင့္လို႔ UNFC ဘက္က ဆိုပါတယ္။

“ကြၽန္မတုိ႔အစိုးရအေနနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို စတင္ခဲ့ခ်ိန္မွာ NCA လက္မွတ္ေရးထိုးဖို႔ ညိႇႏႈိင္းဆဲအဖြဲ႕ေတြ ရွိေနသလို အျခားတစ္ဖက္မွာလည္း NCA ကို လက္မခံႏိုင္ေသးတဲ့အဖြဲ႕ေတြ ရွိေနခဲ့ပါ တယ္။ ဒီအဖြဲ႕ေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးဖုိ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတံခါးဖြင့္လွစ္ထားၿပီး လက္ကမ္းႀကိဳဆိုလ်က္ရွိ ေနပါတယ္”လို႔ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁၅ ရက္က က်င္းပတဲ့ NCA လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္း ႏွစ္ႏွစ္ေျမာက္ အထိမ္းအမွတ္အခမ္းအနား မိန္႔ခြန္းမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

၂၁ ရာစု ပင္လံု ဒုတိယအႀကိမ္ အစည္းအေ၀းေနာက္ပိုင္း ကာလအေတာ္ၾကာ ညိႇႏိႈင္းမရျဖစ္ေနတဲ့ ရွမ္းလူမ်ဳိးအလိုက္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ က်င္းပမယ့္ ေနရာကို ေျခာက္ႀကိမ္ေျမာက္ NCA အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးဆုိင္ရာ ညႇိႏိႈင္းအစည္းအေ၀း (JICM) မွာ သေဘာတူညီမႈ ရခဲ့ပါတယ္။

ရွမ္းျပည္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး ေကာင္စီ (RCSS) က ေတာင္ႀကီး ဒါမွမဟုတ္ ပင္လံုမွာ ရွမ္းလူမ်ဳိး အလိုက္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးေတြကို က်င္းပခ်င္ေပမယ့္ တပ္မေတာ္က မိုင္းပန္မွာ က်င္းပဖို႔ သေဘာတူမႈကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ၾကား၀င္ေစ့စပ္မႈနဲ႔ လင္းေခးၿမိဳ႕မွာ က်င္းပဖို႔ သေဘာတူခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႕လာၿပီလို႔ ထင္ရတဲ့  အခ်ိန္မွာပဲ UPDJC နဲ႔ JICM သေဘာတူညီခ်က္အရ ျပဳလုပ္မယ့္ ရွမ္းလူမ်ဳိးအလိုက္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ အႀကိဳလူထုေတြ႕ဆံုပြဲေတြကို က်င္းပတဲ့အခါမွာ တပ္မေတာ္က ဟန္႔တားခဲ့ပါတယ္။

အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ား လုပ္ငန္းစဥ္အရ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ား (အႀကိဳ) ဒါမွမဟုတ္ လူထုေတြ႕ဆံုပြဲေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံ ရွမ္းလူမ်ဳိးမ်ား ေနထိုင္ရာေဒသေတြမွာ က်င္းပရမွာျဖစ္တာေၾကာင့္ လူထုေတြ႕ဆံုပြဲေတြကို ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ရွမ္းလူမ်ဳိးမ်ားရွိရာ ရွမ္းျပည္နယ္ျပင္ပၿမိဳ႕ေတြ မွာ အစိုးရရဲ႕ သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ပါ အခ်က္တို႔အရ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၇ ရက္ ကေန ၂၅ ရက္အထိ ရွမ္းျပည္နယ္ထဲက ၿမိဳ႕နယ္ေပါင္း ၁၄ ၿမိဳ႕နယ္မွာ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ား (အႀကိဳ) ဒါမွမဟုတ္ လူထုေတြ႕ဆံုပြဲေတြကို က်င္းပတဲ့အခါ ၿမိဳ႕နယ္အမ်ားစုမွာ တပ္မေတာ္က မျပဳလုပ္ဖို႔ တားျမစ္ခဲ့ၿပီး ပင္လံု၊ တာခ်ီလိတ္၊ ကာလိ၊ ေက်ာက္မဲ စတဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ေတြ က အဆိုးဆံုးျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီျဖစ္စဥ္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ရွမ္း ျပည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ (RCSS) ကေန ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ ၈ ရက္ ေန႔စြဲနဲ႔ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲကို ယာယီေရြ႕ ဆိုင္းလိုက္တယ္လို႔ ေၾကညာခ်က္ တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို လူထုေတြ႕ဆံုပြဲေတြကို ပိတ္ပင္တာက မျဖစ္သင့္ဘူးလို႔ ရွမ္းျပည္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ RCSS မွ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဒုတိယဗုိလ္မွဴးႀကီး စိုင္းဦးက ဆိုပါတယ္။

“ကြၽန္ေတာ္တို႔ RCSS အေနနဲ႔ လင္းေခးမွာလုပ္ဖို႔ ရည္ရြယ္ထားၿပီးသား။ တျခား NCA-s EAO အဖြဲ႕ ေတြျဖစ္တဲ့ ရခိုင္ကလည္း လုပ္ခြင့္မရေသးဘူး။ ကရင္မွာပဲ လုပ္ခြင့္ရၿပီးေတာ့ တျခားတိုင္းနဲ႔ ျပည္နယ္ေတြမွာ လုပ္ဖို႔အတြက္က်ေတာ့ လုပ္ခြင့္မက်ဘူး။ အဲဒီလိုေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ အမွန္က လူထုေဆြးေႏြးပြဲေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေလ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္အတြက္ ပိုေကာင္းလို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔က အဲဒီလို ျမင္တယ္။ ျပည္သူလူထုနဲ႔ ေတြ႕ဆံုပြဲအတြက္  ေဆြးေႏြးပြဲေတြအတြက္ ပိတ္ပင္ခံရတယ္ဆိုတာက အမွန္ဆိုရင္ ဒီကိစၥက မျဖစ္သင့္ဘူး” လို႔ ဒုတိယဗုိလ္မွဴးႀကီး စိုင္းဦးက ေျပာပါတယ္။

ဒီကိစၥအေပၚမွာ NCA လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္း ရွစ္ဖြဲ႕ရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ ဦးေဆာင္ အဖြဲ႕ (PPST) အေရးေပၚ အစည္းအေ၀းကို ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ ၁၁ ရက္မွ ၁၂ ရက္အထိ ထိုင္းႏိုင္ငံ၊ ခ်င္းမိုင္ၿမိဳ႕တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အစည္းအေ၀းၿပီးဆံုးခ်ိန္မွာေတာ့ အခ်က္ေလးခ်က္ပါတဲ့ ေတာင္းဆိုခ်က္တစ္ရပ္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ေတာင္းဆိုခ်က္ရဲ႕ ပထမအခ်က္မွာ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲဆုိင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္ အဆင့္ဆင့္ကုိ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ၿပီးမွသာ ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ ၂၁ ရာစု ပင္လုံ (တတိယအစည္းအေ၀း) ကုိ ဆက္လက္ျပဳလုုပ္သြားမယ္လို႔ ပါရွိတာေၾကာင့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါ ရီလကုန္ပိုင္းမွာ က်င္းပဖို႔ လ်ာထားတဲ့  ၂၁ ရာစု ပင္လံုတတိယအႀကိမ္ အစည္းအေ၀းကို အစိုးရက ေရႊ႕ဆိုင္းခဲ့ရပါတယ္။

အစိုးရက က်င္းပခြင့္ျပဳထားေပမယ့္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရး အႀကိဳေဆြးေႏြးပြဲေတြကုိ တပ္မေတာ္က က်င္းပခြင့္ ပိတ္ပင္ျခင္းဟာ အရွိန္ျမင့္လာတဲ့ အစုိးရၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းစဥ္နဲ႔ တပ္မေတာ္ရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး မူ၀ါဒအၾကား ပြတ္တုုိက္မႈ ရလဒ္ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြက သံုးသပ္ခဲ့ပါတယ္။

အဓိက,ကေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းစဥ္နဲ႔ တပ္မေတာ္ရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမူ ကြာဟခ်က္က ၂၀၀၈ ဖဲြ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္ေရးနဲ႔ မျပင္ဆင္ေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆြးေႏြးရင္းနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးအရ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒကုိ ျပင္ဆင္ဖို႔ ဦးတည္ထားၿပီး တပ္မေတာ္ဘက္ကေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကုုိ ၂၀၀၈ ဖဲြ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒေဘာင္အတြင္းကသာ တည္ေဆာက္ဖို႔ ရည္ရြယ္ထားထားပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဘက္က မူ ေျခာက္ခ်က္ကို ဆုပ္ကိုင္ထားၿပီး ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္က ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လမ္းျပေျမပံု ခုနစ္ခ်က္ကို ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။

တပ္မေတာ္ရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး မူ ၆ ခ်က္မွာ ၁။ ထာ၀ရၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရယူရန္အတြက္ အမွန္တကယ္ ဆႏၵရွိရန္၂။ သေဘာတူစာခ်ဳပ္မ်ားအတိုင္း ကတိတည္ရန္ ၃။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး သေဘာတူညီခ်က္မ်ားအေပၚ အျမတ္မထုတ္ရန္ ၄။ ေဒသခံျပည္သူမ်ားအေပၚ ၀န္ထုတ္၀န္ပိုးမျဖစ္ေစရန္ ၅။ ႏုိင္ငံေတာ္မွ ထုတ္ျပန္ထားသည့္ တည္ဆဲဥပေဒမ်ားကို လိုက္နာရန္ ၆။ ဒို႔တာ၀န္ အေရးသုံးပါးႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ အႏွစ္သာရကို လက္ခံၿပီး ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံ ဥပေဒျဖင့္ ဒီမိုကေရစီေလွ်ာက္လွမ္းေနမႈတြင္ လိုက္ပါလုပ္ေဆာင္ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လမ္းျပေျမပံု ခုနစ္ခ်က္နဲ႔ တပ္မေတာ္ရဲ႕မူ ေျခာက္ခ်က္က ဦးတည္ခ်က္ျခားနားေနၿပီး အႏွစ္သာရလည္း ကြာျခားေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

“အစိုးရနဲ႔ တပ္မေတာ္က တစ္ထပ္တည္း မျဖစ္ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ EAO လည္း အလုပ္လုပ္ရတာ အခက္အခဲ ျဖစ္တယ္”လို႔ ပအို၀္းအမ်ဳိး သားလြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (PNLO) မွ တြဲဖက္အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး (၁) ဦးခြန္ထြန္းတင္က ေျပာၾကားပါတယ္။

သမၼတဦးသိန္းစိန္ အစိုးရ အာဏာမလႊဲေျပာင္းမီ ကတိုက္က႐ိုက္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့တဲ့ NCA စာခ်ဳပ္မွာ မရွင္းလင္းမႈေတြ၊ လုပ္ငန္းစဥ္ မပီျပင္မႈေတြ၊ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ ႏွစ္ခြျဖစ္ေနမႈေတြရွိေနတဲ့အတြက္  အဓိပၸာယ္ တိတိက်က် သတ္မွတ္မွသာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာမွာ အေထာက္အကူျဖစ္လိမ့္မယ္လို႔ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြက ဆိုပါတယ္။

တိက်ရွင္းလင္းမႈ မရွိတဲ့အတြက္ အဓိပၸာယ္ ႏွစ္ခြျဖစ္ေနတဲ့အေပၚ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္နဲ႔ တိုင္းရင္း သားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြအၾကား အဓိပၸာယ္ေကာက္ယူရာမွာ လြဲမွားမႈေတြ ရွိေနတာေၾကာင့္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲအႀကိဳ လူထုေတြ႕ဆံုပြဲေတြကို တားျမစ္ပိတ္ပင္မႈေတြ ျဖစ္ခဲ့တာပါ။

“တတိယအႀကိမ္ ပင္လံုညီလာခံကို က်င္းပမယ္ဆိုရင္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ မက်င္းပရေသးတဲ့ ရွမ္းနဲ႔ရခိုင္မွာ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြ က်င္းပႏိုင္မယ္ဆို ပိုထိေရာက္မယ္။  တတိယပင္လံုဟာ ပိုၿပီး အဓိပၸာယ္ ျပည့္၀လာလိမ့္မယ္။ က်င္းပခြင့္ မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ တတိယပင္လံုမွာ ဘာကို ေဆြးေႏြးၾကမလဲ။ ဘယ္အခ်က္ကို အေျခခံၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးမလဲ။ အဲဒီလိုမ်ဳိး စဥ္းစားစရာႀကီး ျဖစ္ေနတယ္”လို႔ ပအိုင္းအမ်ဳိးသား လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (PNLO) မွ တြဲဖက္အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး (၁) ဦးခြန္ထြန္းတင္က ေမးခြန္းထုတ္လိုက္ပါတယ္။

ဒီလို ၂၀၁၇ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွစ္မွာ အက်ပ္အတည္းေတြ ရွိခဲ့ေပမယ့္ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းေတြကို ဆက္လက္က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၁၈ ဧၿပီ ၁၀ ရက္က ဧရာ၀တီတိုင္း ေျမာင္းျမၿမိဳ႕မွာ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္နဲ႔ ေျမာင္းျမၿမိဳ႕ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ႕ စကား၀ိုင္းကို က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ အမွန္က ၂၀၁၈ ေဖေဖာ္၀ါရီတုန္းက ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕မွာ က်င္းပဖို႔ ျပင္ဆင္ခဲ့ေပမယ့္ မျဖစ္ခဲ့ဘဲ ဧၿပီလေရာက္မွသာ ေျမာင္းျမၿမိဳ႕မွာ စကား၀ိုင္းကို က်င္းပႏိုင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဆြးေႏြးမႈအၿပီး အင္တာနက္အြန္လိုင္းကေန ေမးျမန္းတဲ့ ေမးခြန္းကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ျပန္လည္ေျဖၾကားရာ NCA မွာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အားလံုး ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္း မရွိေသး တာက တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ယံုၾကည္မႈ မရွိတာေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၃ ရက္က ညီညြတ္ေသာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီ  (UNFC) အဖြဲ႕၀င္ျဖစ္တဲ့ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ (NMSP) နဲ႔ လားဟူဒီမုိကရက္တစ္အစည္းအ႐ုံး (LDU) တို႔က တစ္ႏိုင္ငံလံုး ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္မွာ လက္မွတ္ေရးခဲ့ၾကပါတယ္။

NCA စာခ်ဳပ္မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ ကရင္အမ်ဳိးသား အစည္းအ႐ံုး (KNU) ၊ ရွမ္းျပည္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ (RCSS) ၊ ပအို၀္းအမ်ဳိးသား လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (PNLO) ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ားဒီမိုကရက္တစ္တပ္ဦး (ABSDF) ၊ ခ်င္းအမ်ဳိးသားတပ္ဦး (CNF) ၊ ရခုိင္ျပည္လြတ္ေျမာက္ေရးပါတီ (ALP) ၊ ဒီမုိကေရစီအက်ဳိးျပဳ ကရင္တပ္မေတာ္ (DKBA) KNLA ၿငိမ္း ခ်မ္းေရးေကာင္စီအျပင္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ (NMSP) နဲ႔ လားဟူဒီမုိကရက္တစ္အစည္းအ႐ုံး (LDU) တို႔လည္း ပါ၀င္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။

NCA စာခ်ဳပ္မွာ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ႏွစ္ဖြဲ႕ ထပ္တိုးလာတာေၾကာင့္ NLD အစိုးရ လက္ထက္မွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္က ၿပီးေျမာက္ေအာင္ျမင္ႏိုင္မလားဆိုတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြက ျပည္သူေတြၾကားမွာ ျမင့္တက္လို႔လာပါတယ္။ ဒီလိုေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ျမင့္တက္ေနတုန္းမွာပဲ NCA လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ ကရင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း ဖာပြန္ခ႐ိုင္ထဲက ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ံုး (KNU) ရဲ႕ တပ္မဟာ (၅) ထိန္းခ်ဳပ္နယ္ေျမမွာ မတ္ ၅ ရက္က တပ္မေတာ္နဲ႔ KNU အၾကား တိုက္ပြဲျပန္လည္ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ တိုက္ပြဲျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ တပ္မေတာ္အေန နဲ႔ KNU တပ္မဟာ ၅ နယ္ေျမအတြင္း လမ္းေဖာက္လုပ္ခဲ့တာေၾကာင့္ ႏွစ္ဖက္တင္းမာမႈျဖစ္ပြားၿပီး တိုက္ပြဲေတြ တစ္ေက်ာ့ျပန္ျဖစ္လာတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ေမ ၁၇ ရက္က တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးမင္းေအာင္လိႈင္နဲ႔ KNU ဥကၠ႒ ေစာမူတူးေစးဖိုးတို႔ ေတြ႕ဆံုခဲ့ၿပီး ေခးပူ-လြယ္မူပေလာလမ္းေၾကာင္း ျပဳျပင္ေဆာင္ရြက္ေနမႈကုိ တပ္မေတာ္ကေန ယာယီရပ္ဆုိင္းေပးထားမယ္ဆိုတဲ့ ေဆြးေႏြးသေဘာတူညီမႈ ရရွိခဲ့ၿပီးေနာက္မွာေတာ့ ႏွစ္ဖက္ထိေတြ႕မႈေတြ ရပ္တန္႔ခဲ့ပါတယ္။

NCA စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးလိုက္တဲ့အတြက္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီ (NMSP) အေနနဲ႔ NCA စာခ်ဳပ္အရ  အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြ မက်င္းပမီ မြန္ျပည္သစ္ပါတီအေျခစိုက္ရာ ခ႐ိုင္ငါးခုမွာ မတ္လအတြင္း အႀကိဳလူထု ေတြ႕ဆုံပြဲမ်ားက်င္းပဖို႔ စီစဥ္ခဲ့ေပမယ့္ တပ္မေတာ္က လူဦးေရကန္႔ သတ္လာမႈေၾကာင့္ ရပ္ဆိုင္းခဲ့ရပါတယ္။

မြန္ျပည္နယ္မွာ ျဖစ္သြားတဲ့ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲအႀကိဳလူထုေတြ႕ဆံုမႈ ကန္႔သတ္မႈေတြရွိေနတာက ရွမ္းျပည္နယ္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ တားျမစ္ခံရမႈ တူညီေနပါတယ္။ ဒီလို လူထုေတြ႕ဆံုပြဲ ေတြကို ကန္႔သတ္တားျမစ္မႈေတြဟာ NCA လက္မွတ္ထိုးဖို႔ က်န္ရွိေနေသးတဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ ကိုင္အဖြဲ႕ေတြရဲ႕ ယံုၾကည္မႈကို ထိခိုက္ေစပါတယ္။

NCA စာခ်ဳပ္ပါ အခန္း (၅) ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲဆိုင္ရာ အာမခံခ်က္မ်ားအခန္း ပုဒ္မ ၂၀ ကို ေဖာက္ဖ်က္ရလည္း က်ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ပုဒ္မ ၂၀ ပါ  “ႏိုင္ငံ ေရးလမ္းျပေျမပံု ခ်မွတ္ျခင္း” မွာ တစ္ႏိုင္ငံလံုး ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈ ရပ္စဲေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္ လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္းအပါအ၀င္ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ အခ်က္ ေျခာက္ခု ရွိပါတယ္။ အဲဒီထဲက တတိယအခ်က္မွာ “ထိုမူေဘာင္ကို အေျခခံ၍ အမ်ဳိးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံ ေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ား က်င္းပျခင္း၊ လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းျခင္းကိစၥရပ္မ်ား၊ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို ညႇိႏိႈင္းေဆြးေႏြးျခင္းႏွင့္ ႏွစ္ဖက္သေဘာတူညီေသာ ႀကိဳတင္ေဆာင္ရြက္ဖြယ္ရာမ်ားကို လုပ္ေဆာင္ျခင္း” ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ အႀကိဳ လူထုေတြ႕ဆံုပြဲေတြကို ကန္႔သတ္တားျမစ္တာဟာ NCA စာ ခ်ဳပ္ပါ ပုဒ္မ ၂၀ ကို ခ်ဳိးေဖာက္သလို ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။

လက္ရွိအခ်ိန္မွာ NCA လက္ မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြက  ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ ၂၁ ရာစုပင္လုံ (တတိယအစည္းအေ၀း) ကို လာမယ့္ဇူလိုင္လထဲမွာ လုပ္ဖို႔ အစိုးရဆီ အဆိုျပဳထားေပမယ့္ ညီလာခံက်င္းပမယ့္ရက္ကိုေတာ့ သတ္မွတ္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသးပါဘူး။  ျပည္ေထာင္စု ၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ ၂၁ ရာစုပင္လုံ (ဒုတိယ အစည္းအေ၀း) ကို ၂၀၁၇ ေမလက က်င္းပခဲ့ၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ၂၁ ရာစုုပင္လုုံ (တတိယအစည္းအေ၀း) ကို မက်င္းပႏိုင္ခဲ့တာ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ ၾကာခဲ့ပါၿပီ။ ဒီတစ္ႏွစ္အတြင္း ၂၁ ရာစုုပင္လုုံ (တတိယအစည္းအေ၀း) ကို ေရႊ႕ဆိုင္းခဲ့ရတာ သံုးႀကိမ္အထိ ရွိခဲ့ၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္မွာ NCA လက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းေတြက လာမယ့္ဇူလိုင္လအတြင္းမွာ က်င္းပဖို႔ အစိုးရထံ အဆိုျပဳခဲ့တာပါ။

လက္ရွိအခ်ိန္မွာလည္း လံုၿခံဳေရးက႑နဲ႔ပတ္သက္လို႔ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္နဲ႔ တစ္ႏိုင္ငံလံုး ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္  (NCA) လက္မွတ္ထိုးထားတဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြက အလြတ္သေဘာေတြ႕ဆံု ေဆြးေႏြးမႈေတြကို လုပ္ေနပါတယ္။

ဒီလို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းေၾကာင္းမွာ အက်ပ္အတည္းေတြ ရွိေနေပမယ့္လည္း ၂၀၁၈ ဇြန္ ၁၄ ရက္က ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕မွာ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းကို က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ အေနနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းေတြကို ၂၀၁၇ ဇန္န၀ါရီ  ၁ ရက္က ေန ၂၀၁၈ ဇြန္ ၁၄ ရက္အထိ က်င္းပလာခဲ့တာ ခုႏွစ္ႀကိမ္တိတိ ရွိၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလိုၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းေတြကို ခုနစ္ႀကိမ္အထိ က်င္းပခဲ့ေပ မယ့္လည္း လက္ရွိသြားေနတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းေၾကာင္းကို အေထာက္အကူမျပဳဘူးလို႔ သံုးသပ္မႈေတြကလည္း ရွိလာပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ လဲဆိုေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ ဘယ္လိုအက်ပ္အတည္းေတြ ျဖစ္ေပၚေနတယ္ဆိုတာကို ၿငိမ္း ခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းေတြဆီကေန ျပည္သူေတြကို ခ်ျပမႈမရွိတဲ့အတြက္ေၾကာင့္လို႔ ေထာက္ျပေျပာဆိုမႈေတြ ရွိလာပါတယ္။

“ၿငိမ္းခ်မ္းေရး စကား၀ိုင္းေတြ လုပ္ခဲ့ေပမယ့္ လက္ရွိၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္မွာ အေထာက္အကူရတယ္လု႔ိ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ မျမင္ပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမွာ ဘယ္အဆင့္အထိေရာက္ေနလဲ ဆိုတာကို သာမန္ျပည္သူလူထုကမသိဘူး။ ဒီဟာကို လုပ္ေဆာင္ဖို႔အတြက္ကလည္း အစိုးရကလည္း တာ၀န္ပ်က္ကြက္တယ္။ ဒီလိုစကား၀ိုင္း ပံုစံမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးက ဘယ္လိုျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာ၊ ဘယ္လိုအခက္အခဲ အက်ပ္အတည္းျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာကို ျပည္သူလူထုကို သိေအာင္လို႔ ခ်ျပရမွာက အစိုးရရဲ႕တာ၀န္ျဖစ္တယ္။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ခ်ဳိမွန္းခ်ဥ္မွန္းေတာင္ မစားဖူးတဲ့ သူကို ခ်ဳိသလား ခ်ဥ္သလားလို႔ သြားေမးေနသလိုျဖစ္ေနေတာ့ ကြၽန္ေတာ္က သိပ္သက္ေရာက္မႈမရွိဘူးလို႔ ျမင္တယ္” လို႔ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္း ေရးပူးတြဲေကာ္မတီ (UPDJC) အတြင္းေရးမွဴး စုိင္းေက်ာ္ညြန္႔က မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။

ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ံုး (KNU) ဗဟိုေကာ္မတီ၀င္ ပဒိုမန္းၿငိမ္းေမာင္က “လူငယ္ေတြကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို ခ်ျပတာေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ဘယ္လိုမွ သေဘာကြဲလြဲစရာမရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမရ, ရျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းက အဓိကအဟန္႔အတားျဖစ္ေနတာမွာဘာေတြ တစ္ဆို႔ေနလဲ။ ဘာေတြ အခက္အခဲရွိတယ္ဆိုတာ လူထုေတြ၊ လူငယ္ေတြကိုခ်ျပဖို႔ လိုတယ္လို႔ ထင္တယ္” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းေတြက ထိေရာက္မႈ ရွိ၊ မရွိ ျပန္ လည္သံုးသပ္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ ကခ်င္ဒီမိုကေရစီပါတီရဲ႕ ဥကၠ႒ ေဒါက္တာမနန္တူးဂ်ာက ဆိုပါတယ္။

“ဒီစကား၀ိုင္းေတြကို ျပန္လည္ သံုးသပ္ဖို႔ လိုတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ျဖစ္စဥ္အေပၚမွာ ဘယ္ေလာက္ အက်ိဳးရွိလာသလဲ။ အက်ိဳးရွိသလား၊ မရွိဘူးလားဆိုတာကို သက္ဆိုင္ရာေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ကအစ ျပန္လည္သံုးသပ္ဖို႔ လိုတယ္။ သံုးသပ္ၿပီးေတာ့မွ ထိေရာက္မႈ သိပ္မရွိရင္ ထိေရာက္မႈ ရွိေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ဒီအတိုင္းပဲ ဒါကို ျပန္လည္သံုးသပ္တာ၊ ဆန္းစစ္တာ မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ ဒါက သိပ္ၿပီး မထိေရာက္ႏိုင္ဘူး” လို႔ ေဒါက္တာ မနန္တူးဂ်ာက ဆိုပါတယ္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသူ ဦးေမာင္ေမာင္စိုးကေတာ့ ႏိုင္ငံ ေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လူထုၾကားထဲကို မက္ေဆ့ေပးခ်င္႐ံု သက္သက္လို႔သာ ထင္မိတယ္လို႔ မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။

ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနနဲ႔ လူငယ္ေတြနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းကို ႏွစ္လတစ္ႀကိမ္ ဒါမွမဟုတ္ သံုးလတစ္ႀကိမ္လုပ္ဖို႔ရွိတဲ့အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းေၾကာင္းကို တစ္စံုတစ္ရာ အေထာက္အပံ့ျဖစ္ဖို႔ဆိုရင္ လူငယ္ေတြသာမက ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ႏိုင္ငံေရးကို ထဲထဲ၀င္၀င္ လုပ္ေဆာင္သူေတြနဲ႔ပါ စကား၀ိုင္းေတြ လုပ္သင့္တယ္လို႔ အႀကံျပဳမႈေတြလည္း ရွိလာပါတယ္။ ဒီလိုမွ မဟုတ္ဘဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစကား၀ိုင္းေတြကို ဒီအတိုင္းသာ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ျပည္သူကို ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအသိေလာက္သာ ေပး႐ံုရွိၿပီး တကယ့္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းေၾကာင္းကို အေထာက္အကူ မျပဳႏိုင္ တဲ့အတြက္ ျမန္မာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရာသီဥတု ပကတိအေျခအေနအမွန္ကို ျပည္သူေတြ တကယ္သိႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးပူးတြဲေကာ္မတီ (UPDJC) အတြင္းေရးမွဴး စုိင္းေက်ာ္ညြန္႔က “တကယ္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္ကို ၿပီးျပည့္စံုေစတယ္ဆိုရင္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြရဲ႕အေၾကာင္းကို ဂဃနဏ နားလည္တဲ့လူ၊  ေနာက္ၿပီး တိုင္းရင္းသားႏိုင္ငံေရးပါတီအေၾကာင္းကို ဂဃနဏနားလည္တဲ့သူ၊ ၿပီးေတာ့ လက္ရွိ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္း ေတြကိုလည္း သိတဲ့လူ၊ ၿပီးရင္ ေဒသႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းကိုလည္း သိတဲ့လူေတြပါမယ္။ ကမၻာ့အခင္းအက်င္းကို သိတဲ့လူေတြလည္း ပါမယ္။ အဲဒီလိုမ်ဳိးလူေတြကို ေထာင့္စံုေအာင္ ဖိတ္ၾကားၿပီးေတာ့ ေျပာတယ္ဆို ဒီထက္ပိုၿပီးေတာ့ အဓိပၸာယ္ရွိမယ္လို႔ျမင္တယ္” လို႔ သံုးသပ္ပါတယ္။

တ႐ုတ္ကို ဖယ္ထုတ္၍မရေသာ ေျမာက္ကိုရီးယားအေရး

ဇြန္ ၁၅ ရက္က ဆိုးလ္ၿမိဳ႕ရိွ အေမရိကန္သံ႐ံုးအနီး၌ ေတာင္ကိုရီးယား တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားက ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈကို ရပ္စဲရန္ ေတာင္းဆိုသည့္ ဆႏၵျပပြဲ ျပဳလုပ္စဥ္ (Photo: AFP)

ေဒၚနယ္ထရန္႔နဲ႔ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔ ေတြ႕ၾကတဲ့ သမိုင္း၀င္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲမွာ တ႐ုတ္ရဲ႕ အခန္းက႑မပါပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ဟာ မဟာဗ်ဴဟာအရ ေအာင္ပြဲတစ္ရပ္ ရရိွခဲ့တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ၿပီး ဘယ္သူမွ တ႐ုတ္ကို ဖယ္ထုတ္လို႔ မရဘူးဆိုတဲ့ မက္ေဆ့ခ်္ကိုလည္း ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေပးႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

အေစာပိုင္း လအနည္းငယ္မွာ အေမရိကန္က ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ အေမရိကန္အၾကား တိုက္႐ိုက္ဆက္သြယ္မႈကို ထူေထာင္ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းရာမွာ တ႐ုတ္ကို ဖယ္ထုတ္ပစ္လိုက္သလိုပါပဲ။

ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ဟာ သူ႔အတြက္ ေရရွည္လံုျခံဳေရးနဲ႔ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ အက်ဳိးစီးပြားရိွေနတဲ့ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဖယ္ထုတ္မခံခဲ့ပါဘူး။ တ႐ုတ္ကို ပစ္ပယ္လို႔ မရဘူးလို႔ အေမရိကန္ကိုေရာ ေျမာက္ကိုရီးယားကိုပါ တ႐ုတ္အာဏာပိုင္ေတြက သတိေပးဖို႔ အလ်င္အျမန္ လႈပ္ရွားခဲ့ပါတယ္။

ၿပီးေတာ့ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲအၿပီးမွာ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ေတာင္ကိုရီးယားနဲ႔ ပူးတြဲျပဳလုပ္ေနက်ျဖစ္တဲ့ ႀကီးမားလွတဲ့ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈႀကီးကို ရပ္ဆိုင္းမယ္လို႔ အံ့ဖြယ္ ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒါဟာ တ႐ုတ္အတြက္ ဟိုးေရွးေရွးကတည္းက ရည္မွန္းထားတဲ့ ပန္းတိုင္တစ္ရပ္ပါ။ ျဖစ္ရပ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္က အမွတ္ယူႏုိင္ခဲ့တယ္ဆိုတာ ထင္ရွားပါတယ္။

အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မိုက္ပြန္ပီယိုက ထရန္႔-ကင္ ေတြ႕ဆံုမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င္ပင္းအျပင္ တျခားထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆံုဖို႔ တ႐ုတ္ၿမိဳ႕ေတာ္ကို အေျပးအလႊား သြားခဲ့ရတဲ့အခါ သိသာထင္ရွားတဲ့ ေနာက္ထပ္ အလွည့္အေျပာင္းတစ္ရပ္က ေပၚလြင္လာပါတယ္။

“စင္ကာပူထိပ္သီးေဆြးေႏြးပဲြရဲ႕ ရလဒ္ေတြက တ႐ုတ္ရဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြနဲ႔ အေျခခံသေဘာအရ ကိုက္ညီပါတယ္” လို႔ ရွန္ဟိုင္းၿမိဳ႕ ဖူဒန္တကၠသိုလ္က ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးကြၽမ္းက်င္သူ ၀ူဆင္ပိုက ဆိုပါတယ္။

“ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္မွာ ႏ်ဴကလီးယား အၿပီးဖ်က္သိမ္းေရးနဲ႔ ကြၽန္းဆြယ္အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္တစ္ရပ္ ထူေထာင္ေရးဟာ တ႐ုတ္ရဲ႕ အစဥ္အျမဲ ေတာင္းဆိုခ်က္နဲ႔ ကိုက္ညီပါတယ္” လို႔လည္း ၀ူဆင္ပိုက ဆိုပါတယ္။

ထြက္ေပၚလာတဲ့ရလဒ္က တ႐ုတ္ကို မဟာဗ်ဴဟာအရ ေအာင္ႏုိင္သူ ျဖစ္သြားေစတယ္လို႔ အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ အေနာက္တိုင္း သံတမန္တစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။

“အရင္ကဆို ထရန္႔က ေတာင္ကိုရီးယားနဲ႔ ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈကို ရပ္စဲဖို႔ၿပီးေတာ့ အနာဂတ္မွာ ေတာင္ကိုရီးယားကေန အေမရိကန္တပ္ေတြ ႐ုပ္သိမ္းဖြယ္ရိွလာမယ့္ အရိပ္အေယာင္ကို ေတြ႕ရဖို႔ သူတို႔ အိပ္မက္ေတာင္ မမက္ႏိုင္ပါဘူး” လို႔ အဲဒီအေနာက္တိုင္းသံတမန္က ေျပာပါတယ္။

ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲရလဒ္အေပၚ တ႐ုတ္ရဲ႕ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈရိွတယ္ဆိုတာ ေျမႀကီးလက္ခတ္မလြဲတဲ့ ေကာက္ခ်က္ခ်မႈပါပဲ။

ႏွစ္အတန္ၾကာေအာင္ တ႐ုတ္ဟာ ကင္ အစိုးရ ၿပိဳက်သြားမွာကို စိုးရိမ္တာမို႔ ႏိုင္ငံတကာက ဖိအားေပးမႈကို ရင္ဆိုင္ေနရခ်ိန္မွာ ေျမာက္ကိုရီးယားစီးပြားေရးကို က်ားကန္ေပးထားခဲ့ပါတယ္။ ေတာင္ကိုရီးယားမွာ အေမရိကန္တပ္ေတြရိွေနတာကို မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ ျပန္ေထာက္ထားဖို႔ရာ ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ တ႐ုတ္အတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္အတြင္း ေျမာက္ကိုရီးယားက ႏ်ဴကလီးယားနဲ႔ ဒံုးက်ည္စမ္းသပ္မႈေတြ အထပ္ထပ္ ျပဳလုပ္ေနတာကို တ႐ုတ္က လ်စ္လ်ဴမျပဳႏုိင္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ကုလသမဂၢက ပိတ္ဆို႔မႈေတြလုပ္တာကို ေထာက္ခံဖို႔ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားကေန ေက်ာက္မီးေသြး၊ အထည္အလိပ္နဲ႔ တျခားကုန္ပစၥည္းေတြ တင္သြင္းတာကို ျဖတ္ေတာက္ခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ဟာ တ႐ုတ္မပါဘဲနဲ႔လည္း ဆက္သြားမယ္လို႔ ရည္ရြယ္ထားပံုရတာကို ေတြ႕ရေတာ့ တ႐ုတ္က အသာကေလး လႊတ္ေပးလိုက္တာပါပဲ။

မတ္လမွာ ထရန္႔က ကင္ဂ်ဳံအြန္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုမယ့္ သူ႔အစီအစဥ္ကို ေၾကညာလိုက္တဲ့အခါ အေမရိကန္အေနနဲ႔ ၾကားပြဲစားကိုေဖ်ာက္ၿပီး ကင္ဂ်ဳံအြန္နဲ႔ တိုက္႐ိုက္ဆက္ဆံဖို႔ စီစဥ္ေနတယ္ဆိုတာ သိသာလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ဟာ ကစားပြဲထဲကေန သူ႔ဘာသာ အသာျပန္လွ်ဳိသြားဖို႔ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ပါတယ္။

ႏွစ္အတန္ၾကာေအာင္ ၀ိုင္းပယ္ခံထားရတဲ့ ကင္ဂ်ဳံအြန္ဟာ ပထမဆံုး တရား၀င္ခရီးစဥ္အျဖစ္ ႐ုတ္တရက္ႀကီး ေပက်င္းကို သြားပါတယ္။ သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ တ႐ုတ္ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ ဒါလီယန္မွာ ရွီက်င္ပင္းနဲ႔ ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ ေတြ႕ဆံုပါတယ္။

ဒီအခ်က္မွာက အေမရိကန္နဲ႔ ေတာင္ကိုရီးယား ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈ အဆံုးသတ္သြားေရးဟာ ေျမာက္ကိုရီးယားအတြက္ တကယ္က ဦးစားေပး မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို ျပေနပါတယ္လို႔ မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ ေလ့လာေရး ၀ါရွင္တန္ဌာနက အာရွအႀကီးတန္းအၾကံေပးပုဂၢိဳလ္ ဘြန္နီဂေလဆာက ေျပာပါတယ္။

“ရွီက်င္ပင္းနဲ႔ ကင္ဂ်ဳံအြန္တို႔ ဒါလီယန္မွာ ေတြ႕ဆံုၿပီးတဲ့ေနာက္ ႐ုတ္တရက္ႀကီး ကြၽန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရဖို႔ ျဖစ္လာတာပါပဲ” လို႔ ဂေလဆာက ေျပာပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့လက ဒါလီယန္ေတြ႕ဆုံမႈဟာ ကင္ဂ်ဳံအြန္ ေပက်င္းကို သြားၿပီးတဲ့ေနာက္ သီတင္းေျခာက္ပတ္အတြင္း ဒုတိယအႀကိမ္ ေတြ႕ဆံုမႈျဖစ္ပါတယ္။

“ျဖစ္ရပ္တစ္ခုလံုးဟာ ကင္ဂ်ဳံအြန္ အတြက္သာ ေအာင္ပြဲမဟုတ္ပါဘူး၊ ရွီက်င္ပင္းအတြက္ ပိုလို႔ေတာင္ ႀကီးမားတဲ့ ေအာင္ပြဲျဖစ္ပါတယ္” လို႔လည္း ဂေလဆာက ဆိုပါတယ္။

“ေဒသတြင္းကေန အေမရိကန္တပ္ေတြ တကယ္ထြက္သြားႏိုင္ပါ့မလားလို႔ တ႐ုတ္ေတြက ဟိုးေရွးေရွးကတည္းက ယံုၾကည္ထားတာပါ။ ဒါဟာ ေဒသတြင္းမွာ အေမရိကန္ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈကို အႀကီးအက်ယ္ ေလွ်ာ့ခ်ေရးအတြက္ အဓိကအခ်က္ျဖစ္ၿပီး တ႐ုတ္ကို ပိုၿပီးဗဟိုျပဳတဲ့ ေဒသတစ္ရပ္ ဖန္တီးေရးကို အရွိန္ျမႇင့္ေပးႏုိင္မွာပါ။

စင္ကာပူထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ တ႐ုတ္ဟာ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းမႈေတြမွာ အဓိက အခန္းက႑ကေန ပါ၀င္ဖို႔ ရည္ရြယ္ထားတယ္ဆုိတာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျပသခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္မွာက ေရြးခ်ယ္စရာ တျခားလမ္းရိွပံုမရပါဘူး။ ဒီအတိုင္း ဆက္သြား႐ံုပါပဲ။

“အေမရိကန္နဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားအၾကား ေအာင္ျမင္တဲ့ ေျဖရွင္းႏိုင္မႈတစ္ရပ္ရိွတယ္ဆိုရင္ အဲဒီမွာ တ႐ုတ္က မပါမျဖစ္ပါပဲ” လို႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ ၿဗိတိသွ်သံအမတ္လုပ္ခဲ့ဖူးၿပီး အခု ၿဗိတိန္အေျခစိုက္ RUSI ဆိုတဲ့ အၾကံေပးအဖြဲ႕မွာ အလုပ္လုပ္ေနသူ ခ်ာလီပါတန္က ဆိုပါတယ္။

“နယ္ေျမခ်င္း ထိစပ္ေနၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ စီးပြားေရးကို အဆံုးအျဖတ္ေပးႏိုင္တဲ့ ဧရာမ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံကို လ်စ္လ်ဴျပဳလို႔ မရႏုိင္ပါဘူး” လို႔လည္း ပါတန္က ဆိုပါတယ္။

“တ႐ုတ္ရဲ႕ ေထာက္ပံ့မႈမရိွဘဲ ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ ႏ်ဴကလီးယားဖ်က္သိမ္းေရးကို ေဘးကင္းလံုျခံဳစြာ ျမႇင့္တင္ႏုိင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေျမာက္ကိုရီးယားအေနနဲ႔ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို အာ႐ံုစိုက္ေရးဆီ လြယ္လြယ္ကူကူ ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ ကူးေျပာင္းႏုိင္မွာလည္း မဟုတ္ပါဘူး” လို႔ ၀ူကလည္း ေထာက္ခံခဲ့ပါတယ္။

အခုေတာ့ တ႐ုတ္ဟာ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းေရးထဲ သူ႔ဘာသာ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ျပန္လည္၀င္ေရာက္လာႏုိင္ခဲ့ၿပီး အေမရိကန္နဲ႔ တျခားက႑ေတြက ဆက္ဆံေရး အရွိန္အ၀ါအတြက္ သူ႔အေနအထားကို အသံုးျပဳလာဖြယ္ရိွတယ္လို႔ ၀ူက ဆိုပါတယ္။

ဆရာမ ျဖစ္ခ်င္သူတစ္ဦး၏ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႏွင့္ အဓိပၸာယ္ရွိေသာ ေန႔ရက္မ်ား

အရြတ္ကင္ဆာ ေ၀ဒနာရွင္ ခ်မ္းအား ခြဲစိတ္ခန္းမ၀င္မီပုံႏွင့္ အလယ္တန္း ေက်ာင္းသူဘ၀ ခ်မ္း (ေခၚ) မအိခ်မ္းေျမ့ေအာင္၏ပုံအား ေတြ႕ရစဥ္

အနီေရာင္ေတြ ျခယ္သထားသည့္ ကိုလိုနီေခတ္ ယဥ္ေက်းမႈလက္ရာ အေဆာက္အအံုေတြက ရန္ကုန္ျပည္သူ႔ေဆး႐ံုႀကီး၏ ျပယုဂ္ပင္ျဖစ္သည္။ ေဆး႐ံုတစ္ခုထက္ ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းႏွင့္ ပိုဆင္တူသည့္ အေဆာက္အအံုမ်ားကိုျဖတ္ၿပီး ေလွ်ာက္လာသည့္အခါ အေဆာက္အအံု တစ္ခုရွိေနၿပီး သိမ္းဆည္းထားသည့္ လူသားမ်ား၏ အေငြ႕အသက္ေတြေၾကာင့္ ႏြမ္းလ်လ် ျဖစ္ေနသည္ဟု ထင္ရသည္။ ကင္ဆာေရာဂါကုဌာနဆိုသည့္ ဆိုင္းဘုတ္တစ္ခု၏ ႀကိဳဆိုမႈက အေဆာက္အအံု အတြင္းက ဘ၀ေတြကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ထင္ဟပ္ျပသေနသကဲ့သို႔ပင္။ စစ္ပြဲအတြင္းက ဒဏ္ရာရ စစ္သားေတြႏွင့္ အလားတူစြာ ျပင္းထန္သည့္ ေ၀ဒနာမ်ားကို အန္တုထားရသည့္ မ်က္ႏွာမ်ားက အ၀င္ကေန ထပ္မံဆီးႀကိဳေနသည္။

ညည္းညဴသံမ်ား၊ မိန္းေမာမႈမ်ား၊ ႏြမ္းနယ္မႈမ်ား၊ ေ၀ဒနာမ်ား ေရာယွက္ေနသည့္  လူသားမ်ား၏ အၾကားတြင္ ႐ုပ္၀တၳဳပစၥည္း ၾကြယ္၀မႈကိုလည္း ရွာေဖြ႕မေတြ႕ေပ။ ၁၀ ေပ၀န္းက်င္ ေလာက္သာရွိမည့္ ေနရာအပိုင္းေတြ၌ ေသျခင္းတရား၏ အျပင္းအထန္ ထိုးစစ္ဆင္မႈကို ေရာဂါသည္မ်ားက  ကုသတံု႔ျပန္႔ ခံစစ္ျပင္ေနၾကရသည္။ ေ၀ဒနာရွင္မ်ား နားခိုေနသည့္ ခုတင္မ်ား၏ ပတ္ပတ္လည္တြင္  မိသားစု၀င္မ်ားက ကိုယ္စီကုိယ္စီ ေစာင့္ၾကပ္ေနၾကရၿပီး ေျခခ်စရာေနရာကိုေတာင္ တစ္ခါတစ္ရံ ရွာေဖြရခက္ႏိုင္သည္။ ခပ္ဆင္ဆင္တူသည့္ ႏြမ္းလ်အားေလ်ာ့ဖြယ္ ျမင္ကြင္းမ်ားအၾကားက ကြဲထြက္မႈ တစ္ခုကို ရွာေတြ႕လိုက္သည္။ ဒီေနရာတြင္ မရွိႏိုင္ေလာက္ဘူး ထင္ခဲ့သည့္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မ်ား ျပည့္ေနသည့္ မ်က္၀န္း၊ ေပါ့ပါးလန္းဆန္းသည့္ အျပံဳးေတြႏွင့္အတူ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ မိန္းကေလးငယ္တစ္ဦး ထိုင္ေနသည္။ သူမ၏ ေဘးတြင္ရွိသည့္ လူသားမ်ား၏ ပူေဆြးမႈေတြကို ျမင္ေတြ႕ရျခင္း မရွိ။ ပကတိ ကေလးငယ္ တစ္ဦး၏ ျဖဴစင္ျခင္း သက္သက္သာ သူမမွာ ရွိေနသည္။ ထိုမိန္းကေလးငယ္၏ အမည္က အိခ်မ္းေျမ့ေအာင္ ျဖစ္ၿပီး ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ခ်မ္းလို႔ သံုးႏႈန္းတတ္သူလည္း ျဖစ္သည္။

ခ်မ္းဆိုတဲ့ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အမ်ဳိးသမီးငယ္မွာ လူတစ္သိန္းတြင္ တစ္ေယာက္သာ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေျခရိွသည့္ အရြတ္ကင္ဆာကို ခံစားေနရသူျဖစ္သည္။ ေသမင္းတမန္ေရာဂါႏွင့္ တိုက္ပြဲဆင္ႏႊဲ ေနရဆဲဲျဖစ္သည္။ ေရာဂါႏွင့္ စစ္ခင္းေနသည့္ လူတစ္ဦးျဖစ္ေပမယ့္ ယခုႏွစ္ တကၠသိုလ္၀င္တန္းကို ေအာင္ျမင္ခဲ့သည္။ ကင္ဆာေရာဂါအတြက္ ျပင္းထန္သည့္ ကုထံုးမ်ား အၾကားမွာ ေအာင္ျမင္ဖို႔ အခြင့္အေရး နည္းပါးတဲ့ စာေမးပြဲကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္ခဲ့သူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။

အတိတ္က က်န္းမာျခင္းေတြကို သတိရေနၾကၿပီး အနာဂတ္အတြက္ အျပင္းအထန္ တိုက္ပြဲ၀င္ေနသူေတြ အျပည့္ရွိေနတဲ့ ဒီေနရာႏွင္႔ ခ်မ္းဆိုသည့္ မိန္းကေလးငယ္ မည္သုိ႔မွ် သက္ဆိုင္ျခင္း ရွိႏိုင္မည္မဟုတ္ ထင္ျမင္မိၾကမည္ျဖစ္သည္။ နားၾကပ္ႏွစ္ဖက္တပ္ရင္း ဖုန္းျဖင့္ ခ်မ္းသီခ်င္း နားေထာင္ေနပံုရသည္။ တီရွပ္ခပ္ပြပြႏွင့္ ခ်ည္သားေဘာင္းဘီ ၀တ္ဆင္ထားသည့္ သူမ၏ ႐ုပ္ပံုတြင္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေတြ႕ရတတ္တဲ့ အပူေႏွာသည့္ ေမတၱာတရား မ်ဳိးကိုလည္း မေတြ႕ရေပ။ အိမ္ျပန္လာမည့္ မိခင္ကို ဧည့္ခန္းတြင္ ေဆာ့ကစားရင္း ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနသည့္ ကေလးငယ္ တစ္ဦး၏ အသြင္မ်ဳိးကို ျမင္ေတြ႕ရသည္။ အမွတ္တမဲ့ ျမင္ေတြ႕သူတိုင္းအတြက္ ခ်မ္းဟာ ေဆး႐ံုတင္ထားရသည့္ ေဆြမ်ိဳးတစ္ဦးအား လာေရာက္ၾကည့္႐ႈသည့္ ကေလးငယ္ တစ္ဦးပင္ ျဖစ္သည္။ ဒီအေဆာက္အအံု တစ္ခုလံုးတြင္ သူမအနားတြင္သာ ေပ်ာ္ရႊင္မႈေတြ ခစား၀န္းရံေနသလိုပင္ ထင္မွတ္ရသည္။

သုိ႔ေသာ္ သူမ၏နံေဘးတြင္ ေဆးသြင္းသည့္ တိုင္တစ္ခုရွိေနၿပီး လက္ဖ်ံတြင္ ပိုက္တပ္ဆင္ ထားရသည္။ သူမ၏ ယာဘက္ေျခေထာက္က အျခားတစ္ဘက္ထက္ သိသာစြာ ေသးငယ္ေနၿပီး ဒူးေခါက္ေၾကာတြင္ ခြဲစိတ္ကုသမႈကို ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ခံယူထားရသည့္ လကၡဏာမ်ားကို အထင္အရွား ျမင္ေတြ႕ရသည္။ ေဆးသြင္းပိုက္ တပ္ထားရသည့္ လက္တြင္လည္း ခြဲစိတ္ဓားဒဏ္ရာေတြမွရတဲ့ အမာရြတ္ေတြက သူမခံစားေနရသည့္ ေရာဂါ၏ အတိမ္အနက္ကို ခန္႔မွန္းၾကည့္႐ႈႏိုင္ရန္ ဖန္တီးထား သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေန၏။ ခ်မ္းကေတာ့ ဒီေ၀ဒနာေတြအတြက္ ထူးထူးျခားျခား စိတ္ပူပန္ျခင္း မရွိသည့္ ပံုစံမ်ိဳးပင္။

ေမွာ္ဘီ အ.ထ.က (၁) အ တြက္ အနာဂတ္၏ ၾကယ္တစ္ပြင့္အျဖစ္ တင္စားျခင္း ခံခဲ့ရသည့္ မအိမ့္ခ်မ္းေျမ့ေအာင္အတြက္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ ကံဆိုးျခင္းမ်ား ယူေဆာင္လာသည့္ ႏွစ္ျဖစ္သည္။ ခ်မ္း၏ ညာဘက္ေျခေထာက္တြင္ အက်ိတ္တစ္ခု စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းက အ႒မတန္း ေျဖဆိုအၿပီးတြင္ ျပဳလုပ္သည့္ ၿမိဳ႕နယ္လံုးဆိုင္ရာ ဘက္စံုထူးခြၽန္ဆုၿပိဳင္ပြဲ ယွဥ္ၿပိဳင္ေနစဥ္တြင္ သတိလစ္ လဲက်ခဲ့သည္။ ေဆးစစ္ခ်က္မ်ားစြာ ျပဳလုပ္အၿပီးတြင္ ခ်မ္း၏ေျခေထာက္မွ အက်ိတ္ကို ခြဲစိတ္ခဲ့သည္။

စစ္ေဆးခ်က္၏ ရလဒ္က ႏုနယ္သည့္ ခ်မ္းအတြက္ ျပင္းထန္လြန္းခဲ့ၿပီး လူတစ္သိန္းတြင္မွ တစ္ေယာက္ ျဖစ္ႏိုင္ေျခရွိသည့္ အရြတ္ကင္ဆာ ျဖစ္ပြားေနျခင္း ျဖစ္သည္။ အသက္အရြယ္ႏွင့္ မမွ်သည့္ ေရာဂါေၾကာင့္ သမီးငယ္ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းမည္ကို စိုးရိမ္သျဖင့္ မိခင္ျဖစ္သူက ကင္ဆာေရာဂါဌာနတြင္ ေျပာင္းလဲကုသရမည့္ ခ်မ္းအား သူမ၏ ေရာဂါအေျခအေနကို ဖုံးကြယ္ထားခဲ့ရသည္။ သူငယ္ခ်င္းမ်ားႏွင့္ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ား လာေရာက္ ၾကည့္႐ႈသည့္အခါတြင္ ခ်မ္းက သူမသည္ ကင္ဆာေရာဂါ ကာကြယ္ရန္အတြက္ ေဆးသြင္းေနရျခင္း ျဖစ္သည္ဟု မိခင္ျဖစ္သူ ေျပာျပမႈအတိုင္း ျပန္လည္ေျပာျပရာ သူမကို ခ်စ္ခင္ၾကသူမ်ား ငိုပြဲဆင္ခဲ့ရသည္။ အသက္ ၁၄ ႏွစ္သာ ရွိေသးသည့္ ကေလးငယ္သည္ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ျဖင့္ ကုသမႈ ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ၊ ခြဲစိတ္ကုသမႈ မ်ားစြာတို႔ကို မိခင္၏ စကားသံျဖင့္ စိတ္တင္းခံခဲ့ၿပီး ေဆးကုသမႈမ်ား ၿပီးဆံုးသည့္ အခါတြင္ ေက်ာင္းသို႔ သြားေရာက္၍ ပညာသင္ၾကားႏုိင္ရန္အတြက္ လံုေလာက္သည့္ က်န္းမာေရး အေျခအေန မရွိေတာ့ေပ။

ကံၾကမၼာက မည္သို႔ပင္ ရက္စက္ေသာ္လည္း ခ်မ္းအတြက္ မမႈခဲ့ေပ။ မီးလွ်ံထဲမွ ဖီးနစ္ငွက္ကဲ့သို႔ပင္ ေသမင္းတမန္ေရာဂါႏွင့္ ပထမအႀကိမ္တိုက္ပြဲ အျပင္းအထန္ဆင္ႏႊဲ အၿပီးတြင္ သူမျပန္လည္ ႏိုးထလာႏိုင္ခဲ့သည္။ ပညာသင္ႏွစ္တစ္ႏွစ္ ေအာက္ခဲ့ရေသာ္လည္း စိတ္မပ်က္ဘဲ န၀မတန္း တက္ေရာက္ရန္ အသင့္ျဖစ္ေနခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ ခ်မ္းသည္ န၀မတန္းသို႔ စတင္တက္ေရာက္ ပညာသင္ၾကား ရမည္ျဖစ္ၿပီး ထိုလတြင္ပင္ ေျခာက္လတစ္ႀကိမ္ ပံုမွန္စစ္ေဆးေနက် ေဆးစစ္မႈကို ျပန္လည္စစ္ေဆးရမည္ျဖစ္ၿပီး ေနာက္ဆံုးတစ္ႀကိမ္ စစ္ေဆးမႈတြင္ သူမ၏ ေရာဂါအေျခအေနသည္ ေကာင္းလုနီးပါး အေျခအေနတြင္ ရွိေနခဲ့သည္။

အျဖဴႏွင့္အစိမ္း ေက်ာင္း၀တ္စံုျဖင့္ ခ်မ္းတစ္ေယာက္ လန္းဆန္းတက္ၾကြ ေနခဲ့ေသာ္လည္း ေဆးကုသမႈ၏ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးက ျပင္းထန္သည့္အတြက္ လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္ျခင္းအတြက္ လံုေလာက္သည့္ ခြန္အား အေျခအေနမ်ဳိးတြင္ မရွိေတာ့ေပ။ မိခင္ျဖစ္သူ၏ ေက်ာေပၚတြင္ ခ်ီပိုးလိုက္ပို႔မႈျဖင့္ တက္ၾကြစြာ ေက်ာင္းသို႔သြားေရာက္ေနသည့္ ခ်မ္းႏွင့္ သူမ၏ မိခင္တို႔၏ ပံုရိပ္က ျမင္ရသူတိုင္း၏ရင္ကို က႐ုဏာ သက္ေစသည္။ ပီတိၾကည္ႏူးမႈကို ႐ိုက္ခတ္လာေစသည္။ သို႔ေသာ္ ခ်မ္းသည္ ယခင္ကကဲ့သို႔ က်န္းမာလန္းဆန္းေနသည့္ ကေလးတစ္ေယာက္ မဟုတ္ေတာ့ေပ။ ေရာဂါႏွင့္ ေဆးကုသမႈမွ ရရွိသည့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ဳိးေတြက လူအမ်ားႏွင့္ ပညာသင္ၾကားရာတြင္ အဆင္ေျပႏိုင္ျခင္း မရွိႏိုင္ေတာ့။ ခ်မ္းႏွင့္ ကင္ဆာေရာဂါတို႔ ဒုတိယအႀကိမ္ တိုက္ပြဲဆင္ႏႊဲရန္ ျပင္ဆင္ေနၿပီ ျဖစ္သည္ကို ခ်မ္းတစ္ေယာက္ သိရွိခဲ့ျခင္း မရွိသလို သူမတြင္ ကင္ဆာျဖစ္ပြား ေနသည္ကိုလည္း မသိရွိရေသးေပ။

ဒုတိယအႀကိမ္ ဆင္ႏႊဲရသည့္ တိုက္ပြဲက ခ်မ္းအတြက္ ပိုမိုျပင္းထန္ခဲ့ၿပီး ခြဲစိတ္မႈ အႀကိမ္အေရအတြက္ မ်ားက ပိုမိုစိပ္လာခဲ့သည္။ အေျခအေနကို ဖြင့္ေျပာမွ ျဖစ္ေတာ့မည္ ျဖစ္သျဖင့္ မိခင္က ခ်မ္းအား အမွန္အတိုင္း ေျပာျပခဲ့ရၿပီျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ မိခင္စိုးရိမ္သကဲ့သို႔ ခ်မ္း၏ စိတ္ဓာတ္မ်ား ပ်က္ျပားက်ဆင္း ခဲ့ျခင္းမရွိ။ က်န္းမာမွ ပညာဆက္လက္ သင္ၾကားႏိုင္မည္ ျဖစ္သည့္အတြက္ သူမ၏ ရည္မွန္းခ်က္အတြက္ အားအင္အျပည့္ျဖင့္ ေ၀ဒနာကို စိန္ေခၚခဲ့သည္။

တစ္ႏွစ္နီးပါး အျပင္းအထန္ ကုသမႈမ်ား အၿပီးတြင္ ခ်မ္း၌ကင္ဆာဆဲလ္ ျပန္႔ပြားမႈ မရွိသေလာက္ အေျခအေန ေရာက္ရိွခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။ ျပင္းထန္သည့္ ေဆးသြင္းကုသမႈ၊ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ သက္ေရာက္မႈမ်ားက ခ်မ္း၏ ဆံပင္မ်ား ကြၽတ္ထြက္ျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို ျဖစ္ေစခဲ့ေသာ္လည္း ေရာဂါအေျခအေနကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ခဲ့သည္က ကံေကာင္းမႈတစ္ခုပင္ ျဖစ္လာေစသည္။ န၀မတန္းစာေမးပြဲကို သီးသန္႔ေျဖဆိုခဲ့ရၿပီး ေအာင္ျမင္ေအာင္ ေျဖဆိုႏိုင္ခဲ့ ျပန္သည္။ ကင္ဆာသည္ ဒုတိယအႀကိမ္တြင္လည္း ခ်မ္းကို အႏိုင္မယူႏိုင္ခဲ့ေပ။

န၀မတန္း ေအာင္ျမင္ၿပီးျဖစ္သည့္ ခ်မ္းသည္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ တကၠသိုလ္၀င္တန္းကို တက္ေရာက္ရေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။ သြားသြားလာလာ ျပဳလုပ္ႏုိင္ျခင္း မရွိေတာ့သည့္ သမီးငယ္အတြက္ မိခင္ျဖစ္သူက အိမ္တြင္ စာသင္၀ုိင္း စီစဥ္ေပးျခင္းျဖင့္ ခ်မ္း၏ ပညာသင္ၾကားေရးကို ဂ႐ုတစိုက္ အားေပးခဲ့သည္။ ကင္ဆာေ၀ဒနာမွ သက္သာလာၿပီ ျဖစ္ေသာ္လည္း ပံုမွန္ေဆးစစ္မႈကို ခံယူေနရဆဲျဖစ္ၿပီး တစ္သက္တာလံုးတြင္လည္း ပံုမွန္ေဆးစစ္မႈကို ခံယူရမည္ျဖစ္သည္။

ဒီတစ္ႀကိမ္တြင္လည္း ကံၾကမၼာက ရက္စက္ၾကမ္းတမ္း ခဲ့ျပန္ၿပီျဖစ္သည္။ ေပ်ာက္လုနီးပါး ျဖစ္ေနသည့္ အရြတ္ကင္ဆာ ဆဲလ္မ်ားက ျပန္လည္ျပန္႔ပြား ေနခဲ့သည္ကို ေဆးစစ္မႈ ရလဒ္မ်ားတြင္ ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ မိန္းကေလးငယ္ တစ္ဦးအတြက္ ေသမင္းႏွင့္ တတိယအႀကိမ္ တိုက္ခိုက္ရေတာ့မည္ျဖစ္သည္။ ခြဲစိတ္မႈ ခံယူရလြန္းသျဖင့္ နာက်င္မႈသည္ ခ်မ္းအတြက္ မထူးဆန္းေတာ့။ ထို႔ျပင္ သူမသည္ တကၠသိုလ္၀င္တန္း တက္ေရာက္ေနရသည့္အတြက္ ရည္မွန္းခ်က္အတြက္ ပညာသင္ၾကားရန္ အေရးႀကီးဆံုး အခ်ိန္ကို ေရာက္ေနၿပီ ျဖစ္သည္ဟု ခံယူထားၿပီး ကင္ဆာႏွင့္ တိုက္ပြဲအျပင္ စစ္မ်က္ႏွာ ႏွစ္ဖက္ကို တစ္ၿပိဳင္တည္း ဖြင့္တိုက္ရန္ ရည္ရြယ္ထားခဲ့ၿပီးလည္း ျဖစ္သည္။ ကုသမႈေတြကေတာ့ ေရွ႕ႏွစ္ႀကိမ္ကအတိုင္း ျပင္းထန္ဆဲပင္ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ခ်မ္းကေတာ့ ပိုမိုရင့္က်က္လာခဲ့ၿပီး ေဆး႐ံုတက္ေရာက္ေနစဥ္ အတြင္းမွာပင္ ပညာကို လက္ဖ်ားခါေလာက္ေအာင္ သင္ယူေလ့လာ ႏုိင္ခဲ့သည္။ ေဆး႐ံုတြင္ သူမႏွင့္ ဘ၀တူ ကင္ဆာေရာဂါသည္ ဆရာမမ်ားထံမွ ရသည့္အခ်ိန္တြင္ ရသလို သင္ယူခဲ့သည္။ အိမ္တြင္ ျပန္လည္ ေနထိုင္ရသည့္ အခ်ိန္တြင္လည္း မိသားစု၀င္မ်ား တားျမစ္ရသည္အထိ ပညာေရးကို ဦးစားေပး ေလ့လာခဲ့သည္။ အိမ္မွစာသင္၀ုိင္းတြင္ပင္ ရက္မွန္ေအာင္ တက္ေရာက္ႏိုင္ျခင္း မရွိသည္အထိ ေ၀ဒနာ ခံစားေနရေသာ္လည္း ေ၀ဒနာ ေလ်ာ့ပါးသည္ႏွင့္ ပညာေရးအတြက္ ေလ့လာမႈကို မေနမနား ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

သို႔ေပမယ့္ ခ်မ္းအတြက္ လြယ္ကူျခင္းေတာ့ မရွိခဲ့ေပ။ ခြဲစိတ္မႈေပါင္း ေျမာက္ျမားစြာေၾကာင့္ နာက်င္မႈဒဏ္ကို ခံႏိုင္ရန္ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း ထိုးသြင္းခဲ့ရသည့္ ေမ့ေဆးမ်ား၏ အရွိန္မ်ားက ခ်မ္း၏ မွတ္ဥာဏ္စြမ္းအားကို အျပင္းအထန္ ထိုးႏွက္ခဲ့သည္။

“သမီးေလးက စာက်က္ရင္ ေမ့တတ္လာတယ္။ အစ္မတို႔ တားယူရေလာက္ေအာင္ သမီးေလးက စာအရမ္း က်က္ခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့ ခြဲစိတ္တိုင္း ခြဲစိတ္တိုင္းမွာ ထိုးခဲ့ရတဲ့ ေမ့ေဆးဒဏ္ေတြကို သမီးက ကေလးဆိုေတာ့ ပိုခံရတယ္။ သူအခုက်က္လို႔ ရၿပီးသား စာေတြကို ခဏေနက်ရင္ အစေဖာ္မရတာမ်ဳိး ခဏခဏ ျဖစ္လာတယ္။ အဲဒီလို ေမ့သြားတာမ်ိဳး ျဖစ္လာရင္ သမီးေလးက ေမ့ဦးဟာ၊ ေမ့ဦးဟာဆုိၿပီး သူ႔ေခါင္းသူ ထုႏွက္ေနလို႔ မနည္းႀကီး အားေပးခဲ့ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ သမီးေလး ႀကိဳးစားႏိုင္ခဲ့တယ္” ဟု မအိမ္႔ခ်မ္းေျမ့ေအာင္၏ မိခင္က ေျပာသည္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြက္ တကၠသိုလ္၀င္တန္း စာေမးပြဲမ်ား ေျဖဆိုရန္ အခ်ိန္နီးကပ္လာျပီျဖစ္သည္။ ခ်မ္း၏ ယာဘက္ေျခေထာက္တြင္ အက်ိတ္တစ္ခု ျပန္လည္ျဖစ္ပြား လာခဲ့သည္။ မိမိ၏ ခမ္းနားသည့္ ရည္မွန္းခ်က္မ်ား မျပည့္၀မည္ကို စိုးရိမ္သျဖင့္ စာေမးပြဲ မေျဖဆိုဘဲ က်န္းမာသည္အထိ ေစာင့္ဆိုင္းရန္ ခ်မ္းဆံုးျဖတ္ခဲ့ေသးသည္။ မိခင္ျဖစ္သူ၏ တိုက္တြန္းမႈေၾကာင့္ ၀င္ေရာက္ေျဖဆိုရမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ရလဒ္မေကာင္းမည္ကို ခ်မ္းစိုးထိတ္ေနခဲ့မိသည္။ ထိုစိုးထိတ္မႈက သူမ၏ ေ၀ဒနာအေပၚ ထားရွိသည့္ စိုးထိတ္မႈထက္ မ်ားျပားသည္က အေသအခ်ာပင္ျဖစ္သည္။ အေျခအေနေတြက စိုးရိမ္စရာမ်ားသာ ျဖစ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေသာ္လည္း ဆယ္ေက်ာ္သက္ မိန္းကေလးငယ္၏ စိတ္ဓာတ္ႏွင့္ ခံႏိုင္ရန္၊ စိတ္အားထက္သန္မႈမ်ားက ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ တကၠသိုလ္၀င္တန္း စာေမးပြဲကို ေျဖဆိုႏိုင္ခဲ့သည္။ ျပင္းထန္သည့္ ကုသမႈေတြၾကားမွ ရရွိသည့္ အခ်ိန္ကုိ အံ့အားသင့္စရာ အသံုးခ်ႏိုင္ခဲ့သည္။ ရလဒ္မ်ား ထြက္ေပၚျခင္း မရွိေသးေသာ္လည္း ခ်မ္းအတြက္ အလြန္စိတ္ေစာေနခဲ့ၿပီး ေသမင္းတမန္ ကင္ဆာႏွင့္ တတိယအႀကိမ္ တိုက္ပြဲကလည္း ယခင္ႏွစ္ႀကိမ္ထက္ ပိုမိုျပင္းထန္လာျပန္သည္။ ခ်မ္းမမႈပါ။ ပထမအႀကိမ္ႏွင့္ ဒုတိယအၾကိမ္တြင္ သူမအႏိုင္ယူထားၿပီးသား ျဖစ္သည့္အတြက္ မည္မွ် အားေကာင္း ျပင္းထန္ပါေသာ္လည္း ကင္ဆာဆိုသည္ ခ်မ္းအတြက္ အႏိုင္ယူေနက် ငယ္ႏိုင္ပင္ ျဖစ္ေနခဲ့၏။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၁ ရက္တြင္ တကၠသိုလ္၀င္တန္း ရလဒ္မ်ား ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး ကိုယ္တိုင္ သြားေရာက္ႏုိင္ျခင္း မရွိခဲ့ေသာ္လည္း ေမာင္ႏွမအရင္းႏွင့္ မျခားသည့္ ၀မ္းကြဲအစ္ကိုက ခ်မ္း၏ ေအာင္ျမင္မႈ သတင္းကို သြားေရာက္ရယူ ေပးခဲ့သည္။ ငယ္စဥ္ကတည္းက ထူးခြၽန္မႈေတြျဖင့္ အသားက်ေနခဲ့သည့္ ခ်မ္းအတြက္ ဂုဏ္ထူးမဲ့ေနသည့္ ေအာင္စာရင္းရလဒ္က စိတ္ထိခိုက္ ခံစားေစခဲ့ရသည္။ ခြဲစိတ္မႈမ်ားစြာ၊ ဓာတ္ေရာင္ျခည္ ကုသမႈမ်ားစြာ ေ၀ဒနာခံစား ရမႈမ်ားေၾကာင့္ မ်က္ရည္မက်ခဲ့သည့္ ခ်မ္း ငိုေၾကြးခဲ့သည္။

“အမွတ္စာရင္းက ဒီေလာက္ ရမယ္လို႔လည္း မထင္ထားဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဒီေလာက္ပဲ ရတာကိုလည္း သမီးမေက်နပ္ဘူး။ သမီးတက္ခ်င္တဲ့ေက်ာင္းကို တက္လို႔မရေတာ့ဘူး။ သမီးသာ ေနေကာင္းေနခဲ့ရင္ အနည္းဆံုး ဂုဏ္ထူးေလးခုကေတာ့ အေသအခ်ာပဲ” ဟု မအိခ်မ္းေျမ့ေအာင္က ေျပာသည္။

ကင္ဆာေ၀ဒနာ အျပင္းအထန္ ခံစားရင္း တကၠသိုလ္၀င္တန္းကို ေအာင္ျမင္ခဲ့သည့္ မအိခ်မ္းေျမ့ေအာင္၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ ေက်ာင္းဆရာမအျဖစ္ လုပ္ကိုင္ခြင့္ရေရး ျဖစ္သည္။ လက္တြင္ ေဆးသြင္းပိုက္ တပ္လ်က္ျဖင့္ ေဆး႐ံုခုတင္ေပၚတြင္ ျပံဳးရႊင္စြာထုိင္ရင္း ခ်မ္းတစ္ေယာက္ သူမ၏ ရည္မွန္းခ်က္မ်ားကို ေျပာျပေနခဲ့သည္။

“သမီးေက်ာင္းဆရာမ ျဖစ္ခ်င္တယ္။ သမီးကေလးေတြကို ပညာေတြ သင္ၾကားေပးခ်င္တယ္။ ဒါေပမဲ့ သမီးေလ ဆရာ၀န္ေတာ့ အရင္ကတည္းက မျဖစ္ခ်င္ခဲ့ဘူး။ သမီးေဆး႐ံုေတြကို မုန္းတယ္။ ခြဲစိတ္ဓားေတြကို မုန္းတယ္။ ေဆးထိုးအပ္ေတြကို မုန္းတယ္။ ေဆး႐ံုကား အသံကိုလည္း  မၾကားခ်င္ဘူး။ ေမေမ့ကို မွာထားတယ္။ တစ္ခုခု ျဖစ္ရင္ေတာင္ သမီးကို ေဆး႐ံုကားနဲ႔ မေခၚပါနဲ႔လို႔” ဟု အရြတ္ကင္ဆာ ခံစားေနရသည့္ မအိမ့္ခ်မ္းေျမ့ေအာင္က ေျပာသည္။

 

ကေလးလုပ္သား ျပႆနာအတြက္ အေျဖမရွိေသးပါ

ရန္ကုန္ၿမိဳရွိ စားေသာက္ဆုိင္တစ္ခုတြင္ လုပ္ကိုင္ေနေသာ ကေလးငယ္မ်ားအား ေတြ႕ရစဥ္

အလုပ္သမားတန္းလ်ားတစ္ခုက ၁၀ ေပပတ္လည္ အခန္းက်ဥ္းထဲမွာ အသက္ ၁၃ ႏွစ္အရြယ္ ကေလးတစ္ေယာက္ လဲေလ်ာင္းေနပါတယ္။ ညာဘက္ေျခေထာက္မွာ ေက်ာက္ပတ္တီးစည္းထားၿပီး အခန္းထဲမွာ လဲေလ်ာင္းေနရေပမယ့္ သူ႔ရဲ႕မ်က္လံုးေတြက အိမ္ထရံေပါက္ကေန အျပင္ဘက္မွာ ေျပးလႊားေဆာ့ကစားေနတဲ့ သူနဲ႔ရြယ္တူ ကေလးေတြဆီ ေရာက္ေနပါတယ္။ သူ႔အေနနဲ႔ ေျခေထာက္မွာ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရၿပီး အိပ္ရာထဲလဲေနတာ ႏွစ္လေက်ာ္ ၾကာေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ဘာေၾကာင့္ သူ႔ေျခေထာက္မွာ ဒဏ္ရာရခဲ့ပါသလဲ။ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္လေက်ာ္က ေတာင္ဒဂုံၿမိဳ႕နယ္ ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းခြင္တစ္ခုမွာ အလုပ္လုပ္ေနခ်ိန္ မေတာ္တဆ ကြန္ကရစ္တုံးက သူ႔ေျခေထာက္ေပၚ ပိက်ခဲ့လို႔ ညာဘက္ေျခသလုံး႐ိုး က်ဳိးသြားတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

သူတို႔ မိသားစုက ဧရာ၀တီတိုင္း အဂၤပူၿမိဳ႕နယ္ဇာတိျဖစ္ၿပီး နယ္မွာ ေနထိုင္စားေသာက္ရတာ အဆင္မေျပတဲ့အတြက္ ရန္ကုန္ကိုတက္ အလုပ္လုပ္တာ ႏွစ္လေက်ာ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ႀကီးျမင့္တဲ့ စား၀တ္ေနေရး အခက္အခဲေၾကာင့္ သူ႔အေဖနဲ႔ အစ္ကိုတို႔ရဲ႕ လုပ္အားခနဲ႔ မိသားစုငါးဦး စားေသာက္ေနရတာ အဆင္မေျပတဲ့အတြက္ အသက္ငယ္ငယ္နဲ႔ အလုပ္၀င္လုပ္ရာကေန အခုလို မေတာ္တဆျဖစ္ၿပီး ေျခေထာက္က်ဳိးသြားခဲ့တာပါ။

“ကြၽန္မတို႔မွာ စား၀တ္ေနေရး အခက္အခဲ ျဖစ္ေနတယ္။ ကေလးကလည္း ကြၽန္မတို႔မွာ မရွိတာသိတဲ့အတြက္ သူကိုယ္တိုင္ အလုပ္၀င္လုပ္တာ။ အလုပ္လုပ္တာ ႏွစ္ရက္ပဲ ရွိေသးတယ္။ အခုလိုျဖစ္တာပဲ။ တစ္ခါတေလ ကေလးက သူမ်ားေတြ သဲပုံေပၚ တက္ေဆာ့ေနတာျမင္ရင္ ငိုတယ္။ သူလည္း သြားခ်င္၊ ေဆာ့ခ်င္မွာေပါ့။ အိပ္ရာထဲ လဲေနတာလည္း ႏွစ္လေတာင္ေက်ာ္ၿပီေလ” လို႔ ေမာင္ေမာင္ (အမည္လြဲ) ရဲ႕မိခင္က ေျပာပါတယ္။

ေမာင္ေမာင္ဟာ မိသားစုထဲမွာ သားအလတ္ ျဖစ္ပါတယ္။ မိသားစု စီးပြားေရး အဆင္မေျပတာေၾကာင့္ စတုတၳတန္းနဲ႔ ေက်ာင္းထြက္ခဲ့ရၿပီး သူ႔အေဖနဲ႔ သူ႔အစ္ကိုတို႔ လုပ္ကိုင္ေနၾကတဲ့ ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ မိသားစု စား၀တ္ေနေရးအတြက္ အလုပ္၀င္လုပ္ခဲ့တာပါ။ ေနာက္ၿပီး လသားအရြယ္ ကေလးတစ္ေယာက္ရွိတာေၾကာင့္ သူ႔မိခင္က အလုပ္မလုပ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လည္း မိသားစုငါးေယာက္ရဲ႕ စား၀တ္ေနေရး ေျပလည္ေစဖို႔ လုပ္ငန္းခြင္ထဲကို ေမာင္ေမာင္တစ္ေယာက္ ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ႔ ေက်ာင္းထြက္ၿပီး ေရာက္ခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေမာင္ေမာင္တို႔မိသားစုေနတဲ့ အလုပ္သမားတန္းလ်ားက ရန္ကုန္ျမစ္ကမ္းေဘးက ကုမၸဏီတစ္ခုပိုင္တဲ့ ေနရာေလးမွာပါ။ အဲဒီမွာ အလုပ္သမားတန္းလ်ား ခုနစ္ခုရွိတယ္။ ဧရာ၀တီတိုင္းေဒသႀကီး၊ မေကြးတိုင္းေဒသႀကီး၊ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီးစတဲ့ နယ္ေပါင္းစုံကေန အခက္အခဲ အမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ရန္ကုန္ကိုတက္လာတဲ့ ေရႊ႕ေျပာင္းမိသားစုေတြ ေနထိုင္ၾကပါတယ္။

ကုမၸဏီကေပးထားတဲ့ အလုပ္သမားတန္းလ်ားမွာ ေနထိုင္ရင္း သူတို႔ေတြဟာ ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ ပန္းရန္၊ လူၾကမ္းစတဲ့ အလုပ္ေတြကို လုပ္ၾကပါတယ္။ ကုမၸဏီကေန မိသားစုရွိတဲ့ အလုပ္သမား တစ္ေယာက္အတြက္ အမိုး၊ အကာ၊ အခင္းပါတဲ့ ၁၀ ေပပတ္လည္ ေနရာေလးတစ္ကြက္ ေပးပါတယ္။ တစ္ခန္းနဲ႔ တစ္ခန္းၾကားမွာ ကတ္ထူစကၠဴ၊ ဆာလာအိတ္တို႔နဲ႔ ကာထားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

တန္းလ်ားရဲ႕အမိုးက မိုးေရမလုံတဲ့အျပင္ ထရံကလည္း ေပါက္ျပဲေနသလို က်ဥ္းက်ပ္လွတဲ့ အခန္းေလးမွာေတာ့ ေမာင္ေမာင္တစ္ေယာက္ လူးလွိမ့္ရင္း၊ ထိုင္ရင္း၊ ထရံေပါက္ကေန အျပင္ကို ေငးေမာရင္းနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ ေန႔စဥ္ဘ၀ကို ခက္ခဲစြာ ျဖတ္သန္းေနရပါတယ္။

ေမာင္ေမာင့္လုိ အသက္မျပည့္ေသးဘဲ အလုပ္လုပ္ေနရတဲ့ကေလးေတြ ကမၻာတစ္၀န္းမွာ ရွိပါတယ္။ ႐ုပ္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈကို ထိခိုက္ေစတဲ့ အလုပ္ေတြမွာ ႐ုန္းမထြက္ႏိုင္ဘဲ ေစခိုင္းခံရတဲ့ ကေလးသူငယ္ေတြ တစ္ကမၻာလုံးမွာ ၁၆၈ သန္း ေလာက္ရွိတဲ့အျပင္ ေဘးအႏၲရာယ္ရွိတဲ့လုပ္ငန္းေတြမွာ လုပ္ေနရတဲ့ ကေလးက ၈၅ သန္းေလာက္ရွိတယ္လုိ႔ ILO ရဲ႕ စစ္တမ္းေတြအရ သိရပါတယ္။

ကေလးသူငယ္ေတြကို လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ အျမတ္ထုတ္တာေတြ၊ ကြၽန္အျဖစ္ ခိုင္းေစတာေတြ၊ လူကုန္ကူးတာေတြရွိတဲ့အျပင္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတြၾကားမွာ အဆိုးရြားဆုံးပုံစံေတြနဲ႔ ခိုင္းေစျခင္း ခံေနရတာေတြ ရွိတယ္လုိ႔ ILO ရဲ႕ စစ္တမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း အသက္ငါးႏွစ္ကေန ၁၇ ႏွစ္အထိ ကေလးဦးေရ ၁၂ သန္းေက်ာ္ရွိတဲ့အနက္ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ လုပ္ငန္းေတြမွာ အလုပ္လုပ္ေနရတဲ့ ကေလးလုပ္သား ေျခာက္သိန္းရွစ္ေထာင္ရွိတယ္လို႔ အလုပ္သမား ညႊန္ၾကားေရးဦးစီးဌာနက ထုတ္ျပန္တဲ့ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ႏွစ္စဥ္ လုပ္သားအင္အားစစ္တမ္း ပထမသုံးလပတ္ အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ကေလးလုပ္သားအျဖစ္ ေစခိုင္းခံရတဲ့ကေလးအမ်ားစုက ေက်းလက္ေဒသေတြမွာေနတဲ့ ကေလးေတြျဖစ္ၿပီး စိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ေရလုပ္ငန္းေတြမွာ လုပ္ကိုင္ေနၾကရပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကေလးလုပ္သားနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တရား၀င္ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ မရွိေသးပါဘူး။ အလုပ္သမား၊ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးႏွင့္ ျပည္သူ႔အင္အား၀န္ႀကီးဌာနက အသက္ ၁၄ ႏွစ္ကေန ၁၈ ႏွစ္အထိကို ကေလးလုပ္သားလုိ႔ သတ္မွတ္ျခင္းမရွိဘဲ အလုပ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ အသက္အရြယ္ရွိတဲ့ကေလး (Working Children) လို႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ အသက္ ၁၄ ႏွစ္ကေန ၁၆ ႏွစ္အထိ ကေလးေတြ အလုပ္လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ဆရာ၀န္ခြင့္ျပဳခ်က္နဲ႔ တစ္ရက္ေလးနာရီ လုပ္လုိ႔ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ညေန ၆ နာရီကေန မနက္ ၆ နာရီအတြင္းမွာ လုပ္လုိ႔မရပါဘူး။ အသက္ ၁၆ ႏွစ္ကေန ၁၈ ႏွစ္အထိ ကေလးေတြအေနနဲ႔ ဆရာ၀န္ရဲ႕ ေဆးစာေထာက္ခံခ်က္ရွိမယ္ဆိုရင္ လူႀကီးအလုပ္ေတြမွာ လုပ္လို႔ရတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ အသက္ ၁၄ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြကို ကေလးလုပ္သားလုိ႔ သတ္မွတ္ၿပီး အလုပ္လုပ္ခြင့္ မေပးထားပါဘူး။

ဒီလုိ ၁၄ ႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြကို ကေလးလုပ္သားအျဖစ္ အလုပ္လုပ္ခြင့္ မေပးထားေပမယ့္ မိသားစုစီးပြားေရး အဆင္မေျပမႈ၊ ၀င္ေငြနည္းပါးမႈ၊ ႏိုင္ငံဆင္းရဲမြဲေတမႈစတဲ့ အခက္အခဲမ်ဳိးစုံေၾကာင့္ ကေလးငယ္ေတြဟာ ပညာေရးတစ္ပိုင္းတစ္စနဲ႔ ေက်ာင္းထြက္ၿပီး အလုပ္လုပ္ေနရပါတယ္။

အထင္ရွားဆံုးကေတာ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရဲ႕ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ေတြမွာ စားပြဲထိုး လုပ္ကိုင္ေနၾကတဲ့ ကေလးလုပ္သား အမ်ားအျပားကို ေတြ႕ရမွာပါ။ ဒါ့အျပင္ အိမ္ေဖာ္ အလုပ္ကိုလုပ္ေနရတဲ့ ကေလးေတြ၊ မီးပြိဳင့္နဲ႔ လမ္းဆုံလမ္းခြေတြမွာ ပန္းေရာင္း၊ ေဆးလိပ္ ကြမ္းယာနဲ႔ ေရသန္႔ဘူးေရာင္းေနတဲ့ ကေလးေတြ၊ အေသးစား အလတ္စား စက္မႈလက္မႈလုပ္ငန္းေတြမွာ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ ကေလးေတြက ေနရာေပါင္းစံုမွာ ရွိေနပါတယ္။

“သမီးက မုံရြာဇာတိ။ နယ္မွာ မိသားစုက စီးပြားေရးအဆင္မေျပလို႔ ရန္ကုန္တက္လာၿပီး လက္ဖက္ရည္ဆုိင္မွာ လာလုပ္တာ။ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ဆိုေတာ့ မနက္ပိုင္းလုပ္ရင္ ညေနပိုင္းနားရတယ္။ ညေနပိုင္း အလုပ္လုပ္ရင္ မနက္ပိုင္းနားရတယ္။ စလုပ္လုပ္ခ်င္း က်ပ္ငါးေသာင္းရတယ္။ အခု က်ပ္ရွစ္ေသာင္းရတယ္။ တစ္ခါတေလ နယ္ကိုျပန္ၿပီး ေက်ာင္းတက္ခ်င္တယ္။ မိဘနဲ႔ ျပန္ေနခ်င္တယ္။ ဒါေပမဲ့ အေဖနဲ႔အေမက ဆိုင္ပိုင္ရွင္ဆီက ပိုက္ဆံႀကိဳထုတ္ထားတဲ့အတြက္ မလုပ္ခ်င္ေပမယ့္လည္း လုပ္ေနရတယ္” လို႔ သာေကတၿမိဳ႕နယ္ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္တစ္ခုမွာ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ မျပည့္ျပည့္ (အမည္လႊဲ) က ေျပာပါတယ္။

မိသားစုစီးပြားေရး အဆင္မေျပတဲ့အတြက္ မိဘေတြက အသက္ ၁၂ ႏွစ္အရြယ္ သူ႔ကိုေက်ာင္းထုတ္ၿပီး ကေလးလုပ္သားအျဖစ္ ခိုင္းေစခဲ့တာျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

မိဘေတြအေနနဲ႔ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ လုပ္ငန္းနဲ႔ အိမ္ေဖာ္လုပ္ငန္းေတြဆီ သူတို႔ကေလးေတြကို လုပ္ကိုင္ေစရာမွာ ဆိုင္ရွင္နဲ႔ အိမ္ရွင္ေတြဆီကေန ေျခာက္လစာ၊ တစ္ႏွစ္စာမ်ိဳး လစာႀကိဳထုတ္တာေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ကေလးေတြက မိဘေတြ ႀကိဳထုတ္ထားတဲ့ လစာမျပည့္မခ်င္း အလုပ္လုပ္ေနရၿပီး ျပည့္တဲ့အခါမွာလည္း မိဘေတြက လစာကိုထပ္ၿပီး ႀကိဳထုတ္ေနတာေတြရွိတဲ့အတြက္ အဲဒီလုပ္ငန္းေတြမွာ ကေလးေတြက သံသရာလည္ေနရပါတယ္။

မိဘေတြ ကိုယ္တိုင္က ကေလးေတြကို ခိုင္းေစမႈေတြ ရွိေနတဲ့အတြက္ အစိုးရအေနနဲ႔ အသက္ ၁၄ ႏွစ္ေအာက္ကေလးေတြကို လုပ္ငန္းခြင္ေတြထဲကေန ဖယ္ရွားႏိုင္ဖို႔ ဦးစားေပးလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လုိ႔ အလုပ္သမား၀န္ႀကီးဌာနရဲ႕ တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။

“ပညာသင္ယူရမယ့္ အသက္အရြယ္မွာရွိေနတဲ့ ကေလးေတြကို လုပ္ငန္းခြင္ထဲမွာ မရွိဖို႔အတြက္ ပထမဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အလုပ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ အသက္အရြယ္ ၁၄ ႏွစ္ရဲ႕ေအာက္ပိုင္းကို ႏိုင္ငံတကာစံႏႈန္းအရေရာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ႏိုင္ငံမွာ ျပ႒ာန္းထားတဲ့ ဥပေဒအရေရာ အလုပ္လုပ္ခြင့္မရွိပါဘူး။ ပထမက အလုပ္လုပ္ခြင့္ရွိတဲ့ Working Children ေတြကို အလုပ္ခြင္ထဲက ဖယ္ရွားႏိုင္ေရးကို ဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္သြားမယ္။ ၿပီးမွ ၁၄ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္ေတြကို ဘယ္လုပ္ငန္းခြင္မွာမွ အလုပ္မလုပ္ဖုိ႔ အုပ္ထိန္းသူေရာ မိဘေတြကေရာ မခိုင္းဖို႔ ေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္” လို႔ အလုပ္႐ုံႏွင့္ အလုပ္သမားဥပေဒ စစ္ေဆးေရးဦးစီးဌာန ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးညြန္႔၀င္းက ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ တစ္ပတ္ကို ၄၄ နာရီထက္ေက်ာ္ၿပီး အလုပ္လုပ္ေနရတဲ့ အသက္ ၁၄ ႏွစ္ကေန ၁၈ ႏွစ္ အတြင္းမွာရွိတဲ့ ကေလးအလုပ္သမားေတြနဲ႔ လူရြယ္အလုပ္သမားေတြဟာ အပူအေအးလြန္ကဲျခင္း၊ ဆူညံသံမ်ားျခင္း၊ အခိုးအေငြ႕၊ ဖုန္မႈန္႔မ်ားနဲ႔ ထိေတြ႕လုပ္ကိုင္ရျခင္း၊ အလံုပိတ္အခန္းနဲ႔ အျမင့္တက္လုပ္ကိုင္ေနရျခင္း၊ ေလးလံကုန္ပစၥည္းမ်ား သယ္ပိုးရျခင္း၊ က်န္းမာေရးနဲ႔ မညီညြတ္တဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ အေနအထားမွာ လုပ္ကိုင္ရျခင္း၊ မေတာ္မတရားျပဳမႈနဲ႔ ေခါင္းပံုျဖတ္မႈမ်ားရွိတဲ့ ဒါမွမဟုတ္ ပညာသင္ယူခြင့္ကို ပိတ္ပင္တဲ့ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ လုပ္ကိုင္ေနၾကတဲ့ ကေလးအလုပ္သမားေတြကို အေလးထားဖို႔လိုတယ္လို႔ သူက ဆက္ေျပာပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အသက္ ၁၄ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးအလုပ္သမားေတြကို ေတြ႕ရွိပါက သတင္းေပးၾကဖို႔ကိုလည္း လူမႈ၀န္ထမ္း၊ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ညႊန္ၾကားထားပါတယ္။

“က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ဖို႔ဆိုရင္ ကေလးလုပ္သားကို ေတြ႕တဲ့သူက သတင္းေပးရမယ္။ ကေလးက မိဘရွိရင္ မိဘဆီ ျပန္အပ္မယ္။ ပညာေရးကို ဆက္လုပ္ဖို႔အတြက္ ေက်ာင္းျပင္ပ ပညာေရးလိုမ်ဳိး ေဆာင္ရြက္ေပးရမယ္။ အဲဒါအားလံုးကို အခုေတာ့ အေသးစိတ္ မလုပ္ႏိုင္ေသးဘူး” လို႔ လူမႈ၀န္ထမ္း ဦးစီးဌာနမွ ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ေဒၚ႐ူပါျမက ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ အသက္ ၁၄ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးအလုပ္သမားေတြကို ေတြ႕ရွိပါက အလုပ္သမား၊ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးႏွင့္ ျပည္သူ႔အင္အား၀န္ႀကီးဌာနကေန အလုပ္ရွင္ေတြကို ပထမဆံုးအေနနဲ႔ ပညာေပးျခင္း၊ သတိေပးျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္မွာျဖစ္ၿပီး လိုက္နာျခင္းမရွိပါက အေရးယူသြားမယ္လို႔ သိရပါတယ္။

အစိုးရအေနနဲ႔ ကေလးလုပ္သားေတြ ပေပ်ာက္ဖုိ႔အတြက္ ILO My-PEC အစီအစဥ္ကို ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ ၁ ရက္ကေန ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လကုန္အထိ ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့အျပင္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဇြန္အထိ ထပ္ၿပီးသက္တမ္းတိုး လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔လည္း သိရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၅ ရက္မွာ ဒုတိယသမၼတဦးျမင့္ေဆြ ဥကၠ႒အျဖစ္ တာ၀န္ယူၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံ ကေလးအလုပ္သမားပေပ်ာက္ေရးဆိုင္ရာ အမ်ဳိးသားေကာ္မတီကို အဖြဲ႕၀င္ ၃၇ ဦးနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး ကေလးလုပ္သားေတြ ပေပ်ာက္ဖုိ႔ လုပ္ငန္းတာ၀န္ရွစ္ခုနဲ႔ ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။

အဲဒီလုပ္ငန္းစဥ္ရွစ္ခုကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ကေလးအလုပ္သမား ပေပ်ာက္ေရးစီမံကိန္းအတြက္ အမ်ဳိးသားအဆင့္ လုပ္ငန္းစီမံခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့ လုပ္ငန္းေကာ္မတီေတြ ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ စီမံကိန္း ရည္မွန္းခ်က္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္ရာမွာ အေရးႀကီးတဲ့ လုပ္ငန္းမ်ားကို မူ၀ါဒခ်မွတ္ေပးျခင္း၊ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာမ်ား ထုတ္ျပန္ျခင္း၊ ေကာ္မတီရဲ႕ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို ျပန္လည္သံုးသပ္ျခင္း၊ လုပ္ငန္းေကာ္မတီေတြရဲ႕ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြအေပၚ ေျခာက္လတစ္ႀကိမ္ ျပန္လည္သံုးသပ္ၿပီး လိုအပ္သလို လမ္းညႊန္ျခင္း၊ သက္ဆိုင္ရာ၀န္ႀကီးဌာနမ်ား၊ တိုင္းေဒသႀကီး၊ ျပည္နယ္နဲ႔ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ အစိုးရမ်ားအၾကား ေပါင္းစပ္ညိႇႏိႈင္း ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ႀကီးၾကပ္ျခင္း၊ ကေလးအလုပ္သမား ပေပ်ာက္ေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအတြက္ ျပည္တြင္းျပည္ပမွ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ ျပည္ပအဖြဲ႕အစည္း၊ အလွဴရွင္မ်ား၊ ျပည္တြင္းအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ထည္‌့၀င္လွဴဒါန္းတဲ့ ေငြေၾကး၊ ပစၥည္းဥစၥာနဲ႔ နည္းပညာမ်ားကို ထိန္းသိမ္းျခင္း၊ စီမံခန္႔ခြဲျခင္းနဲ႔ စီမံကိန္းရည္မွန္းခ်က္မ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္မႈကို ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအဖြဲ႕ထံ တစ္ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္အစီရင္ခံ တင္ျပျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလို ကေလးလုပ္သား ပေပ်ာက္ေရးေတြကို အစိုးရအေနနဲ႔ လုပ္ေနတာ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီ ၾကာေနၿပီျဖစ္ေပမယ့္လည္း တိုးတက္မႈ ေႏွးေကြးေနသလို ကေလးလုပ္သား ဥပေဒေရးကိုလည္း ေရးဆြဲႏိုင္ျခင္းမရွိေသးဘူးလို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ စက္မႈလက္မႈႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းေပါင္းစုံ အလုပ္သမားသမဂၢမ်ား အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (MICS) အတြင္းေရးမွဴး ဦးသက္ႏွင္းေအာင္က ေျပာပါတယ္။

“ကေလးလုပ္သား ပေပ်ာက္ေရး လုပ္လာတာ ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ကတည္းက ေတာက္ေလွ်ာက္လုပ္လာတာ။ ကေလးလုပ္သား ဘယ္ေလာက္ေလ်ာ့သြားၿပီလဲ။ အခုဟာက ေလ်ာ့ဖုိ႔မဟုတ္ဘူး။ ကေလးလုပ္သား ဘယ္ႏွေယာက္ေလ်ာ့ဖုိ႔ ဘာေတြလုပ္မလဲဆိုတဲ့ အဆင့္မွာပဲ လည္ေနတယ္လုိ႔ ကြၽန္ေတာ္ျမင္တယ္။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာရရင္ ေရွ႕ဆက္တိုးေစခ်င္တယ္။ ကေလးလုပ္သားကိစၥ လုပ္တာကို ျပန္သုံးသပ္ပါ။ ဒီထက္ ပိုေကာင္းတဲ့ ရလဒ္ထြက္လာဖုိ႔ ကြၽန္ေတာ္ အျမဲတမ္း တိုက္တြန္းေလ့ရွိပါတယ္။ ကေလးလုပ္သားဥပေဒ မရွိဘူး။ ေနာက္တစ္ခုက စာရင္းမရွိဘူး။ အ႐ိုးသားဆုံးေျပာရရင္ အလုပ္သမား၀န္ႀကီးဌာနက သူတို႔မွာ လုံေလာက္တဲ့ Capacity မရွိဘူး။ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ Capacity ျဖည့္ႏိုင္ေအာင္ အခ်ိန္ယူခဲ့ရတာရွိတယ္။ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ အေတြ႕အၾကံဳ ယူေနတာေတြရွိတယ္။ ဒါေတြက အခ်ိန္ေတြ ၾကာေနတဲ့ အေနအထားေတြ” လုိ႔ ဦးသက္ႏွင္းေအာင္က ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၁၉၅၁ ခုႏွစ္ အလုပ္႐ုံအက္ဥပေဒနဲ႔ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ဆိုင္မ်ားႏွင့္ အလုပ္ဌာနမ်ားဥပေဒေတြမွာ ကေလးအလုပ္သမားေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထည့္သြင္းျပ႒ာန္း ထားတာေတာ့ ရွိေပမယ့္ ကေလးလုပ္သား ဥပေဒကိုေတာ့ သီးသန္႔ျပ႒ာန္းထားတာ မရွိေသးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လည္း အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ လုပ္ငန္းခြင္ေတြျဖစ္တဲ့ ေရလုပ္ငန္းေတြ၊ သတၱဳတြင္းလုပ္ငန္းေတြ၊ ေရနံတူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းေတြ၊ ကမ္းနီးကမ္းေ၀း ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းေတြမွာ ကေလးလုပ္သားေတြကို အကာအကြယ္ေပးမယ့္ ဥပေဒမရွိေသးတာေၾကာင့္ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ ရွိေနတယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ ကေလးလုပ္သားပေပ်ာက္ေရးဆိုင္ရာ အမ်ဳိးသားေကာ္မတီရဲ႕ တြဲဖက္အတြင္းေရးမွဴး၊ အလုပ္႐ုံႏွင့္ အလုပ္သမားဥပေဒ စစ္ေဆးေရးဦးစီးဌာနညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးညြန္႔၀င္းက ေျပာပါတယ္။

“အခုက ကေလးလုပ္သားပေပ်ာက္ဖုိ႔ အသိပညာေပး ေဆြးေႏြးတာပဲ ရွိေသးတယ္။ ကေလးလုပ္သားဆိုတဲ့ အဓိပၸာယ္က တိတိက်က်ဖြင့္ဖုိ႔ အခုခ်ိန္ထိမၿပီးေသးဘူး။ ၁၄ ႏွစ္ေအာက္ကေလးကိုေတာ့ အလုပ္လုပ္ခြင့္ မေပးထားဘူး။ အလုပ္သမား၀န္ႀကီးဌာနကေတြ႕တဲ့ ကေလးတိုင္းကို ေနရာတကာ သြားဖမ္းဆီးတာလုိ႔ လုပ္လုိ႔မရဘူး။ ၁၉၅၁ အလုပ္႐ုံမ်ားအက္ဥပေဒရွိတယ္။ ၂၀၁၆ ဆိုင္ခန္းနဲ႔ အလုပ္ဌာနမ်ား ဥပေဒရွိတယ္။ ဒီဥပေဒႏွစ္ခုမွာပဲ ရွိတဲ့ဟာကို စစ္ေဆးလုိ႔ရတယ္။ အေရးယူလုိ႔ရတယ္။ ပညာေပးလုိ႔ရတယ္။ ေရလုပ္ငန္းေတြ၊ သတၱဳတြင္းလုပ္ငန္းေတြ၊ ေရနံတူး ေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ၊ ကမ္းနီးကမ္းေ၀း ငါးဖမ္းလုပ္ငန္းေတြ၊ အိမ္အကူလုပ္ငန္းေတြ၊ စိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းေတြ၊ ႏွစ္ရွည္လုပ္ငန္းေတြ၊ ရာသီသီးႏွံလုပ္ငန္းေတြမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဥပေဒမွမရွိတာ။ ဒါေတြကို သြားလုပ္လုိ႔ မရဘူး။ သြားလုပ္လုိ႔မရတဲ့ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္” လုိ႔ ဦးညြန္႔၀င္းက ဆိုပါတယ္။

ဆက္လက္ၿပီး မိသားစုဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈနဲ႔ ပညာေရးနိမ့္ပါးမႈက ပညာသင္ၾကားရမယ့္ ကေလးေတြကို လုပ္ငန္းခြင္ထဲတြန္းပို႔ေနတဲ့ အဓိကအခ်က္ ႏွစ္ခ်က္ျဖစ္တယ္လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

“မိဘေတြ ၀င္ေငြနည္းပါးမႈေၾကာင့္ ကေလးေတြ ပညာသင္ၾကားဖုိ႔ အခြင့္အလမ္း နည္းပါးသြားသလို ဆက္ၿပီးေတာ့ ပညာရည္နိမ့္က်တဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္ဟာ အရြယ္ေရာက္လုိ႔ မိသားစုကိုဦးေဆာင္ရခ်ိန္မွာ ၀င္ေငြေကာင္းတဲ့ သိကၡာရွိတဲ့အလုပ္ကို လုပ္ကိုင္ခြင့္ရဖုိ႔ ခဲယဥ္းမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ဆင္းရဲျခင္းနဲ႔ ကေလးအလုပ္သမားျပႆနာဟာ အစမွ အဆုံး၊ အဆုံးမွ အစ သံသရာလည္ေနမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကေလးအလုပ္သမား ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္ေရး ေဆာင္ရြက္ရာမွာ ပညာရည္နိမ့္ပါးမႈနဲ႔ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးျခင္းဟာ အဓိက အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ပါတယ္” လို႔ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးဦးညြန္႔၀င္းက ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ အဆိုးရြားဆံုးပံုစံျဖင့္ ကေလးအလုပ္သမား ခိုင္းေစျခင္းဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ ILO Convention 182 ကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၈ ရက္က လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁ ရက္မွာ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ အစီရင္ခံစာကို ILO ဆီ တင္သြင္းခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ကတည္းက အဆိုးရြားဆံုး ပံုစံျဖင့္ ကေလးအလုပ္သမား ခိုင္းေစျခင္းဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနနဲ႔ လက္မွတ္ေရးထိုးထားေပမယ့္လည္း အခ်ိန္ ေလးႏွစ္ေက်ာ္ၾကာတဲ့အထိ ကေလးအလုပ္သမားေတြဟာ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ အဆိုးရြားဆံုးပံုစံနဲ႔ ခိုင္းေစခံေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အလုပ္႐ုံႏွင့္ အလုပ္သမားဥပေဒ စစ္ေဆးေရးဦးစီးဌာနမွ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးညြန္႔၀င္းက ကေလးအလုပ္သမားျပႆနာကို ေျဖရွင္းရာမွာ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြအတြက္ ခက္ခဲၾကာရွည္စြာ ေဆာင္ရြက္ရမယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ဆင္းရဲႏြမ္းပါးတဲ့ မိသားစုေတြမွာ ကေလးလုပ္သားေတြက မိသားစုရဲ႕ ၀င္ေငြ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း၊ ဒါမွမဟုတ္ မိသားစု၀င္ေငြကို အဓိက ရွာေပးေနၾကသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ကို လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ခြင့္ကို ပိတ္ပင္လိုက္ပါက သူတို႔မိသားစု စား၀တ္ေနေရးကို ဘယ္လိုေျဖရွင္းေပးမလဲ ဆိုတာ အစိုးရက စဥ္းစားဖို႔လိုပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အလုပ္သမား၊ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးႏွင့္ ျပည္သူ႔အင္အား၀န္ႀကီးဌာနအျပင္ လူမႈ၀န္ထမ္းကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး၀န္ႀကီးဌာန၊ စက္မႈ၀န္ႀကီးဌာန၊ ေဆာက္လုပ္ေရး၀န္ႀကီးဌာန၊ စိုက္ပ်ဳိေမြးျမဴေရးႏွင့္ ဆည္ေျမာင္း၀န္ႀကီးဌာနစတဲ့ ၀န္ႀကီးဌာနေတြကပါ ပူးေပါင္းပါ၀င္ၿပီး ကေလးလုပ္သားေတြအတြက္ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းသင္တန္းေတြ ေပးဖုိ႔လိုတယ္လို႔ ကေလးအလုပ္သမားအေရး ေဆာင္ရြက္ေနသူေတြက ေထာက္ျပပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သင့္ေတာ္တဲ့ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္း၊ ေဘးအႏၲရာယ္ကင္းရွင္းတဲ့ လုပ္ငန္းခြင္အျပင္ ခိုင္မာအားေကာင္းတဲ့ အလုပ္သမားေစ်းကြက္နဲ႔ ကေလးလုပ္သားေတြကို အကာအကြယ္ေပးတဲ့ဥပေဒ ခိုင္ခိုင္မာမာရွိမွသာ ကေလးအလုပ္သမား အျမစ္ျပတ္ ဖယ္ရွားဖို႔အတြက္ အေထာက္အပံ့ျဖစ္ေစႏိုင္မယ္လို႔ ကေလးအလုပ္သမားအေရး ေဆာင္ရြက္ေနသူေတြက ဆိုပါတယ္။

“လက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာ့ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြက အားရေက်နပ္စရာ မေကာင္းေသးပါဘူး။ ကေလးလုပ္သားျပႆနာအတြက္ ခိုင္မာတိက်တဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ လိုအပ္ေနပါေသးတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ကေလးလုပ္သားျပႆနာက မုန္႔လုံးစကၠဴကပ္သလို ဂ်ာေအးသူ႔အေမ႐ိုက္ ျဖစ္ေနတာေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္ေျပာခ်င္တာက ကေလးလုပ္သားျပႆနာကို တည္ဆဲဥပေဒကို လိုက္နာရင္ေတာင္မွ ကေလးေတြကို အကာအကြယ္ေပးလုိ႔ ရပါတယ္။ က်န္တဲ့ဟာက တိုင္းျပည္ကဖြံ႕ၿဖိဳးမွ လႊတ္ေတာ္နဲ႔ အစိုးရက အကာအကြယ္ေပးမွ ျဖစ္မယ္။ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၄ မွာ အလုပ္သမား အခြင့္အေရး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရမယ့္တာ၀န္ ႏိုင္ငံေတာ္မွာရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ လက္ေတြ႕မွာ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈ အားနည္းေနတယ္” လုိ႔ We Generation Network ရဲ႕ ဥပေဒအၾကံေပး၊ တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေန ဦးေဌးက ေျပာပါတယ္။

အျငင္းပြားစရာျဖစ္ေနတဲ့ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ သေဘၤာသားလက္မွတ္

ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးမ်ားအား သေဘၤာသားလက္မွတ္ႏွင့္ (Seaman Book) ႏွင့္ Seaman Passport ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ရန္ ညိႇႏိႈင္းအစည္းအေ၀း ျပဳလုပ္ေနစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ရႊန္းလဲ့၀င္း)

ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြကို Lady Seafarers အေနနဲ႔ တရား၀င္ အလုပ္လုပ္ခြင့္ေပးဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီလားဆိုတာ လက္ရွိေရေၾကာင္းေလာကမွာ အျငင္းပြားဖြယ္ ႐ႈေထာင့္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ေဆြးေႏြးျငင္းခံုမႈေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ မၾကာေသးခင္က ျမန္မာႏိုင္ငံက စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြနဲ႔ ဒုတိယသမၼတတို႔ ေတြ႕ဆံုပြဲမွာလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ ပင္လယ္ကူး သေဘၤာသား ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းရွင္မ်ား အဖဲြ႕ခ်ဳပ္က (Lady Seafarers) ေတြ ခြင့္ျပဳဖို႔ တင္ျပခ်က္ကို ဒုသမၼတက လမ္းညႊန္ခ်က္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္မွာလည္း ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြကို ႏိုင္ငံတကာ ပင္လယ္ေရေၾကာင္းေလာကမွာ အမ်ဳိးသမီးသေဘၤာသား (Lady Seafarers) အျဖစ္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ေဆာင္ရြက္ရန္ ရွိ မရွိဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေမာင္ေမာင္အုန္းက လႊတ္ေတာ္မွာ ၾကယ္ပြင့္ျပ ေမးခြန္းအေနနဲ႔ ေပးပို႔ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေမးျမန္းခ်က္ကို ပို႔ေဆာင္ေရးနဲ႔ ဆက္သြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာန၊ ဒုတိယ၀န္ႀကီး ဦးေက်ာ္မ်ဳိးက ဒီ Issue ကို အစိုးရအဖြဲ႕က ဆက္စပ္ အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ ညိႇႏိႈင္းေဆြးေႏြးသြားဖို႔ ရွိတယ္လို႔ ဇြန္ ၁၃ ရက္က အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္မွာ ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္မွာ ဒုတိယ၀န္ႀကီးရဲ႕ ေျဖၾကားခ်က္အၿပီး ဇြန္ ၁၄ ရက္မွာပဲ သိမ္ျဖဴလမ္းမွာရွိတဲ့ ေရေၾကာင္းပို႔ေဆာင္ေရး ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာန (႐ံုးခ်ဳပ္)မွာ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးမ်ား Lady Seafarers အေနျဖင့္ တရား၀င္ အလုပ္လုပ္ခြင့္ရရွိရန္ သေဘၤာသားလက္မွတ္ (Seaman Book) ႏွင့္ Seaman Passport ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ရန္ ညိႇႏိႈင္း အစည္းအေ၀းတစ္ခုကို ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီအစည္းအေ၀းကို ေရေၾကာင္းပို႔ေဆာင္ေရးညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာန၊ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးေသာင္းႀကိဳင္၊ အဆိုတင္သြင္းခဲ့သူ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေမာင္ေမာင္အုန္း၊ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ေဒါက္တာခင္ေမာင္ေမာင္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသမီးေရးရာအဖြဲ႕ခ်ဳပ္၊ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီး စီးပြားေရးစြမ္းေဆာင္ရွင္မ်ားအသင္းမွ တာ၀န္ရွိသူမ်ား၊ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အမ်ဳိးသမီးေရးရာအဖြဲ႕၊ လူကုန္ကူးမႈ တားဆီးႏွိမ္နင္းေရးရဲ႕တပ္ဖဲြ႕၊ အလုပ္သမား ညႊန္ၾကားေရးဦးစီးဌာန၊ ဟိုတယ္ႏွင့္ ခရီးသြားလုပ္ငန္းဦးစီးဌာန၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေရေၾကာင္းပညာတကၠသိုလ္မွ ပါေမာကၡခ်ဳပ္၊ သေဘၤာသားသင္တန္းေက်ာင္းမ်ားနဲ႔ သေဘၤာသားသမဂၢမ်ားစတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြက တာ၀န္ရွိသူေတြ တက္ေရာက္ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါသည္။

“ဒီေန႔အစည္းအေ၀းက ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးမ်ားကို Lady Seafarers အျဖစ္နဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ ခရီးသည္တင္ အေပ်ာ္စီးသေဘၤာေတြေပၚမွာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ဖို႔ သင့္ မသင့္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ညိႇႏိႈင္းေဆြးေႏြးတဲ့ အစည္းအေ၀း ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးကလည္း အမ်ဳိးသမီး Seafarers မ်ား ေမြးထုတ္ေပးျခင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ျပည္သူေတြက လက္ခံဖို႔လိုတယ္။ လႊတ္ေတာ္မွာလည္း လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြကိုယ္တိုင္ လက္ခံဖို႔လိုတယ္။ အမ်ဳိးသမီး Seafarers ေတြခန္႔ သင့္ မသင့္ကို အမ်ဳိးသမီးကိစၥေတြ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ NGO ေတြနဲ႔လည္း ေဆြးေႏြးၿပီး ေဆာင္ရြက္သင့္တယ္လို႔ လမ္းညႊန္တဲ့အတြက္ အခုလို အစည္းအေ၀းကို ျပဳလုပ္ရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္” လို႔ ေရေၾကာင္းပို႔ေဆာင္ေရး ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနမွ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးေသာင္းႀကိဳင္က အစည္းအေ၀း အဖြင့္အမွာ စကားမွာ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ႏိုင္ငံတကာပင္လယ္ေရေၾကာင္းေလာကမွာ အမ်ဳိးသမီးသေဘၤာသား (Lady Seafarers) အျဖစ္ အမ်ဳိးသားသေဘၤာသားေတြနဲ႔ ရင္ေပါင္တန္းၿပီး အလုပ္လုပ္ကိုင္ႏိုင္ဖို႔ဆိုတာ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြအတြက္ေတာ့ ႀကီးမားတဲ့ စြန္႔စား စိန္ေခၚမႈတစ္ခုျဖစ္တယ္လို႔ အဲဒီအစည္းအေ၀း တက္ေရာက္လာတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း အသီးသီးက ေဆြးေႏြးတင္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြက ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ထံုးစံအရကို ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႕စြာနဲ႔ ႀကီးျပင္းခဲ့ရသူေတြျဖစ္ၿပီး၊ မိဘအုပ္ထိန္းမႈ၊ ေဆြမ်ဳိးအသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႔ အိမ္ေထာင္ဦးစီး ခင္ပြန္းျဖစ္သူရဲ႕ အုပ္ထိန္းမႈေအာက္မွာ ေနထိုင္ႀကီးျပင္းၾကသူေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ လုပ္ငန္းခြင္မွာ ကိုယ့္တာ၀န္ ကိုယ္ယူၿပီး အဆင္ေျပေျပ လုပ္ကိုင္ႏိုင္ပါ့မလားဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

“လက္ရွိ ႏိုင္ငံတကာသေဘၤာေတြမွာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ အမ်ဳိးသားတခ်ဳိ႕ေတာင္ လူမ်ဳိးျခားေတြနဲ႔ အတူတကြ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္တဲ့အခါ အေၾကာက္တရားေတြ ရွိပါတယ္။ ကိုယ့္အခြင့္ေရးအတြက္ မေတာင္းဆိုရဲတာ၊ ဘာသာစကား အခက္အခဲ စတဲ့ အခ်က္ေတြမွာေပါ့။ ျပႆနာတစ္ခုခု ျဖစ္လာရင္ ႏႈတ္နဲ႔ေျဖရွင္းတာမ်ဳိးထက္ မခံႏိုင္တဲ့ အဆံုးမွာ လက္သီးနဲ႔ထိုးၿပီး ေျဖရွင္းတာတို႔၊ ဓားနဲ႔ထိုးၿပီး ေျဖရွင္းတာတို႔ လုပ္ခဲ့တဲ့အတြက္ အလုပ္ကို ထိခိုက္တာမ်ဳိးေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ အဓိက လုပ္ငန္းခြင္မွာ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးၿပီး ကိုယ္တိုင္ရပ္တည္ ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ျပႆနာတစ္ခုခုျဖစ္ၿပီးသြားမွ၊ နစ္နာၿပီးသြားမွ ေျဖရွင္းရတာမ်ဳိးထက္စာရင္ ကိုယ္တိုင္ပဲ ခ်က္ခ်င္း ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းႏိုင္တာမ်ဳိး ရွိသင့္ပါတယ္” လို႔ ဦးေသာင္းႀကိဳင္က ေျပာပါတယ္။

ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြကို ႏိုင္ငံတကာ ပင္လယ္ေရေၾကာင္းေလာကမွာ အမ်ဳိးသမီး သေဘၤာသား (Lady Seafarers) အျဖစ္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ႏိုင္ဖို႔ သေဘၤာသားေလ့က်င့္ ေမြးထုတ္ေပးဖို႔ကေတာ့ ေရေၾကာင္းပို႔ေဆာင္ေရး ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနအေနနဲ႔ အဆင္သင့္ပဲလို႔ သိရပါတယ္။ ပို႔ေဆာင္ေရးႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာန၊ ေရေၾကာင္းပို႔ေဆာင္ေရး ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနအေနနဲ႔ သေဘၤာသား ေလ့က်င့္ေမြးထုတ္ေပးတဲ့ ပုဂၢလိကသင္တန္းေက်ာင္းေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္နဲ႔ ႏိုင္ငံပိုင္တကၠသိုလ္နဲ႔ ေကာလိပ္ႏွစ္ခု ဖြင့္လွစ္ထား ရွိၿပီးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးမ်ားေတြကို Lady Seafarers အေနနဲ႔ တရား၀င္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ ခြင့္ျပဳဖို႔ဆိုတာ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ Very sensitive Issue ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေရေၾကာင္းပို႔ေဆာင္ေရး ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနက ခြင့္ျပဳေပးဖို႔ ေစာင့္ဆိုင္းေနခဲ့တာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

“အမ်ဳိးသမီးသေဘၤာသားေတြအတြက္ ေပးရမယ့္ သင္တန္းေတြအေနနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဌာနတြင္းအစည္းအေ၀းမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြကို ႏိုင္ငံတကာခရီးသည္တင္ အေပ်ာ္စီးသေဘၤာေတြေပၚမွာ အလုပ္လုပ္ခြင့္ကို ပထမဆံုးအေနနဲ႔ ခြင့္ျပဳေပးသင့္တယ္။ ဒါဆိုရင္ အမ်ဳိးသမီး သေဘၤာသားေတြ အေနနဲ႔ အမ်ဳိးသားေတြလိုပဲ မျဖစ္မေန တက္ေရာက္ရမယ့္ သင္တန္းသံုးခုပဲရွိတယ္။ ပထမဆံုးက 4 Tickets ေပါ့။ သင္တန္းေလးခုကိုေအာင္ လက္မွတ္တစ္ေစာင္တည္း ထုတ္ေပးတာ။ ေနာက္တစ္ခုက Crowd Management ေပါ့။ သေဘၤာေပၚမွာ တစ္စံုတစ္ခုျဖစ္ခဲ့ရင္ ခရီးသည္ေတြကို ဘယ္လိုထိန္းသိမ္း ကိုင္တြယ္ရမလဲဆိုတဲ့ သင္တန္း၊ ေနာက္တစ္ခုက SSA လို႔ေခၚတဲ့ Ship Security Awareness သင္တန္း။ ဒီသင္တန္းသံုးခုက IMO Convention အရ မျဖစ္မေန လိုအပ္တယ္။ ဒီသင္တန္းေတြ ေအာင္ျမင္ၿပီးရင္ SIRB လို႔ေခၚတဲ့ Seafarers Identity Record Book ကို DMA က ထုတ္ေပးမယ္။ ပတ္စ္ပို႔ကေတာ့ ျပည္ထဲေရးက ထုတ္ေပးမယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဘက္ကေတာ့ ရယ္ဒီပဲ။ ဘာလို႔မလုပ္ေပးေသးသလဲဆိုရင္ ဒီ Lady Seafarers ဆိုတာ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ Very Sensitive Issue ျဖစ္တဲ့အတြက္ အခုလို လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြကိုယ္တိုင္က ဒါဟာလိုအပ္တဲ့ Issue ျဖစ္တယ္။ ဘာလို႔မလုပ္ေသးတာလဲဆိုတဲ့ အသံကို ေစာင့္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လုပ္ေပးရမယ့္ သင္တန္းေတြ ဖြင့္လွစ္ေပးဖို႔က အားလံုးအဆင္သင့္ပါ။ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြေတာ့ မေပးခ်င္ဘူး။ အမ်ဳိးသမီးေတြကို သေဘၤာသား ျဖစ္ခြင့္ေပးလုိက္တဲ့အတြက္ အမ်ဳိးသမီးေတြအေနနဲ႔ ငါကေတာ့ သေဘၤာတက္ခြင့္ရမွာပါလားဆုိတဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ျဖစ္လာမယ္။ အဲဒီေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က ခြင့္ျပဳေပးခဲ့ရင္ေတာင္မွ ဘယ္လုိလုပ္ေပးရမလဲဆုိတဲ့အပုိင္းက အရမ္းအေရးႀကီးလာၿပီ” ဟု ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္က ေျပာၾကားသည္။

လက္ရွိတြင္ ႏိုင္ငံတကာ အေပ်ာ္စီး သေဘၤာမ်ားေပၚတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနၾကသည့္ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးအခ်ဳိ႕လည္း ရွိေနၾကၿပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ တရား၀င္ Lady Seafarers အျဖစ္ သေဘၤာတက္ခြင့္ မရွိျခင္းေၾကာင့္ နစ္နာမႈေတြ ၾကံဳေတြ႕ေနရတယ္လို႔လည္း သိရပါတယ္။

“ႏိုင္ငံတကာအေပ်ာ္စီး သေဘာၤေတြမွာ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီး Seafarers ေတြ တရား၀င္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ဖို႔ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံယဥ္ေက်းမႈအရ မျဖစ္မေန ပညာေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အလုပ္တိုင္းမွာေတာ့ Risk ဆိုတာရွိပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ေျပာၾကတယ္။ မိန္းကေလးေတြ သေဘၤာေပၚတင္ေပးလိုက္ရင္ မလိုလားအပ္တဲ့ လူမႈေရးျပႆနာေတြ ရွိလာႏိုင္တယ္။ ဒါေတြက ႏိုင္ငံျခား သေဘၤာကုမၸဏီေတြမွာ Rules ေတြ ရွိၿပီးသားပါ။ သေဘၤာမတက္ခင္မွာ မိန္းကေလးေရာ၊ ေယာက်္ားေလးပါ က်န္းမာေရး စစ္ေဆးမႈေတြ လုပ္ရပါတယ္။ သေဘၤာေပၚမွာလည္း သူ႔ေနရာနဲ႔သူ စည္းျခားထားတာေတြ ရွိပါတယ္။ ၀န္ေဆာင္မႈအပိုင္းနဲ႔ ေနမႈ၊ ထိုင္မႈ၊ ေျပာမႈ၊ ဆိုမႈ၊ စားမႈ၊ ေသာက္မႈအပိုင္းေတြမွာလည္း သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ၊ က႑ခဲြျခားမႈေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ မတူညီႏိုင္တာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ သူတို႔ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ မတူတဲ့အခ်က္ အခ်ိဳ႕ေၾကာင့္သာ Lady Seafarers ေတြကို ခြင့္ျပဳမေပးဘူးဆိုရင္ သူတို႔ေတြရဲ႕အျမင္၊ တိုးတက္မႈ အပိုင္းေတြမွာ အမ်ားႀကီးေႏွာင့္ေႏွးသြားႏိုင္ပါတယ္။ ခုလက္ရွိအျပင္မွာ ဘာျဖစ္ေနသလဲဆိုရင္ ျမန္မာမိန္းကေလးအခ်ဳိ႕က ႏိုင္ငံတကာက ဟိုတယ္ႀကီးေတြမွာ အလုပ္လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ၿပီးေတာ့ လစာေကာင္းတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ အေပ်ာ္စီးသေဘၤာေတြမွာ အလုပ္လုပ္ခ်င္တဲ့အခါ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ သူတို႔ရဲ႕ အဆက္အသြယ္နဲ႔ သြားေနၾကရတယ္။ သူတို႔က ျမန္မာႏိုင္ငံက ႏိုင္ငံကူးလက္မွတ္ Seaman Passport နဲ႔ Job Passport ႏွစ္မ်ဳိးမွာ သူတို႔ တရား၀င္ ကိုင္ေဆာင္ၿပီးသြား ရတာက Job Passport ျဖစ္တဲ့အတြက္ သေဘၤာေပၚမွာ အလုပ္လုပ္ရတဲ့အခါ သူတို႔ခမ်ာ သေဘၤာကမ္းကပ္တဲ့အခါ တခ်ဳိ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ Seaman Book မရွိလို႔ Go Shore မဆင္းရတာေတြ၊ ေနာက္တစ္ခု တကယ္လို႔မ်ား သူတို႔အလုပ္လုပ္ေနတဲ့ သေဘၤာက ျမန္မာျပည္ကို ၀င္လာခ့ဲရင္ ေတာင္သူတို႔မွာ သေဘၤာတက္ခြင့္၊ သေဘၤာဆင္းခြင့္မရွိပါဘူး။ အခြင့္အေရးေတြ အမ်ားႀကီး ဆံုး႐ံႈးရပါတယ္။ အမွန္တိုင္းေျပာရရင္ ႏိုင္ငံတကာက ခရီးသည္တင္အေပ်ာ္စီး သေဘၤာေတြေပၚမွာ ျမန္မာ Lady Seafarers ေတြက ရွိေနၾကၿပီးသား။ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ဒီျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြကို အကာအကြယ္ ေပးခ်င္တာ။ ဒီလို အကာကြယ္ေပးႏိုင္ဖို႔က Lady Seafarers ေတြ အေနနဲ႔ Seaman book ႏွင့္ Seaman Passport ရွိကို ရွိရမယ္။ ဒါေတြမရွိတဲ့အတြက္ Lady Seafarers ေတြဘက္မွာ အမ်ားႀကီးနစ္နာမႈေတြ ရွိေနတယ္” ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ ပင္လယ္ကူးသေဘၤာသား ၀န္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအဖဲြ႕ခ်ဳပ္မွ ဥကၠ႒ ဦးဆန္းဦးက ေျပာၾကားသည္။

“ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြကို Lady Seafarers အေန႔နဲ႔ တရား၀င္ အလုပ္လုပ္ခြင့္ျပဳဖို႔ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ယဥ္ေက်းမႈအရ အရမ္းစိမ္းေနတယ္။ လက္ကိုမခံႏိုင္သလိုဘဲ တခ်ဳိ႕ေျပာေနၾကတာေတြက။ ဒါကို ကြၽန္ေတာ္တို႔က လူထုနားလည္ သေဘာေပါက္ေအာင္ လုပ္ဖို႔ေတာ့လိုတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူထုအားလံုးလက္ခံမွ လုပ္ရမယ္လို႔ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ဆိုလိုေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ လက္မခံႏိုင္တဲ့ကိစၥကို လုပ္ျပရင္းနဲ႔ နားလည္ေအာင္ လုပ္ရမယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အထူးတလည္ စဥ္းစားဖို႔လိုတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ လူကုန္ကူးမႈ ျပႆနာကိုေတာ့ အစိုးရတာ၀န္ရွိသူေတြ အေနနဲ႔ အကာကြယ္အျပည့္အ၀ ေပးႏိုင္ဖို႔လိုပါတယ္။ ဒီလိုအပ္ခ်က္ေတြကို စဥ္းစားလုပ္ကိုင္ၿပီးရင္ေတာ့ Lady Seafarers ေတြကို ခြင့္ျပဳေပးသင့္ပါတယ္။ ေဆာလ်င္စြာ ေဆာင္ရြက္ပါလို႔လည္း တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္” ဟု ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ပို႔ေဆာင္ေရး၊ ဆက္သြယ္ေရးႏွင့္ ေဆာက္လုပ္ေရး ေကာ္မတီမွ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒါက္တာခင္ေမာင္ေမာင္က ေျပာၾကားသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၊ ပို႔ေဆာင္ေရးႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး၀န္ႀကီးဌာနလက္ေအာက္ရွိ ေရေၾကာင္းပညာတကၠသိုလ္မွ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးမ်ားအား Seafarers အျဖစ္ တရား၀င္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ရန္ ေမြးထုတ္ေပးရမည္မွာ လြယ္ကူေပမယ့္ အလုပ္ကိုင္ရရွိမႈ အေျခအေနမွာေတာ့ ခက္ခဲေနတယ္လို႔ ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

“ကြၽန္ေတာ္တို႔ တကၠသိုလ္မွာ ႏွစ္စဥ္ ေက်ာင္းသားဦးေရ ၃၂၀ ေလာက္ ေခၚပါတယ္။ အဲဒီထဲမွာ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းက အမ်ဳိးသမီးပါ။ တစ္ႏွစ္ကို မိန္းကေလး ၆၀ ေက်ာ္ ပါပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေက်ာင္းမွာ သင္ၾကားေပးေနတဲ့ ဘာသာရပ္ ခုနစ္ခုရွိပါတယ္။ အဲဒီထဲမွာ သေဘၤာသားနဲ႔ သက္ဆိုင္တာ တိုက္႐ိုက္ပတ္သက္တဲ့ ဘာသာရပ္ သံုးခုရွိပါတယ္။ Nautical Sciences ဆိုတာ သေဘၤာကပၸတိန္လိုင္းပါ။ Marine Engineering ဆိုတာ သေဘၤာ Chief Enginner လိုင္းေပါ့။ အမ်ဳိးသားမ်ားသာ လက္ခံပါတယ္။ ခုေနာက္ပိုင္း ကြၽန္ေတာ့္ေက်ာင္းမွာ Electrical & Electronic ကလည္း သေဘၤာသားနဲ႔ သက္ဆိုင္သြားတဲ့ ဘာသာရပ္ျဖစ္သြားတဲ့အခ်ိန္မွာ အဲဒီဘာသာရပ္ကို အမ်ဳိးသမီးေတြ လက္ခံေနရာကေန ျဖဳတ္ပစ္လိုက္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ Gender ခဲြျခားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆို ကြၽန္ေတာ့္ေက်ာင္းကို သေဘၤာသား အလုပ္ကိုင္အတြက္ ေခၚယူတဲ့ ကုမၸဏီေတြက အမ်ဳိးသားေတြကိုပဲ ေခၚပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြကို လံုး၀မေခၚပါဘူး။ အဲဒီအတြက္ ဘာစဥ္းစားလဲဆိုေတာ့ ခုေက်ာင္းသားေတြက ဘယ္ေက်ာင္းတက္ရင္ ဘာအလုပ္ရမလဲဆိုတာကို ေမးေနတဲ့အတြက္ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ခုလက္ရွိမွာ သေဘၤာလိုင္း ေျမာက္ျမားစြာနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး ေက်ာင္းဆင္းထားသူေတြကို ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ အလုပ္ကိုင္ ရွာေဖြေပးႏိုင္ပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြကို ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ကုမၸဏီေတြနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး အလုပ္အကိုင္ ရွာေဖြေပးေနပါတယ္။ ျပည္တြင္းမွာလည္း ရွာေဖြေပးေနပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြကို ေရေၾကာင္းပညာ တကၠသိုလ္ကေန Seafarers အေနနဲ႔ ေမြးထုတ္ေပးလို႔ ရတယ္။ ဒါေပမဲ့ အလုပ္ရွာမေပးႏိုင္ပါဘူး။ အလုပ္ကိုင္ရဖို႔အတြက္ အာမမခံႏိုင္ပါဘူး။ ေယာက်္ားေလးဆို ရာခိုင္ႏႈန္း ၇၀ ေလာက္ အာမခံႏိုင္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ သိသေလာက္ ႏိုင္ငံတကာသေဘၤာေတြမွာ Lady Seafarers အေနနဲ႔ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြက ဂ်ပန္အမ်ဳိးသမီးဆို ဂ်ပန္သေဘၤာလိုင္းေတြမွာပဲ လိုက္တယ္။ ကုိရီးယားဆို ကိုရီးယားသေဘၤာလိုင္းေတြမွာပဲ လိုက္တယ္။ သူတို႔ရဲ႕ National Shipping Lines ေတြမွာပဲလိုက္တယ္။ အရမ္းလံုျခံဳတယ္။ သူတို႔အခ်င္းခ်င္း ေစာင့္ေရွာက္ၾကတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔က National Shipping Lines လံုး၀ မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ ေျပာခ်င္တာ ႏိုင္ငံတကာ အေပ်ာ္စီးသေဘၤာေတြမွာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေတြကို ဥပေဒေၾကာင္းအရ တရား၀င္ျဖစ္ဖို႔ စဥ္းစား ခြင့္ျပဳေပးတာက အေၾကာင္းမဟုတ္ဘူး။ အသစ္တင္ဖို႔ကေတာ့ စဥ္းစားဖို႔ လိုပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက တစ္ကမၻာလံုးမွာ Lady Seafarers က ရာခိုင္ႏႈန္း ၂၀ ပဲ ရွိတယ္။ လူဦးေရက ႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ပဲရွိတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံက Lady Seafarers ေတြ ျဖစ္သင့္လားဆိုေတာ့ Gender အရေတာ့ မခဲြျခားသင့္ပါဘူး။ အဲဒီေတာ့ ျဖစ္ခ်င္တဲ့သူေတြကို အကာကြယ္ေပးႏိုင္မယ့္ G to G Law လိုမ်ဳိး ရွိသင့္တယ္။ အဓိက Lady Seafarers ေတြ ခြင့္ျပဳေပးလိုက္လို႔တစ္ခုခု ျဖစ္လာရင္ ေခါင္းေပၚက်မွာ တာ၀န္ခံရမွာက လႊတ္လိုက္တဲ့သူေတြပဲ တာ၀န္ခံရမွာ။ လုပ္သင့္တဲ့၊ ခြင့္ျပဳေပးသင့္တဲ့ အလုပ္တစ္ခုမွန္ေသာ္လည္း ကိုယ့္ဘက္ကို ျပန္လက္ညိႇဳးမထိုးေအာင္ လံုလံုျခံဳျခံဳေလးျဖစ္ေအာင္ အခ်ိန္ယူ စဥ္းစားၿပီးမွ ျဖည္းျဖည္းခ်င္းသြားဖို႔ သင့္ေတာ္မယ္လို႔ ထင္ပါတယ္” ဟု ေရေၾကာင္းပညာတကၠသိုလ္မွ ပါေမာကၡခ်ဳပ္ ေဒါက္တာျမတ္လြင္က ေျပာၾကားပါတယ္။

ျမန္မာပင္လယ္ေရေၾကာင္း အလုပ္သမားမ်ားအဖဲြ႕ခ်ဳပ္မွ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးမ်ားအား သေဘၤာသားမွတ္ပံုတင္စာအုပ္ (စီဒီစီ) ထုတ္ေပးျခင္းကိစၥသည္ ျမန္မာ့ေရေၾကာင္း ေလာကအတြက္ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္သည့္ မူ၀ါဒဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒမ်ား မေပၚထြန္းမီ အေဆာတလ်င္ လုပ္ေဆာင္ရန္ သင့္ေလ်ာ္သည့္ အခ်ိန္အခါ မဟုတ္ေသးျခင္းေၾကာင့္ လူမႈစီးပြားအတြက္ ေကာင္းက်ဳိးထက္ ဆိုးက်ဳိးမ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္မည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အျပင္းအထန္ ကန္႔ကြက္ပါေၾကာင္း ေၾကညာခ်က္တစ္ရပ္အား ဇြန္ ၁၄ ရက္ေန႔စဲြျဖင့္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါသည္။

အလုပ္သမား၊ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးႏွင့္ ျပည္သူ႔အင္အား၀န္ႀကီးဌာနမွ တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးက ယခုလက္ရိွအေျခအေနက ကမ္းနီးငါးဖမ္းသေဘၤာမ်ားေပၚတြင္ လူကုန္ကူးခံရျခင္း၊ လုပ္ခလစာမ်ားအေပၚ ေခါင္းပံုျဖတ္ခံရျခင္းမ်ား ရွိေနသည့္အတြက္ အမ်ဳိးသားမ်ားအား ေစလႊတ္ရန္ပင္ မူ၀ါဒမ်ား ေဆြးေႏြးေနရသည့္ အခ်ိန္ျဖစ္ေနေၾကာင္း၊ ပင္လယ္ကူး သေဘၤာသားအလုပ္သည္ ကမ္းေ၀းလုပ္ငန္းျဖစ္သည့္အတြက္ ဆက္သြယ္ရန္ မလြယ္ကူျခင္း၊ လုပ္သားမ်ား၏ ရပိုင္ခြင့္၊ အခြင့္ေရးမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး စည္းၾကပ္ရန္ ခက္ခဲျခင္း၊ လူမႈေရးျပႆနာ၊ အလုပ္သမား ျပႆနာမ်ားစြာ ရွိႏိုင္ျခင္းေၾကာင့္ ပင္လယ္ေရေၾကာင္း အလုပ္အကိုင္မ်ားတြင္ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးမ်ားအား သေဘၤာသားအျဖစ္နဲ႔ ေစလႊတ္သြားရန္ အစီအစဥ္ မရွိေသးဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။

လက္ရွိ ျမန္မာသေဘၤာသား ေစ်းကြက္မွာဆိုရင္လည္း အလုပ္ကိုင္ရရွိမႈ အခြင့္အလမ္းက အေတာ္ေလး နည္းပါးေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အစဥ္အလာနဲ႔ လုပ္ကိုင္ခဲ့တဲ့ နာမည္ႀကီးသေဘၤာကုမၸဏီႀကီးေတြေတာင္ သေဘၤာအစီးေရ ေလွ်ာ့ခ်လိုက္ရလို႔ ျမန္မာသေဘၤာသား အလုပ္ကိုင္ ရရွိမႈ အခက္အခဲေတြ ျဖစ္ေနတာကိုလည္း သိရွိရပါတယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးေတြကို Lady Seafarers အေနနဲ႔ တရား၀င္ အလုပ္လုပ္ခြင့္ရဖို႔ အမွန္တကယ္ ခြင့္ျပဳေပးဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီလားဆိုတာကေတာ့ ေရေၾကာင္းေလာကမွာ အျငင္းပြားဖြယ္ ႐ႈေထာင့္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ေဆြးေႏြးျငင္းခံုစရာ အေၾကာင္းအရာ တစ္ခုျဖစ္ေနတာ အမွန္ပါ။

တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ ပိုဆိုးလာတဲ့ ကူသူကယ္သူမဲ့ ျမန္မာ့ေရေဘး

ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕ ေတာင္၀ုိင္းရပ္တြင္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈ ျဖစ္ပြားေနသည္ကုိ ဇြန္ ၁၇ ရက္ နံနက္ပုိင္းက ေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပုံ-ဘုိဘုိ၀င္း)

၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွစတင္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ မိုးတြင္းကာလသို႔ ေရာက္ရွိလာသည္ႏွင့္ ေဒသအသီးသီးတြင္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈမ်ား ျဖစ္ပြားလာသည္။ ယခုႏွစ္တြင္လည္း ဇြန္လအစ၌ မိုးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းမႈေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ မေကြးတိုင္းေဒသႀကီး၊ ကယားျပည္နယ္၊ ဧရာ၀တီတိုင္းေဒသႀကီး၊ ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီး၊ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီးတို႔တြင္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈမ်ားကို ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရသည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္း ၁၂ ခု၌ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေၾကာင့္ ျမစ္ေခ်ာင္းအနီးရွိ ၿမိဳ႕မ်ားသာမက ကုန္းတြင္းၿမိဳ႕မ်ားပါ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈ ေၾကာင့္ လူဦးေရ ၁၇ သိန္းေက်ာ္ ေရေဘးသင့္ခဲ့ၿပီး ၁၈၁ ဦး ေသဆံုး ခဲ့သည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္လည္း ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္းေဒသႀကီး ၁၂ ခု တြင္ ထပ္မံေရႀကီးေရလွ်ံမႈေၾကာင့္ ျပည္သူငါးသိန္းေက်ာ္ ေရေဘးသင့္ခဲ့ၿပီး ၂၀၁၇ ဇူလိုင္တြင္  ျပည္နယ္ ၁၁ ခုတြင္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈျဖစ္ပြားခဲ့ ေသာေၾကာင့္ လူေသဆံုးမႈမ်ားလည္း ရွိခဲ့သည္။

ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေၾကာင့္ ေသဆုံးမႈႏွင့္ ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးမႈမ်ား

၂၀၁၈ ေမ ၂၉ ရက္တြင္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္၌ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ မုန္တုိင္းငယ္သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ရခုိင္ကမ္း႐ုိးတန္းသို႔ ျဖတ္ေက်ာ္၀င္ေရာက္ခဲ့ၿပီး မုိးရြာသြန္းမႈသည္ ျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီး အႏွံ႔တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ယခုကဲ့သို႔ မုိးရြာသြန္းမႈေၾကာင့္ ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ားတြင္ ေရမ်ားျပည့္လွ်ံေနၿပီး ဇြန္ ၁၀ ရက္တြင္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္၌ မုန္တုိင္းတစ္ခု ထပ္မံျဖစ္ပြားၿပီး ၎ႏွင့္အတူ မုတ္သုံေလ အားေကာင္းျခင္းေၾကာင့္ ျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီးေျခာက္ခုတြင္ ေရႀကီးေရလွ်ံခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

“ဒီႏွစ္ေရႀကီးေရလွ်ံတာ ေစာတာေပါ့။ လက္ရွိမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ အထက္ပုိင္းေဒသနဲ႔ အလယ္ပုိင္း ေဒသမွာ မုိးအားေလ်ာ့လာၿပီ။ မုတ္သုံကလည္း ရခုိင္ကမ္း႐ိုးတန္းမွာ အားအတင့္အသင့္ေလာက္ပဲ ရွိေတာ့တယ္။ ၂၀၁၅ ကေနစၿပီးေတာ့ ေရႀကီးတာ ေတာက္ေလွ်ာက္ ျဖစ္လာတယ္။ အဓိက ေျပာရမယ္ဆုိရင္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲလာတဲ့အတြက္ မုိးရြာသြန္းမႈေတြ ေျပာင္းလဲလာတယ္။ ဒီႏွစ္ထူးျခားတာက အရင္ႏွစ္ေတြဆုိရင္ ရခုိင္တစ္လွည့္ တနသၤာရီတစ္လွည့္ မုတ္သုံအားေကာင္းတယ္။ ဒီႏွစ္မွာေတာ့ မုတ္ သုံက ႏွစ္ခုလုံးမွာ တစ္ၿပိဳင္တည္းမွာ အားေကာင္းတာ ရက္ေတာ္ေတာ္ၾကာၾကာ ျဖစ္တယ္။ အရင္ကဆုိရင္ တစ္ပတ္မွာ ႏွစ္ရက္သုံးရက္ေလာက္ ျဖစ္တာ။ အခုတစ္ပတ္လုံးနီးပါး မုတ္သုံအား အလြန္ေကာင္းတဲ့ အေနအထားရွိတယ္” ဟု မုိးေလ၀သႏွင့္ ဇလေဗဒ ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနမွ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ေဒါက္တာ ဦးေက်ာ္မုိးဦးက ေျပာၾကားသည္။

မုိးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းမႈေၾကာင့္ ဇြန္ ၁၁ ရက္တြင္ မေကြး-ကန္ျပား- ေနျပည္ေတာ္လမ္းရွိ ေခ်ာင္းေရေက်ာ္ကာ ေရစီးအလြန္သန္ေသာေၾကာင့္ ခရီးသည္တင္ယာဥ္ အမ်ားစု ေစာင့္ဆုိင္းခဲ့ရၿပီး လူနာယာဥ္ တစ္စီးေပၚတြင္ ပါရွိလာသည့္ ေမြးလူနာတစ္ဦး ကေလးအေသ မီးဖြားမႈျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

“ကားေတြပိတ္မိေနတုန္း ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ စီးလာတဲ့ကားကုိ ဆရာေတြပါလားဆုိၿပီး အကူအညီေတာင္းတယ္။ လူနာက ဆရာ၀န္ေတြ ေရာက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ အေသေမြးၿပီးသြားၿပီ။ ဆရာ၀န္က အခ်င္းကုိ ခ်ေပးတယ္။ ကေလးအေမရဲ႕အသက္ကုိေတာ့ ကယ္လုိက္ႏိုင္တယ္” ဟု ရန္ကုန္မွ မေကြးသို႔ ျပန္လာစဥ္ ေခ်ာင္းေရေက်ာ္မႈကုိ ေစာင့္ဆုိင္းခဲ့ရသည့္ ေဒါက္တာညီညီေအာင္က ေျပာၾကားသည္။

ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေၾကာင့္ ဇြန္ ၁၂ ရက္တြင္ စစ္ကုိင္းတုိင္းေဒသႀကီး ဟုမၼလင္းၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေနာင္ပုိေအာင္ဆပ္ကယား ႀကိဳးတံတား ပ်က္စီးၿပီး ေက်းရြာ ၁၀ ရြာခန္႔ သြားလာေရးမ်ား ခက္ခဲျခင္း၊ တမူးၿမိဳ႕တြင္လည္း ၿမိဳ႕ေပၚရပ္ကြက္မ်ားအတြင္း ေနအိမ္အခ်ဳိ႕ ေရနစ္ျမဳပ္မႈႏွင့္ ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရျခင္း၊ ေမာင္ေတာေျမာက္ပုိင္းသြား ကားလမ္းပိုင္းအခ်ဳိ႕ ပ်က္စီးခဲ့ျခင္း၊ ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသႀကီးအတြင္း ေတာင္က်ေခ်ာင္း ေရလွ်ံမႈေၾကာင့္ ၿမိဳ႕နယ္ႏွစ္ခုတြင္ ေက်ာင္း ၆၉ ေက်ာင္းပိတ္ခဲ့ရျခင္း၊ မင္းဘူးၿမိဳ႕တြင္ မန္းေခ်ာင္းႏွင့္ ႏြားကူးေခ်ာင္း ေရ၀င္ေရာက္မႈေၾကာင့္ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္အရြယ္ ကေလးေသဆုံးျခင္း၊ ေပါင္းတည္ၿမိဳ႕ ရန္ကုန္-ျပည္ကားလမ္း အရွည္တစ္မုိင္နီးပါးခန္႔ ေရေက်ာ္ခဲ့သျဖင့္ ၿမိဳ႕ ေပၚရပ္ကြက္ ၁၂ ရပ္ ကြက္ႏွင့္ ေက်းရြာေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ တြင္ ေရလႊမ္းျခင္းတုိ႔ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

ယင္းအျပင္ ဇြန္ ၁၃ ရက္တြင္ မုိးသည္းထန္စြာ ဆက္လက္ရြာသြန္းမႈေၾကာင့္ ဟုမၼလင္း၊ အဂၤပူ၊ စကု၊ စလင္း၊ ဒီးေမာ့ဆုိၿမိဳ႕၊ ရခုိင္ျပည္နယ္ မင္းျပားၿမိဳ႕ႏွင့္ ေက်ာက္ေတာ္ၿမိဳ႕တို႔တြင္ ဆည္ေရႀကီးျခင္း၊ ေတာင္က်ေရ ျမင့္တက္ျခင္းႏွင့္ တာေပါင္က်ိဳးျခင္းမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ဇြန္ ၁၄ ရက္တြင္လည္း မႏၲေလးတုိင္းေဒသႀကီး မုိးကုတ္ၿမိဳ႕ ေဖာင္ေတာ္ဦးဘုရား ရင္ျပင္ေတာ္ေပၚ တြင္ အက္ေၾကာင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီး ေျမျပိဳမႈေၾကာင့္ အိမ္ေလးလုံး ပ်က္စီးကာ လူငါးဦး ေသဆုံးခဲ့သည္။

“ႏွစ္စဥ္ေတာ့ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေတြ ၾကံဳလာတဲ့ အေနအထား ရွိတဲ့အတြက္ ျမစ္ကမ္းအနီးမွာ ေနတဲ့သူေတြက ေဘးလြတ္တဲ့ေနရာ ေရႊ႕ေျပာင္းသင့္တယ္။ ႏုိင္ငံေတာ္ဘက္က တတ္ႏုိင္သေလာက္ ျမစ္ကမ္းပါးၿပိဳတာေတြ ေဆာင္ရြက္ေနတယ္။ တစ္ႏုိင္ငံလုံး အတုိင္းအတာနဲ႔ မေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေသးတဲ့ အခ်ိန္က်ေတာ့ မေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေသးတဲ့ အပုိင္းမွာဆုိရင္ ေရစီးတုိးၿပီး ျမစ္ကမ္းပါး ၿပိဳတာေတြျဖစ္တယ္။ မေကြးတုိင္းမွာလည္း အဲဒီလုိျဖစ္စဥ္ေတြရွိတယ္။ ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈ ျဖစ္လာရင္ ေဘးလြတ္ရာ ေရႊ႕ေျပာင္းသင့္တယ္” ဟု ေဒါက္တာ ဦးေက်ာ္မုိးဦးက ေျပာၾကားသည္။

၂၀၁၈ ဇြန္လဒုတိယပတ္အတြင္း မိုးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းမႈ ေၾကာင့္ အဓိကဆည္ႀကီးေျခာက္ခု တြင္ ကန္ေရျပည့္အမွတ္မ်ားေက်ာ္ လြန္ၿပီး မုန္းေခ်ာင္း၊ မန္းေခ်ာင္း၊ မင္းတုန္းေခ်ာင္း၊ မေဒးေခ်ာင္းမ်ား ေရႀကီးမႈျဖစ္ပြားကာ မင္းဘူးႏွင့္ သရက္ခ႐ိုင္အတြင္းရွိ ေက်းရြာအခ်ိဳ႕ ေရႀကီးနစ္ျမဳပ္ခဲ့ရၿပီး လမ္းမ်ား၊ တံတားမ်ား၊ လယ္ယာေျမမ်ားႏွင့္ စိုက္ပ်ိဳးထားေသာသီးႏွံမ်ား ပ်က္စီး ဆံုး႐ႈံးခဲ့ရသည့္အျပင္ လူငါးဦး အသက္ဆံုး႐ံႈးခဲ့ကာ ရခုိင္ျပည္နယ္ တြင္ ဇြန္ ၁၂ ရက္မွ ၁၅ ရက္အတြင္း သဘာ၀ေဘးေၾကာင့္ လူရွစ္ဦး ေသဆုံးခဲ့သည္။

ယခုလတ္တေလာ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေၾကာင့္ မေကြးတုိင္းေဒသႀကီး၊ ငဖဲ၊ ကံမ၊ စကု၊ မင္းတုန္း၊ ပြင့္ျဖဴႏွင့္ ေစတုတၱရာ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ လမ္း၊ တံတား၊ တာတမံ၊ လူေနအိမ္ အေဆာက္အဦ၊ စာသင္ေက်ာင္း၊ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းႏွင့္ လယ္ယာေျမ ပ်က္စီးဆံုး႐ံႈးမႈ ကနဦး ခန္႔မွန္းတန္ဖိုးမွာ က်ပ္သိန္းေပါင္း ၂၂,၇၂၀ ခန္႔ ရွိေၾကာင္း၊ ဆံုး႐ံႈးမႈစာရင္းမ်ား ရွိႏုိင္ေၾကာင္း လူမႈ၀န္ထမ္း ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္ထားၿပီး အျခားျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီးမ်ား၏ ဆုံး႐ႈံးမႈစာရင္းမ်ား၏ အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္မ်ားကုိ ေကာက္ယူလ်က္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ဒုတိယေရႀကီးကာလ ဇူလုိင္၊ ၾသဂုတ္တြင္ ေရႀကီးေရလွ်ံႏုိင္

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ေရႀကီးမႈ သဘာ၀ေဘးအႏၲရာယ္ကို သတိျပဳရသည့္ကာလ သုံးခုရွိၿပီး မုိးဦးကာလ ဇြန္လ၊ မုိးလယ္ကာလ ဇူလိုင္ႏွင့္ ၾသဂုတ္လ၊ မုိးေႏွာင္းကာလ စက္တင္ဘာလႏွင့္ ေအာက္တိုဘာလ တို႔ျဖစ္သည္။ အဆုိပါ ကာလသုံးခုအနက္ ဇူလုိင္ႏွင့္ ၾသဂုတ္လတြင္ ျမစ္ေရႀကီးျခင္းသည္ အမ်ားဆုံး ျဖစ္ပြားသည့္ ကာလျဖစ္သည္။

ေရႀကီးျခင္းသည္ မိုးတြင္းကာလ၌ ျမစ္၀ွမ္းေဒသတြင္ အခ်ိန္ၾကာၾကာ မိုးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းျခင္း၊ မုန္တိုင္းျဖတ္ေက်ာ္ ၀င္ေရာက္စဥ္ မိုးထစ္ခ်ဳန္း ရြာသြန္းျခင္း၊ ျမစ္ဖ်ားေဒသတြင္ မိုးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းျခင္း၊ ဆည္၊ ေရကာတာႀကီးမ်ား က်ဳိးေပါက္ျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

ယခုလအတြင္း ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ မုန္တုိင္း၊ မုတ္သုံေလအား အလြန္ေကာင္းျခင္းႏွင့္ ရခုိင္ျပည္နယ္ ကမ္း႐ိုးတန္းေနာက္တြင္ တိမ္တိုက္ႀကီး တစ္ခုသည္ ျမန္မာ့ကမ္း႐ိုးတန္းသို႔ မုိးရြာသြန္းမည့္ တိမ္တိုက္မ်ား ပုိ႔ေပးေၾကာင္း၊ ထုိ႔ေၾကာင့္ ဧရာ၀တီတုိင္း ေဒသႀကီးမွ ရခုိင္ကမ္း႐ိုးတန္းတစ္ေလွ်ာက္ မုိးမ်ားေနခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း မုိးေလ၀သပညာရွင္ ဦးခ်စ္ေက်ာ္က ေျပာၾကားသည္။

“အဲဒီေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ စုိးရိမ္တာက ဒီလုိမ်ဳိးပုံစံက လာမယ့္ ဇူလုိင္လမွာ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္မွာ ကုိးမန္းဆုိတဲ့ မုန္တုိင္းေလးျဖစ္ၿပီးေတာ့ ရခုိင္ကမ္း႐ိုးတန္းမွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နဲ႔ ျမန္မာၾကား ျဖတ္ၿပီးေတာ့ ျပည္နယ္နဲ႔တုိင္း ၁၂ ခု ေရ ႀကီးခဲ့တယ္။ အဲဒီလုိမ်ဳိး ျဖစ္မွာလားဆုိၿပီး လူေတြစုိးရိမ္ေနတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ၾကည့္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဇူလုိင္လက ေမ၊ ဇြန္ထက္ မုိးမ်ားမယ္။ မုန္တုိင္းျဖစ္မျဖစ္ကေတာ့ ႀကိဳမေျပာႏုိင္ေသးဘူး။ မုိးမ်ားမယ့္ အေၾကာင္းက မုတ္သုံေလအား ေကာင္းလုိ႔လည္း မုိးမ်ားႏုိင္တယ္။ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ မုတ္သုံမုန္တုိင္းငယ္လုိ႔ ေခၚတဲ့ မုန္တုိင္းငယ္ေလးေတြေၾကာင့္လည္း မုိးမ်ားႏုိင္တယ္။ အဲဒီလုိမ်ဳိး ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ ဇူလုိင္၊ ၾသဂုတ္မွာ မုန္တုိင္းငယ္ ျဖစ္တာမ်ားမယ္ဆုိရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အလယ္ပုိင္း၊ အထက္ပုိင္း မုိးမ်ားမယ္။ အဲဒီလုိမုိးမ်ားရင္ ေရေတာ့ အထုိက္အေလ်ာက္ ႀကီးမွာပဲ။ ဇူလုိင္၊ ၾသဂုတ္ကလည္း ေရႀကီးရာသီျဖစ္တယ္။ ေရႀကီးရာသီမွာ မုိးက ထပ္မ်ားေသးတယ္ဆုိရင္ ပုံမွန္အားျဖင့္ ေရႀကီးရာသီ ျဖစ္တယ္ဆုိရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းမွာ ဇူလုိင္၊ ၾသဂုတ္က မုိးမ်ားတယ္။ အဲဒီကရြာတဲ့ မုိးေတြက ဧရာ၀တီ၊ ခ်င္းတြင္းဆင္း လာၿပီးေတာ့ အလယ္ပုိင္းတို႔ ေအာက္ပိုင္းတို႔မွာ ေရႀကီးတယ္။ ဒါက ပုံမွန္ အခုက ဇူလုိင္၊ ၾသဂုတ္မွာ ေလဖိအားနည္းရပ္၀န္းတို႔ မုန္တုိင္းငယ္တို႔ျဖစ္ရင္ အထက္ပုိင္းလည္း မုိးရြာမယ္။ အလယ္ပုိင္းလည္း မုိးရြာမယ္။ ေအာက္ပိုင္းလည္း မုိးရြာမယ္။ အဲဒီလုိရြာရင္ အေပၚပုိင္းကရြာတဲ့ မုိးေရက ျမစ္ထဲကုိ ဆင္းလာခ်ိန္မွာ အလယ္ပိုင္းကလည္း ထက္ရြာရင္ ေရပုိႀကီးသြားမယ္။ အဲဒါကုိ သတိျပဳဖုိ႔လုိတယ္” ဟု ဦးခ်စ္ေက်ာ္က ေျပာၾကားသည္။

ထုိ႔ျပင္ ယခုႏွစ္အတြင္း မုတ္သုံမုိးရြာသြန္းမႈသည္ ထူးျခားမႈတစ္ခု ျဖစ္ခဲ့ေၾကာင္း၊ ဘဂၤလား ပင္လယ္ေအာ္တြင္ မုတ္သုံေလအား အလြန္ေကာင္းပါက အလယ္ပုိင္းေဒသမ်ားတြင္ မုိးရြာသြန္းမႈနည္းပါးေသာ္လည္း ဇြန္လတြင္ အလယ္ပုိင္း ေဒသမ်ားတြင္ပါ မုိးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းခဲ့သည္။ ယခုျဖစ္စဥ္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး မုိးေလ၀သႏွင့္ ဇလေဗဒညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာနမွ တာ၀န္ရွိသူမ်ားႏွင့္ မုိးေလ၀သပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာဆန္းစစ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနသည္။

“အရင္ပုံေသနည္းေတြအရ မုတ္သုံေလအားေကာင္းရင္ အလယ္ပုိင္း မုိးသိပ္မရြာဘူး၊ အခုမုတ္သုံေလ အားေကာင္းၿပီး အလယ္ပုိင္းလည္း မုိးေတြရြာတယ္။ အလယ္ပုိင္းမွာ မုတ္သုံေလအားေကာင္း မုိးရြာတာက ရခုိင္ဘက္မွာ မုတ္သုံေလ အားေကာင္းရင္ အလယ္ပုိင္း မုိးရြာတာကုိ ေတြ႕ရတယ္။ တနသၤာရီဘက္မွာ မုတ္သုံေလအားေကာင္းရင္ အလယ္ပုိင္းမွာ မုိးသိပ္မရြာဘူး ဆုိတာကုိ ေတြ႕ရတယ္။ ဒါကုိ အတည္ျပဳခ်က္ေတြေတာ့ မလုပ္ရေသးဘူး” ဟု ဦးခ်စ္ေက်ာ္က ေျပာၾကားသည္။

ထုိ႔ျပင္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္တြင္ မုန္တုိင္းငယ္ျဖစ္ပြားၿပီး မုတ္သုံေလအားေကာင္းကာ မုိးရြာခဲ့ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ တစ္ၿပိဳင္တည္း ျမန္မာႏုိင္ငံ အေနာက္ေျမာက္မွ ျမန္မာႏုိင္ငံအလယ္ပုိင္းသို႔ ေလေပြလိႈင္းေလးတစ္ခု တုိး၀င္လာခဲ့ေၾကာင္း၊ ယင္းေလေပြလိႈင္း တုိး၀င္လာမႈေၾကာင့္ မုိးရြာမႈ ျဖစ္ပြားျခင္း သို႔မဟုတ္ မုန္တုိင္းငယ္ေလး အရွိန္ေၾကာင့္ မုိးရြာျခင္းဆုိသည္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး သုံးသပ္ေနေၾကာင္း ဦးခ်စ္ေက်ာ္က ဆုိသည္။

“ျပန္သုံးသပ္ၾကည့္တဲ့ အခ်ိန္မွာ မုန္တုိင္းငယ္ေလးတိုက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ေလကျပင္းတယ္။ ျပင္းတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေရေငြ႕ေတြက ရခုိင္႐ိုးမကုိေက်ာ္ၿပီး အလယ္ပိုင္းအထိ ေရာက္သြားတယ္။ အဲဒီေကာင္က ပုံမွန္အားျဖင့္ အလယ္ပုိင္းကုိ ေက်ာ္ၿပီးေတာ့ ရွမ္းနဲ႔ ကခ်င္ကုိသြားရြာတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေလေပြလိႈင္းေလး တုိး၀င္လာတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ေလေပြလိႈင္းက ကခ်င္ဘက္ကုိ မသြားႏုိင္ေအာင္ တားလုိက္လုိ႔ အလယ္ပုိင္းမွာ မုိးေတြပုိရြာသြားသလား ဆုိတဲ့ေကာက္ခ်က္ကုိ သုံးသပ္ေနတယ္။ အခုလုိျဖစ္ရပ္က ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ရာသီဥတုရဲ႕ အက်ဳိးသက္ ေရာက္မႈကုိ ထင္ထင္ရွားရွား စိန္ေခၚေနၿပီ။ အဲဒီဟာကုိ ပညာရွင္ေတြလည္း အေျဖရွာေနတယ္။ အဲဒီလုိအေျဖရွာတာက ျပည္သူလူထုကုိ ပုိမုိေကာင္းမြန္တဲ့ သတိေပးခ်က္ေလး ေပးႏုိင္ဖုိ႔ျဖစ္တယ္” ဟု ဦးခ်စ္ေက်ာ္က ေျပာၾကားသည္။

ပုသိမ္-ေခ်ာင္းသာ ကားလမ္းတစ္ေလွ်ာက္ ေတာင္က်ေရ စီးဆင္းမႈေၾကာင့္ လမ္းပိုင္းအခ်ဳိ႕ ေရနစ္ျမဳပ္ ေနသည္ကို ဇြန္ ၁၅ ရက္က ေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပံု – မင္းသူ၀င္းထြဋ္)

သစ္ေတာျပဳန္းတီးမႈ၏ အက်ဳိးဆက္

ေလးႏွစ္ဆက္တိုက္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈျပႆနာ၏ ဇာစ္ျမစ္ကုိ ျပန္လည္ရွာေဖြပါက ဆယ္စုႏွစ္ၾကာ တရားမ၀င္ သစ္ေမွာင္ခုိထုတ္ယူမႈမ်ား၊ စနစ္တက် သစ္ထုတ္ယူမႈမ်ား မရွိျခင္းေၾကာင့္ သစ္ေတာမ်ား ျပဳန္းတီးမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ သစ္ေတာမ်ား ျပဳန္းတီးမႈေၾကာင့္ ေျမၿပိဳမႈမ်ားျဖစ္ပြားကာ ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ားတြင္ ႏုန္းပုိ႔ခ်မႈမ်ားလာၿပီး မုိးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းသည္ႏွင့္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနျခင္း ျဖစ္သည္။

“ေျပာရမယ္ဆုိရင္ေတာ့ အကုန္လုံးကပတ္သက္ၿပီး ဆက္ႏႊယ္ေနတာ။ သစ္ေတာျပဳန္းတီးတာ တစ္ခုတည္းေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ျမစ္ၾကမ္းျပင္ေတြ ျမင့္တက္လာတာ၊ သစ္ေတာေတြျပဳန္းတီးတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ မုိးရြာတဲ့အခါ ေျမသားေတြ တိုက္စားၿပီးေတာ့ ျမစ္ၾကမ္းျပင္ေတြ ျမင့္တက္လာတယ္။ အဓိကျဖစ္တာကေတာ့ ေခ်ာင္းငယ္၊ ေျမာင္းငယ္ေလးေတြမွာ ျဖစ္တာမ်ားတယ္” ဟု ေဒါက္တာဦးေက်ာ္မုိးဦးက ဆုိသည္။

“ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲလာမႈက အဓိကကေတာ့ သစ္ပင္မရွိလုိ႔ပဲ။ သစ္ပင္ရွိရင္ ဘယ္ရာသီဥတုမွ မေျပာင္းဘူး။ ေရပုိေရလႊဲနယ္ေတြ မွာ စက္႐ုံေတြ ေဆာက္ပစ္ရင္ ေဆာက္ပစ္တယ္။ တည္းခုိခန္း ေတြလည္း ေဆာက္ရင္ေဆာက္ပစ္တယ္။ ရာသီဥတုနဲ႔ပတ္သက္ရင္ မေရရာတဲ့ဘ၀ႀကီး၊ သဘာ၀ေဘး အႏၲရာယ္နဲ႔ပတ္သက္ရင္ မေမွ်ာ္မွန္းႏုိင္တဲ့ဘ၀ႀကီး၊ ခန္႔မွန္းခ်က္ ထုတ္ဖုိ႔ေတာင္ခက္ ေနတယ္။ အဲဒါ မုိးေလ၀သသမားေတြညံ့လုိ႔ မဟုတ္ဘူး။ သိထားတဲ့ အညႊန္းေဘာင္ကုိေက်ာ္ၿပီး ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈက ျဖစ္ေနတယ္။ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ရာသီဥတုကုိ ျပည္သူလူထုေတြ နားလည္လာဖုိ႔ လုိတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုက ဘယ္သူ႔ကုိမွ အျပစ္မတင္ေတာ့ဘဲနဲ႔ နားလည္ေအာင္လုပ္ၿပီး ကုိယ္အသက္ရွည္ေအာင္ ေနထုိင္ဖို႔လုိတယ္” ဟု ဦးခ်စ္ေက်ာ္က ဆုိသည္။

လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ သဘာ၀ေတာေတာင္၊ ေရေျမေတြက ပ်က္စီးေနၿပီး ထိန္းသိမ္းရန္ ခက္ခဲေနေၾကာင္း၊ ၿမိဳ႕ျပမႈထက္ အားႀကီးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႔ထက္ ေရ၊ ေျမ၊ ေတာေတာင္ေတြျဖစ္သည့္ သဘာ၀ကို အရင္ထိန္းသိမ္းမွ အဆင္ေျပမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ နာဂစ္ၿပီးသည့္ႏွစ္မွ စတင္ကာ အစိုးရ အဆက္ဆက္မွ သဘာ၀ေဘးအႏၲရာယ္ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္ ေနၾကေသာ္လည္း အဆင္ေျပခဲ့ျခင္း မရွိေၾကာင္း၊ ရာသီဥတုသည္ ကမၻာႏွင့္ခ်ီၿပီး ကုစားရမည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံအေနျဖင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္ပ်က္စီးမႈမ်ားကို ဥပေဒမ်ားျဖင့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ကိုင္တြယ္ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း ျမန္မာ့အစိမ္းေရာင္ကြန္ရက္မွ ေဒၚေဒ၀ီသန္႔စင္က ဆိုသည္။

“တိုက္တာအေဆာက္အအံုေတြ ေဆာက္လိုက္လို႔ လယ္ယာေတြ က်ံဳ႕သြားတာကတစ္မ်ိဳး၊ ေနာက္တစ္ခုက သဘာ၀တရားေၾကာင့္ ေရႀကီးတာေၾကာင့္ စိုက္ပ်ိဳးေရးအတြက္ အဆင္မေျပတာက တစ္မ်ိဳး။ အဲဒီအခါက်ရင္ ရာသီဥတုက တားလို႔မရဘူး။ ကမၻာႀကီးပူေႏြးမႈေၾကာင့္ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္တယ္ဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံတိုင္း ႏိုင္ငံတိုင္း တက္ညီလက္ညီ လုပ္မွရတာ။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ အတြင္းမွာက်ေတာ့ ကိုယ္ကလုပ္လို႔ရတယ္။ ဘယ္ဟာကို ဦးစားေပးလုပ္မလဲ။ ဘယ္ဟာကို သင့္တင့္မွ်တေအာင္ လုပ္မလဲ။ ရာသီဥတုက ကမၻာနဲ႔ခ်ီၿပီး ကုစားရမွာ။ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ဖို႔ လိုတယ္။ လိုအပ္သေလာက္ကို လုပ္ပါ။ ဒီအစိုးရကို အရမ္းအားကိုး ယံုၾကည္ၿပီး ပံုအပ္ထားတာ။ စဥ္းစဥ္းစားစားနဲ႔ လုပ္ေစခ်င္တယ္။ အခုလိုျဖစ္တာက ေျမေတြၿပိဳေနတာက၊ သဲေတြတူးတာေတြ၊ သစ္ေတာျပဳန္းတာေတြ၊ ေရႊက်င္ေနတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္။ သဘာ၀တရားက မႏိုင္မနင္းနဲ႔ ပ်က္စီးေနၿပီ။ ဒါကို လက္ေတြ႕က်က် ထိေရာက္ေအာင္ စာအုပ္ေတြထဲမွာ ေဟာေျပာပြဲေတြ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး ေန႔ေတြမွာ ေျပာတာမ်ဳိး မဟုတ္ဘဲ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို တကယ္လုပ္မွရမယ္။ ဥပေဒတစ္ရပ္နဲ႔ ထိန္းေက်ာင္းဖို႔လိုတယ္။ ဒီမွာက ဥပေဒကို အာဏာသက္၀င္ေအာင္ မလုပ္တဲ့အတြက္ ဒုကၡျဖစ္ေနတာ” ဟု ေဒၚေဒ၀ီသန္႔စင္က ဆိုသည္။

ဒုတိယေရႀကီးကာလနဲ႔ အနာဂတ္အတြက္ အစုိးရ ဘာေတြျပင္ဆင္ထားလဲ

ေရႀကီးျခင္းကဲ့သို႔ေသာ သဘာ၀ေဘးဒဏ္ ခံခဲ့ရမႈမ်ားအတြက္ ကာလသုံးခု သတ္မွတ္ထားၿပီး ယင္းကာလမ်ားတြင္ အေရးေပၚကာလ၊ တျဖည္းျဖည္း ျပန္ေကာင္းေအာင္ ျပဳလုပ္သည့္ကာလ၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးလုပ္သည့္ ကာလမ်ားရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ေရေဘးႀကိဳတင္ ကာကြယ္ေရးအတြက္ တာတမံမ်ား ၾကံ့ခိုင္ေရးေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ ပန္းတာမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ား ေရစီးေရလာ ေကာင္းမြန္ေရး ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ သဲအိတ္မ်ားျဖင့္ တာဖို႔ျခင္း၊ ေျမထိန္းနံရံမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ေရျပြန္မ်ား၊ ေရကာတာမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ျပည္သူမ်ား ေဘးကင္းေစရန္အတြက္ စက္ေလွမ်ား၊ အသက္ကယ္ အက်ႌမ်ားအျပင္ ဘက္စံုသံုး ဆိပ္ခံေဘာတံတား ေရယာဥ္တို႔ကိုပါ ေထာက္ပံ့ထားပါေၾကာင္း၊ အသိပညာေပး ႐ုပ္သံဇာတ္လမ္းမ်ား၊ စာေစာင္မ်ားႏွင့္ လက္ေတြ႕ဇာတ္တိုက္ ေလ့က်င့္ျခင္းမ်ားကိုလည္း တိုင္းေဒသႀကီး၊ ျပည္နယ္မ်ားတြင္ ေဆာင္ရြက္ထားရွိပါေၾကာင္းႏွင့္ ၾကံဳေတြ႕ရမည့္ သဘာ၀ေဘးအႏၲ ရာယ္မ်ားကိုလည္း သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္ႏွင့္ တုိင္းေဒသႀကီးအစိုးရ အဖဲြ႕မ်ား၊ ၀န္ႀကီးဌာနမ်ားႏွင့္ ညႇိႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ရန္ အသင့္ရွိေၾကာင္း၊ ယခုရက္ပိုင္းတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈသည္ အခ်ိန္တုိအတြင္း အပ်က္အစီးမ်ားပါေၾကာင္း၊ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးအတြက္ အမ်ဳိးသား သဘာ၀ ေဘးအႏၲရာယ္ဆိုင္ရာ စီမံခန္႔ခြဲမႈေကာ္မတီ၏ ႀကီးၾကပ္မႈျဖင့္ တုိင္းေဒသႀကီး အစိုးရႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း လူမႈ၀န္ထမ္း၊ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားေရး ၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ေဒါက္တာ၀င္းျမတ္ေအးက ေျပာၾကားသည္။

ေရႀကီးေရလွ်ံၿပီးေနာက္ အဓိက အေရးႀကီးဆုံးမွာ ေရႏွင့္ စနစ္တက် အညစ္အေၾကး စြန္႔ျခင္းျဖစ္သည္။ သန္႔ရွင္းေသာ ေရရရွိေရးႏွင့္ စနစ္တက် အညစ္အေၾကးစြန္႔ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ႏုိင္မွသာ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။

“စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ထိခုိက္မႈအတြက္လည္း စိတ္ပုိင္းဆုိင္ရာ ျမႇင့္တင္မႈေတြ လုပ္ေပးသင့္တယ္။ ဒါလည္း ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးမွာ အေရးႀကီးတဲ့ အရာျဖစ္တယ္” ဟု မိုးေလ၀သပညာရွင္ ဦးခ်စ္ေက်ာ္က ေျပာၾကားသည္။

ထုိ႔ျပင္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးအတြက္ စပါးမ်ဳိး၊ စိုက္ပ်ဳိးစရိတ္၊ ေရတြင္းေရကန္ ျပဳျပင္သန္႔ရွင္းေရး၊ လူ၊ တိရစၦာန္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ေရး၊ ေက်ာင္း၊ ေဆးခန္းျပဳျပင္ေရး၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး ေကာင္းမြန္ေအာင္ ျပန္လုပ္ေရးမ်ားတြင္ အဓိကထား ေဆာင္ရြက္သင့္သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းသည္ လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳး၊ သား၊ ငါးေမြးျမဴေရး က႑သည္ အဓိကက်သည့္ စီးပြားေရးက႑ ျဖစ္ေနေၾကာင္း၊ ယင္းစီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားသည္ ရာသီ၀င္ေငြေပၚတြင္ မူတည္သျဖင့္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈေပၚတြင္ မ်ားစြာတည္မွီေနေၾကာင္း၊ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈအား တိုက္႐ုိက္ထိန္းခ်ဳပ္၍ မရေသာ္လည္း အတုိင္းအတာ တစ္ခုအထိ ကာကြယ္၍ရေၾကာင္း၊ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈမ်ားသည္ ႏွစ္စဥ္ျဖစ္ပြားေနသျဖင့္ ကာကြယ္ရန္ ဆည္မ်ားျဖင့္ ကာကြယ္နည္းမ်ား၊ သစ္ေတာသစ္ပင္မ်ား ျပန္လည္စုိက္ပ်ဳိးမႈမ်ား ျပဳလုပ္သင့္ေၾကာင္း၊ လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရး၊ သား၊ ငါးေမြးျမဴေရးကုိ အဓိက စီးပြားေရးအျဖစ္ မျပဳလုပ္သင့္ဘဲ အျခားေသာ စီးပြားေရးက႑မ်ားကုိ စဥ္းစားသင့္ေၾကာင္း၊ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္မ်ားကုိ ကာကြယ္ၿပီး စီးပြားေရး က႑မ်ား တည္ေဆာက္ရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း၊ လက္ရွိစီးပြားေရးသည္ တုိးတက္သင့္သေလာက္ မတုိးတက္ေၾကာင္း၊ လြန္စြာတုိးတက္မႈ ျမန္ဆန္ပါကလည္း အျခားေသာ ကုန္က်စရိတ္မ်ား ျဖစ္လာေၾကာင္း၊ ဥပမာအားျဖင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ပ်က္စီးမႈမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း မူ၀ါဒဆုိင္ရာ စီးပြားေရးပညာရွင္ ေဒါက္တာေအာင္ကုိကုိက ဆုိသည္။

“အဲဒါေတြ မျဖစ္ေအာင္ GDP တုိးတက္မႈက ေျခာက္နဲ႔ ခုနစ္ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္မွာ ရွိတယ္။ ၇-၈-၉ ေလာက္ရွိရင္ ပုိေကာင္းတယ္။ ၁၀ ေက်ာ္သြားရင္ တုိးတက္မႈျမန္ၿပီး က်သြားလည္း ထုိးက်သြားမွာ စုိးရိမ္တယ္။ ပုံမွန္ေလး တက္ေနၿပီးေတာ့ သြားေနႏုိင္တယ္ ဆုိရင္ေကာင္းတယ္။ ေရႀကီးေရလွ်ံတာ ႏွစ္တုိင္းျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ဘာရင္ဆုိင္ရလဲဆုိရင္ လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳး၊ ေမြးျမဴေရးက႑မွာ ႏွစ္တုိင္း ထိခိုက္တာေပါ့။ ဒါေတြက GDP အတြက္ ဆုိးက်ိဳးေတြေပါ့။ ေနာင္ႏွစ္လာမယ့္ေဘးေတြ အတြက္ကုိ ေရတုိေရရွည္ စီမံကိန္းေတြ လုပ္ဖို႔လုိတယ္။ ေရရွည္ကေတာ့ ဘတ္ဂ်က္ခြဲေ၀မႈကုိ မူတည္ၿပီးေတာ့ ႏွစ္တုိင္းႏွစ္တုိင္း လုပ္သြားရမွာေပါ့။ တစ္ႏွစ္တည္းနဲ႔ေတာ့ တစ္ႏုိင္ငံလုံး အတုိင္းအတာနဲ႔ ကာကြယ္ႏုိင္မွာ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒါအတြက္ ဘက္စုံစဥ္းစားရမယ္။ အခြန္ကုိလည္း ႐ိုးရွင္းလြယ္ကူစြာ လုပ္ေပးရမယ္။ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ လ်င္ျမန္ဖုိ႔ေပါ့။ လုပ္သာကုိင္သာရွိတဲ့ အခြန္ႏႈန္းထားေတြေပါ့။ တစ္ဖက္က စီးပြားေရး က်သြားႏုိင္ေျခ ရွိရင္ေတာင္ ျပန္တည့္မတ္ႏုိင္တာေပါ့။ ေရႀကီး ေရလွ်ံ ျဖစ္တဲ့အခါ ႏုိင္ငံေတာ္ဘ႑ာနဲ႔ စိုက္ထုတ္သုံးစြဲတဲ့အခါ အျဖစ္ႏုိင္ဆုံး ႏုိင္ငံတြင္း၊ ျပည္တြင္းမွာ ထုတ္လုပ္တဲ့ပစၥည္းနဲ႔ သုံးစြဲႏုိင္ရင္ ေကာင္းတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ ေခါက္ဆြဲေျခာက္တို႔၊ ေစာင္တို႔ လုိအပ္တာရွိတယ္။ တ႐ုတ္တို႔၊ ထုိင္းတို႔က သြင္းရင္ တ႐ုတ္တို႔၊ ထုိင္းတို႔ကုိပဲ စီး၀င္သြားမယ္။ မိေအးႏွစ္ခါနာမယ္။ ေရႀကီးေရလွ်ံျဖစ္လို႔ ဆုံး႐ႈံးတယ္။ တစ္ဖက္ကလည္း ႏုိင္ငံ၀င္ေငြဆုံး႐ႈံးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္သမွ် ျပည္တြင္းက ပစၥည္းေတြနဲ႔ ၀ယ္ယူအစားထုိးႏုိင္ရင္ ပုိေကာင္းမယ္” ဟု ေဒါက္တာေအာင္ကုိကုိက ေျပာသည္။

ထုိ႔ျပင္ ႏွစ္စဥ္ မုိးေလ၀သျဖစ္စဥ္မ်ားကုိ မွတ္တမ္းျပဳလုပ္ေနသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကုိ အားျဖည့္ေပးရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း၊ မုိးေလ၀သႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ေရဒါ၊ ၿဂိဳဟ္တုမ်ားကုိ အားျဖည့္ရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း၊ ေရႀကီးေရလွ်ံ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ အခ်ိန္တြင္ ေရခ်ိန္ထိန္းသိမ္းျခင္း၊ သုိေလွာင္ျခင္း၊ ျဖန္႔ေ၀ျခင္းမ်ားကုိ ျပဳလုပ္သင့္ေၾကာင္း၊ ႏုိင္ငံတကာတြင္ ေရခ်ဳိဆုံး႐ႈံးမႈမ်ား ျဖစ္ေနေၾကာင္း၊ မုိးေရမ်ားကုိ အက်ဳိးရွိသည့္ ေရအရင္းအျမစ္အျဖစ္ ျပန္လည္အသုံးျပဳႏုိင္ရန္ ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း ေဒါက္တာေအာင္ကုိကုိက ဆုိသည္။

“အခြန္စနစ္ ေျပာင္းရမယ္။ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ဥပေဒေတြ၊ ကုမၸဏီ ဥပေဒေတြက အသစ္ထြက္ၿပီးၿပီ။ အဲဒါေတြကုိ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈ ပုိမုိျမင့္မားသြားေအာင္ အခြန္စနစ္နဲ႔တြဲၿပီး ထားေပးရမယ္။ ယဥ္ေက်းမႈေတြ၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ပ်က္စီးမႈေတြ ထိခုိက္ေစမယ့္ လုပ္ငန္းေတြကလြဲၿပီး က်န္တဲ့လုပ္ငန္းေတြကုိ ႐ုိးရွင္းလြယ္ကူစြာနဲ႔ ေကာက္ခံရမယ္။ တ႐ုတ္ဆုိရင္ GDP တုိးတက္မႈေတြ ေတာက္ေလွ်ာက္ျမင့္ၿပီးေတာ့ အခုဆုိရင္ ေပးဆပ္ေနရတယ္။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ႀကီးက ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ထိခိုက္သြားတယ္။ အဲအေပၚမွာ ဘီလ်ံေပါင္းမ်ားစြာ သုံးစြဲေနရတယ္။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္လုိ႔ဆုိၿပီး စက္႐ုံအလုပ္႐ုံေတြ ပိတ္လုိက္ရတာ ရွိတယ္။ အဲဒါကုိ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံေတြ သတိထားရတယ္။ စဥ္ဆက္မပ်က္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးဆုိရင္ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကုိ အေလးထားရမယ္။ ဒီေန႔ ေရႀကီးေရလွ်ံ ျဖစ္တာကလည္း သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းမႈ အားနည္းလုိ႔ျဖစ္တာ။ လယ္ယာက႑ကုိ ထိခုိက္တဲ့အခါ အျခားေတြကုိလည္း အနည္းနဲ႔အမ်ား ထိခုိက္တယ္။ ဒါေတြက ႀကိဳၿပီးျပင္ထားရမွာ” ဟု ေဒါက္တာေအာင္ကုိကုိက ေျပာၾကားသည္။

လက္ရွိျဖစ္ပြားေနသည့္ ေရႀကီးမႈကာလ သုံးခုရွိသည့္အနက္ ပထမ ေရႀကီးကာလျဖစ္ၿပီး ထပ္မံ ျဖစ္ပြားႏုိင္သည့္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈမ်ားကုိ ကာကြယ္ျခင္း မျပဳႏုိင္ေသာ္လည္း ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ား အေနျဖင့္ မုိးေလ၀သ သတင္းမ်ားအား အစဥ္အျမဲ နားေထာင္ကာ စားနပ္ရိကၡာမ်ား ႀကိဳတင္စုေဆာင္းၿပီး ေဒသအာဏာပုိင္မ်ား၊ သဘာ၀ေဘးအႏၲရာယ္ စီမံခန္႕ခြဲေရး ဦးစီးဌာန၊ မိမိၿမိဳ႕နယ္ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္ထံမွ အၾကံဥာဏ္မ်ား ေတာင္းခံကာ ေရႀကီးမႈအႏၲရာယ္မွ သက္သာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ႏွစ္စဥ္ေရႀကီးေရလွ်ံမႈသည္ တာ၀န္ရွိသူအခ်ဳိ႕ သံုးသပ္ေနသလို သာမန္ေရႀကီးေရလွ်ံ ျဖစ္သည့္အဆင့္ မဟုတ္ေတာ့သည္ကို သတိျပဳရန္ လိုအပ္မည္ ျဖစ္သည္။ ပံုမွန္ေရႀကီးေနက်ဆိုကာ ပစ္ထားမည္ဆိုပါက ၁၉၅၈ ခုႏွစ္ စင္ကာပူ Jurong ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ဒီေရတက္ေနက် အခ်ိန္မ်ား၌ ပံုမွန္ေရႀကီးေနသည္ကို စင္ကာပူအစိုးရက မည္သို႔ကိုင္တြယ္ခဲ့သည္ကို ေလ့လာရန္ လိုအပ္သည္။ အစိုးရက ရခိုင့္အေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လုပ္ငန္းစဥ္၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္႐ုပ္ရွင္မ်ားႏွင့္ ထာ၀ရ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေစတီ တည္ရန္ စဥ္ဆက္မျပတ္ အလွဴခံျခင္း၊ ႏွစ္စဥ္ပိုမို မ်ားျပားလာေသာ သဘာ၀ေဘးမ်ားႏွင့္ ျပည္တြင္းစစ္ေဘးဒဏ္ေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ တစ္၀န္းမွ သဘာ၀ေဘး ႏွင့္ လူလုပ္သည့္ ေဘးဒဏ္ခံ ျပည္သူမ်ားသို႔ အလွဴခံမႈမ်ား ေန႔စဥ္ရွိေနျခင္းေၾကာင့္လည္း ျပည္သူမ်ားအၾကား လွဴဒါန္းႏုိင္စြမ္း ေလ်ာ့က်ေနသည္။ ထို႔ျပင္ စီးပြားေရး က်ပ္တည္းမႈကလည္း ထပ္ဆင့္ထိုးႏွက္ေနသည့္ အေျခအေနတြင္ အစိုးရအေနျဖင့္ ဆီးသီးဗန္းေမွာက္ ဘတ္ဂ်က္မ်ား စိစစ္ကာ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈမ်ား အတြက္ ရန္ပံုေငြတစ္ရပ္ပင္ ထူေထာင္ထားရန္ လိုအပ္မည့္ အေျခအေန ျဖစ္ေပၚေနၿပီျဖစ္သည္။ သာဓကအားျဖင့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္း ၁၂ ခုတြင္ ေရႀကီးေရလွ်ံခဲ့စဥ္က ျပည္တြင္းျပည္ပ ကူညီမႈမ်ားရရွိကာ သမၼတ၏ သဘာ၀ေဘး ရန္ပံုေငြမွာ က်ပ္ ၁၂ ဘီလ်ံ စိုက္ထုတ္သံုးစြဲခဲ့ရၿပီး ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈတြင္ ျပည္တြင္းကူညီမႈျဖင့္ အားျဖည့္ကာ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္အထိ ေရေဘးအတြက္ က်ပ္သန္း ၅၆၀ သံုးခဲ့ၿပီး က်ပ္ ၁၇ ဘီလ်ံေက်ာ္ က်န္ေနေသးေၾကာင္း ေဒါက္တာ၀င္းျမတ္ေအးက ေျပာခဲ့ေသာ္လည္း ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္မူ ကူညီမႈမ်ား တိတ္ဆိတ္ခဲ့သည္။ ႏွစ္စဥ္ေရႀကီးေရလွ်ံမႈမ်ားတြင္ ျပည္သူ ထူခဲ့၊ ထခဲ့ရမႈမ်ား ရွိေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕ေသာ သဘာ၀ေဘးဒဏ္ခံ ေဒသမ်ားမွာ ယေန႔အထိ ျပန္လည္ထူမႏုိင္မႈ အားနည္းေနျခင္းမွာလည္း ျပည္သူ႔လွဴဒါန္းႏိုင္မႈစြမ္းအား ေလ်ာ့က်ေနသည့္ ျဖစ္စဥ္ကို မီးေမာင္းထုိးျပေနသလို အစိုးရ၏ စီမံခန္႔ခြဲျခင္း အားနည္းမႈမ်ားကိုလည္း သက္ေသခံေနသည္ဟု ဆိုရမည္ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ေသာ အေျခအေနမ်ားကို မ်က္ႏွာမူကာ ဒုတိယႏွင့္ တတိယ ေရႀကီးေရလွ်ံ ကာလမ်ားအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ားအျပင္ ႏွစ္စဥ္ခံလာရႏိုင္သည့္ သဘာ၀ေဘးဒဏ္မ်ားကို ယခင္ထက္ပို၍ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း တိုက္တြန္းလိုပါသည္။

အင္းလ်ား

Photo: Depositphotos

၁။
အင္းလ်ားတဲ့။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သားေတြက ပိုသိမယ္ထင္တယ္။ သီခ်င္းေတြ။ ၀တၳဳေတြထဲမွာ ခဏခဏ ျမင္ရၾကားေနခဲ့ရ။ မိုးမိုး (အင္းလ်ား) ဆိုတဲ့ တစ္ခါက စာေရးဆရာမႀကီးေတာင္ ရိွတယ္ မဟုတ္လား။ ရန္ကုန္၀ိဇၨာ သိပၸံတကၠသုိလ္ႀကီးမွာ ပညာရည္ႏို႔စုိ႔ဖူးၾကတဲ့ လူေတြဆို ပိုေတာင္ လြမ္းေနၾကမယ္ ထင္ပါရဲ႕။ အင္းလ်ားေန႔ေတြကုိေလ။ စာေရးဆရာ မင္းလူရဲ႕ ေရတမာထဲက အင္းလ်ားအခန္းေလးလည္း ပါေသးရဲ႕။ ေနာင္စုိးနဲ႔ ျဖဴ၀င္းမြတ္။ အင္းလ်ားကန္ေပါင္ေပၚမွာ ေနာင္စုိးက ျဖဴ၀င္းမြတ္ကုိ စကားလိုက္ေျပာတာ။ မွတ္မိေနေသး။ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္လို႔ ေျပာလိုက္ရင္ အင္းလ်ားဟာလည္း မပါမျဖစ္ပဲ မဟုတ္လား။

၂။
တစ္ခါက အင္းလ်ားဆိုတာ ခ်စ္သူမ်ား လမ္းေလွ်ာက္ရာ ခ်ိန္းေတြ႕ရာေပါ့ေလ။ ကဗ်ာဆရာေမာင္သင္းပန္ရဲ႕ ကဗ်ာစာေၾကာင္းေလး မွတ္မိေနတယ္။

“ေပါလ္နဲ႔အက္စ္စသာ
ပိုလန္သားေလးနဲ႔ ဂ်ဴးမေလးရဲ႕အခ်စ္
ခုံတန္းလ်ားေလး ျဖစ္ခဲ့ဖူးတယ္ မဟုတ္လား” တဲ့။

အဲဒီလိုမွတ္မိေနတယ္။ ေျပာခ်င္တာက အင္းလ်ားမွာ ခုံတန္းေလးေတြရိွတယ္ မဟုတ္လား။

အင္းလ်ားကဗ်ာဆိုလို႔ ဆရာႀကီးမင္းသု၀ဏ္ရဲ႕ “အင္းလ်ားကန္သို႔ အိုကူးတုိ႔” ဆိုတဲ့ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္လည္း ရိွရဲ႕။ မွတ္မွတ္ရရ ကူးေရးဖူးတဲ့ ကဗ်ာတိုေလးတစ္ပုဒ္ ရိွပါတယ္။ ကဗ်ာဆရာေမာင္တင္သစ္ရဲ႕ကဗ်ာပါ။

အင္းလ်ားကန္ေပါင္ေပၚမွာ

အိမ္မျပန္ဖို႔
ဆုံးျဖတ္ရေလာက္ေအာင္
မိုးႀကီးရြာခဲ့ပါတယ္
အင္းလ်ားကန္ေပါင္ေပၚမွာ…။

ေမာင္တင္သစ္
၂၀၁၅

ငယ္ငယ္က ဗီဒီယုိကားေတြ ၾကည့္ရေတာ့ အင္းလ်ားကန္ဆုိတာ ခဏခဏ ပါပါတယ္။ ဒါကလည္း ေမးျမန္းရတာေပါ့ေလ။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္မ်ားစြာကပါ။ အင္းလ်ားမပါရင္ ဇာတ္ကား မျဖစ္ေတာ့ဘူးလားဟလို႔ေတာင္ ၾကားဖူးရဲ႕။ ျပံဳးမိပါတယ္။ တကယ္က ကြၽန္ေတာ္ဟာ ေတာသားပါ။ ရန္ကုန္ေရာက္ရင္ အင္းလ်ားကုိသြားျဖစ္ေအာင္ သြားပါဆိုလာလို႔ တစ္ေန႔ေတာ့ ၾကံဳရမွာပါ ေတြးခဲ့ဖူးပါတယ္။

၃။
ကြၽန္ေတာ္ ၁၀ တန္းေအာင္ေတာ့ ေရဆင္းစုိက္ပ်ဳိးေရးတကၠသုိလ္မွာ ေက်ာင္းတက္ရပါတယ္။ ေနျပည္ေတာ္ေပါ့ေလ။ တကယ္က တပ္ကုန္းကေနသြားလို႔ ပ်ဥ္းမနား မေရာက္ခင္ ေရဆင္းရြာဆိုတဲ့ ရြာေလးမွာပါ။ သစ္ေတာတကၠသုိလ္၊ စုိက္ပ်ဳိးေရးတကၠသုိလ္၊ ေမြးျမဴေရးဆိုင္ရာ ေဆးတကၠသုိလ္ဆုိၿပီး ေရဆင္းမွာ ေက်ာင္းသုံးေက်ာင္းရိွရဲ႕။ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္လို အင္းလ်ားေတာ့ မရိွေပမယ့္ ေရဆင္းဆည္ႀကီးေတာ့ရိွရဲ႕။ ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသား အတြဲေတြ လမ္းေလွ်ာက္ၾကရာ ခ်ိန္းေတြ႕ၾကရာေပါ့။ ေရဆင္းမွာစတက္ေတာ့ ရန္ကုန္ကုိေရာက္ေအာင္ သြားဦးမယ္ ေတြးဖူးပါတယ္။ ျဖစ္ခ်င္ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ ဒုတိယႏွစ္ ေက်ာင္းသားဘ၀မွာ အုပ္စု ကဗ်ာစာအုပ္ေလး ထြက္ပါတယ္။ ဆရာသစၥာနီ၊ ႏိုင္မြန္ေအာင္သြင္တုိ႔ အမွာနဲ႔ေပါ့ေလ။ အဲဒီတုန္းက ကဗ်ာဆရာ ကုိမုေယာနဲ႔ ကုိမင္းဘုန္းႏိုင္တုိ႔က ရန္ကုန္မွာ။ စာအုပ္မိတ္ဆက္ပြဲလုပ္မယ္ တက္လာပါ ဆိုလာၾကေတာ့ ရန္ကုန္ကုိ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ေရာက္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီမွာ အင္းလ်ားကုိ စေတြ႕ရတာပါ။

၄။
ရန္ကုန္ေရာက္ေတာ့ မုေယာ၊ မင္းဘုန္းႏိုင္၊ သြယ္ေလး စတဲ့ ရန္ကုန္ေန ကဗ်ာဆရာေတြက ဦးေဆာင္လို႔ ညပိုင္း အင္းလ်ားကုိ ေရာက္ခဲ့ရတယ္။ ဘီယာပုလင္းေတြလည္း ပါတယ္လို႔ မွတ္မိပါရဲ႕။ ရန္ကုန္လမ္းမႀကီးကုိ မ်က္ႏွာမူတဲ့ အင္းလ်ားကန္ေပါင္ ျမက္ခင္းေပၚမွာ လူေတြ။ ဟုိတစ္စု ဒီတစ္စု။ ကန္ေပါင္ေပၚက လမ္းကေလးမွာလည္း လူေတြ။ တခ်ဳိ႕က လက္ခ်င္းတြဲလို႔။ သမီးရည္းစားေတြ လင္မယားေတြလည္းပါမယ္။ ျမက္ခင္းေပၚကေန လွမ္းၾကည့္ရင္ အိမ္ေတြလမ္းေပၚက ကားေတြ သိပ္လွတာပဲ။ ရန္ကုန္ဟာ ပူပါတယ္။ ကားစီးၿပီး ကန္ေပါင္ကုိ တက္တက္ခ်င္းပဲ စိတ္သက္သာရာရမိတယ္ ဆိုတာေတာ့ အမွန္ပဲ။ ပိုလည္း ေအးသလို ခံစားရတယ္။ အင္းလ်ားဟာ ေရရိွတဲ့ကန္ႀကီး။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔လုိပဲ ျမက္ခင္းေပၚမွာ ထိုင္ေနတဲ့လူေတြလည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားရဲ႕။ တခ်ဳိ႕ဆို ဂီတာတီးၿပီး သီခ်င္းေတြဆိုၾကလို႔။ လူငယ္ေလးေတြလည္းပါရဲ႕။ ကေလးေလးေတြ ကစားေနၾကတာလည္း ေတြ႕မိရဲ႕။ ေအာ္… အင္းလ်ားဟာ ခဏျဖစ္ျဖစ္ေတာ့ လူေတြကုိ အပန္းေျပေစတာပဲ မဟုတ္လား။ ရန္ကုန္ဟာ စစ္ေျမျပင္လို႔ဆိုတယ္။ ဒါဆို အင္းလ်ားဟာ စစ္ေျပးေရွာင္သူေတြအတြက္ စစ္ေရွာင္ေနရာေလး ျဖစ္မယ္။ ရန္ကုန္ဟာ သဲကႏၲာရဆို အင္းလ်ားဟာ အိုေအစစ္ေလးျဖစ္မယ္ ေတြးမိရဲ႕။ မီးေတြ ျမက္ခင္းစိမ္းစိမ္းေတြနဲ႔လွရဲ႕။ ဒါေတြဟာ အေပၚယံေတြပါကြာလို႔ ဆိုလာရင္ေတာ့ ေျပာဖို႔ခက္မယ္ ထင္ပါတယ္။

၅။
အင္းလ်ားက ကန္ေပါင္ ျမက္ခင္းစိမ္းစိမ္းေပၚမွာ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ကဗ်ာဆရာမ်ားဟာ အားပါးတရ ကဗ်ာရြတ္ၾကလို႔။

“ေပ်ာ့ညံ့ဖို႔ ဘယ္ကိစၥမွ ငါတုိ႔ဆီလာ မသန္စြမ္းနဲ႔
ငါတုိ႔ေခါင္းထဲ အဆိပ္ျပင္းတဲ့ ေျမြေတြ
အေထြးလိုက္ ေခြလို႔”

“ဂြၽန္ေဖာက္စ္” ဆိုတဲ့ လူတစ္ေယာက္ဟာ

လူငယ္စိတ္နဲ႔ မစၥစပီ ျမစ္ႀကီးကုိ ျဖတ္ကူးခဲ့တာ ငါေျပာျပမယ္

ကုိေခ်ာႏြယ္ဟာ လူငယ္စိတ္နဲ႔
ဖ်ံဖမ္းသမား ကဗ်ာကုိ ေရးခဲ့တဲ့အေၾကာင္း
ငါေျပာျပမယ္”

ကဗ်ာဆရာေမာင္ဖီလာရဲ႕ နာမည္ႀကီး ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ျဖစ္တဲ့ “ဘိုဟီးမီးယန္းမ်ား” ကဗ်ာကုိ မင္းဘုန္းႏိုင္က အားပါးတရ ရြတ္လို႔။

“၁၉၉၄
ၾသဂုတ္ ၂၀ ရက္
ေမ့ေမ့ ဗိုက္ပူပူေလး ျပန္ပိန္သြားတဲ့ေန႔”

မ်ဳိးကုိက သူေရးတဲ့ “ညီမေလး ဒိုင္ယာရီ” ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကုိ ရြတ္လို႔။ သစၥာမင္းအိမ္ႀကီးက မ်ဳိးကုိ ကဗ်ာရြတ္တာကုိ နားေထာင္ရင္း မ်က္ရည္လုံးႀကီးေတြ ေပါက္ေပါက္က်လို႔။ သစၥာမင္းအိမ္နဲ႔ သြယ္ေလးစတဲ့ က်န္ကဗ်ာဆရာမ်ားကလည္း ကဗ်ာေတြ ရြတ္ၾကလို႔။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ကဗ်ာဆရာေစတရဲ႕ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကုိ ရြတ္တယ္လို႔ မွတ္မိပါရဲ႕။ အင္းလ်ားမွာ ကဗ်ာရြတ္သံေတြ လႊင့္တင္ခဲ့ၾကတာေပါ့ေလ။ စကားေတြလည္း ေျပာၾကေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ မုန္႔လိုက္ေရာင္းေနတဲ့ ကေလးေတြကုိ သတိထားမိခဲ့တယ္။ ေအာ္ ကြၽန္ေတာ့္ ညီ၊ ညီမေလးေတြ အရြယ္ကုိး။ အဲဒီညက ေကာင္းကင္မွာ ၾကယ္တခ်ဳိ႕၊ တခ်ဳိ႕လူေတြ။ မ်က္လုံးေတြ။ မီးေရာင္ေတြနဲ႔ အင္းလ်ား။ အင္းလ်ားကေန ျပန္ဖုိ႔လမ္းေပၚကုိဆင္းေတာ့ ရန္ကုန္နယ္ခံ ကဗ်ာဆရာတစ္ေယာက္က ေျပာျပတယ္။ အရင္က ဒီလိုမီးေတြ ေသခ်ာမထြန္းေတာ့ အတြဲေတြ ျဖစ္ခ်င္တိုင္း ျဖစ္ေနၾကတာတဲ့။ သူတုိ႔ေခတ္ေပကုိး။ တာ၀န္ယူမႈတာ၀န္ခံမႈ အျပည့္ရိွရင္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ သေဘာတူရင္ ဘာမဆို အဆင္ေျပတယ္ မဟုတ္လားလို႔ ျပန္ေျပာျဖစ္ပါတယ္။ အေပါစား မိန္းမတခ်ဳိ႕ရဲ႕ ႏႈတ္ခမ္းေတြလည္း ဒီမွာ အရင္က ရိွေနတတ္တယ္တဲ့။ အရင္ကေပါ့ေလ။ ကားေပၚကေန လွမ္းၾကည့္ေတာ့လည္း အင္းလ်ားဟာ လွဆဲ။ ဂြတ္ဘိုင္ အင္းလ်ားလို႔ ကြၽန္ေတာ္ ႏႈတ္ဆက္ခဲ့တာ မွတ္မိပါတယ္။

ဒုတိယအႀကိမ္ ရန္ကုန္ေရာက္ေတာ့ အင္းလ်ားကုိ မ၀င္ျဖစ္ခဲ့။ မ၀င္ျဖစ္ဆို ေက်ာင္းကလႊတ္တဲ့ ေလ့လာေရးခရီးမို႔။ အင္းလ်ားကုိျဖတ္ေတာ့ ကားေပၚကေန လွမ္းၾကည့္မိပါတယ္။ လွဆဲပါပဲ။ အပန္းေျဖ အနားယူတဲ့ လူေတြနဲ႔အင္းလ်ားဟာလွလို႔။

၆။
ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ထဲမွာေတာ့ အင္းလ်ားကန္ႀကီးဟာ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္စုံတြဲမ်ား ခ်ိန္းေတြ႕ၾကရာ ေနရာျဖစ္ၿပီး ေရကူးျခင္း၊ ရြက္ေလွစီးျခင္းစတဲ့ အားကစားလုပ္ၾကရာ ေနရာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အင္းလ်ားကန္ႀကီးကုိ ၁၈၈၂ နဲ႔ ၁၈၈၃ ခုႏွစ္မွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ေရေပးေ၀ေရးအတြက္ ၿဗိတိသွ်တို႔က ဖန္တီးခဲ့ၾကပါတယ္တဲ့။ အခုေတာ့လည္း ေရေပးဖို႔သက္သက္ မဟုတ္ေတာ့ဘူး မဟုတ္လား။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ဟာ စိတ္ဖိစီးမႈဒဏ္ကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ က်န္းမာေရးလိုက္စားဖို႔ အင္းလ်ားလို ေနရာေလးေတြ လိုအပ္ေနတာ အမွန္ပဲ။ အထူးသျဖင့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ႀကီးလို ေနရာေတြမွာ ခပ္မ်ားမ်ား ရိွသင့္ပါတယ္။ ေျမပေဒသာကြၽန္း၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ပန္းျခံ၊ အင္းလ်ားစတဲ့ ဒီလိုေနရာေလးေတြဟာ ၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာ လိုအပ္လွပါတယ္။ ဒါဟာ အပန္းေျဖစရာေနရာဆိုလည္းဟုတ္ က်န္းမာေရး လိုက္စားရာေနရာဆိုလည္းဟုတ္ရဲ႕။ ဒီလိုေနရာေတြကုိ အထူးတလည္ အစုိးရအေနနဲ႔ ၾကည့္႐ႈဂ႐ုစုိက္သင့္ပါတယ္။ ျပည္သူမ်ားအတြက္ တကယ္လိုအပ္တဲ့ေနရာ မဟုတ္လား။

၇။
စာေရးဆရာ ေမာင္သာခ်ဳိကေတာ့ သူ႔ အင္းလ်ား အက္ေဆးထဲမွာ ဒီလိုေရးရဲ႕။

“ေၾသာ္..အခုေနာက္ပိုင္း အင္းလ်ားကန္ စပ္၀န္းက်င္ဟာ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းႀကီးေတြနဲ႔။ အေဆာက္အအံု ထိုးထိုးေထာင္ေထာင္ေတြနဲ႔။ ကဗ်ာမဆန္ေတာ့ပါဘူး။ ဂီတမႏႊယ္ေတာ့ပါဘူး။ ပညာ မလႊမ္းမိုးေတာ့ပါဘူး။ ဖိုနဲ႔မ အတင့္ရဲရဲနဲ႔ လူျမင္ကြင္းမွာ ကဲေနၾကပံုေတြမွာ ကံ့ေကာ္ေတြ မ်က္ႏွာလႊဲေနၾကရတာ ၾကာခဲ့ပါေပါ့။

အင္းလ်ားဟာ ဆူပြက္လို႔။ ႐ႈပ္ပြလို႔။ ေနာက္လို႔။ ေမွာင္လို႔။ မာေၾကာလို႔။ ၾကမ္းတမ္းလို႔” တဲ့။

၈။
အခုေတာ့လည္း အင္းလ်ားဟာ ဘယ္လိုေနမလဲ မသိပါေပါ့။ အရင္လိုပါပဲလား။ အင္းလ်ားဟာ ေရြ႕ေနတဲ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ႀကီးနဲ႔အတူ လူေတြနဲ႔အတူ ေျပာင္းလဲေနမွာေပါ့။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ေျပာင္းလဲျခင္းဟာ အမွန္တရားတစ္ခုပဲ မဟုတ္လား။

ေတြခနဲၾသခက္စၾတာ

Photo: Fine Art America

တစ္ရက္ေသာတစ္ရက္မွာပါပဲ။ ျပတင္းေပါက္ကေန ေခါင္းျပဴၿပီး အိမ္ေအာက္ကို ကြမ္းတံေတြး ေထြးခ်လိုက္မိတယ္။

ခြၽဲက်ိနီရဲေနတ့ဲ ကြမ္းတံေတြးေတြ အိမ္ေအာက္က ေျမသားေပၚ က်မသြားခင္ေလထဲက ၾကားကာလမွာ ျမင္လိုက္ရတ့ဲျမင္ကြင္းတစ္ခုက လူကို ေတြခနဲျဖစ္သြားေစခ့ဲတယ္။ အဲဒီလို ေတြခနဲျဖစ္သြားတ့ဲ အခိုက္အတန္႔ကို ဘယ္လိုနာမည္ေပးရမလဲ။ ေတြခနဲဟာ ေခတ္ဉာဏ္အလင္းပြင့္မႈလား။ ေတြခနဲဟာ ရဲနီေနတ့ဲ မီးစကို ႐ုတ္တရက္ ေကာက္ကိုင္လိုက္မိသလိုလား။ ေတြခနဲရဲ႕ ဖြင့္ဆိုမႈေတြထက္၊ ေတြခနဲရဲ႕ ျပည့္သိပ္က်ပ္တင္းေသာ အခိုက္အတန္႔က ပိုအေရးႀကီးမယ္ထင္ပါရဲ႕။ ေတြခနဲဟာ တစ္နံတလ်ား ေတြးေခၚၿပီး ဘယ္အရပ္ ီ ေရာက္သြားမွန္းမသိတ့ဲ စိတ္အေျခအေနကို ဆိုလိုျခင္း မဟုတ္ပါ။ ထိုင္ေနရင္း အိပ္ေပ်ာ္သြားတ့ဲ အေနအထားကို ေတြခနဲလို႔ ေျပာခ်င္တာလည္း မဟုတ္ဘူး။ ေတြခနဲအတြက္ ကြၽန္ေတာ့္မွာ ေျပာျပခ်င္တာေတြ ရိွေနခ့ဲတာေတာ့ ေသခ်ာေနပါၿပီ။

ေတြခနဲဟာ ႏိုင္ငံေတာ္အသစ္ တည္ေထာင္ဖို႔ စိတ္ကူးသစ္ေတြ ကြန္႔ျမဴးေနတာလည္း မဟုတ္ဘူး။ ေတြခနဲဟာ စစ္ပြဲေတြကို ၿငႇိမ္းသတ္ေပးမယ့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေရစင္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ဒါျဖင့္ ေတြခနဲက ဘာလဲ။ ဘာမွမဟုတ္တ့ဲ ေတြေ၀ျခင္းအတြက္ ငါတို႔ေလွကားေတြကို ႐ိုက္ခ်ဳိးမလို႔လား။ ဒါမွမဟုတ္ ငါတို႔ ရရိွထားတ့ဲနာရီေတြကို ခိုး၀ွက္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနတာလား ဒီလိုေမးခြန္းေတြအတြက္လည္း တည္ၿငိမ္ခံ့ညားတ့ဲ လိမ္လည္စရာအေျဖ တစ္ခုတေလမွ ကြၽန္ေတာ့္မွာ မရိွပါဘူး။ ေတြေ၀ျခင္းဟာ ကူလီထမ္းေနတ့ဲ အလုပ္သမားႀကီး အတြက္ ဓာတ္ဆားရည္တစ္ထုပ္ေလာက္ေတာင္ အသံုးမ၀င္ပါဘူး။ ေတြေ၀ျခင္းဆိုတာ ဘာလုပ္ရ ဘာကိုင္ရမွန္းမသိဘဲ ထိုင္းမိႈင္း ေလးလံေနတာလို႔ အဓိပၸာယ္ထြက္ရင္ အဲဒီေတြေ၀ျခင္းန႔ဲ ကြၽန္ေတာ့္ေတြခနဲဟာ ဘာမွမပတ္သက္ဘူး။ ေတြခနဲဟာ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ အေလအလြင့္ ေန႔တာတစ္ခုကို ေက်ာက္ခ်ေစခ့ဲတယ္။ ေတြခနဲဟာ အခြံသက္သက္ျဖစ္ေနတ့ဲ ကြၽန္ေတာ့္စိတ္ေတြကို လိုဏ္သံျမည္ေစခ့ဲတယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေျပာရရင္ ေတြခနဲဟာ အရာရာ မွိန္ေဖ်ာ့ေနတ့ဲလူတစ္ေယာက္ကို စြန္းေပေအာင္ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ခ့ဲတ့ဲ အခိုက္အတန္႔ငယ္တစ္ခု ျဖစ္ခ့ဲတယ္။

ေတြခနဲကို ကြၽန္ေတာ္ ၀ယ္ယူရရိွခ့ဲတာ မဟုတ္ဘူး။ ေတြခနဲဟာ စာတိုက္ကေန ေရာက္လာတ့ဲ ဘယ္သူ ပို႔လိုက္မွန္းမသိရတ့ဲ ပါဆယ္ထုပ္တစ္ထုပ္လည္း မဟုတ္ဘူး။ ေတြခနဲကို အရွင္းဆံုး နားလည္ေအာင္ေျပာရရင္ ေတြခနဲဟာ ေတြခနဲပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေလာက္ေပါေပါပဲပဲႏိုင္လွတ့ဲ ေတြခနဲအေၾကာင္းကို ဘာလို႔ ဒီလိုစာတစ္ေစာင္ေပတစ္ဖြဲ႕ ေရးျပေနရတာလည္းလို႔ အခ်ဥ္ေပါက္ၿပီးေမးလာမယ့္ ေမးခြန္းေတြအတြက္ အေကာင္းဆံုး ေျဖရွင္းခ်က္ကလည္း ကြၽန္ေတာ္ ေတြခနဲျဖစ္သြားခ့ဲမိလို႔ ပါပဲလို႔သာ ကြၽန္ေတာ္ ေျပာႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ ေတြခနဲကို အနီးစပ္ဆံုး သ႐ုပ္ေဖာ္ရရင္ လမ္းေလွ်ာက္ရင္း ကိုယ့္နာမည္ေခၚသံလိုလို ၾကားမိတ့ဲအခါ ေျခလွမ္းေတြ တံု႔ေႏွးသြားရသလိုမ်ဳိး။ တီးခတ္ေနရင္း ေထာက္ခနဲႀကိဳးျပတ္သြားတ့ဲ ဂီတာလိုမ်ဳိး။ ေၾကြက်လာတ့ဲ သစ္ရြက္ကေလးကို လမ္းတစ္၀က္မွာတင္ လက္န႔ဲဖမ္း ဆုပ္ရမိလိုက္သလိုမ်ဳိး။ ေတြခနဲဟာ မလွဘူးလား။ ဒါေပမဲ့ ေတြခနဲက ေဟာင္ေနရင္း ကားတက္ႀကိတ္ခံလိုက္ရတ့ဲ ေခြးတစ္ေကာင္လည္း ျဖစ္ႏိုင္တာပဲ။ ႐ုတ္တရက္ေသြးေတြန႔ဲ နီရဲသြားတ့ဲ ကတၱရာလမ္းမႀကီးကလည္း ေတြခနဲရဲ႕ အဓိပၸာယ္ ျဖစ္သြားႏိုင္တယ္။

ေတြခနဲရဲ႕ ဇာစ္ျမစ္ကိုျပန္တူးေဖာ္ရရင္ ျပတင္းေပါက္ကေနငံု႔ၿပီး ကြမ္းတံေတြး ေထြးလိုက္တ့ဲအခ်ိန္မွာ ေထြးလိုက္တ့ဲ ကြမ္းတံေတြးေတြ ေျမျပင္ေပၚမက်ခင္ကေလးမွာ နီရဲေနတ့ဲ အကြက္ႀကီးတစ္ကြက္ကို ေျမျပင္ေပၚမွာ ျမင္ေတြ႕လိုက္ရျခင္းပါပဲ။ ေရညိႇေတြန႔ဲ ညိဳ႕စိမ္းေနတ့ဲ အိမ္ေအာက္က ေျမျပင္ေပၚက အနီေရာင္ အ၀ိုင္းကြက္ႀကီးက ကြၽန္ေတာ့္ကို ေတြခနဲျဖစ္ေအာင္ ျပဳစားလိုက္တယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ က်ိန္စာတိုက္လိုက္တာ။

တစ္နည္းအားျဖင့္ မီးခလုတ္ကို ႏွိပ္လိုက္တာ။ စသည္ျဖင့္ ဥပမာ ဥပေမယ်ေတြ ကိုတဖ်စ္ဖ်စ္ စြဲေလာင္ၿပီး ေတြခနဲဟာ ေတာက္ပလို႔ေနေလရဲ႕။ ေတြခနဲဟာ ေခါင္းထဲကို သန္းတစ္ေကာင္လို ေခါက္တံု႔ေခါက္ျပန္ ေျပးလႊားေနတယ္။

အိမ္ေအာက္ကို သိခ်င္စိတ္န႔ဲ ဆင္းၾကည့္ေတာ့ တျခားဟုတ္ပါ႐ိုးလား။ ကြၽန္ေတာ့္ ေတြခနဲရဲ႕ မူလဘူတ အနီေရာင္အကြက္ႀကီးက နိစၥဓူ၀ ကြၽန္ေတာ္ ေထြးခ်ခ့ဲတ့ဲ ကြမ္းတံေတြးေတြ။ ေျမႀကီးေပၚမွာ အနီေရာင္ အကြက္ႀကီးက ၀ိုင္း၀န္းၿပီး မာဂေလာက္ႀကီး ျဖစ္ေနၿပီ။ အဲဒီေျခာက္သေယာင္းေနတ့ဲ အနီေရာင္အကြက္ႀကီးေပၚ ေစာေစာက ကြၽန္ေတာ္ေထြးခ်လိုက္တ့ဲ လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ ကြမ္းတံေတြးအနီေရာင္က ထပ္မံစြန္းေပလို႔ေနတယ္။ ေတြခနဲကို အေရာင္ျခယ္တ့ဲအခါ အနီေရာင္ကို မပါမျဖစ္ ထည့္သံုးရမယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္သာ ပန္းခ်ီေရးတတ္ခ့ဲရင္ ေတြးမိမယ္ထင္ပါတယ္။

ေတြခနဲရဲ႕ ဖန္ဆင္းရွင္အနီေရာင္ ကြမ္းတံေတြးကြက္ႀကီးက နိစၥဓူ၀အရည္မရ အဖတ္မရ အခ်ည္းႏွီးလုပ္ရပ္ေတြအတြက္ အထိမ္းအမွတ္ ေက်ာက္တိုင္ႀကီးလို ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ခံစားမိတယ္။ ေျမသားေပၚမွာေတာင္ အဲဒီလို အသြင္အျပင္ရိွရင္ ကြၽန္ေတာ့္၀မ္းဗိုက္ထဲ ဘယ္လိုရိွေနမလဲ။ ေတြးမိေတာ့ ေက်ာစိမ့္လာသလိုလိုပဲ။ ငယ္ငယ္က ဖတ္ရတ့ဲဇာတ္လမ္း တစ္ခုကလည္း တီေကာင္တစ္ေကာင္လို အေတြးထဲ တိုးထြက္လာတယ္။ သူ စြန္႔ပစ္ခ့ဲတ့ဲတံ ပူပံုႀကီးကို အမွတ္တမ့ဲ ၾကည့္မိရင္းကေန က်ည္ေပြ႕အတက္ေပါက္သြားခ့ဲတ့ဲ ဦးက်ည္ေပြ႕အေၾကာင္းေပါ့။ သူလည္း ေတြခနဲထဲကေန အျမတ္အစြန္းရသြားတ့ဲလူပဲ ျဖစ္ရမယ္ေလ။ ေျမျပင္ေပၚ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း ကြမ္းတံေတြး ေထြးခ်ခ့ဲသလို စာေတြကို ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း သင္ယူခ့ဲရင္ေကာ။ အဂၤလိပ္စာကို တစ္ရက္တစ္နာရီ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း ေလ့က်င့္ခဲ့ရင္ေကာ။

ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း ကဗ်ာတစ္ပုဒ္ကို အာဂံုေဆာင္ခ့ဲရင္ေကာ။ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း စုဘူးထဲ ေငြေတြစုျဖစ္ခ့ဲရင္ေကာ။ ေတြခနဲဟာ အဲဒီလို ေခါင္းေလာင္းတီးခ့ဲတယ္။ ေျဖာင့္တန္းတ့ဲ မ်ဥ္းေၾကာင္းတစ္ေၾကာင္းကိုရဖို႔ ပန္းခ်ီဆရာဟာ ေကာက္ေကြးတဲ့ မ်ဥ္းေၾကာင္းေတြကို အထပ္ထပ္ အခါခါ ေရးျခစ္ခ့ဲရတယ္။ လွပတ့ဲ ဂီတသံစဥ္မ်ားကိုရဖို႔ ဂီတာသမားဟာ သူ႔လက္ေခ်ာင္းေတြကို နိစၥဓူ၀ ေမာင္းႏွင္ခ့ဲရတယ္။ ေဒးဗစ္ဘက္ခမ္းက သပ္ရပ္တိက်တ့ဲ ဖရီးကစ္ကိုရဖို႔ တာယာကြင္းထဲကို ေဘာလံုးေပါင္းေျမာက္ျမားစြာကို ကန္သြင္းခ့ဲရတယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္ ဖတ္ခ့ဲဖူးပါတယ္။ ပါရမီဆိုတာ အဖန္ဖန္ အထပ္ထပ္ ေလ့က်င့္ျခင္းဆိုတ့ဲ အဓိပၸာယ္ထြက္ေၾကာင္းကိုလည္း ကြၽန္ေတာ္ မွတ္သားခ့ဲရဖူးပါတယ္။ အထပ္ထပ္အခါခါ ပြတ္တိုက္ေဆးေၾကာလိုက္ေတာ့ မည္းညစ္ေနတ့ဲေၾကးခြက္ဟာ အေရာင္တဖိတ္ဖိတ္ ၀င္းလက္လာပါလိမ့္မယ္။ ဒါဟာ ေကာင္းမြန္တ့ဲ လူတစ္ေယာက္ရဲ႕ ေကာင္းမြန္တ့ဲ အေလ့အက်င့္ကို ေျပာလိုရင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ စႏိုက္ပါသမားတစ္ေယာက္ရဲ႕ နိစၥဓူ၀ ပစ္မွတ္ေတြအေၾကာင္းကို ကြၽန္ေတာ္ ခ်ီးမြမ္းခန္းဖြင့္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ကြၽန္ေတာ္ ဖတ္ခ့ဲဖူးတ့ဲ ဇာတ္ေတာ္ထဲက ပံုတစ္ခုကို ေျပာျပခ်င္ပါေသးတယ္။ ႐ိုင္းစိုင္း ၾကမ္းၾကဳတ္ျခင္းကို ၀ါသနာပါတ့ဲ မင္းသားတစ္ပါးကို ဒိသာပါေမာကၡဆရာႀကီးက သင္ျပတ့ဲ ပံုကေလးပါ။ အရင္ဆံုး ျမက္ပင္ကေလးကို ဆြဲႏုတ္ခိုင္းေတာ့ မင္းသားက အလြယ္တကူပဲ ဆြဲႏုတ္ျပလိုက္တယ္။ ေနာက္ထပ္တစ္ဖန္ ဒူးေလာက္အျမင့္ရိွတ့ဲ အပင္ကို ႏုတ္ခိုင္းတယ္။ မင္းသားက အလြယ္တကူပဲ ဆြဲႏုတ္ျပလိုက္တယ္။ ေနာက္ထပ္ေနာက္ထပ္ဆက္၍ ဆင့္ဆင့္ၿပီး ႀကီးမားသြားတ့ဲသစ္ပင္ေတြက် မင္းသား ဆြဲမႏုတ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ အဲဒီမွာ ဆရာႀကီးက အက်င့္ဆိုးဆိုတာ ေသးငယ္တုန္းပဲ ေဖ်ာက္လို႔ရႏိုင္တယ္၊ အားေကာင္းေမာင္းသန္ ႀကီးမားလာတ့ဲအခါက် ဘယ္လိုမွ မပယ္သတ္ႏိုင္ေတာ့ဘူးလို႔ ဆရာႀကီးက ဆံုးမပါတယ္။ အတိအက် ဟုတ္ခ်င္မွဟုတ္ပါလိမ့္မယ္။ မွတ္မိသေလာက္ ကြၽန္ေတာ္ ေျပာျပျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ေတြခနဲ အခိုက္အတန္႔မွာ အေတြးထဲ၀င္လာတ့ဲ ပံု၀တၳဳတစ္ခုကို တစ္ဆက္တည္း ေျပာျပလိုက္တာပါပဲ။

ကြၽန္ေတာ့္ေတြခနဲျဖစ္တည္ရာ အနီေရာင္ကြမ္းတံေတြးကြက္ႀကီးဟာ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ အထပ္ထပ္ အဖန္ဖန္ ျပဳလုပ္ခ့ဲတ့ဲအလုပ္ရဲ႕ ျပယုဂ္ပဲ မဟုတ္ပါလား။ အေကာင္းဆံုး ဖတ္စာအုပ္ မဟုတ္ပါလား။ ရသမ်ဳိးစံုေရာ ျပြမ္းေနတ့ဲ ႐ုပ္ရွင္ေရာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလား။ အနီေရာင္ ကြမ္းတံေတြးကြက္ႀကီးလို ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ ေန႔စဥ္ဘ၀ထဲ အမွားအယြင္းေတြ၊ အျပစ္ေတြ ဘယ္အထိ ထူထဲႀကီးမားလို႔ေနေလမလဲ။ ငိုသံေတြဆီကေန ခရီးထြက္လာခ့ဲၿပီးတ့ဲေနာက္ ေနာက္ထပ္ငိုသံေတြဆီအသြားမွာ ေခ်းေညာ္ အထပ္ထပ္န႔ဲ ေန႔တာေတြကို ဆင္ျခင္မိပါတယ္။

ေတြခနဲရဲ႕ ေခ်ာက္ခ်ားဖြယ္ရာေတြ။ ေတြခနဲရဲ႕မီးေရာင္ေတြ။ ေတြခနဲရဲ႕ ဥၾသသံေတြ။ ေတြခနဲရဲ႕မီးပိြဳင့္ေတြ။ အခြင့္သင့္တ့ဲအခါ ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ႕ ေတြခနဲေတြအေၾကာင္းကို ကြၽန္ေတာ္လည္း နားေထာင္ခ်င္ပါေသးတယ္။

ေစာင္းေကာက္တစ္လက္ရဲ႕ေငြနားကြပ္

The Burmese Harp (၁၉၅၆) ႐ုပ္ရွင္ဇာတ္ကားမွ ဇာတ္၀င္ခန္းတစ္ခန္း

“ဂ်ပန္႔ေခတ္တုန္းကေပါ့ကြာ ..ဂ်ပန္႔ ေခတ္တုန္းကေပါ့ကြာ..” နဲ႔ ငယ္စဥ္ကေလးဘ၀တုန္းက ဘႀကီး ခဏခဏေျပာခဲ့တဲ့ စကားေတြကုိျပန္သတိရတုိင္း အခုအခ်ိန္ထိ ၾကက္သီးေမြးညင္းေတြထရဆဲပါ။ ေၾကာက္စရာလန္႔စရာ ေကာင္းလွတဲ့ ဘႀကီးေျပာျပတဲ့ ဇာတ္လမ္းေတြကို အေသးစိတ္ ျပန္ေျပာျပ မေနခ်င္ေတာ့ပါဘူး။ ဂ်ပန္႔ေခတ္တုန္းက ျမန္မာႏုိင္ငံ ခံစားခဲ့ရတဲ့ေ၀ဒနာေတြကုိ သိရွိသြားေအာင္ ကမၻာေက်ာ္ ေသမင္းတမန္လမ္း မႀကီးအေၾကာင္းကုိပဲ အက်ဥ္းခ်ဳံးၿပီး နည္းနည္းေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ျမန္မာနဲ႔ထုိင္းႏုိင္ငံအၾကား ကားလမ္းနဲ႔ရထားလမ္းေဖာက္ဖုိ႔ ၁၈၈၅ ခုႏွစ္ေလာက္ကတည္းက အဲဒီတုန္းက ျမန္မာျပည္ကုိအုပ္စုိးထားတဲ့ ၿဗိတိသွ်ေတြက ကြင္းဆင္းၿပီးေျမတိုင္းခဲ့ၾကတာပါ။ ေတာင္ကုန္ေတြကလည္းေပါ ျမစ္ေတြကလည္း မ်ားၿပီး ေတာေတြကလည္း ထူလြန္းသမုိ႔  ဆက္မလုပ္ႏုိင္ေတာ့လိ ု႔ ၿဗိတိသွ်ေတြ လက္ေလွ်ာ့သြားခဲ့ၾကပါတယ္။ ေတာကလည္း ဘယ္ေလာက္ ေတာင္ထူသလဲဆိုရင္ တခ်ဳိ႕ႀကိမ္ေတာေတြရွိ တဲ့ေနရာေတြမွာဆုိရင္ ဓားေတြနဲ႔ခုတ္ၿပီး တစ္ေနကုန္ေတာထြက္တာေတာင္မွ ကုိက္ငါးရာထက္ ပုိခရီးမေပါက္ႏုိင္ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီေနာက္ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလမွာ ၿဗိတိသွ်ေတြရဲ႕ အေတာင့္တင္းဆုံးခံတပ္လုိ႔ဆုိႏုိင္တဲ့ စင္ကာပူက Fort Canning Hill ခံတပ္ကို ဂ်ပန္ေတြ သိမ္းလိုက္ႏုိင္ၿပီးတဲ့အခါမွာေတာ့ ဂ်ပန္တပ္ေတြဟာ ျမန္မာျပည္ထဲကို အလြယ္တကူ ထုိးေဖာက္ ၀င္ေရာက္လာႏုိင္ၾကပါၿပီ။ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္ ႏွစ္ဦးပုိင္းမွာပဲ ဂ်ပန္ေတြဟာ ၿဗိတိသွ်တပ္ေတြကို ျမန္မာျပည္ေတာင္ပုိင္းကေန ေျမာက္ပိုင္းကိုစတင္ၿပီး ေမာင္းထုတ္ႏုိင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီ ေနာက္လုိက္စစ္ဆင္ေနတဲ့ ဂ်ပန္တပ္ေတြကုိ အစတုန္းကေတာ့ ဂ်ပန္ျပည္မွာရွိတဲ့ စစ္ဌာနခ်ဳပ္က ေရေၾကာင္းကေန ေထာက္ပံ့ဖုိ႔ပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ ၁၉၄၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လမွာ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအလယ္ေကာင္ တည့္တည့္မွာရွိတဲ့ ‘မစ္ေ၀း’ ကြၽန္းစုတိုက္ပြဲမွာ ဂ်ပန္ေတြအ႐ႈံးႀကီး႐ႈံးသြားခဲ့ၿပီးကတည္းက ဂ်ပန္ေရတပ္အင္အား ခ်ည့္နဲ႔သြားတဲ့အတြက္ ရန္ကုန္ကုိ ေထာက္ပံ့ေရးသေဘၤာေတြ ေစလႊတ္ရင္ အလြန္က်ဥ္းေျမာင္းတဲ့ မလကၠာေရ လက္ၾကားကုိျဖတ္ၿပီး ေစလႊတ္ရမွာမို႔ ဒါကို မလုပ္ရဲေတာ့ပါဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ထိုင္းႏုိင္ငံ ဘန္ေကာက္ကေန ဘုရားသုံးဆူအထိ ၁၈၉ မုိင္၊ ဘုရားသုံးဆူကေန သံျဖဴဇရပ္ထိ ၆၉ မိုင္ အကြာအေ၀းကုိပဲ ရထားလမ္းေဖာက္ဖုိ႔ စုိင္းျပင္းခဲ့ၾကတာပါ။ ဒီရထားလမ္းကို ၁၉၄၃ ခု ႏွစ္ထဲမွာ အသုံးျပဳႏုိင္ခဲ့ၿပီး အေျပးအလႊား ေဖာက္လုပ္ခဲ့ရတဲ့အတြက္ မီးရထားလမ္း  ေဖာက္ၾကရတဲ့ ျမန္မာေခြၽးတပ္သား ၉၀၀၀၀ အသက္ဆုံး႐ႈံးခဲ့ၾကရပါတယ္။ ေနာက္ပုိင္း ေရာက္ေတာ့ ျမန္မာေခြၽးတပ္သားေတြရဲ႕ အေလာင္းေတြကို ေျမမျမႇဳပ္ႏုိင္ေတာ့လို႔ လမ္းေဘးမွာ ဒီအတုိင္းပစ္ထားခဲ့ၾကရတဲ့အထိ အျဖစ္ဆိုးခဲ့ရတာပါ။ ဒီေလာက္ဆုိရင္ ဂ်ပန္ေတြရဲ႕ဒဏ္ကုိ ျမန္မာေတြ ဘယ္ေလာက္ခံခဲ့ၾကရသလဲဆုိတာကုိ သိႏုိင္ေလာက္ပါၿပီ။ ေနာက္ ဂ်ပန္ေတြဟာ ဆုတ္ေျပးသြားၾကတဲ့ ၿဗိတိသွ်တပ္ေတြေနာက္ကုိလုိက္ရင္းနဲ႔ အိႏၵိယႏုိင္ငံအေရွ႕ေျမာက္ပုိင္း မဏိပူရျပည္နယ္ထဲက ေတာင္ေျမာက္အထက္ေအာက္တန္းေနတဲ့ ‘အင္ဖား’ Ubogak ၿမိဳ႕နဲ႔ ‘ကိုဟီးမား’ Kohima ၿမိဳ႕တုိ႔ကုိ ၁၉၄၃ ခုႏွစ္ မတ္လမွာ စၿပီး ထုိးစစ္ဆင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါ ေမလ ေလာက္ကစၿပီး စစ္ေရးခ်ိန္ခြင္လွ်ာက ၿဗိတိသွ်တုိ႔ဘက္ကုိ ေစာင္းသြားလုိက္တာ ဇူလုိင္လ ေရာက္ေတာ့ ဂ်ပန္ေတြဟာ ေနာက္က်တဲ့ဖေနာင့္ သစၥာေဖာက္ဆိုတဲ့ဘ၀ကုိ ေရာက္သြားရပါၿပီ။ ဘယ္ေလာက္ထိ ပုံပ်က္ပန္း ပ်က္ဆုတ္ခဲ့ရသလဲဆိုရင္ အထက္ဌာနခ်ဳပ္က လက္ေအာက္ကုိ ရိကၡာခဲယမ္းေထာက္ပံ့ မေပးႏုိင္ေတာ့တဲ့အျပင္ ဆက္သြယ္မႈရေအာင္ေတာင္ ေကာင္းေကာင္းမလုပ္ႏုိင္ေတာ့တဲ့အတြက္ ဂ်ပန္တပ္ေတြဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ ဘယ္သူနဲ႔မွအဆက္အသြယ္ ယူမေနေတာ့ဘဲ ကုိယ့္အစီအစဥ္နဲ႔ကုိယ္ ၾကံဳသလို ေအာက္ျပည္ေအာက္ရြာေရာက္ေအာင္ အျမန္ဆုံးဆုတ္ခြာၾကပါေတာ့တယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္လည္း ျမန္မာျပည္ စစ္ေျမျပင္ကုိ မူလက ဂ်ပန္စစ္သား ၂၃၆၀၀၀ ေစလႊတ္ခဲ့ရာ မွာ ၁၆၄၀၀၀ဟာ ဂ်ပန္ျပည္ကို  ျပန္ေရာက္ မလာႏုိင္ၾကေတာ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအေၾကာင္းေတြျပန္စဥ္းစားရင္း ဂ်ပန္မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္က ‘ျမန္မာ့ေစာင္း’ The Burmese Harp  ဆိုတဲ့၀တၳဳကုိ သူေက်ာင္းသားဘ၀က ဂ်ပန္ျပည္မွာ ေတြ႕ဖူးေၾကာင္း အလြန္နာမည္ႀကီးတဲ့ စာအုပ္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ နာမည္ႀကီးစာေရးဆရာ ‘မီခ်ီယုိတာကဲယာမ’ Michio Takeyama က သူ ျမန္မာျပည္ကုိ မေရာက္ဖူးေပမယ့္ ျမန္မာျပည္က ျပန္လာၾကတဲ့ ဂ်ပန္စစ္သားေတြကုိေမးၿပီး ဂ်ပန္လုိေရးထားတာျဖစ္ေၾကာင္း၊ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္မွာ အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္ ထြက္ခဲ့ေၾကာင္း ေျပာျပခဲ့တာကုိ သတိရမိပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ ဘယ္ေလာက္ ေကာင္းသလဲဆုိရင္ စာဖတ္သူဟာ  ျမန္မာႏုိင္ငံထဲေရာက္ေနသလုိခံစားလုိက္ရၿပီး စာအုပ္ဖတ္ရင္းနဲ႔ ေပ်ာ္ေတာင္လာတယ္လို႔ သူက ဆုိပါတယ္။ ဒါနဲ႔ပဲ အဲဒီတုန္းကတည္းက ၁၉၅၆ ခုႏွစ္မွာ ေပၚထြက္ခဲ့တဲ့ The Burmese Harp ‘ျမန္မာ့ေစာင္း’႐ုပ္ရွင္ကိုၾကည့္ျဖစ္ခဲ့သလို ၀တၳဳကုိလည္းဖတ္ျဖစ္တဲ့အခါမွာ သူ အပုိေတြေျပာခဲ့တာမဟုတ္ဘူးဆိုတာကို သိလာခဲ့ရပါတယ္။ ကုိယ့္ဘ၀ေရွ႕ေရးကို ေမ့ထားၿပီး ရဲေဘာ္ရဲဘက္ေတြအတြက္ အမြန္ျမတ္ဆုံးေသာ ပရဟိတလုပ္ငန္းေတြကုိ လုပ္ေဆာင္ေပးသြားခဲ့တဲ့  ဒီဇာတ္ကားထဲက အညတရ ဂ်ပန္စစ္သည္ေလး တပ္ၾကပ္’မီဇူရွီးမား’ ရဲ႕ မ်က္ႏွာေလးကုိလည္း ခုခ်ိန္ထိ မ်က္စိထဲမွာ ျမင္ေယာင္ေနဆဲပါ။ ‘ျမန္မာ့ေစာင္း’ကို စိတ္ရွိလက္ရွိ ဖြဲ႕ႏြဲ႕ေရးလုိက္ရရင္ ၀တၳဳလတ္တစ္ပုဒ္ေလာက္ေတာ့ အသာေလးျဖစ္သြားႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုေတာ့  ဆက္စပ္ေနတဲ့အျခားအေၾကာင္းအရာေတြကိုလည္း ေျပာျပဖို႔ရွိေနေသးလို႔ဇာတ္လမ္းကုိ အက်ဥ္းခ်ဳံးၿပီးေတာ့ပဲ ေျပာျပပါေတာ့မယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီး ၿပီးဆုံးခါနီးမွာ ျမန္မာျပည္စစ္ေျမျပင္ကုိေရာက္ေနတဲ့ တပ္ၾကပ္ ‘မီဇူရွီးမား’ Shoji Yasui တို႔တပ္ခြဲဟာ ရြာေလးတစ္ရြာမွာ စခန္းခ်ေနၾကပါတယ္။ ဒီတပ္ခြဲဟာ အထက္ကေျပာခဲ့တဲ့ ‘အင္ဖား’ ‘ကုိဟီး မား’ကေန အျပးအလႊား ဆုတ္လာခဲ့ၾကတဲ့ ဂ်ပန္တပ္ေတြရဲ႕ အစိတ္အပုိင္းတစ္ခုပဲျဖစ္ၿပီး သူတို႔ဟာ မႏၲေလးနဲ႔မိတၳီလာကို ခဏေလးနဲ႔ ေရာက္လာၾကပါတယ္။ ဒီအထိ အေျခအေန သိပ္မဆုိးေသးေပမယ့္ မဟာမိတ္ေတြက မႏၲေလးကုိေကြ႕ပတ္ၿပီး မိတၳီလာကုိ အရင္သိမ္းပုိက္လုိက္တဲ့အခါမွာေတာ့ ဂ်ပန္ေတြဟာ အခုေခတ္ စစ္သားစကားနဲ႔ေျပာရရင္ ျပာကုိင္သြားၾကရေတာ့တာေပါ့။ ရန္သူဟာ ကုိယ္ဆုတ္မယ့္လမ္းေၾကာင္းေပၚ ႀကိဳေရာက္ေနၿပီဆုိရင္ ဘယ္စစ္သားမဆို ေျခမကုိင္မိ လက္မကုိင္မိ ျဖစ္သြားတတ္ၾကတာဟာ ဓမၼတာပါပဲ။ မႏၲေလးေတာင္နဲ႔နန္းတြင္းမွာ ခံစစ္ယူထားတဲ့ ဂ်ပန္ေတြကို အထက္ဌာနခ်ဳပ္က တစ္ေယာက္မွ မက်န္ေတာ့တဲ့အထိ ခုခံရမယ္လို႔ အမိန္႔ထုတ္ထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မိတၳီလာကေန ရန္သူျဖတ္ထားလို႔ ဘာစစ္ကူမွ မလာႏုိင္ဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ မႏၲေလးေတာင္ ခ်က္ခ်င္း က်သြားၾကပါတယ္။ နန္းတြင္းကစစ္သည္ေတြကေတာ့ အခ်ိန္နည္းနည္းပုိရသြားလို႔ ေျပးသာသြားတဲ့အတြက္ အသက္ခ်မ္းသာရာရသြားၾကပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ နန္းတြင္းက်သြားၿပီးကတည္းက ဂ်ပန္စစ္သည္ေတြရဲ႕ဆုတ္ခြာ မႈဟာ စနစ္တက် မရွိေတာ့ပါဘူး။ အဲဒီအထဲမွာ  မီဇူရွီးမားတို႔ တပ္ခြဲလည္း အပါအ၀င္ေပါ့။ ပထမထရပ္ကားေတြနဲ႔ ေျပးၾကပါတယ္။ ေနာက္လွည္းေတြနဲ႔ေျပးရပါတယ္။ လွည္းေတြကို ေခ်ာဆြဲလုိ႔မရႏုိင္ေတာ့တဲ့ အခါက်ေတာ့ ႏွစ္ဘီးကားနဲ႔ ေျပးရတာေပါ့။

မီဇူရွီးမားဟာ သံဓာတ္ဆီပုံးခြံတစ္ခုကို ျဖတ္ၿပီး သားေရနဲ႔ ၾကက္လုိက္တဲ့အခါ လက္လုပ္ဗုံတစ္လုံး ျဖစ္သြားပါတယ္။ ေနာက္ ၀ါးပုိး၀ါးတစ္ခုနဲ႔ ၀ါးဆစ္ပိတ္ေကာက္ေကာက္ တစ္ခုကုိဆက္ၿပီး ေစာင္းေကာက္တစ္ခု မျဖစ္ ျဖစ္ေအာင္လည္း သူလုပ္ပါတယ္။ ေစာင္းႀကိဳးကေတာ့ အလူမီနီယံ ေၾကးနီနဲ႔ သံမဏိႀကိဳး ေတြနဲ႔ လုပ္ပါတယ္။ ပုိးႀကိဳးေတာ့မရွိလို႔ မလုပ္ႏုိင္ပါဘူး။ ဒီဂ်ပန္တပ္ခြဲဟာ တစ္ေတာ၀င္ တစ္ေတာထြက္၊ တစ္ေတာင္တက္ တစ္ေတာင္ဆင္း ေျပးလႊားရင္းနဲ႔ စိတ္ညစ္စရာ စိတ္ဆင္းရဲစရာေတြနဲ႔ေတြ႕သည္ျဖစ္ေစ ေပ်ာ္ရႊင္စရာေတြနဲ႔ ေတြ႕သည္ျဖစ္ေစ ဒီလက္လုပ္ တူရိယာေတြကို တီးခတ္ၿပီး သီခ်င္းဆိုေလ့ရွိၾကတာပါ။ ဒါဟာ ဒီတပ္ခြဲရဲ႕ထူးျခားခ်က္ျဖစ္ၿပီး မီဇူရွီးမားကေတာ့ ပင္တုိင္အဆိုေတာ္လည္းဟုတ္၊ ေစာင္းဆရာဆုိရင္လည္းဟုတ္ ေပါ့။ မီဇူရွီးမားရဲ႕႐ုပ္သြင္ဟာလည္း ဘာမွ စကားမေျပာဘဲေနရင္ ဂ်ပန္လား ဗမာလား ခြဲျခားမရႏုိင္တဲ့ ႐ုပ္မ်ဳိးျဖစ္ေနပါတယ္။ သူဟာ ျမန္မာလယ္သမားလုိ၀တ္ၿပီး တပ္ခြဲေရွ႕ကေန တစ္ေယာက္တည္း အရင္သြားေလ့ရွိပါတယ္။ ရန္သူရွိရင္ ေစာင္းသံကုိတစ္မ်ဳိး၊ မရွိရင္တစ္မ်ဳိး တီးခတ္ေလ့ရွိပါတယ္။ တပ္ခြဲကေတာ့ သူ႔ ေစာင္းသံကိုနားေထာင္ၿပီး ေနာက္ကေန လုိက္ၾကရတာေပါ့။ အခု မီဇူရွီးမားတို႔ေရာက္ ေနတဲ့ရြာေလးရဲ႕အလယ္မွာ ကြက္လပ္ေလးတစ္ခုရွိပါတယ္။ အဲဒီကြက္လပ္ေလးထဲမွာပဲ ဂ်ပန္စစ္သားေတြကုိ ရြာသားေတြက ေစတနာ အျပည့္နဲ႔ ေန႔လယ္စာထမင္းေကြၽးၾကပါတယ္။ ဟုိဘက္ရြာကသြားယူလာခဲ့တဲ့ ထန္းရည္ေတာင္မွ ပါလုိက္ေသး။ ဒါေပမဲ့ ခဏတာ အတြင္းမွာပဲ ရြာသားေတြ အလွ်ဳိလွ်ဳိနဲ႔ေပ်ာက္ သြားၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒါဟာ တုိက္ပြဲျဖစ္ေတာ့မယ့္ လကၡဏာပါပဲ။ တကယ္လည္း ဟုတ္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ ၿဗိတိသွ်တပ္ေတြက ရြာကုိ ၀ုိင္းထားလုိက္ၾကလုိ႔ပါပဲ။

ဒီလို ဂ်ပန္တပ္ခြဲကုိ မဟာမိတ္တပ္ေတြ ၀ုိင္းထားရတာဟာလည္း မီဇူရွီးမားတို႔ကို တုိက္ခိုက္ေခ်မႈန္းဖုိ႔ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆုိေတာ့ မီဇူရွီးမားတုိ႔သာ မသိၾကေသးေပမယ့္ ဂ်ပန္က ခြၽင္းခ်က္မရွိလက္နက္ ခ်လုိက္ၿပီး စစ္ႀကီးၿပီးသြားလုိ႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ မီဇူရွီးမားတို႔ဟာ အဂၤလိပ္ေတြ ၀ုိင္းထားတာကို မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ၿပီး ေစာင္းေကာက္ကုိတီးၿပီး  သီခ်င္းဆိုၾကပါတယ္။ အဂၤလိပ္ေတြကလည္း ေသနတ္နဲ႔ပစ္မယ့္အစား Home Sweet Home ဆိုတဲ့သီခ်င္းကုိ ျပန္ဆိုၾကပါတယ္။ ဒါနဲ႔ပဲ အဂၤလိပ္တပ္ေတြဟာ ဂ်ပန္ေတြ နဲ႔ ပစ္ခတ္မႈ မျဖစ္လိုက္ရဘဲ ရြာထဲကုိ၀င္လာႏုိင္ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ လြန္ခဲ့တဲ့သုံးရက္ကပဲ စစ္ႀကီးၿပီးသြားၿပီဆိုတဲ့အေၾကာင္း ဂ်ပန္ေတြယုံၾကည္ေအာင္ အဂၤလိပ္ေတြက ေျပာျပႏုိင္လို႔ ဂ်ပန္ေတြ လက္နက္ခ်လိုက္ၾကပါတယ္။ ေနာက္တစ္ေန႔မွာေတာ့ ဂ်ပန္တပ္ခြဲဟာ လက္နက္မကုိင္ရေတာ့ဘဲ သုံ႔ပန္းအသြင္နဲ႔လမ္းေလွ်ာက္ၾကရပါတယ္။ ရဲေဘာ္ေတြရဲ႕ စိတ္ထဲမွာေတာ့ အေတြးေတြမ်ဳိးစုံလုိ႔ပါ။ ငါတို႔ကုိ သူတို႔ဘာလုပ္ၾကဦးမလဲမသိဘူး။ ထားမွာလား သတ္မွာလား ႏွိပ္စက္ၾကမွာလား အင္းေလ ခုမွေတာ့ ေၾကာက္ေနလို႔လည္းအပုိပါပဲ။ စစ္ဆုိတာ သူမ်ားက ကိုယ့္ကိုလာတိုက္တယ္ဆုိတာထက္ ကုိယ့္အေသြးေတြအသားေတြထဲမွာရွိတဲ့ မာန္မာနတရားေတြက ခုန္ထြက္လာၿပီး စစ္ပြဲကိုဖန္တီးခဲ့ၾကလုိ႔သာ အခုလုိ ငါတုိ႔ ဒီလိုေနရာကုိ ေရာက္ေနၾကတာပဲ မဟုတ္လား။ ဒါ့ေၾကာင့္ ခုမွ ဘာကုိေၾကာက္ေနဖို႔ လုိေသးလုိ႔လဲ၊ ျဖစ္ခ်င္ရာျဖစ္ပေစေတာ့ေပါ့ လို႔ ေတြးေနသူေတြလည္း ရွိၾကပါတယ္။

တပ္ခြဲ မုဒုံဘက္ဆီကို ခ်ီတက္သြားတဲ့ အခ်ိန္မွာ မီဇူရွီးမားတစ္ေယာက္ကေတာ့ မဟာမိတ္တပ္ေတြနဲ႔အတူ ေက်ာက္ေတာင္ႀကီးတစ္ခုဆ္ီကို ခ်ီတက္ေနရပါတယ္။ အဲဒီ ေတာင္ကုန္းေပၚမွာ စစ္ႀကီးၿပီးသြားၿပီဆိုတာ ကိုမသိေသးတဲ့ ဂ်ပန္တပ္ခြဲတစ္ခြဲေျခကုပ္ယူထားပါတယ္။ မီဇူရွီးမားက  ေတာင္ကုန္းေပၚ တစ္ေယာက္တည္းတက္သြားၿပီး အဲဒီ ဂ်ပန္တပ္ခြဲကုိ စစ္ႀကီးၿပီးသြားၿပီဆိုတဲ့အေၾကာင္း ေျပာျပၿပီး လက္နက္ခ်ဖို႔ သြားရွင္းျပရမွာပါ။ အခ်ိန္နာရီ၀က္ရပါတယ္။

ဂ်ပန္ေတြဟာ ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီးၿပီးသြားတဲ့အခါ စစ္ႀကီးအတြင္းက သူတို႔ ဂ်ပန္စစ္သည္ေတြၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြကုိ ျပန္စဥ္းစားမေနခ်င္ၾကဘူး။ ရင္နာလြန္းလုိ႔ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ထူးထူးျခားျခား ဒီျမန္မာ့ေစာင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့အေၾကာင္းေတြကိုေတာ့ သူတို႔က အျမဲသတိရေနေလ့ရွိ ၾကတာပါ။ ဘယ္အခ်ိန္ျပန္ေျပာေျပာ နားေထာင္ခ်င္ၾကတယ္။ ‘‘မည္းေမွာင္ေနေသာ တိမ္တိုက္မ်ားတြင္ ေငြနားကြပ္ေလးမ်ားရွိၾကသည္’’ဆုိတဲ့စကားအတိုင္း ‘‘ဒီျမန္မာ့ေစာင္းဇာတ္လမ္းဟာ ဂ်ပန္စစ္သည္ေတာ္ေတြအ တြက္လြမ္းေမာစရာေကာင္းလွတဲ့ ေငြနားကြပ္ေလးတစ္ခုျဖစ္ေနတာကို ေတြ႕ၾကရပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္မုိ႔ ဒီအေၾကာင္းကို မၾကာခင္အခ်ိန္အတြင္းမွာ ဆက္ၿပီးေျပာကုိေျပာျပရဦးမွာပါပဲ။