ရခိုင္အေရးကို အာ႐ံုစိုက္လြန္းျခင္းက တိုင္းျပည္ရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ စီးပြားေရးကို ေႏွာင့္ေႏွးေစမလား

ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ေနျပည္ေတာ္ NRPC ၌ ေအာက္တုိဘာ ၂၀ ရက္က ျပဳလုပ္သည့္ အလွဴေငြေပးအပ္ပြဲတြင္ အဖြင့္အမွာစကား ေျပာၾကားစဥ္

ARSA ဘဂၤါလီအစြန္းေရာက္ေတြရဲ႕ နယ္ေျမရယူလိုတဲ့ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈေတြေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္အေရးဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ထိပါးတဲ့ ပံုစံျဖစ္ခဲ့တဲ့အေရးဆိုေပမယ့္ လက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာ့ ႏိုင္ငံတကာဖိအားေတြေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ထြက္ေျပးသြားတဲ့ ဒုကၡသည္ အေရးအျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းသြားၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။
ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံဘက္ထြက္ေျပးတဲ့ ဘဂၤါလီေတြက ARSA အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕နဲ႔ ဆက္ႏႊယ္တယ္လို႔ အစိုးရသတင္းထုတ္ျပန္ေရး ေကာ္မတီက တရား၀င္ထုတ္ျပန္ၿပီးခ်ိန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ရင္ဆိုင္ေနရတာက ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ထြက္ေျပးတာ ဘဂၤါလီရွစ္ သိန္းေက်ာ္ရွိတယ္ဆိုတဲ့ ျပႆနာပါ။

တစ္ဖက္မွာလည္း ARSA အၾကမ္းဖက္ ဘဂၤါလီေတြက အလစ္အငိုက္၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္မႈကို သတိျပဳေနရသလို ဖိလစ္ပိုင္ ႏုိင္ငံ မန္ဒါနာအိုကြၽန္းက မာရာ၀ီၿမိဳ႕ကို အစၥလာမၼစ္အစြန္းေရာက္အၾကမ္းဖက္ေတြလက္က လြတ္ေျမာက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္လာခ်ိန္မွာ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြကေန အေရးနိမ့္လာလို႔ အာရွတိုက္ဆီ ေျခကုပ္ယူလာတဲ့ အစၥလာမၼစ္အစြန္းေရာက္ေတြရဲ႕ ေျခကုပ္ ေနရာအသစ္ဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံျဖစ္လာမလားဆိုၿပီး ပူပန္ရေတာ့မယ့္ အေျခအေနဆီ ေရာက္လာပါတယ္။

အျခားတစ္ဖက္မွာလည္း ဘ႑ာႏွစ္ အေျပာင္းအလဲေၾကာင့္ ထပ္တိုးဘတ္ဂ်က္ စံခ်ိန္တင္ ထပ္ေတာင္းတဲ့ ၀န္ႀကီးဌာနေတြနဲ႔ ဗဟိုဘဏ္ကေန ေငြ႐ိုက္ထုတ္ရေတာ့မယ့္ အေျခအေနမ်ဳိးျဖစ္လာခ်ိန္မွာ ျမန္မာ့ဘတ္ဂ်က္အတြက္ လ်ာထားသတ္မွတ္ေငြေတြမွာ ပါ၀င္တဲ့ ကမၻာ့ဘဏ္ေခ်းေငြ ေဒၚလာ သန္း ၂၀၀ ဟာ ဘဂၤါလီအေရးေၾကာင့္ ဆိုင္းငံ့ခံလိုက္ရတဲ့ အေျခအေနဟာ ျမန္မာလို ဘတ္ဂ်က္လိုေငြအလြန္အမင္းမ်ားေနၿပီး လာဘ္စားမႈကို မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ ႏုိင္ငံတစ္ခုအတြက္ အထိနာစရာျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။
ရခုိင္ဖိအားေၾကာင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ထိခိုက္ခံရမႈ သိပ္ကိုမ်ားေနခ်ိန္မွာ အျခားတစ္ဖက္ စာမ်က္ႏွာကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္လည္း တုိင္းျပည္မွာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြက အေျခအေန မေကာင္းသလို တစ္ႏုိင္ငံလံုး ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (NCA) လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီးမႈကလည္း ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္လာခဲ့ၿပီျဖစ္ၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုင္ရာ အားရဖြယ္တိုးတက္မႈက ျမင္ေတြ႕ရမႈ နည္းေနျပန္ပါတယ္။

ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က စီးပြားေရးကို စတင္ကိုင္တြယ္ေတာ့မယ္လို႔ ေၾကြးေၾကာ္လာခ်ိန္နဲ႔ အခ်ိန္ကိုက္ျဖစ္လာတဲ့ ရခုိင္အေရးေၾကာင့္ တုိင္းျပည္က လက္ရွိမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဘက္လည္း မလွည့္ႏုိင္၊ စီးပြားေရးလည္း ျပန္မထူႏိုင္ဆိုတဲ့ အေျခအေနကို ဆိုက္ေရာက္ေနၿပီလားလို႔ ေမးခြန္းထုတ္စရာ အေျခအေနကလည္း ျဖစ္လာခဲ့ၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနနဲ႔ သမၼတ႐ံုး ၀န္ႀကီးဌာနအျပင္ ႏုိင္ငံအတြက္ အေရးပါတဲ့ ေကာ္မတီ ၂၀ ခန္႔မွာ တာ၀န္ယူထားတဲ့ ႏုိင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေနနဲ႔ ရခိုင္အေရးဘက္ ဦးလွည့္ေနရခ်ိန္မွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ စီးပြားေရး ေရွ႕ဆက္မႈေတြနဲ႔ တိုးတက္မႈအလားအလာက မျမင္ရသေလာက္ ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ယူဆစရာ ရွိပါတယ္။

ရခိုင္အေရးက ပစ္ပယ္လို႔မရတဲ့ အေျခအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာဖိအားရွိေနတယ္ဆိုေပမယ့္ တစ္ဖက္မွာလည္း တုိင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးတိုးတက္မႈနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကလည္း အေရးပါၿပီး ဒီသံုးခုၾကားမွာ ဟန္ခ်က္ညီေအာင္ ေရွ႕ဆက္ဖို႔ လိုအပ္မွာျဖစ္ပါတယ္။

■ ထပ္တိုးဘတ္ဂ်က္ျပႆနာနဲ႔ ကမၻာ့ဘဏ္က ဆိုင္းငံ့လိုက္တဲ့ ေဒၚလာ သန္း ၂၀၀

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဘ႑ာႏွစ္ျပင္ဆင္သတ္မွတ္ဖို႔ ရည္ရြယ္ထားၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ၂၀၁၈ -၂၀၁၉ ဘ႑ာႏွစ္ဟာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁ ရက္မွာ စတင္ေတာ့မွာျဖစ္လို႔ လက္ရွိ ၂၀၁၆-၂၀၁၇ ဘ႑ာႏွစ္ဟာ ၁၈ လအထိ ၾကာျမင့္ေတာ့မွာျဖစ္ၿပီး အဲဒီအေျခ အေနေၾကာင့္လည္း စံခ်ိန္တင္မ်ားေနတဲ့ ဘတ္ဂ်က္မွာ ထပ္တိုးဘတ္ဂ်က္က က်ပ္ဘီလ်ံ ၂၅၀၀ ေက်ာ္ ရွိလာပါတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ စိတ္ပ်က္စရာျဖစ္ခဲ့တာက ကမၻာ့ဘဏ္က ျမန္မာႏိုင္ငံဆီ ထုတ္ေခ်းမယ့္ ေဒၚလာ သန္း ၂၀၀ ကို ဆိုင္းငံ့ခဲ့တာပါ။ ကမၻာ့ဘဏ္ကေန ရလာမယ့္ ေဒၚလာ သန္း ၂၀၀ ဟာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ရဲ႕ ဒုကၡသည္အေရးဘန္းျပၿပီး ေငြေၾကး ေဒၚ လာ ၄၃၄ သန္း လိုမယ္ဆိုတဲ့ တြက္ခ်က္မႈေတြေအာက္မွာ ရပ္ဆိုင္းသြားခဲ့တာပါ။ ကမၻာ့ဘဏ္က ရလာမယ့္ ေဒၚလာ သန္း ၂၀၀ ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး၊ လွ်ပ္စစ္မီး၊ လမ္းပန္း စတဲ့ အေျခခံအေဆာက္အအံုဖြံ႕ၿဖိဳးေရး က႑ေတြမွာ သံုးစြဲဖို႔ လ်ာထားတာျဖစ္ ၿပီး ဒီလုိ ႐ုတ္ျခည္းဆိုင္းင့ံလိုက္မႈေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က လုပ္လက္စ စီမံကိန္းေတြမွာလည္း ေငြေၾကးအခက္အခဲဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြျဖစ္လာေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဘတ္ဂ်တ္လိုေငြကို ၾကည့္မယ္ဆိုရင္လည္း ၂၀၁၇- ၂၀၁၈ ဘ႑ာႏွစ္မွာ ကနဦးဘတ္ဂ်က္လိုေငြက မူလခန္႔မွန္းေျခမွာ က်ပ္ ၃၉၈၉ ဘီလ်ံေက်ာ္ပဲရွိေပမယ့္ တကယ့္ တကယ္မွာေတာ့ ၃၉၉၅ ဘီလ်ံ ေက်ာ္အထိျဖစ္လာတဲ့အျပင္ လက္ရွိ ျဖည့္ စြက္ခြင့္ေတာင္းတဲ့ ထပ္တိုးဘတ္ဂ်က္ဟာ ၂၅၄၄ ဒသမ ၇၃၇ ဘီလ်ံ ျဖစ္လို႔ အလြန္႔ အလြန္ကို မ်ားေနခဲ့ပါၿပီ။

ဒီလိုေငြေတြထဲက ျပည္ေထာင္စုအစိုးရ လိုေငြအတြက္ က်ပ္ဘီလ်ံ ၁၂၀၀ ကို ဗဟိုဘဏ္ကေန အစိုးရေငြတုိက္လက္မွတ္ေတြ အေပၚ ေလလံေပးတဲ့ ေစ်းကြက္အတုိးႏႈန္း နဲ႔ ေခ်းယူျဖည့္ဆည္းဖို႔အတြက္လည္း ျပင္ဆင္ခဲ့ရၿပီး ဒီအတြက္ ေငြေခ်းယူမယ့္ သ ၀ဏ္လႊာကိုလည္း ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတက ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ဆီ ေပးပို႔ခဲ့ၿပီျဖစ္ပါတယ္။
ဒီေနရာမွာ မရွင္းလင္းတာက ၂၀၁၇-၂၀၁၈ ဘ႑ာႏွစ္အတြက္ ကနဦးလိုေငြ က်ပ္ ၄၀၂၅ ဘီလ်ံမွာတုန္းက လိုေငြရဲ႕ ရာခိုင္ႏႈန္း ၃၀ ခန္႔ကို ဗဟိုဘဏ္ကေန ေခ်းယူ ျဖည့္ဆည္းဖို႔ ျပင္ဆင္ခဲ့ၿပီးသား အေျခအေနကိုပါ။ လက္ရွိ ထပ္တိုးဘတ္ဂ်က္အတြက္ က်ပ္ ၂၅၀၀ ဘီလ်ံေက်ာ္ လိုလာခ်ိန္မွာ ဗဟိုဘဏ္ကေန က်ပ္ ဘီလ်ံ ၁၂၀၀ ကို ေခ်းယူဖို႔ သ၀ဏ္လႊာ ပို႔ခဲ့တာေၾကာင့္ ဒီေခ်းေငြက ၂၀၁၇-၂၀၁၈ ဘ႑ာႏွစ္အတြက္ ဗဟိုဘဏ္က ဒုတိယအႀကိမ္ ေခ်းယူတာလားဆိုတာကို ေမးခြန္းထုတ္စရာ အေျခအေနျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။
“Expenditure ေပါ့။ အသံုးစရိတ္ကို တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ထိေရာက္တဲ့အသံုးစရိတ္ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ထိေရာက္မႈရွိတဲ့ အသံုးစရိတ္ဆိုတာ မလိုတာေတြ မသံုးဖုိ႔ေပါ့။ ၁၀၀ သံုးရင္ ၁၀၀ က တကယ့္ကို ထိေရာက္မႈ ရွိေအာင္ လုပ္ဖို႔လိုတယ္။ အသံုးစရိတ္ေတြ က ေဖာင္းပြေနရင္ မ်ားလာရင္ေတာ့ အခုက Deficit ဘတ္ဂ်က္ျဖစ္ေနတယ္။ ေလး၊ ငါး ႏွစ္ေလာက္ လိုေငြျပဘတ္ဂ်က္ျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒါက မေကာင္းဘူး။ ဒီႏွစ္မွာလည္း ဒီအတုိင္း ေနာက္ႏွစ္ ေနာက္ႏွစ္ေတြမွာလည္း ဒီအတုိင္းျဖစ္ေနမယ္ဆိုရင္ အေျခအေနက ေတာ္ေတာ္ေလးကိုဆိုးတယ္လို႔ ေျပာရေတာ့မယ္” လို႔ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးရဲထြဋ္က သံုးသပ္ပါတယ္။

■ ရခိုင္အေရးနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမွ်ေျခ

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ႏွစ္ေပါင္းရွည္ၾကာစြာ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ႏုိင္ငံေရးျပႆနာအရင္းခံ ျပည္တြင္းစစ္ပဋိပကၡကုိေျဖရွင္းဖုိ႔အတြက္ NCA စာခ်ဳပ္ဟာ အစိုးရနဲ႔တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြၾကားရရွိတဲ့ အျမင့္ဆုံး စာခ်ဳပ္တစ္ခုျဖစ္တယ္လုိ႔လည္း NCA ေရးထုိးထားတဲ့ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ေတြဘက္က ေျပာဆိုေနခ်ိန္မွာ NCA ကို မသိက်ဳိးကြၽန္ျပဳေနတဲ့ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အခ်ဳိ႕လည္း ရွိေနပါတယ္။

“NCA ကို တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းတိုင္းက လက္မွတ္ေရးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈမရွိလို႔ လက္မွတ္ထိုးစရာ မလိုဘူးလို႔ ေျပာေနတ့ဲ အဖြဲ႕အခ်ဳိ႕ရွိပါတယ္။ NCA ဟာ အမည္နာမအားျဖင့္သာ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲ ေရးသေဘာတူစာခ်ဳပ္ျဖစ္ပါတယ္။ အႏွစ္သာရအားျဖင့္ကေတာ့ ဒါ့ထက္ ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔ပါတယ္။ နက္႐ိႈင္းပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ NCA ကို လက္မွတ္ထိုးဖို႔လိုအပ္ေၾကာင္း အခိုင္အမာ ေျပာၾကားလိုပါတယ္။ ဒီစာခ်ဳပ္မွာပါတဲ့ ကိစၥေတြဟာ တိုင္းရင္းသားျပည္သူလူထုရဲ႕ အခြင့္အေရးကို ကန္႔သတ္ထားတာ၊ ခ်ဳပ္ခ်ယ္ထားတာ၊ ပိတ္ပင္ထားတာ တစ္ခုမွ မပါပါဘူး။ အခြင့္အေရးကုိ ေပးႏိုင္သမွ် ေပးထားတာကိုပဲ ေတြ႕ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို ဆက္လက္ၿပီး မသိက်ဳိးကြၽန္ျပဳေနရင္ ျပည္သူ လိုလားတဲ့ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုစနစ္ကို ဆန္႔က်င္ျခင္း၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ဆန္႔က်င္ျခင္း၊ လက္နက္ကိုင္ၿပီး သူတစ္လူ ငါ တစ္မင္းစနစ္ကို တည္ေထာင္လိုျခင္းႏွင့္ ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ ျပည္သူလူထုအက်ဳိးကို မ်က္ကြယ္ျပဳလိုျခင္းကို ယူဆရမွာျဖစ္ပါတယ္”လို႔ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လိႈင္က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

NCA မွာ လက္မွတ္မထိုးရေသးတဲ့ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြကို NCA ထီးေအာက္ေရာက္ရွိလာေအာင္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးတံခါးဖြင့္ၿပီး ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္သြားမယ္လို႔ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္က ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေမ ၂၄ ရက္မွာ က်င္းပတဲ့ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရးညီလာခံ- (၂၁) ရာစုပင္လံု ဒုတိယအစည္းအေ၀းမွာ ေျပာၾကားခဲ့ေပမယ့္ လက္ရွိအခ်ိန္အထိေတာ့ NCA လက္မွတ္ေရးထိုးထားျခင္း မရွိေသးတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြက NCA ကို စင္ၿပိဳင္ဖို႔အတြက္ ႀကိဳးပမ္းေနတာကို ေတြ႕ျမင္ရပါတယ္။

ေျမာက္ပုိင္း တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္အဖြဲ႕ေတြျဖစ္တဲ့ ‘၀’ ေသြးစည္းညီညြတ္ေရးပါတီ (UWSP) ၊ မုိင္းလားအဖြဲ႕ (NDAA) ၊ ကခ်င္လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႕ (KIO/KIA0 ၊ ရွမ္းျပည္တုိးတက္ေရးပါတီ (SSP/SSA0) ၊ ရခိုင္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ (AA) ၊ ကိုးကန္႔လက္ နက္ကိုင္အဖြဲ႔ (MNDAA) ၊ တအာင္းလက္နက္ကုိင္အဖြဲ႕ (TNLA) တုိ႔ကေတာ့ NCA ကုိ လက္မခံတဲ့အျပင္ အစုိးရနဲ႔ေဆြးေႏြးဖုိ႔ ျပည္ေထာင္စု ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးညိႇႏႈိင္းေရး ေကာ္မတီ (FPNCC) ကုိလည္း ဖြဲ႕စည္းထားၿပီး NCA နဲ႔ အလားသဏၭာန္တူတဲ့ အပစ္ရပ္ စာခ်ဳပ္တစ္ေစာင္ကုိ အစုိးရဆီ ေပးပုိ႔ထားပါတယ္။ အစုိးရ၊ တပ္မေတာ္အေနနဲ႔ကေတာ့ NCA လမ္းေၾကာင္းအတုိင္းေဆြးေႏြးဖုိ႔ ကုိင္စြဲထားတဲ့အျပင္ေျမာက္ပုိင္းအဖြဲ႕ေတြရဲ႕ FPNCC ကုိ အသိအမွတ္ျပဳထားျခင္းမရွိဘဲ တစ္ဖြဲ႕ခ်င္း၊ ဒါမွမဟုတ္ အျခားပုံစံတစ္ခုခုနဲ႔ ေဆြးေႏြးႏုိင္ဖုိ႔ ႀကိဳးပမ္းေနပါတယ္။

တပ္မေတာ္ဘက္ကေတာ့ NCA စာခ်ဳပ္ဟာတုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕အဆုိျပဳမႈအရ ျဖစ္လာတဲ့စာခ်ဳပ္ျဖစ္ၿပီး ႏွစ္ဖက္အေက်အလည္ ေဆြးေႏြးထားတဲ့အတြက္ NCA အတုိင္း သြားမွာျဖစ္တဲ့အျပင္ NCA ကို ျပင္ဆင္ျခင္းမ်ဳိး လက္ခံမွာ မဟုတ္ဘူးလုိ႔မၾကာခဏ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားေလ့ ရွိပါတယ္။

ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္ကထက္စာရင္ ေႏွးေကြးတယ္လို႔ ႐ႈျမင္ခံေနရတဲ့ လက္ရွိအစိုးရရဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ရဲ႕ အားနည္းခ်က္မွာဆိုရင္လည္း NCA စာခ်ဳပ္ကို အေျခခံၿပီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာမွာ JICM အစည္းအေ၀းကို ပံုမွန္ မက်င္းပႏိုင္ျခင္းဟာ အဓိက အားနည္းခ်က္ျဖစ္ေနၿပီး အစည္းအေ၀းကို သံုးလတစ္ႀကိမ္ ပံုမွန္က်င္းပဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ KNU ကရင္ အမ်ိဳးသားအစည္းအ႐ံုး ဥကၠ႒ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေစာမူတူးေစးဖိုးက ေျပာပါတယ္။

ေအာက္တိုဘာ ၁၂ ရက္က ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံ အူခီယာခ႐ိုင္ရွိ ဒုကၡသည္စခန္းမွ အျခားဒုကၡသည္စခန္းသို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းရန္ျပင္ဆင္ေနေသာ ဘဂၤါလီမြတ္စလင္မ်ား

NCA စာခ်ဳပ္ကို အေျခခံၿပီး ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲအဆင့္ဆင့္ကို က်င္းပႏိုင္ခဲ့ေပ မယ့္လည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ဟာ စိန္ေခၚမႈေတြနဲ႔ အားနည္းခ်က္မ်ားစြာရွိေနတာကို လက္ခံရမွာျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႔ JMC ကို ျပည္ထာင္စုအဆင့္နဲ႔ အခ်ဳိ႕ျပည္နယ္အဆင့္ေတြမွာ ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ခဲ့ေပမဲ့လည္း NCA ကို လက္မွတ္ေရးထိုးထားၾကတဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ေဒသအခ်ဳိ႕မွာ ျပည္နယ္အဆင့္ JMC-S ကို ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ျခင္း မရွိေသးတာေၾကာင့္ JMC အဆင့္ဆင့္လုပ္ငန္းစဥ္ေဖာ္ေဆာင္ရာမွာ အခက္အခဲေတြလည္း ရွိေနျပန္ပါတယ္။

ထာ၀ရ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ရည္ရြယ္တဲ့ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးမွာေတာင္ သေဘာတူညီမႈ မရရွိေသးတဲ့ အေျခအေနမွာ ရခိုင္အေရးက ၀င္ေရာက္ထိုးႏွက္မႈ ျဖစ္ပြားလာခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႔ သတိျပဳရမွာက ARSA ဘဂၤါလီအစြန္းေရာက္အၾကမ္းဖက္ေတြရဲ႕ နယ္ေျမလု တိုက္ခိုက္သတ္ျဖတ္မႈပံုစံဟာ သူတို႔ အခြင့္အေရးအတြက္ တိုက္ပြဲ၀င္ေနတယ္ဆို တဲ့႐ႈျမင္မႈမ်ဳိး ႏိုင္ငံတကာက ျမင္မလာခင္ အျမစ္ျပတ္ေခ်မႈန္းႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္လာပါတယ္။

“ရခိုင္အေရးသည္ အၾကမ္းဖက္တုိက္ခိုက္မႈလို႔ သံုးသပ္ထားတာ။ အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္မႈဆိုရင္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ ရွိတယ္။ Rules of Engagement ေတြ ရွိတယ္။ Code of Conducts ရွိတယ္။ ဒါေတြ နဲ႔ ညိႇႏႈိင္းၿပီးေတာ့ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္လုပ္ၿပီး ေျဖရွင္းမယ္ဆိုရင္ အဲဒီကိစၥ ခ်က္ခ်င္းျဖတ္လို႔ရတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုလည္း တစ္ဖက္က လုပ္ရမယ္။ စီးပြားေရးကလည္း တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ရခိုင္ကိစၥမျဖတ္ႏိုင္ရင္ ၀န္ပိုသြားၿပီးေတာ့ အစိုးရအေနနဲ႔ လုပ္ရကိုင္ရ ပိုၾကပ္သြားမွာ အမွန္ပဲ။ ရခိုင္အေရး အတြက္ဆို ၁၉၈၂ ျမန္မာႏိုင္ငံသား ဥပေဒဆိုတာ ရွိတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကလည္းေျပာခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၃ သေဘာတူစာခ်ဳပ္အတိုင္း လုပ္မယ္ဆိုၿပီးေတာ့။ အဲဒီအတိုင္း အမွန္တကယ္လုပ္မယ္ဆိုရင္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဘက္ကေျပာတဲ့ ရွစ္သိန္းဆိုတာ မရွိ ႏုိင္ပါဘူး။ ဘာ့ေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ စဥ္းစားၾကည့္ေလ။ ျဖစ္ၿပီးတဲ့ရက္ပိုင္းအတြင္းမွာ သိန္းဂဏန္းျဖစ္သြားၿပီးေတာ့ ရက္ေတြတုိင္းမွာ သိန္းဂဏန္းတက္ျပေနတယ္။ အဲဒီေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျပန္ေမးရမယ္။ သူတို႔ လူစာရင္းကို ဘယ္လိုေကာက္ေနသလဲ။ အဲဒါမျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးဆိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘက္မွာ လူစာရင္းေတြရွိတယ္။ ဒါနဲ႔သာ မွန္မွန္ကန္ကန္လုပ္ႏုိင္ရင္ အဲဒီကိစၥက ေျဖရွင္းဖို႔ ရာခိုင္ႏႈန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား လြယ္သြားပါလိမ့္မယ္”လို႔ ေသနဂၤမဟာဗ်ဳ ဟာေလ့လာေရးအဖြဲ႕က အမႈေဆာင္ဒါ႐ိုက္တာ ဦးသိန္းထြန္းဦးက ဆိုပါတယ္။

■ စီးပြားေရး၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ ရခိုင္မွ်ေျခ

အစိုးရအေနနဲ႔ လုပ္ငန္းရွင္ေတြၾကားနဲ႔ ျပည္သူေတြၾကားကို ဆင္းၾကည့္မယ္ဆိုရင္ လုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ရ အခက္အခဲမ်ဳိးစံုနဲ႔ တုံ႔ ေႏွးေနတဲ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ပကတိအေျခအေနကို ေတြ႕ျမင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ပုဂၢလိကေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ ဆိုင္းငံ့ေနမႈ အေျဖမွန္ထြက္မလာေသးခင္မွာ အစိုးရရဲ႕ ေဆာက္လုပ္ေရးအိမ္ရာ စီမံကိန္းေတြကလည္း ေငြေၾကးလည္ပတ္မႈ အက်ပ္အတည္းၾကံဳေတြ႕ေနရၿပီး ေငြမေပးေခ်ႏုိင္မႈေတြ ျဖစ္ေပၚေနပါတယ္။

ပဲအေရးကိစၥအတြက္ ေစ်းႏႈန္းထိန္းညိႇေရး ျပႆနာ အေျဖရွာမရခင္ အရက္ခ်က္စက္႐ံုေတြ ပိတ္ဆို႔မႈေၾကာင့္ သၾကားေစ်းကြက္ထဲက က်န္ေနတဲ့ တန္ခ်ိန္ သိန္းနဲ႔ခ်ီ အတြက္ အေျဖရွာေပးဖို႔ လိုအပ္လာတဲ့အျပင္ တ႐ုတ္က စပါးေတြ ျပည္တြင္းအထိ ဆင္း ၀ယ္ေနတာေၾကာင့္ ဆန္စက္ေတြရပ္ဆိုင္းေနမႈကလည္း အေျဖမရွိေသးပါဘူး။
“စီးပြားေရးဆိုတာက ဘက္ေပါင္းစံုက ပံ့ပိုးေပးမွ ႏုိင္ငံတစ္ခုက တုိးတက္မွာ။ ကြၽန္ေတာ္ျမင္တာက စီးပြားေရးမူ၀ါဒကို ခ်မွတ္တဲ့လူေတြ ဒီထက္ပိုၿပီးေတာ့ အရည္အခ်င္း ျပည့္၀ဖို႔လိုတယ္။ ပိုၿပီးေတာ့ အသိပညာ ျပည့္၀ၿပီးေတာ့ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ေတာ္ဖို႔လိုတယ္။ ၿပီးေတာ့ သူတို႔မွာ Data ေတြရရွိဖို႔လိုတယ္။ ဒီလိုရရွိလာမွပဲ သူတို႔က မွန္ကန္တဲ့ မူ၀ါဒေတြ ခ်မွတ္ႏိုင္မယ္လို႔ ကြၽန္ေတာ္ထင္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုေပါ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ လူေနမႈ ပံုစံေပါ့။ တကယ့္တကယ္စီးပြားေရးက သြင္းကုန္တင္သြင္းလာသူေတြရဲ႕ ပစၥည္းေတြကို စားသံုးတာက နယ္ေပါင္းစံုက ျပည္သူေတြ။ သူတို႔ေတြ ထုတ္လုပ္တာကို တင္ပို႔တာက ကြၽန္ေတာ္တို႔လို ပို႔ကုန္တင္ပို႔သူေတြရဲ႕ အလုပ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီေနရာမွာ ဘာျဖစ္လာသလဲဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ ကုန္ထုတ္လုပ္မႈေတြ က်လာတယ္။ စိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းကို အေျခခံတဲ့ႏုိင္ငံျဖစ္တဲ့အတြက္ တစ္ဧက ထုတ္လုပ္ကုန္က်စရိတ္ မေလွ်ာ့ခ်ႏုိင္ရင္ တစ္ဧကထုတ္လုပ္ႏုိင္စြမ္းအားေတြ ေလ်ာ့က်လာမယ္။ အဲဒါေတြကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလို႔ မရဘဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ Business က ေရွ႕ကို တက္မွာမဟုတ္ဘူး” လို႔ လုပ္ငန္းရွင္တစ္ ဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေဇာ္မိုးသန္႔က ေျပာၾကားပါတယ္။

တစ္ဖက္မွာလည္း ကုန္သြယ္မႈလိုေငြ အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႔ ဘယ္ေမာင္းခ်ည္းတင္သြင္းဖို႔ ခ်မွတ္လိုက္တဲ့ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္မူ၀ါဒေၾကာင့္ ျပည္သူေတြၾကားမွာ အခက္ၾကံဳေနရသလို ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းရွင္ေတြရဲ႕ ေငြေၾကး လိုအပ္ခ်က္ကို မျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ဘဲ အတုိးႏႈန္းေတြ၊ ၀န္ေဆာင္ခေတြလည္း အဆမတန္ မ်ားေနေသးတဲ့ ပုဂၢလိကဘဏ္ေတြကို အလြန္အကြၽံကာကြယ္ေပးၿပီး ႏုိင္ငံျခားဘဏ္ေတြက ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းရွင္ေတြကို ေငြမေခ်းဖို႔ တိုင္ကြန္းေတြရဲ႕ တားျမစ္ခ်က္ေအာက္မွာ နားေယာင္ေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။
“ကြၽန္ေတာ္တို႔မွာ စိန္ေခၚမႈေတြအမ်ားႀကီး။ ပဲဆိုရင္လည္း အိႏၵိယက ပိတ္ထားတယ္။ ေဆာက္လုပ္ေရးဆိုရင္လည္း ျပႆနာအခ်ဳိ႕ရွိေနတယ္။ အိမ္၊ ျခံ၊ ေျမလုပ္ငန္းေတြမွာလည္း ျပႆနာေတြရွိေနတယ္။ ဆန္၊ စပါးမွာလည္း လုပ္ရကိုင္ရ ျပႆနာေတြရွိေနတယ္”လို႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ ေဒါက္တာစိုးထြန္းက ဆိုပါတယ္။
၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၂၂ ရက္ မွာ က်င္းပတဲ့ ႏုိင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္နဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈမိတ္ဖက္ေတြ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ ေတြ႕ဆုံပြဲမွာ စီမံကိန္းနဲ႔ ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ဦးေက်ာ္၀င္းက ျပည့္၀မ္းလို႔ေခၚတဲ့ လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးေတြ ရဲ႕အကူအညီနဲ႔ ျမန္မာ့စီးပြားေရးကို ျပန္ထူမမယ္ဆိုရင္ ေျခာက္လအတြင္း ျမန္မာ့စီးပြားေရး အရွိန္လည္ပတ္မႈ ႏွစ္ဆ၊ သံုးဆ တက္လာမယ္လို႔ ေျပာခဲ့ေပမယ့္ တစ္ႏွစ္ျပည့္ခ်ိန္အထိ ျမန္မာ့စီးပြားေရး လည္ပတ္မႈအရွိန္ တက္မလာတာဟာ လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးေတြက လက္ရွိအစိုးရကို မကူညီဘူးလားလို႔ ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ရခိုင္အေရးအတြက္ လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးေတြက ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ UEHRD ေကာ္မတီကို က်ပ္ သိန္းေပါင္း ၁၈၀၀၀၀ ေလာက္ လွဴဒါန္းခဲ့ေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၅၀ အထက္ရွိတဲ့ ခ႐ိုနီတိုင္ကြန္း တခ်ဳိ႕က ပါ၀င္လွဴဒါန္းမႈ မျပဳတာ ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။

ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈမရွိတဲ့ ျမန္မာဘဏ္စနစ္နဲ႔ အစိုးရသစ္တစ္ရပ္တက္လာတိုင္း ျပင္ဆင္တဲ့ မတည္ၿငိမ္တဲ့ မူ၀ါဒေတြက တုိင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးကို ဆြဲခ်ခဲ့သလိုျဖစ္ၿပီး ႏုိင္ငံတကာ တန္းတူတိုးျမႇင့္ေတာ့မယ့္ လွ်ပ္စစ္မီတာခ၊ အစိုးရရဲ႕ စီမံခန္႔ခြဲပံုအားနည္းမႈ ဆိုးက်ဳိး ေၾကာင့္ျဖစ္လာတဲ့ ကုန္ေစ်းႏႈန္းျမင့္တက္မႈ ျပႆနာေၾကာင့္ တက္ေပးရေတာ့မယ့္ အနည္းဆံုးလုပ္အားချပႆနာေတြဟာ ျမန္မာ့လုပ္ငန္းရွင္ေတြကို ေနာက္ဆံုးထိုးႏွက္ခ်က္ေတြ ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ ရခိုင္အေရးေၾကာင့္ ႏုိင္ငံျခား ရင္း ႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ က်ဆင္းခဲ့တဲ့အျပင္ ခရီးသြား ၀င္ေရာက္မႈအေပၚကိုလည္း ထိခိုက္ေစခဲ့ျပန္ပါတယ္။

“အဓိကကေတာ့ ဥပေဒပါပဲ။ တည္ၿငိမ္တဲ့ ဥပေဒ၊ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ဥပေဒက အခုထိ မတည္ၿငိမ္ေသးလို႔ ျဖစ္ရတာ။ ဥပေဒတစ္ခု ထြက္လာၿပီဆုိရင္ အဲဒီဥပေဒက ခဏေနျပန္ေျပာင္းသြားတယ္။ ခဏေန ေနာက္တစ္ခု ျပန္ထြက္လာတယ္။ ၿပီးရင္ ျပန္ေျပာင္း သြားတယ္။ တစ္ခါတေလက် ဥပေဒရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ လိုက္နာမႈ မရွိဘူး။ အဲဒီအခက္အခဲ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ စီးပြားေရးမွာ အဓိက အခက္အခဲက ေငြပဲ။ ေငြစီးဆင္းမႈအားက တအားနည္းေနတယ္။ ေငြစီးဆင္းမႈ၊ အလုပ္လုပ္ခ်ိန္နဲ႔ ကားက်ပ္ခ်ိန္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ ကားက်ပ္ခ်ိန္က ပိုမ်ားေနတယ္။ ေငြစီးဆင္းမႈလုပ္ႏုိင္ခ်ိန္ တအားနည္းတယ္။ ဘဏ္အေနအထားအရဆို ဘဏ္ခ်ိန္က ႏွစ္နာရီခြဲ၊ သံုးနာရီ ေနာက္ပိုင္းဆို ဘဏ္ကပိတ္သြားတယ္။ အေရာင္းအ၀ယ္လုပ္ၿပီး ဘယ္ပစၥည္းပဲမဆို။ ဥပမာ တုိက္ခန္းေရာင္းတယ္။ အဲဒီ ေငြသြား သိမ္းမယ္ဆုိလည္း ဘဏ္ျပန္ေရာက္ဖို႔ အခ်ိန္မမီဘူး။ ပဲမ်ဳိးစံု၊ ဆန္မ်ဳိးစံု၊ မည္သည့္ပစၥည္းမဆို ေရာင္းၿပီးေငြ ဘဏ္ေရာက္ဖို႔ တအားခက္တယ္။ ဘဏ္စနစ္ကလည္း တအားလိုအပ္ေနေသးတယ္။ အဲဒါေတြေၾကာင့္ စီးပြားေရးကို အခ်ိန္ျမန္ျမန္လုပ္ေဆာင္တဲ့ေနရာမွာ အားနည္းေနတယ္” လို႔ လက္ရွိ စီးပြားေရး တုံ႔ေႏွးေနမႈအေပၚမွာ Daily Star ကုမၸဏီရဲ႕ MD ျဖစ္တဲ့ လုပ္ငန္းရွင္ ဦးေအး၀င္းက သံုးသပ္ပါတယ္။
“ေရွ႕လူ လက္ထက္မွာ ဘာပဲလုပ္လုပ္ ေနာက္လူက လိုက္မလုပ္ဘူး။ ေရွ႕မွာဘာပဲ လုပ္ခဲ့လုပ္ခဲ့ လိုက္မလုပ္ေတာ့ Legal Stability မရွိဘူးေပါ့” လို႔ ဘဏ္လုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္သူ တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ေဒါက္တာလွညြန္႔က ဆုိပါတယ္။
ဒီလို ဘက္စံုဆိုးရြားေနတဲ့အေျခအေနမွာ လက္ရွိအစိုးရအေနနဲ႔ ရခိုင္အေရးအေပၚ မွာခ်ည္းပံုထားရင္ တုိင္းျပည္စီးပြားေရးနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးက ဆိုးသထက္ဆိုးသြားႏိုင္တဲ့ အေျခအေနျဖစ္ေနလို႔ လက္ရွိအေျခအေနမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ စီးပြားေရးနဲ႔ ရခိုင္အေရးၾကားက မွ်ေျခကို ရွာေဖြဖို႔လိုအပ္မွာျဖစ္ၿပီး ရခိုင္အေရးကို ေဇာင္းေပးလြန္းတာေၾကာင့္ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသာ ဆက္ၿပီးေႏွာင့္ေႏွးေနဦးမယ္ဆိုရင္ ျပည္သူ႔ၾကားက ယံုၾကည္မႈပါ ထိခိုက္မယ့္အေျခအေန ျဖစ္လာေစႏိုင္ပါတယ္။
“အစိုးရနဲ႔ တပ္မေတာ္အေပၚ မူတည္တယ္။ အခုက တပ္မေတာ္က သီးျခားလိုျဖစ္ေနတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုလည္း သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိႏုိင္တယ္။ အစိုးရအေနနဲ႔ ရခိုင္အေရးအျပင္ မဘသလို အဖြဲ႕အစည္းမ်ဳိး ေပၚလာတယ္။ အစိုးရသစ္ကို ဆန္႔က်င္ တဲ့သေဘာသက္ေရာက္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈေတြ ရွိလာတယ္။ ဒါေတြက သူ႔ဟာနဲ႔သူၿငိမ္က်သြားေတာ့ ရခိုင္အေရးေပၚလာတယ္။ ရခုိင္အေရးက အေနာက္တံခါးေပါ့။ တိုင္းျပည္အတြက္ ေတာ္ေတာ္အေရးႀကီးတယ္။ တစ္ဖက္ကလည္း ဒီအတုိင္းရပ္ေနမွာ မဟုတ္ဘူး။ ဆက္တိုးေနမွာပဲ။ တခ်ဳိ႕ကလည္း ယူဆတယ္။ ရခိုင္အေရးကို အသံုးခ်ၿပီးေတာ့ အစိုးရကို အက်ပ္အတည္းျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေနသလားဆိုၿပီးေတာ့။ တခ်ဳိ႕ကလည္း ရခိုင္အေရးကို တမင္မ်ား လုပ္ေနသလားဆိုတာမ်ဳိးအထိ ရွိလာေနတယ္။ ဆိုေတာ့ အစိုးရအေနနဲ႔ ဒီဟာ ကို လိမ္လိမ္မာမာကိုင္တြယ္ဖို႔က ဘာလိုေနသလဲဆိုေတာ့ ျပည္သူနဲ႔အတူလို႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ေျပာတဲ့အတုိင္း ျပည္သူနဲ႔အတူလို ရပ္တည္ႏိုင္ရမယ္။ ျပတ္ျပတ္သားသား လုပ္ႏိုင္ရမယ္။ အမ်ဳိးသားရင္ၾကားေစ့ေရး မူ၀ါဒကို လုပ္တဲ့ေနရာမွာ မွားသြားရင္ မေကာင္းဘူး။ ဘယ္သူနဲ႔ရင္ၾကားေစ့ရမွာလဲ။ ရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတာ အေလွ်ာ့ေပးလြန္းရင္လည္း မျဖစ္ဘူး။ Agressive ျဖစ္လြန္းရင္လည္း မျဖစ္ဘူး။ ဆိုေတာ့ အဲဒီအေပၚ အစိုးရက ခ်ိန္ရမယ္။ အစိုးရကို ဦးေဆာင္ေနတဲ့ ပါတီ အားေကာင္းရမယ္။ ဖဆပလဆိုလည္း ဖဆပလ အားေကာင္းတယ္။ ဘာပဲေျပာေျပာ ပါတီက အဓိကပဲ။ တ႐ုတ္ျပည္မွာဆိုရင္လည္း တ႐ုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီေခါင္းေဆာင္က ေျပာေနတာက ပါတီက အဓိကျဖစ္တယ္။ တပ္က ပါတီေအာက္ရွိရမယ္။ အဲဒါေတြက သတိထားဖို႔ပဲ။ အစိုးရယႏၲရားကိုလည္းေျပာင္း ႏိုင္ရမယ္။ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို မသြားလိုသူေတြကို ေျပာင္းလဲရမယ္။ ျမန္မာျပည္က ဘယ္လို ျဖစ္ရမလဲဆို Radical ျဖစ္ရမယ္။ ေတာ္လွန္ေရးပံုစံမ်ဳိးကို ေျပာင္းရမယ္။ ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာ လက္နက္ကိုင္တိုက္ေနဖို႔ မဟုတ္ဘူး ။ အေတြးအေခၚေတြ ျပည္သူေတြ အားလံုး တညီတညြတ္တည္းနဲ႔ အာဏာရပါတီ၊ အာဏာမရတဲ့ပါတီ ပံုစံမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ တပ္ေပါင္းစုႀကီး ဖြဲ႕ႏိုင္ရမယ္။ ဒီမိုကေရစီ တပ္ေပါင္းစုႀကီးရွိရမယ္။ လက္ရွိပါတီတစ္ခုတည္းနဲ႔ မျဖစ္ဘူး” လို႔ လက္ရွိ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ စီးပြားေရးနဲ႔ ရခိုင္အေရးျဖစ္စဥ္အေပၚ NLD ရဲ႕ အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးရဲထြဋ္က သံုးသပ္ပါတယ္။

အႏၲရာယ္ေပါင္းစံု ရန္ကုန္၊ တ႐ုတ္ဆီက ရာခိုင္ႏႈန္း ၃၀ ရလာမယ္ဆိုတဲ့ ေက်ာက္ျဖဴေရနက္ဆိပ္ကမ္း စီမံကိန္း

ေက်ာက္ျဖဴ မေဒးကြၽန္း ေရနက္ဆိပ္ကမ္း တစ္ေနရာကုိ ေတြ႕ရစဥ္

ကမၻာ့ဘဏ္က ျမန္မာႏုိင္ငံကိုေပးမယ့္ ေခ်းေငြေဒၚလာ သန္း ၂၀၀ ကို ဘဂၤါလီအေရးေၾကာင့္ ဆုိင္းငံ့လိုက္တဲ့ ဒီရက္သတၱပတ္မွာဆိုရင္ ႏိုင္ငံပိုင္ေျမကြက္ေတြနဲ႔ အေဆာက္အအံုေတြကို နည္းအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ရယူထားၿပီး လုပ္ငန္းအေကာင္အထည္ ေဖာ္မႈမရွိတဲ့၊ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းနဲ႔ မကိုက္ညီတဲ့ ေျမကြက္ေတြကို ႏိုင္ငံပိုင္အျဖစ္ ျပန္သိမ္းဖို႔ ရန္ကုန္တုိင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္မွာ အဆုိတင္သြင္းခဲ့ၿပီး ေအာက္တိုဘာ ၁၁ ရက္မွာ ေဆြးေႏြးမယ္ဆိုျခင္းကုိ ရက္ေရႊ႕ခဲ့ၿပီး ေအာက္တိုဘာ ၁၉ ရက္မွာ ေဆြးေႏြးခဲ့သလို ျပန္လည္ေဆြးေႏြးမႈကို ေအာက္တိုဘာ ၂၆ ရက္မွာ ျပန္လုပ္မွာပါ။ ဒီအဆိုကို လႊတ္ေတာ္မွာ အတည္ျပဳခဲ့ရင္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႕အေနနဲ႔ လုပ္ငန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ မရွိတဲ့၊ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းနဲ႔ မကိုက္ညီတဲ့ ေျမကြက္ေတြကို ႏိုင္ငံပိုင္အျဖစ္ ျပန္သိမ္းဖို႔ လုပ္ေဆာင္ရေတာ့မွာျဖစ္ေပမယ့္ တျခားအဆိုေတြလို ဆိုၿပီးေပ်ာက္မျဖစ္ဖို႔ေတာ့ လိုအပ္မွာပါ။

ဒီတစ္ပတ္မွာဆို ဘတ္ဂ်က္ေတာင္းခံမႈရွိတယ္။ အစိုးရအဆက္ဆက္ မတည္ၿငိမ္ခဲ့တဲ့ အျငင္းပြားဖြယ္ ဘယ္ေမာင္းယာဥ္ေတြကိုပဲ ခြင့္ျပဳတဲ့ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္မူ၀ါဒ ထုတ္ျပန္တယ္။ ဘ႑ာႏွစ္ ေျပာင္းလဲေတာ့မွာျဖစ္လို႔ ဒီအေျပာင္းအလဲမွာ ဘယ္သူေတြ ထိခုိက္မလဲဆိုတာ ေဆြးေႏြးစရာရွိတယ္။ ရခုိင္ျပည္နယ္ အေရးအတြက္ ခ႐ိုနီႀကီးေတြ၊ တိုင္ကြန္းေတြက လွဴလာတဲ့ က်ပ္သိန္းေပါင္း ၁၇၇၀၀၀ အလွဴေငြရရွိတာ ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီတစ္ပတ္ရဲ႕ စီးပြားေရး သံုးသပ္ခ်က္အျဖစ္ေတာ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ဟာ ကမၻာ့ၿမိဳ႕ ၆၀ မွာ ဒုတိယ အႏၲရာယ္အမ်ားဆံုးၿမိဳ႕လို႔ Economist အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တာနဲ႔ ျမန္မာ့ပိုင္နက္မွာ တည္ေဆာက္မယ့္ ေက်ာက္ျဖဴအထူး စီးပြားေရးဇုန္နဲ႔ ေရနက္ဆိပ္ကမ္းစီမံကိန္းမွာ အစရွယ္ယာ ရာခိုင္ႏႈန္း ၇၀ ပဲ တ႐ုတ္က ရယူေတာ့မယ္လို႔ သေဘာတူခဲ့ၿပီး ျမန္မာဘက္က ရာခိုင္ႏႈန္း ၃၀ ထည့္၀င္ပါလို႔ ကမ္းလွမ္းခဲ့တာကို ေဖာ္ျပလိုပါတယ္။

 

ကမၻာ႕ဒုတိယ အႏၲရာယ္အမ်ားဆံုး ရန္ကုန္

ၿဗိတိန္မီဒီယာလုပ္ငန္းႀကီး The Economist Group က ထုတ္ျပန္တဲ့၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြက္ ေဘးကင္းေသာၿမိဳ႕မ်ား အညႊန္းကိန္းမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕က ၿမိဳ႕ေပါင္း ၆၀ အနက္ ေဘးကင္းလံုျခံဳမႈ ဒုတိယေျမာက္ အနိမ့္ဆံုးၿမိဳ႕အျဖစ္ သတ္မွတ္ခံ လိုက္ရပါတယ္။ လံုျခံဳေရးနဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ အဆင့္ခြဲျခားသတ္မွတ္မႈ အားလံုးမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕က ေနာက္ဆံုးအက်ဆံုးေနရာေတြမွာ ရွိေနခဲ့ၿပီး စုစုေပါင္းရမွတ္ ၄၆ ဒသမ ၄၇ ပဲ ရရွိခဲ့တာေၾကာင့္ အႏၲရာယ္အမ်ားဆံုး အဆင့္ ၅၉ ရရွိခဲ့တာပါ။

Economist ရဲ႕ သုေတသန လုပ္ငန္း Economist Intelligence Unit (EIU) က ထုတ္ျပန္တဲ့ ဒီအစီရင္ခံစာဟာ ဒုတိယေျမာက္ အစီရင္ခံစာျဖစ္ၿပီး ဒီဂ်စ္တယ္လံုျခံဳေရး၊ က်န္းမာေရးလံုျခံဳေရး၊ အေျခခံ အေဆာက္အအံုလံုျခံဳေရး၊ ပုဂၢိဳလ္ေရး လံုျခံဳေရး စတဲ့အညႊန္း ၄၉ မ်ဳိးနဲ႔ ၿမိဳ႕ ၆၀ ကို အဆင့္ခြဲျခားသတ္မွတ္ ရာမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕က ဒီဂ်စ္တယ္ လံုျခံဳမႈမွာ ၃၉ ဒသမ ၀၇ မွတ္နဲ႔ အဆင့္ (၅၇)၊ က်န္းမာေရးလံုျခံဳမႈ မွာ ၄၅ ဒသမ ၇၉ မွတ္နဲ႔ အဆင့္ (၅၈)၊ အေျခခံအေဆာက္အအံု လံုျခံဳစိတ္ခ်ရမႈမွာလည္း ရန္ကုန္ဟာ ၄၈ ဒသမ ၅၈ မွတ္နဲ႔ အဆင့္ (၅၈) ေန ရာရရွိခဲ့ၿပီး ပုဂၢဳိလ္ေရးလံုျခံဳမႈမွာ ရန္ကုန္က ၅၂ ဒသမ ၄၃ မွတ္နဲ႔ အဆင့္ ၅၇ အျခားအညႊန္းကိန္းေတြမွာ ရလဒ္ဆိုးရြားမႈ ရရွိခဲ့တာေၾကာင့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ဟာ Safe City Index 2017 မွာ ေဘးကင္းလံုျခံဳမႈအနည္း ဆံုးၿမိဳ႕စာရင္း၀င္ခဲ့တာပါ။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္မွာ ခရီးသြား၀င္ေရာက္မႈ က်ဆင္းခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ရခိုင္အေရး ျဖစ္လာခ်ိန္နဲ႔ အခ်ိန္ကိုက္ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ ဒီအစီရင္ခံစာဟာ ျမန္မာ့ခရီးသြား လုပ္ငန္းအတြက္ေတာ့ နာမည္ေကာင္းရေအာင္ ျပန္တည္ေဆာက္ယူဖို႔ အခ်က္ျပသံပါ။ ခ႐ိုနီေတြ အုပ္စီးထားတဲ့ ဟိုတယ္ေတြကို မထိန္းခ်ဳပ္ဘဲ တည္းခိုစရိတ္ႀကီးျမင့္တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံ၊ ေလယာဥ္ဆီ ေစ်းႀကီးျမင့္မႈေၾကာင့္ ေလယာဥ္ခေစ်းႀကီးတဲ့ႏုိင္ငံ၊ တစ္ကမၻာလံုးမွာ ရွိေနတဲ့ ရာသီဥတု ရွိေနေပမယ့္ ထိုင္းႏုိင္ငံေျခဖ်ားေတာင္ မမီတဲ့ ခရီးသြား၀င္ေရာက္မႈႏႈန္း၊ သမိုင္းလည္းရွိ၊ ယဥ္ေက်းမႈလည္းရွိ၊ ဘာသာစကားလည္း ရွိေပမယ့္ ခရီးသြားတစ္သန္းေလာက္မွာ ၁၀၀ ေလာက္ကပဲ ပိုက္ဆံပိုသံုးႏုိင္တာကို ေငြအေျမာက္အျမားသံုးမယ့္ ခရီးသြားေစ်းကြက္ကို ေမွ်ာ္ေနတဲ့ ႏုိင္ငံ၊ ကမၻာလွည့္ခရီးသြားဆီက မရမေန ပိုက္ဆံေကာက္ဖို႔ ဇုန္၀င္ေၾကးေတြအျပင္ ေနထုိင္မႈအလိုက္ ပိုက္ဆံထပ္ေကာက္ခ်င္တဲ့ ႏုိင္ငံ၊ ခ႐ိုနီဟိုတယ္ႀကီးေတြကို မ်က္ႏွာလိုအားရ လုပ္ခ်င္လို႔ Home Stay ကိုလည္း ခြင့္မျပဳ၊ တည္းခိုခေစ်းႏႈန္းကိုလည္း မၾကပ္မတ္ႏုိင္တဲ့ ႏုိင္ငံတစ္ခုဟာ လံုျခံဳေရးအတြက္ပါ စိတ္မခ်ရေတာ့ ဘူးဆိုတဲ့ စစ္တမ္းဟာ ႏုိင္ငံ့ပံုရိပ္အျပင္ စီးပြားေရးကိုပါ ထိခိုက္ေစပါတယ္။ လက္ရွိအစိုးရအေနနဲ႔ မီးခိုးမထြက္တဲ့ စက္႐ံုလို႔ တင္စားၾကတဲ့ ခရီးသြားလုပ္ငန္းအတြက္ ခိုင္မာတဲ့မူ၀ါဒေတြ ခ်မွတ္ဖို႔ အခ်ိန္တန္ေနပါၿပီ။

 

တ႐ုတ္သနားမွ ျမန္မာခ်မ္းသာမယ့္ ေက်ာက္ျဖဴအထူးစီးပြားေရးဇုန္ စီမံကိန္းလား

ဦးသိန္းစိန္ အစုိးရလက္ထက္က တ႐ုတ္ ၈၅ ရာခုိင္ႏႈန္း ျမန္မာ ၁၅ ရာခုိင္ႏႈန္းနဲ႔ သေဘာတူခဲ့တာကုိ လက္ရွိအစုိးရလက္ထက္ ႏုိင္ငံ့အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ ျပန္လည္ေဆြးေႏြးရာမွာ ေဒၚလာ ၇ ဒသမ ၂ ဘီလ်ံ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမယ့္ ေက်ာက္ျဖဴေရနက္ဆိပ္ကမ္းကို အစုရွယ္ယာ ရာခုိင္ႏႈန္း ၇၀ ပဲရယူေတာ့မယ္လုိ႔ တ႐ုတ္က သေဘာတူခဲ့ၿပီး ျမန္မာဘက္မွ အစုရွယ္ယာ ရာခုိင္ႏႈန္း ၃၀ ထည့္၀င္ဖို႔ ကမ္းလွမ္းလိုက္ပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံဟာ သူ႔ရဲ႕ေတာင္ ဘက္ေမွ်ာ္မူ၀ါဒ (Look South Policy) ၊ အမ်ဳိးသား စြမ္းအင္လံုျခံဳေရးမူ၀ါဒ (National Energy Strategy) နဲ႔ အိႏၵိယ သမုဒၵရာနဲ႔ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာကို စီးနင္းႏုိင္ေရး အိပ္မက္၊ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ေခတ္သစ္ပိုးလမ္းမႀကီး (Belt and Road Initiative) နဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္-တ႐ုတ္-အိႏၵိယ-ျမန္မာ (BCIM) စီးပြားေရးစႀကႍ စတဲ့အေျခအေနေပါင္းစံုအတြက္ ေက်ာက္ျဖဴအထူးစီးပြားေရးဇုန္ စီမံကိန္းနဲ႔ ေက်ာက္ျဖဴ-ကူမင္းရထားလမ္းအတြက္ လက္ဦးမႈရယူလုိတာကို ႀကိဳတင္မျမင္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ အရင္အစိုးရရဲ႕ ေပါ့ဆမႈေၾကာင့္ ျမန္မာ့ေျမ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ အႀကီးအက်ယ္ လာေရာက္တည္ေဆာက္မယ့္ စီမံကိန္းဟာ တ႐ုတ္သနားမွ ျမန္မာခ်မ္းသာမယ့္ အေျခအေနတစ္ရပ္ ျဖစ္ေပၚလာေစခဲ့ပါတယ္။

ေက်ာက္ျဖဴ-ကူမင္းရထားလမ္းဟာ OBOR မဟာဗ်ဴဟာအတြက္ အသက္တစ္မွ်အေရးႀကီးတဲ့ လမ္းပိုင္းျဖစ္သလို ေရလမ္းနဲ႔ ကုန္းတြင္းကို ခ်ိတ္ဆက္ေပးမယ့္ ေက်ာက္ျဖဴေရနက္ဆိပ္ကမ္းနဲ႔ ေက်ာက္ျဖဴ အထူးစီးပြားေရးဇုန္မွာ ျမန္မာက ေျခတစ္လွမ္း ညံ့ဖ်င္းခဲ့ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဆုိးထဲက အေကာင္းကို ၾကံဖန္ေတြးရင္ေတာ့ သီရိလကၤာရဲ႕ ဟန္ဘန္တိုတာ ဆိပ္ကမ္းေလာက္ မဆိုးရြားဘူးလို႔ ေကာက္ခ်က္ယူရမွာျဖစ္ေပမယ့္ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနနဲ႔ ဒီစီမံကိန္းအတြက္ ျပင္ဆင္စရာ အမ်ားအျပား ရွိေနပါတယ္။

 

ရခိုင္ကို ဗဟိုျပဳပါ

ကုန္ထုတ္စက္မႈႏိုင္ငံ၊ နည္းပညာႏိုင္ငံအျဖစ္ ႀကီးက်ယ္မလာႏုိင္ေတာ့တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ သယံဇာတေတြကလည္း ကုန္လုခ်ိန္ျဖစ္ေနတဲ့အျပင္ စိုက္ပ်ဳိးေရးနဲ႔ ႀကီးက်ယ္ဖို႔ အတြက္လည္း ျမန္မာ့စိုက္ပ်ဳိးေရး ထြက္ကုန္အမ်ားစုဟာ ပိုးသတ္ေဆး ဓာတ္ၾကြင္းျပႆနာေၾကာင့္ ကမၻာမွာ ေစ်းကြက္အက်ပ္အတည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ မဟာဗ်ဴဟာ ေလ့လာသူေတြက ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ဗဟိုျပဳၿပီး ကုန္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္း ႏိုင္ငံအျဖစ္ တည္ေဆာက္ႏိုင္ဖို႔ ညႊန္းဆိုပါတယ္။

ပဋိပကၡျဖစ္ပြားေနတဲ့ ရခိုင္ေဒသဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ မဟာဗ်ဳဟာ ေျမာက္နယ္ေျမတစ္ခုျဖစ္သလို တ႐ုတ္အတြက္အျပင္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နဲ႔ အိႏၵိယတို႔အတြက္ အက်ဳိးစီးပြား ေျမာက္ျမားစြာ ရွိတဲ့ေနရာပါ။

ရခိုင္ေဒသက စီမံကိန္းေတြကို ျပန္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အိႏၵိယႏိုင္ငံဟာ ကုလားတန္ဘက္စံုဖြံ႕ၿဖိဳးေရး စီမံကိန္းတစ္ခုပဲ ရွိတယ္ဆိုေပမယ့္ ဒီစီမံကိန္းဟာ အိႏၵိယႏုိင္ငံ ကာလကတၱားနဲ႔ စစ္ေတြၿမိဳ႕ကို ခ်ိတ္ဆက္ေပးမယ့္အျပင္ ဘဂၤါလီအေရးေျဖရွင္းေနတဲ့ တပ္မေတာ္ကို AA က ခ်ဳံခိုတိုက္ခိုက္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုထားတဲ့ ခ်င္းျပည္နယ္ ပလက္၀၊ ကေလး၀ ဘက္ေတြကေနၿပီးေတာ့ အိႏၵိယႏိုင္ငံ မီဇိုရမ္ကို ျဖတ္သန္းသြားမယ့္ ကုန္းလမ္းေရလမ္း လမ္းႏွစ္သြယ္ စီမံကိန္းပါ။ ဒါ့အျပင္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရဲ႕ OBOR စီမံကိန္းကို Power Balance လုပ္ဖို႔အတြက္ ခ်ိန္ညိႇႏိုင္တဲ့ လိုအပ္ခ်က္လည္း အိႏၵိယႏိုင္ငံမွာ ရွိေနပါတယ္။

ေသးေကြးတဲ့နယ္ေျမနဲ႔ လူဦးေရ ေပါက္ကြဲမႈကို ၾကံဳေနရလို႔ Great Bengal အိပ္မက္နဲ႔ အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံေတြရဲ႕ နယ္ေျမကို ခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနတဲ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံဟာ ကုန္သြယ္ေရးက႑အတြက္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို မီွခိုေနရသလို တ႐ုတ္ျပည္ဟာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံရဲ႕ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးနဲ႔ အေျခခံအေဆာက္အအံု ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးစီမံကိန္းေတြမွာ ျမႇဳပ္ႏွံလာသလို နည္းပညာ အကူအညီေတြလည္း ေထာက္ပံ့ေပးလာခဲ့ပါတယ္။ အိႏၵိယကို ျပန္လည္ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ လုပ္ေဆာင္တဲ့ ဒီစီမံကိန္းမွာ တ႐ုတ္၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံအၾကား ကုန္စည္ကူးသန္းေရာင္း ၀ယ္မႈအတြက္ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေတြ ေဖာက္လုပ္ဖို႔ လိုအပ္လာပါတယ္။ ဒီလိုလိုအပ္ေနတဲ့ လမ္းေတြက ျမန္မာႏုိင္ငံကို ျဖတ္သန္းၿပီးေတာ့မွ ေဖာက္လုပ္ရမွာပါ။ ဒီအတြက္ေတာ့ BCIM စႀကႍကေတာ့ ရွိေနၿပီးသားပါ။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လက္ရွိၾကံဳေနရတဲ့ ႏုိင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးကို ၿခိမ္းေျခာက္ေနတဲ့ IS စစ္ေသြးၾကြေတြ ေထာက္ပံ့ေပးထားတဲ့ ARSA အဖြဲ႕သာ နယ္စပ္မ်ဥ္းမွာ ေျခကုပ္ရသြားၿပီး IS တို႔ ေမွ်ာ္မွန္းတဲ့ အစၥလာမၼစ္လြတ္ ေျမာက္နယ္ေျမသာ ျမန္မာ-ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ နယ္စပ္မ်ဥ္းမွာ ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ရဲ႕ တ႐ုတ္နဲ႔ ေခ်ာေမြ႕စြာ ကုန္သြယ္ေရးအိပ္မက္ဟာ လန္႔ႏိုးရပါလိမ့္မယ္။

တကယ္ဆိုရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသားေတြက တ႐ုတ္စီမံကိန္းေတြကို မုန္းတီးေနတယ္ဆိုတာ အေၾကာင္းမဲ့မဟုတ္ဘဲ အရင္အစိုးရေတြနဲ႔ေပါင္းၿပီး ကုပ္ေသြးစုပ္ အျမတ္ထုတ္ခဲ့တာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ တ႐ုတ္ကုမၸဏီေတြကသာ ႏုိင္ငံတကာ စံႏႈန္းအတုိင္း ေလးစားလိုက္နာလာမယ္။ ျမန္မာ့တည္ဆဲ ဥပေဒေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကို လူလည္က်အခြင့္အေရးမယူဘဲ ႏိုင္ငံႀကီးသားပီသမယ္။ အရင္အက်င့္ေဟာင္းေတြျပင္ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံကို တကယ့္ေဆြမ်ဳိးေပါက္ေဖာ္ႏိုင္ငံလို သေဘာထားလာရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြက ျပန္လည္လက္ခံလာ ၾကမွာျဖစ္ၿပီး လက္ရွိအစိုးရအေနနဲ႔လည္း အရင္အခ်ိန္ေတြတုန္းကလို ျမန္မာႏိုင္ငံကခ်ည္း တစ္ဖက္သတ္ ခံေနရတဲ့ စီမံကိန္းေတြဆိုတဲ့ အေျခအေနမျဖစ္ဖို႔နဲ႔ ကိုယ့္ႏုိင္ငံရဲ႕ ပထ၀ီ အေနအထား အားသာခ်က္ေတြကို အသံုးခ်ၿပီး ႏုိင္ငံႀကီးပြားတိုးတက္ေအာင္ မူ၀ါဒေတြ၊ မဟာဗ်ဳဟာေတြ၊ ဥပေဒေတြ ႀကိဳတင္ခ်မွတ္ပါေတာ့လို႔ပဲ တိုက္တြန္းရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဆံုးမသတ္ႏုိင္တဲ့ ဖားကန္႔ေျမမွ ပဋိပကၡ

႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္မႈတစ္ခုအတြင္း ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာေနသူမ်ားအား တာ၀န္က်ရဲမ်ားႏွင့္အတူ ေတြ႕ရစဥ္

ဖားကန္႔လုိ႔ေျပာရင္ ေက်ာက္စိမ္းထြက္ရာအရပ္လို႔ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုးေရာ၊ တစ္ကမၻာလံုးကပါ သိထားၾကပါတယ္။ ဖားကန္႔ေက်ာက္စိမ္း လုပ္ငန္းေတြဟာ ေရွးယခင္ ျမန္မာမင္းေတြ လက္ထက္ကတည္းက တူးေဖာ္ခဲ့ၾကတာျဖစ္ၿပီး ေစ်းကြက္ကေတာ့ တ႐ုတ္ျပည္ (စိန္တိုင္းျပည္)ကိုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္နည္း စနစ္ဟာလည္း လက္တူးအဆင့္သာရွိခဲ့ၿပီး တပ္မေတာ္ႏွင့္ ေကအိုင္ေအတို႔ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးရယူၿပီးေနာက္ပိုင္း တူးေဖာ္မႈပံုစံေတြဟာ အသြင္ေျပာင္းခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္မွာ ဖားကန္႔ကိုၿမိဳ႕နယ္အဆင့္ တိုးေပးလိုက္ၿပီး  တပ္မေတာ္အစိုးရကလည္း ၿငိမ္းခ်မ္းေရးယူတဲ့ အဖြဲ႕ေတြ၊ တပ္မေတာ္ထိပ္ပိုင္း ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ ၎တို႔နဲ႔ နီးစပ္သူေတြကို လုပ္ကြက္ေတြ ခ်ထားေပးခဲ့ပါတယ္။ (၂၀၁၅ခုႏွစ္ သတၳဴတြင္း ၀န္ႀကီးဌာန၏ စာရင္းမ်ားအရ ဖားကန္႔ေဒသတြင္ ပုဂၢလိကကုမၸဏီ ၈၀၈ ခု တစ္ဧက လုပ္ကြက္ေပါင္း ၁၅၆၃၈ ကြက္၊ အက်ိဳးတူ ကုမၸဏီ ၂၂၂ ခု လုပ္ကြက္ေပါင္း ၃၀၂ ကြက္ ရွိသည္။)၂၀၀၀ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ စက္အင္အားယႏၲရားေတြကို အသံုးမ်ားလာခဲဲ့ၿပီး တစ္ႏိုင္ငံလံုးကေန ေလာပန္း (သူေဌး) ျဖစ္လိုေဇာနဲ႔ ေရာက္လာတဲ့ သူအားလံုးဟာ ေက်ာက္လုပ္ကြက္ေတြ မရွိေတာ့ ေက်ာက္မ်က္ကုမၸဏီေတြကေန ေက်ာက္စိမ္းရွာၿပီး စြန္႔ပစ္ေျမစာပံုမွာ အၾကြင္းအက်န္ ေက်ာက္ရွာရာကေန လူတန္းစားတစ္ရပ္ ေပၚထြန္းခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါက ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာသူေတြျဖစ္ပါတယ္။ ေရမေဆးေက်ာက္ရွာေဖြသူ (သို႔မ ဟုတ္) ေရမေဆးသမားဆိုသည္မွာ ေက်ာက္မ်က္ကုမၸဏီမ်ားက တူးေဖာ္ရွာေဖြၿပီး စြန္႔ပစ္လိုက္ေသာ ေျမစာပံုမ်ားတြင္ ေက်ာက္စိမ္းလက္က်န္ေက်ာက္မ်ားကို ရွာေဖြသူမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိအစိုးရ စာရင္းမ်ားႏွင့္ ၂၀၁၄ သန္းေခါင္စာရင္းကို ခ်ိန္ထိုးၾကည့္ရင္ ဖားကန္႔မွာ ေရမေဆးရွာသူေတြဟာ ႏွစ္သိန္းအထက္မွာ ေရာက္ေနတယ္ဆိုတာ ေသခ်ာေပါက္ေျပာႏိုင္ပါတယ္။

ေရမေဆးသမားမ်ား စတင္ေပၚေပါက္လာျခင္းမွာ ေက်ာက္မ်က္ကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ တိုက္႐ိုက္ဆက္စပ္မႈ ရွိပါတယ္။

၁၉၉၀ ျပည္ကေန ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ ေလာက္အထိ လက္တူးက်င္းေတြ ယႏၲရားအနည္းငယ္သာရွိသည့္အတြက္ ေရမေဆးေက်ာက္လို ရွာေဖြသူဟာ မူးယစ္ေဆး၀ါးသံုးစြဲသူေတြ ေဆးဖိုးရွာတဲ့ လုပ္ငန္းသာျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ကြက္ေတြကို ကုမၸဏီေတြပိုင္ေတြ ျဖစ္ကုန္ၿပီး စက္အင္အားႀကီးမ်ား အသံုးျပဳသည့္ အသံုးမ်ားလာၿပီးေနာက္ပိုင္း ကုမၸဏီေျမစာပံုတြင္ ေက်ာက္စိမ္းအက်န္မ်ားကို ရွာေဖြသူေတြ တိုးလာတာျဖစ္ပါတယ္။ လူေပါင္းသိန္းခ်ီတဲ့ ေက်ာက္မ်က္ရွာေဖြသူေတြဟာ လုပ္ကြက္ေတြ ကုမၸဏီပိုင္ျဖစ္သြားတာေၾကာင့္ ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာေဖြသူေတြ ျဖစ္သြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အားလံုးဟာ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ စြန္႔ပစ္ေျမစာပံုမွာသာ မွီတည္ေနၾကရတဲ့ဘ၀ေတြ ျဖစ္ကုန္ပါေတာ့တယ္။

ဖားကန္႔ရဲ႕ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈကို ၾကည့္လိုက္ရင္ လက္က်င္းေခတ္၊ ေရငုပ္က်င္းေခတ္၊ ေခါက္စားေခတ္၊ ဖက္စပ္ေခတ္၊ ယႏၲရား ငယ္ေခတ္၊ ယႏၲရားႀကီးေခတ္လို႔ခြဲလို႔ရမယ္ ထင္ပါတယ္။ ေခတ္တိုင္းမွာလည္း ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈဟာ အသက္ေပါင္းမ်ားစြာ ေပးခဲ့ၾကရပါတယ္။

ဖားကန္႔ၿမိဳ႕နယ္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးတင့္စိုးက ေက်ာက္စိမ္းတူးတ့ဲ အႏၲရာယ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ “ကြၽန္ေတာ္တို႔က ဖားကန္႔မွာ မဆလေခတ္ ဆိုရွယ္လစ္ ေခတ္ကတည္းက လုပ္ခဲ့တာ သံတူရြင္းေခတ္ေပါ့။ အဲဒီေခတ္က အႏၲရာယ္က ေျမၿပိဳတယ္။ က်င္းေရွာတယ္ဆိုတာ ရွိတယ္။ ေသဆံုးတာ နည္းပါတယ္။ ေရမေဆးေပၚတာ ၂၀၀၀ ျပည့္ ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွ စတာ။ ေျမစာပံု အႏၲရာယ္က ၂၀၀၅ ေလာက္မွာ စေပၚၿပီ။ ၂၀၀၇ ကေနၿပီး အုပ္ လိုက္ေသတာေတြ ျဖစ္ကုန္တာ။ ၂၀၁၅ ကေတာ့ လူေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္သြားတယ္။ တူးလိုက္ၾကတာလည္း ၁၉၉၇ အေရွ႕ႏွစ္ေပါင္း ရာခ်ီလုပ္လုပ္ခဲ့တဲ့ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈက ၂၀၁၀ခုႏွစ္ တစ္ႏွစ္လုပ္စာေတာင္ မရွိဘူးေလ။ ေသတာလည္း ဆယ္ဂဏန္းကေန ရာဂဏန္းျဖစ္လာတာ” ဟု ဆိုသည္။

ဖားကန္႔ေဒသမွာ လက္ရွိ ေက်ာက္စိမ္းရွာေဖြသူ ေရမေဆးသမားေတြဟာ သိန္းခ်ီရွိေပမယ့္ လက္ရွိ ဘယ္ဥပေဒမွာမွ ထည့္သြင္းထားျခင္း မရွိသည့္အျပင္ သူတို႔ကို အစိုးရက သတ္မွတ္တာက တရားမ၀င္ ေက်ာက္စိမ္းရွာေဖြသူေတြဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္သာ ရွိပါတယ္။ သယံဇာတႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးဌာန၊ ေက်ာက္စိမ္းတူး ေဖာ္ေရးဌာန (လံုးခင္း)က ေက်ာက္မ်က္ဥပေဒပါ အခ်က္အခ်ဳိ႕ကို ဗီႏိုင္းဆိုင္းဘုတ္ႀကီးေထာင္ၿပီး ၂၀၁၆ ခုႏွစ္က အသိေပးဖူးပါတယ္။ အဲဒီ ဥပေဒပါအခ်က္ေတြဟာ ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာေဖြသူေတြကို အခ်ိန္မေရြး ဖမ္းဆီးႏိုင္တဲ့ အခ်က္ေတြ ပါ၀င္ခဲ့ၿပီး ဖားကန္႔ေဒသက ေက်ာက္ရွာသူေတြက ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၂၀ ရက္မွာ လူအင္အား ႏွစ္ေသာင္းေလာက္ ဆႏၵျပတာလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ယေန႔အခ်ိန္အထိ ဘယ္ဥပေဒမွာမွ ေက်ာက္စိမ္း ရွာေဖြသူေရမေဆးေတြအတြက္ အကာအကြယ္ မရွိပါဘူး။

ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ရတနာ ဥပေဒ အခန္း (၁၃)၊ ပုဒ္မ ၄၁ (က) ေက်ာက္မ်က္ရတနာ ထုတ္လုပ္ျခင္း လုပ္ငန္းကို ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ လုပ္ကိုင္ျခင္း၊ (ခ)ေက်ာက္မ်က္ရတနာ အ႐ိုင္းကို ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ ရွာေဖြျခင္း (သို႔)စမ္းသပ္တိုင္းတာျခင္းစသည့္ ျပဳလုပ္မႈတစ္ရပ္ရပ္ကို က်ဴးလြန္ေၾကာင္း ျပစ္မႈထင္ရွား စီရင္ခံရလွ်င္ ထိုသူကို ေထာင္ဒဏ္ အနည္းဆံုးသံုးႏွစ္မွ အမ်ားဆံုးခုနစ္ႏွစ္အထိ ခ်မွတ္ႏိုင္သည့္အျပင္ ေငြဒဏ္လည္း ခ်မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေက်ာက္မ်က္ (၄၂) က အရ ေက်ာက္မ်က္ရတနာ အ႐ိုင္းကို အဲဒီဥပေဒႏွင့္ အဲဒီဥပေဒအရ ထုတ္ျပန္သည့္ နည္းဥပေဒမ်ား၊ အမိန္႔မ်ား၊ ညြွန္ၾကားခ်က္မ်ား လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားႏွင့္ မညီညြတ္ဘဲ လက္၀ယ္ထားရွိျခင္း၊ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ျခင္း၊ ေရာင္း၀ယ္ျခင္း(သို႔) တစ္နည္းနည္းျဖင့္ ရယူျခင္း၊ လႊဲေျပာင္းျခင္း စသည့္က်ဴးလြန္မႈတစ္ရပ္ရပ္ကို က်ဴးလြန္ေၾကာင့္ ျပစ္မႈထင္ရွား စီရင္ခံရလွ်င္ ထိုသူကို ေထာင္ဒဏ္အနည္းဆံုးသံုးႏွစ္မွ အမ်ားဆံုးခုနစ္ႏွစ္အထိ ခ်မွတ္ရမည့္ အျပင္ေငြဒဏ္လည္း ခ်မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္းရွာေဖြသူ ေရမေဆးေတြအတြက္ အႀကီးမားဆံုး စိန္ေခၚတဲ့ ဥပေဒေတြျဖစ္ၿပီး ဥပေဒအရ တရား၀င္လုပ္ဖို႔ အခြင့္အလမ္း နည္းပါးလြန္းေနတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ဖက္မွာလည္း ေက်ာက္မ်က္ကုမၸဏီေတြအတြက္ တံတိုင္းခတ္ၿပီးသား ဥပေဒႀကီး ျဖစ္ေနပါတယ္။

ဖားကန္႔ေဒသတြင္း ေရမေဆး ရွာေဖြမႈဥပေဒႏွင့္ အညီျဖစ္ေရး ဒုတိယအႀကိမ္ ကခ်င္ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ အ႒မပံုမွန္အစည္းအေ၀း ပထမေန႔တြင္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၃၁ ရက္မွာ ဖားကန္႔ၿမိဳ႕နယ္ မဲဆႏၵနယ္အမွတ္ (၂) မွ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးဒါရွီလဆိုင္းက ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ ဖားကန္႔ၿမိဳ႕နယ္အတြင္း ေက်ာက္စိမ္းအ႐ိုင္းတံုးမ်ား ရွာေဖြၿပီး အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း ျပဳေနၾကေသာ တိုင္းရင္းသားျပည္သူမ်ား၏ ဘ၀လံုျခံဳစိတ္ခ်မ္းသာစြာ ေရမေဆးေက်ာက္စိမ္း႐ိုင္းတံုး ရွာေဖြေရး လုပ္ငန္းမ်ားအဆင္ေျပေခ်ာ ေမြ႕ေစရန္ ျပည္ေထာင္စု သမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္သည့္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒဇယား (၂) တိုင္းေဒသႀကီး (သို႔) ျပည္နယ္ ဥပေဒျပဳစာရင္း၏ အမွတ္စဥ္ ၂။ (ဃ) အပိုဒ္၄။ (စ်) ပါ ျပည္ေထာင္စုက ျပ႒ာန္းသည့္ ဥပေဒနဲ႔အညီ တိုင္းေဒသႀကီး (သို႔) ျပည္နယ္အတြင္း ေဆာင္ရြက္ခြင့္ရွိသည့္ ေက်ာက္မ်က္ရတနာ အေသးစားႏွင့္ လက္လုပ္လက္စား လုပ္ငန္းမ်ားဆိုင္ရာ ဥပေဒအရ ကခ်င္ျပည္နယ္ အစိုးရအဖြဲ႕အေနျဖင့္ ယခုႏွစ္အတြင္း ေက်ာက္မ်က္ရတနာ အေသးစားလုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ပိုင္ခြင့္မ်ားခြင့္ ျပဳေပးႏိုင္ရန္ အစီအစဥ္ ရွိ မရွိ ေမးျမန္းခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

အဆိုရွင္ျဖစ္သူ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးလဆိုင္းက “ဖားကန္႔ေဒသမွာ ေရမေဆးေက်ာက္ရွာ ေဖြသူေတြ တစ္ႏိုင္ငံလံုးအႏွံ႔ လာၾကပါတယ္။ ဘ၀အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းအတြက္ ေက်ာက္စိမ္း႐ိုင္း ေရမေဆးေက်ာက္ရွာေဖြမႈဟာ အႏၲရာယ္လည္း မ်ားပါတယ္။ အႏၲရာယ္ေတြက အစိုးရဆိုင္ရာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားရဲ႕ အႏၲရာယ္၊ ေရမေဆးမွာျဖစ္တတ္တဲ့ သဘာ၀ အႏၲရာယ္၊ ေရမေဆးအခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ အႏၲရာယ္ေတြကို နိစၥဓူ၀ၾကံဳေတြ႕ေနရ တာကို ေတြ႕ေနရပါတယ္။ အစိုးရ ဘက္ကလည္း ေရမေဆးေတြရဲ႕ ျပ ႆနာကို လ်စ္လ်ဴ႐ႈထားတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဖားကန္႔ေဒသကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ သူေတြက ေခါင္းခဲတဲ့ ျပႆနာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရမေဆး သမားေတြကို ႏိုင္ငံေတာ္က အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ ကတ္ေတြကို ထုတ္ေပးႏိုင္မယ္ဆိုရင္ ေရမေဆးေက်ာက္ စိမ္း႐ိုင္းတံုးေတြကို မေၾကာင့္မၾက အဆင္ေျပစြာ ရွာေဖြႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဖားကန္႔မွာရွိတဲ့ ေက်ာက္ရွာသူေတြ၊ လုပ္ငန္းရွင္ေတြ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဆိုင္ရာေတြႏွင့္ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖေတြနဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီး ဒီေမးခြန္းကို ေမးျမန္းရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္” ဟု လႊတ္ေတာ္တြင္ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။

ယင္းေမးခြန္းကို ကခ်င္ျပည္နယ္ သယံဇာတႏွင့္ သဘာ၀ထိန္းသိမ္းေရး၀န္ႀကီး ဦးHလွေအာင္က  ေျဖၾကားခဲ့ၿပီး ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ ရတနာ ဥပေဒကို ၁၉၉၅ ခုတြင္ ျပ႒ာန္းခဲ့ေၾကာင္း၊ ဒုတိယအႀကိမ္ ျပင္ဆင္သည့္ ဥပေဒကို ၂၀၁၆ တြင္ ထပ္မံျပ႒ာန္းခဲ့ေၾကာင္း၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာေက်ာက္မ်က္ရတနာ ဥပေဒၾကမ္းကို အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္တြင္ ေက်ာက္မ်က္ရတနာ တူးေဖာ္မႈ လုပ္ငန္းမ်ား ဆက္စပ္သူမ်ားအားလံုး ပါ၀င္ေနေၾကာင္း၊ ဥပေဒတြင္ အလတ္စား၊ အေသးစား၊ လက္လုပ္လက္စား လုပ္ငန္းမ်ား ပါ၀င္ပါေၾကာင္း၊ အလတ္စားလုပ္ကြက္မ်ားကို ျပည္ေထာင္စု အစိုးရက စီမံခန္႔ခြဲမည္ျဖစ္ၿပီး အေသးစားႏွင့္ လက္လုပ္လက္စား လုပ္ငန္းမ်ားကို တိုင္းေဒသႀကီး (သို႔) ျပည္နယ္အစုိးရအဖြဲ႕ကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ျပဳ သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အေသးစားႏွင့္ လက္လုပ္လက္စား လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ တိုင္းရင္းသား ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႕စြာ လုပ္ကိုင္ႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ဥပေဒအတည္ျပဳၿပီး နည္းဥပေဒထြက္ရွိလာပါက လံုးခင္းဖားကန္႔ရတနာေျမႏွင့္ အျခားရတနာေျမမ်ား (သို႔) ရတနာ နယ္ေျမျပင္ပရွိ လုပ္ကြက္မ်ားကို ျပည္နယ္အစိုးရက လုပ္ကိုင္ခြင့္ျပဳသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ရွင္းလင္းေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန္႔ေဒသတြင္ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ငန္းအေပၚ မွီခိုေနသည့္ ေရႊ႕ေျပာင္းလုပ္သား သံုးသိန္း၀န္းက်င္ရွိေနၿပီး ရရွိထားသည့္ ေက်ာက္မွာ လက္ရွိျပ႒ာန္းသည့္ ဥပေဒအရ သယ္ယူေရာင္းခ် ခြင့္မရွိျခင္း၊ တန္ဖိုးႀကီးမားသည့္ ေက်ာက္စိမ္း႐ိုင္းျဖစ္ပါက သိမ္းယူခံရျခင္း၊ အမႈဖြင့္ခံရျခင္း၊ မၾကာခဏေျမစာပံု ၿပိဳက်ျခင္းေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈမ်ားေနျခင္း၊ ေက်ာက္စိမ္းရွာေဖြရာတြင္ ကုမၸဏီလုပ္ကြက္မ်ားႏွင့္ ေရာေထြးေနမႈမ်ားေၾကာင့္ ၿခိမ္းေျခာက္ေမာင္းထုတ္ခံရျခင္း၊ ၿခိမ္းေျခာက္ ေမာင္းထုတ္ရာတြင္ ေျခာက္လွန္႔ပစ္ခတ္မႈအတြင္း ေသဆံုးရျခင္းမ်ား မၾကာခဏ ၾကံဳေတြ႕ေနရေၾကာင္း လည္းလႊတ္ေတာ္မွာ ေဆြးေႏြးပါတယ္။ အခုအခ်ိန္အထိေတာ့ ဘာမွ်အေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏုိင္ၾက ေသးပါဘူး။

ဖားကန္႔ေက်ာက္မ်က္ ကုမၸဏီေတြကေတာ့ ေရမေဆးေက်ာက္စိမ္း ရွာေဖြသူေတြနဲ႔ အေျခအေနအရ ညိႇႏိႈင္းၿပီးေနရေတာ့ ေရမေဆးေတြအတြက္ ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္ေရး အလုပ္သိမ္းခ်ိန္ေတြမွာ လုပ္ကြက္အတြင္း ေရမေဆးေက်ာက္ ရွာေဖြခြင့္ျပဳခဲ့တာေတြ ရွိပါတယ္။ အဲဒါၿပီးေနာက္ပိုင္း ေရမေဆးႏွင့္လံုျခံဳေရးေတြ အေခ်အတင္အေျခအေနေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ျပည္သူ႔ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးတင္စိုးက “အခုက ေရမေဆးေတြက ေက်ာက္မ်က္ကုမၸဏီေတြကို မၾကည္တဲ့အေၾကာင္းေတြ ရွိတယ္။၂၀၀၀ ခုႏွစ္ အေရွ႕ပိုင္းက ေက်ာက္ရွာသူေတြကို၀င္း ထဲ၀င္တာနဲ႔ ဖမ္းေထာင္ခ်တာေတြ ရွိတယ္။ ၿပီးေတာ့ ကုမၸဏီလုပ္ကြက္ေတြထဲမွာလည္း တ႐ုတ္ကဦးစီး။ ဒီေတာ့ ဒီကတစ္ႏိုင္ငံလံုးက တိုင္းရင္းသားေတြ မေက်နပ္ဘူးေပါ့ဗ်ာ။ ေက်ာက္စိမ္းရွာတဲ့ ေရမေဆးဆိုတာလည္း အရင္က ကုမၸဏီမွာ လုပ္ခဲ့တဲ့ သူေတြပါတယ္ေလ။ အဲဒီေတာ့ ကုမၸဏီသက္တမ္းကုန္တာ။ လုပ္ကြက္ေတြခိုးတာက ေက်ာက္ေက်ာေကာင္းတဲ့ ေနရာေတြက အစသိေနၾကတာ။ ကုမၸဏီေတြကလည္း အေလွ်ာ့ေပးၿပီး လုပ္ကြက္ထဲရွာေစတယ္။ ညေန သံုးနာရီမွာ ရွာခြင့္ေပးတာကို ေရမေဆးက ေန႔လယ္ ၁၂ နာရီမွာ အေပါက္၀မွာ ျပံဳထြက္ေနၿပီ။ ျပႆနာမျဖစ္ခံႏိုင္႐ိုးလားဗ်ာ။ ဒီပံု စံေတြက ျပႆနာကို ဆက္ၿပီးျဖစ္ေစ ဦးမွာပါပဲ” ဟုဆိုသည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၉ ရက္မွစ၍ အစိုးရတပ္မေတာ္ႏွင့္ ကခ်င္တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ ေကအိုင္ေအတို႔ စစ္ပြဲမ်ား စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ရာ စစ္ပြဲမ်ား ကခ်င္တစ္ျပည္နယ္လံုး ျပန္႔ႏွံ႔လာၿပီး ဖားကန္႔ေဒသတြင္ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ခြင့္ကို ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေမ ၃၀ ရက္ စတင္ကာ အစိုးရမွ တရား၀င္ပိတ္သိမ္းေၾကာင္း ေၾကညာခဲ့ၿပီး ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁ ရက္မွ ျပန္လည္တူးေဖာ္ခြင့္ျပဳခဲ့ရာ လုပ္ငန္းမ်ား ရပ္ဆိုင္းခဲ့သည္မွာ ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ ၾကာျမင့္ခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၃ ရက္ မွာ လံုးခင္းေက်းရြာအုပ္စု၊ ကုေဋေမွာ္ေက်းရြာအနီးက အဲဗား၀င္းနား လုပ္ကြက္မွာ ေရမေဆး၀င္ရွာသူေတြကို လံုျခံဳေရးယူထားတဲ့ တပ္မေတာ္နဲ႔ ရဲကပစ္လိုက္လို႔ ကုေဋေက်းရြာက ကိုသိန္းစိုးဟာ ေနရာမွာပြဲခ်င္းၿပီး ေသပါတယ္။ ေရမေဆးေတြက အေလာင္းထမ္းၿပီး မားဆား၊ ကုေဋ၊ လံုးခင္း၊ ေမွာ္ဆီေက်းရြာေတြမွာ အေလာင္းထမ္းၿပီး ဆူပူအံုၾကြမႈ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၆ ဒီဇင္ဘာ ၁၆ ရက္မွာ လုံးခင္းေက်းရြာမွာရွိတဲ့ ေက်ာက္မ်က္ ကုမၸဏီတစ္ခုကို လက္လုပ္မုိင္းေတြ နဲ႔ေဖာက္ခြဲၿပီး ပစ္ခတ္မႈလည္း ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေရမေဆးေလးဦးဒဏ္ရာၿပီး လက္လုပ္မိုင္းနဲ႔ လူတစ္ေယာက္လည္း မိပါတယ္။ ကုမၸဏီက ဘက္ဟိုး ၁၂ စီး၊ ေက်ာက္ေဖာက္ကား တစ္စီးမီးေလာင္ပါတယ္။

ဖားကန္႔ရဲစခန္းေတြရဲ႕ မွတ္တမ္းအရ ႏွစ္ႏွစ္အတြင္း လံုျခံဳေရးႏွင့္ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြ ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္ ေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး အဆိုးရြားဆံုးျဖစ္စဥ္မွာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁၈ ရက္ညပိုင္း ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ၿပီး ေရမေဆးေက်ာက္ရွာေဖြသူ ငါးဦးေသဆံုးကာ ရဲတပ္ဖြဲ႕အပါ အ၀င္ ၂၅ ဦး ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ပါတယ္။ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္လည္း လံုျခံဳေရးႏွင့္ ေရမေဆးေက်ာက္ရွာေဖြသူၾကားမွာ ျပႆနာျဖစ္ပြားလာတယ္လို႔ ေရမေဆးရွာသူေတြက ဆိုပါတယ္။

ပဋိပကၡျဖစ္ပြားေနစဥ္ ေရွာက္ရွိလာေသာ ေရမေဆးသမားမ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္

ေရမေဆးေတြအတြက္ ေနာက္ထပ္အႀကီးဆံုး အႏၲရာယ္က စြန္႔ပစ္ေျမစာပံုမွာ ေက်ာက္စိမ္းရွာရင္း         ေျမပိေသတာ ျဖစ္ပါတယ္။ စာရင္း အတိအက်မရွိၾကေပမယ့္ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း တျဖည္းျဖည္းမ်ား လာတာကို မွတ္တမ္းေတြ ေဒသခံေတြ ေျပာျပခ်က္အရ မနည္းလွတာကို ေတြ႕ေတြ႕ပါတယ္။ စာရင္းမွန္မရ ႏိုင္ေပမယ့္ ရရွိထားတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြအရ ယႏၲရားႀကီးေတြနဲ႔ တူးေဖာ္မႈမ်ား ရွိလာၿပီး ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းေျမစာပိ၊ ေက်ာက္ခဲမွန္ ေသဆံုးတာဟာ တစ္ႏွစ္ လူ ၆၀ အ ထက္မွာရွိခဲ့ပါတယ္။၂၀၁၅ ခုႏွစ္ တြင္ ႏို၀င္ဘာ ၂၁ ရက္က အမ်ားဆံုးျဖစ္ၿပီး လူေပါင္း ၂၀၀ နီးပါး ေပ်ာက္ဆံုးကာ စာရင္းေပးသူ ၁၃၀ ရွိေသာ္လည္း ၁၁၄ ဦးသာ ရွာေဖြႏိုင္ခဲ့သည္။

ဖားကန္႔ျပႆနာေတြကို ျမင္ေတြ႕ေျဖရွင္းေနရသူ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးတင္စိုးက            “အဓိကဘာေၾကာင့္ ျဖစ္တာလဲ ေမးရင္ ဆင္းရဲၾကလို႔ေျဖရမွာပါ။ ေသတဲ့လူေတြ စံုစမ္းၾကည့္ရင္ ခ်မ္းသာတဲ့ လူမပါဘူး။  ျမန္မာႏိုင္ငံ အရပ္ရပ္က ဒီကိုလာၿပီး လုပ္ၾကတယ္။ အဓိက ေလာပန္း (သူေဌး) ျဖစ္ေရးပဲ။ ယေန႔ လက္လုပ္လက္စား မနက္ျဖန္ သူေဌးႀကီးျဖစ္ႏိုင္တာ ဒီတစ္ခုပဲရွိတာေလ။ ဒါေၾကာင့္ အႏၲရာယ္ရွိမွန္း သိသားနဲ႔ လုပ္ေနၾကတာပဲ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဖားကန္႔မွာ ေက်ာက္စိမ္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး လက္လုပ္လက္စားေတြ ႏွစ္သိန္းေက်ာ္တယ္။ တစ္သိန္းခြဲေလာက္က ေက်ာက္ရွာတယ္။ ငါးေသာင္းတစ္သိန္းေက်ာ္က ေစ်းေရာင္း၊ ေက်ာက္ေရာင္းေက်ာက္၀ယ္ လုပ္ေနၾကတယ္။ ေက်ာက္စိမ္း ေလာပန္းနဲ႔ေနတဲ့ လူကစားေရးပံုမွန္ ရွိေပမယ့္ ေလာပန္းမရွိတဲ့ ေက်ာက္ရွာသူဆိုရင္ ေက်ာက္ရမွ ထမင္းစားရတာ။ ေက်ာက္ကလြဲၿပီး တျခားဘာမွ်မရွိေတာ့ ေက်ာက္စိမ္းမရွာရေအာင္ ပိတ္ပင္ဖို႔ေတာ့ လံုး၀မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ ေျမၿပိဳျဖစ္စဥ္ေတြ သံုးသပ္ၾကည့္ရင္ ညပိုင္းျဖစ္တာမ်ားတယ္။ ေျမစာက ေလွ်ာၿပိဳနဲ႔ တြင္းေခါင္းတူးရင္ ၾကံဖတ္ကြာသလို ၿပိဳတတ္တာ။ ေနပိုင္းဆိုရင္ ေျမစာမႈန္ေတြ က်လာတာေတြ႕ႏိုင္တယ္။ ဘယ္ေၾကာ ၿပိဳႏိုင္တယ္ဆိုတာ သိႏိုင္တယ္” ဟု ေျပာၾကားသည္။

လက္အစိုးရလက္ထက္တြင္ ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္သည့္ သက္တမ္းကုန္ကုမၸဏီေတြကို လုပ္ကြက္ ထပ္မံခ်ထားေပးျခင္း မရွိဘဲ ရပ္ဆိုင္းကာ ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္သည့္ ဥပေဒၾကမ္းကိုလည္း ေရးဆြဲေနဆဲ ျဖစ္သည္။ ဥပေဒၾကမ္းအား ယခု ျပႆနာမ်ား မေပၚႏုိင္ေအာင္ လုပ္ထာသည္ဟု အမ်ိဳးလႊတ္ေတာ္ကိုယ္  စားလွယ္ ဦးခင္ေမာင္ျမင့္ (ခ) ဦးခ်ဳိက ဆိုပါသည္။ ၎က “အခု ဥပေဒၾကမ္းကို ေဆြးေႏြးတုန္းေပါ့။ ၾကားထဲမွာ ရခိုင္အေရးျဖစ္လို႔ ၾကာသြားတယ္။ အခုဥပေဒသစ္မွာ လုပ္ကြက္ကို အရင္လိုဧက ၅၀ မေပးေတာ့ဘူး။ ငါးဧက။ ေပါင္းယူလို႔မရေအာင္ ၾကားထဲမွာ ေပ ၂၀ လုပ္ထားတယ္။ EMP လို႔ေခၚတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး စနစ္ကို လိုက္နာအေကာင္အထည္ေဖာ္မွ လုပ္ငန္းခ်ေပးမယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ လိုဏ္ေခါင္းတူးတဲ့ စနစ္ေပၚလာမွာပါ။ အခုလည္း စမ္းသပ္တဲ့ ကုမၸဏီရွိတယ္။ အက်ိဳးအျမတ္ မျမန္သလို ကုန္က်စရိတ္လည္း နည္းလြန္းတယ္လို႔ သိရတယ္။ အဲဒီ စနစ္ျဖစ္လာရင္ ေရမေဆး လူတန္းစားက ေပၚလာစရာ မရွိဘူးဥပေဒ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ရင္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကလည္း ရွိဖို႔လိုေသးတယ္။ မၿငိမ္းခ်မ္းရင္က ဘာမွလုပ္လို႔ရဦးမွာ မဟုတ္ဘူး” ဟု ဆိုသည္။

ဘယ္လိုအေျခအေနေတြ ေရာက္ေရာက္ ဖြဲ႕ၿဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္ရဲ႕ သယံဇာတမွန္သမွ် က်ိန္စာေတြနဲ႔ တြဲလ်က္ပါလာျမဲျဖစ္သည္။ အေျခအေနအရ ဖားကန္႔မွာလူေတြ ဥေပစၦဒကကံျဖင့္ ေသၾကလိမ့္ဦးမည္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ အားလံုးလည္း ၀မ္းနည္းျခင္းတရားေတြ တစ္ေပြ႕တစ္ပိုက္ ၾကံဳရပါဦးမည္။ ဖားကန္႔ေဒသမွာ ျမစ္ဖ်ားခံတဲ့ ဥ႐ုျမစ္လည္း ဆက္လက္စီးဆင္းေနမည္သာ ျဖစ္သည္။

အေျခခံျပည္သူေတြ ၾကံဳေတြ႕ေနရတဲ့ ေငြအေၾကြရွားပါးမႈ ျပႆနာ

YUPT အမ်ားပိုင္ ယာဥ္လိုင္းကုမၸဏီတြင္ ၀န္ထမ္းမ်ား ေငြအေၾကြ ေရတြက္ေနသည္ကို ေတြ႕ရစဥ္

“တစ္ခုခု ၀ယ္မယ္ဆိုရင္ေတာင္ ေစ်းသည္ေတြက အေၾကြပါလား အရင္ေမးတာ”

ဒီစကားကို ေျပာၾကားသူကေတာ့ လမ္းမေတာ္ၿမိဳ႕နယ္မွာ ေနထိုင္ၿပီး ေန႔စဥ္ ေစ်းသြားေစ်း၀ယ္လုပ္ေနတဲ့ အသက္ ၅၀ အရြယ္ အိမ္ရွင္မ အမ်ဳိးသမီးႀကီးတစ္ဦးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

“အခုေနာက္ပိုင္း အေၾကြက ရွားလာေတာ့ တစ္ရာဖိုး၊ ႏွစ္ရာဖိုးေလာက္ကို ၀ယ္ေနက်ေဖာက္သည္ မဟုတ္ရင္ေစ်းသည္က မေရာင္းေတာ့ဘူး” လို႔ အဲဒီအမ်ဳိးသမီးႀကီးက သူေန႔စဥ္ၾကံဳေတြ႕ေနရတဲ့ အေၾကြ ရွားပါးလာမႈျပႆနာကို ေျပာျပပါတယ္။

လက္ရွိအခ်ိန္မွာ အေျခခံ လူတန္းစားေတြအေနနဲ႔ ေန႔စဥ္ၾကံဳေတြ႕ေနရတာကေတာ့ ေငြအေၾကြရွားပါးမႈ ျပႆနာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ေငြအေၾကြရွားပါးမႈကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေန အေျခခံလူတန္းစားအားလံုး ၾကံဳေတြ႕ေနရတာပါ။

ဒီလို ေငြအေၾကြရွားပါးလာတဲ့အတြက္ ေစ်းဆိုင္တခ်ဳိ႕က ေငြအေၾကြအစား တစ္သွ်ဴးထုပ္၊ ေကာ္ဖီမစ္ထုပ္နဲ႔ သၾကားလံုးေတြကို ျပန္အမ္းတာေတြ ရွိလာပါတယ္။

“ေစ်း၀ယ္တဲ့ အခါက်ေတာ့လည္း ဆိုင္ရွင္က အေၾကြအမ္းစရာမရွိတဲ့အခါ တစ္သွ်ဴးတို႔၊ ေကာ္ဖီမစ္တို႔၊ သၾကားလံုးတို႔ ျပန္အမ္းတာေတြ ရွိတယ္။ တစ္သွ်ဴးတစ္ထုပ္မွ ၅၀ တန္တာကို ၁၀၀ တန္ဆိုၿပီး ျပန္အမ္းတယ္။ တစ္ခါတေလ မုန္႔ေတြ၊ ေကာ္ဖီမစ္ေတြ ျပန္အမ္းတာကို မယူခ်င္ေပမဲ့လည္း ယူလာရတာ ရွိတယ္။ အေၾကြမရွိတဲ့အတြက္ အဲလိုမ်ဳိး ျပန္အမ္းတာေတြ ျဖစ္လာတယ္။ အေျခခံ စားေသာက္ကုန္ေစ်းႏႈန္းကေတာ့ မတက္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ အဲလိုပစၥည္းေတြ ျပန္အမ္းတဲ့အတြက္ ပိုက္ဆံက ပိုကုန္သြားတာေတာ့ အမွန္ပဲ” လို႔ ေက်ာက္တံတားၿမိဳ႕နယ္မွာ ေနထိုင္တဲ့ အိမ္ရွင္မတစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။

ဒဂံုၿမိဳ႕နယ္မွ ကုန္မ်ဳိးစံုေရာင္းတဲ့ ဆိုင္ရွင္တစ္ဦးက “ဆိုင္မွာ လာ၀ယ္လို႔ အေၾကြရွိရင္ေတာ့ အေၾကြအမ္းလိုက္တာေပါ့။ မရွိတဲ့အခ်ိန္က်ရင္ေတာ့ တစ္သွ်ဴးတို႔ ဘာတို႔ကို အမ္းတဲ့သေဘာနဲ႔ ယူခိုင္းရတယ္။ ေန႔စဥ္ ေရာင္းေနရေတာ့လည္း လာ၀ယ္သမွ်လူအားလံုးကို အေၾကြအကုန္ျပန္အမ္းဖို႔ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ တစ္ေန႔ထက္ တစ္ေန႔အေၾကြေတြက ရွားလာတယ္” လို႔ ဆိုပါတယ္။

ေငြအေၾကြရွားပါးမႈကို ေနာက္ထပ္ ၾကံဳေတြ႕ေနရသူေတြကေတာ့ ေန႔စဥ္လိုင္းကားစီးေနရတဲ့ လူတန္းစားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင္ ၂၀ ရက္တုန္းက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕က YBS ယာဥ္အားလံုးမွာ ယာဥ္စီးခထည့္ဖို႔ ပိုက္ဆံပံုးေတြကို ေနာက္ဆံုးထား တပ္ဆင္ဖို႔ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲမႈ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕ (YRTA) ကေန ညႊန္ၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို ညႊန္ၾကားခ်က္ကို မလိုက္နာဘဲ ပိုက္ဆံပံုးမထားတဲ့ ယာဥ္ေတြကို ယာဥ္လိုင္းကေန ထုတ္ပယ္တဲ့အထိ အေရးယူမယ္လို႔ ရန္ကုန္တိုင္း သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲမႈ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕ YRTA ရဲ႕ အတြင္းေရးမွဴး ေဒါက္တာေမာင္ေအာင္က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕က YBS ယာဥ္ေတြ အားလံုးမွာ ပိုက္ဆံပံုးေတြ တပ္ဆင္ၿပီး ေျပးဆြဲခဲ့တဲ့အတြက္ ခရီးသြားျပည္သူေတြအေနနဲ႔ ေန႔စဥ္ မရွိမျဖစ္ကိုယ္နဲ႔ ေဆာင္ထားရမယ့္အရာက ေငြအေၾကြ ၂၀၀ ျဖစ္လာပါတယ္။

YBS ယာဥ္ေတြမွာ ပိုက္ဆံပံုးေတြ တပ္ၿပီး သံုးလေက်ာ္ ၾကာျမင့္လာခ်ိန္မွာေတာ့ ေန႔စဥ္သြားလာေနရတဲ့ ခရီးသြားျပည္သူေတြအေနနဲ႔ ေငြအေၾကြအခက္အခဲကို ၾကံဳေတြ႕လာရပါတယ္။

“ညီမတို႔က ၀န္ထမ္းဆိုေတာ့ အလုပ္ပိတ္ရက္ကလြဲၿပီး ေန႔စဥ္သြား လာေနရတာ။ ကားကလည္း တစ္ဆင့္တည္း မေရာက္ဘူး။ ႏွစ္ဆင့္စီးရတဲ့အတြက္ အသြား ၄၀၀၊ အျပန္ ၄၀၀ ဆိုေတာ့ တစ္ေန႔ကို ၈၀၀ ကုန္တယ္။ တစ္ေန႔ ၈၀၀ ဆိုတဲ့ အေၾကြကို ၾကံဳသလို ဖ်က္ထားရတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေန႔စဥ္ဆိုေတာ့ မခံႏိုင္ဘူး။ အိမ္ကလူေတြကိုလည္း ေစ်းသြားလို႔ ျပန္လာရင္ အေၾကြေလးေတြ သိမ္းေပးထားဖို႔ မွာထားရတယ္။ အိမ္ကလည္း ေနာက္ဆံုးထြက္လာတဲ့အသံက ေစ်းသည္ေတြမွာလည္း အေၾကြရွားတဲ့ ျပႆနာၾကံဳေနရတယ္ မရွိဘူးဆိုေတာ့ အခက္အခဲေတာ့ ရွိတာေပါ့” လို႔ ေျမာက္ဒဂံုၿမိဳ႕နယ္ကေန ၿမိဳ႕ထဲမွာ လာေရာက္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ေနတဲ့ ကုမၸဏီ၀န္ထမ္းျဖစ္သူ မလဲ့လဲ့ေအာင္က ေျပာပါတယ္။

တခ်ဳိ႕ ခရီးသည္ေတြကေတာ့ အေၾကြမပါေပမဲ့လည္း ဘတ္စ္ကားေပၚေရာက္တဲ့အခါ ပိုက္ဆံပံုးနားမွာေစာင့္ၿပီး ေနာက္ထပ္တက္လာတဲ့ ခရီးသည္ေတြထည့္မယ့္ ပိုက္ဆံကို လိုက္လံေတာင္းယူရတဲ့ အျဖစ္မ်ဳိးေတြကလည္း ရွိလာပါတယ္။

“ကိုယ္တိုင္လည္း ျဖစ္ဖူးတယ္။ ၁၀၀၀ တန္ပဲ ပါတဲ့အခါက်ေတာ့ ဘတ္စ္ကားစီးရတာ အဆင္မေျပဘူး။ တခ်ဳိ႕ကားေတြက စပယ္ယာပါရင္ေတာ့ အေၾကြျပန္အမ္းေပးတာေပါ့။ စပယ္ယာမပါတဲ့ ကားဆိုရင္ေတာ့ ကိုယ္က ေနာက္တက္လာတဲ့ လူေတြကို Request လုပ္ရတာေပါ့” လို႔  ေျမာက္ဥကၠလာပ ျပည္သူ႔ေဆး႐ံုႀကီးမွ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္ ေဒါက္တာ စိမ္းမိုးစက္က ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ YBS ယာဥ္စီးတဲ့ ခရီးသည္ေတြအေနနဲ႔ ေနာက္ထပ္ၾကံဳေတြ႕ရတဲ့ အခက္အခဲက အေၾကြမရွိတဲ့အတြက္ တစ္ခုခု၀ယ္ၿပီး အေၾကြျဖတ္ရတဲ့ အေနအထားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

“ကြၽန္ေတာ္ေက်ာင္းသြားရင္ အသြားအျပန္ကားခက တစ္ေန႔ကို ၆၀၀ နဲ႔ ၈၀၀ ရွိတယ္။ ေက်ာင္းသြားဖို႔ ဘတ္စ္ကားစီးမယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္လက္ထဲ အေၾကြမရွိတဲ့အခါ နီးစပ္ရာ မုန္႔ဆိုင္မွာ အေအး၀ယ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ တျခားမုန္႔၀ယ္တာာပဲျဖစ္ျဖစ္ လုပ္လိုက္ရင္ အေၾကြေလးေတြ ရလာတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေျပာရရင္ ၄၀၀ တန္တဲ့ခရီးက အေၾကြရဖို႔ အစီအစဥ္ မရွိဘဲနဲ႔ မုန္႔၀ယ္လိုက္ရတဲ့အတြက္ အပိုထြက္သြားတာေပါ့။ အေၾကြမရွိ လို႔ဆိုၿပီး အဲလိုမ်ဳိးလုပ္လိုက္ရတဲ့အခါေတြလည္း ရွိတယ္။ ေျပာရရင္ေတာ့ ကိုယ့္အတြက္ မလိုအပ္ဘဲနဲ႔ အဲလိုကိစၥေလးေတြ ခဏခဏလုပ္ရတာ ရွိတယ္” လို႔ သြားဘက္ဆိုင္ရာ ေဆးတကၠသိုလ္ တက္ေရာက္ေနတဲ့ ကိုရဲရဲဦးက ေျပာျပပါတယ္။

ဒီလို အေျခခံျပည္သူေတြၾကားမွာ ၾကံဳေတြ႕ေနရတဲ့ ေငြအေၾကြ အခက္အခဲကို ကိုရဲရဲဦးတစ္ေယာက္ ကိုယ္တိုင္ၾကံဳေတြ႕ရ ဖန္မ်ားလာတဲ့ အခါမွာေတာ့ သူတို႔ဖြဲ႕ထားတဲ့ Care Teen အဖြဲ႕အေနနဲ႔ ျပည္သူေတြၾကားမွာ ေငြအေၾကြလဲလွယ္ေပးတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းကို ဒီလ (ေအာက္တိုဘာ) မွာ စတင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

“ေငြအေၾကြလဲဖို႔က ကြၽန္ေတာ္တို႔အဖြဲ႕မွာ ေက်ာင္းသားေတြလည္း မ်ားတယ္။ အမ်ားစုကေတာ့ ဘတ္စ္ကားနဲ႔ပဲ သြားၾကတာမ်ားတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ကလည္း ဘတ္စ္ကားနဲ႔ပဲ သြားတာဆိုေတာ့ သြားလာတဲ့ေနရာမွာ အခက္အခဲေလးေတြ ရွိတယ္။ အေၾကြမရွိဘူး။ အရင္တုန္းက စပယ္ယာေတြရွိေတာ့ ျပန္အမ္းႏိုင္တယ္။ အခုက်ေတာ့ ပိုက္ဆံပံုးေတြ လုပ္လိုက္တဲ့အခါက်ေတာ့ လဲဖို႔က အဆင္မေျပေတာ့ဘူး။ အဲဒီေတာ့ ဘတ္စ္ကားစီးခါနီးရင္ အေၾကြႀကိဳရွာရတယ္။ အေၾကြမရွိရင္ ကားခ ၂၀၀ ဆိုေပမဲ့ ၅၀၀ ထည့္လိုက္ရတာလည္း ရွိတယ္။ အဲဒီလို အေျခအေနေလးေတြ ရွိလာေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ေက်ာင္းလည္း ပိတ္တုန္းမွာ ဒီျပႆနာေလးကို တတ္ႏိုင္သမွ် ကူညီေပးၾကမယ္ဆိုၿပီး လုပ္လိုက္တာ” လို႔ ကိုရဲရဲဦးက ဆိုပါတယ္။

Care Teen ဆိုတာက တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူေတြ စုေပါင္းဖြဲ႕စည္းထားတဲ့အဖြဲ႕ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔အဖြဲ႕အေနနဲ႔အဖြဲ႕ရဲ႕ ရန္ပံုေငြ ၂၀ သိန္းေလာက္နဲ႔ အခုလို ျပဳလုပ္တာျဖစ္ၿပီး ေငြအေၾကြေတြကိုေတာ့ YUPT ကုမၸဏီကေန လဲထားတာျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

သူတို႔အဖြဲ႕အေနနဲ႔ ဆူးေလ၊ ေမာ္တင္၊ လမ္း၅၀၊ လွည္းတန္း၊ တာေမြေစ်းဗလီ၊ သမိုင္းလမ္းဆံု၊ ေျမနီကုန္းနဲ႔ ၾကည့္ျမင္တိုင္ညေစ်းကား ဂိတ္ရွစ္ဂိတ္မွာ တနလၤာ၊ ဗုဒၶဟူး၊ ေသာၾကာေန႔တိုင္း နံနက္ ၇ နာရီခြဲကေန အေၾကြေတြကုန္တဲ့အထိ လဲေပးတယ္လို႔ ကိုရဲရဲဦးက ေျပာပါတယ္။

“အဓိက,က ႐ံုးသြားေက်ာင္းသြားရက္ေတြကို ေရြးထားတာ။ ေငြလဲေပးတာကေတာ့ လူတစ္ေယာက္ကို ႏွစ္ေထာင္ႏႈန္း လဲေပးတယ္” လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

Care Teen အဖြဲ႕အေနနဲ႔ ေငြအေၾကြလဲလွယ္ေပးတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈကို ေအာက္တိုဘာကေန ဒီဇင္ဘာလအထိ သံုးလပေရာဂ်က္နဲ႔ လုပ္ေဆာင္တာျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေရာက္ရင္ေတာ့ ေငြအေၾကြလဲလွယ္ေပးတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈကို ဆက္လုပ္ဖို႔ မေသခ်ာဘူးလို႔ သိရပါတယ္။

ဒီလို ေငြအေၾကြလဲလွယ္တဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းကို Care Teen အဖြဲ႕ထက္ေစာၿပီး လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ အဖြဲ႕ကေတာ့ YBS ခရီးသြားမ်ား၏ အသံ FB Group & Page (Admin Team) က ျဖစ္ပါတယ္။

ခရီးသြားမ်ား၏အသံ FB Group & Page (Admin Team) အေနနဲ႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ ၾသဂုတ္ ၁၉ ရက္က စတင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ေအာက္တိုဘာ ၁၈ ရက္အထိ ေငြအေၾကြစုစုေပါင္း သိန္း ၃၀၀ ကို လဲလွယ္ေပးႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ သူတို႔ရဲ႕ လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာမွာ ေအာက္တိုဘာ ၁၉ ရက္က ေရးသားထားပါတယ္။

ေအာင္ျမင္တဲ့ YBS စနစ္ျဖစ္ေပၚေစဖို႔အတြက္ သူတို႔အဖြဲ႕အေနနဲ႔ကလည္း ကိုယ္ပိုင္ေငြေၾကးကို အိတ္စိုက္က်ခံသံုးစြဲၿပီး လုပ္ေဆာင္ေနတာျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ဒီလို ျပည္သူေတြ ၾကံဳေတြ႕ေနရတဲ့ အေၾကြရွားပါးမႈျပႆနာကို တျခား လူမႈေရးအသင္းအဖြဲ႕ေတြကလည္း ၀န္ေဆာင္မႈေပးေနတာေတြ ရွိတဲ့အျပင္ YBS အမ်ားပိုင္ယာဥ္လိုင္း ကုမၸဏီေတြထဲက တစ္ခုျဖစ္တဲ့  YUPT ကုမၸဏီကလည္း ေန႔စဥ္ရရွိလာတဲ့ ေငြအေၾကြေတြကို လဲလွယ္ေပးမႈေတြ လုပ္ေဆာင္ေနပါတယ္။

ေငြအေၾကြေတြကို YUPT ႐ံုးမွာ ျပန္လဲလွယ္ေပးေနတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ YUPT ကုမၸဏီရဲ႕ ဒုတိယ ဥကၠ႒ျဖစ္သူ ဦးကိုကိုႏိုင္က အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။

֧ကြၽန္ေတာ္တို႔႐ံုးမွာ ေလွ်ာက္လႊာတင္ၿပီး လာလဲေနတဲ့ အုပ္စုေတြကို တစ္ေန႔ သိန္း ၄၀၀ ဖိုးေလာက္ လဲေပးပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔႐ံုးမွာ ေငြအေၾကြလာလဲတဲ့အခါ အရင္ဆံုး ဘယ္ေလာက္ဖိုး လဲခ်င္တယ္ဆို တာကို ေလွ်ာက္တင္ရပါတယ္။ ေလွ်ာက္လႊာေတြကို မနက္ ၆ နာရီကေန နံနက္ ၉ နာရီခြဲအထိ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လက္ခံပါတယ္။ လက္ခံၿပီးခ်ိန္မွာေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ေငြပမာဏ ဘယ္ေလာက္လဲမလဲ ဆိုတာကို စစ္ေဆးပါတယ္။ ေလွ်ာက္လႊာအေရ အတြက္က ၁၀၀ ဆိုရင္ ဘယ္ေလာက္ ဖိုးေလွ်ာက္ေလွ်ာက္ေလွ်ာက္လႊာ တစ္ေစာင္ကို ေလးသိန္းႏႈန္းပဲ ေပးလုိက္ပါတယ္။ ေလွ်ာက္လႊာအေရ အတြက္နည္းေနရင္ေတာ့ ေလွ်ာက္ထားသူ လိုခ်င္တဲ့ Amount ကို ေပးလိုက္ပါတယ္။ ေငြဘယ္ေလာက္လို႔ေတာ့ မသတ္မွတ္ထားပါဘူး။ အဓိက,က ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေငြပမာဏနဲ႔ ေလွ်ာက္လႊာပမာဏကို ခ်ိန္ၿပီးေတာ့ ေလွ်ာက္ထားသူအကုန္လံုးရေအာင္ မွ်ေ၀လဲလွယ္ေပးေနပါတယ္” လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ စံျပေစ်း၊ တာေမြ၊ ေဘလီ၊ ေတာင္ဥကၠလာဘုရားနဲ႔ အ၀ိုင္းႀကီးေနရာေတြမွာ ညေနတိုင္း ေငြအေၾကြေတြကို လိုက္လံလဲလွယ္ေပးေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒီလို ျပည္သူ႔၀န္ေဆာင္မႈျဖစ္တဲ့ ေငြအေၾကြလဲလွယ္ေပးျခင္းကို လုပ္ေဆာင္ရာမွာ ဆံုး႐ံႈးမႈေတြသာရွိတယ္လို႔ ဦးကိုကိုႏိုင္က ဆိုပါတယ္။

“ဒီေငြအေၾကြလဲေပးတာက  ကြၽန္ေတာ္တို႔အတြက္ ဆံုး႐ံႈးမႈေတြပဲ ရွိတယ္။ ပထမဆံုး ဆံုး႐ံႈးတာက ေလွ်ာက္လႊာစာရြက္ဖိုး ဆံုး႐ံႈးတယ္။ ဒုတိယ ဆံုး႐ံႈးတာက လာလဲတဲ့အခါမွာ ေငြအတုေတြ ပါလာတယ္။ တတိယ ဆံုး႐ံႈးတာကေတာ့ အေျပာခံရတယ္” လို႔ သူကေျပာပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ေအာက္တိုဘာ ၁၁ ရက္ကျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ ဒုတိယအႀကိမ္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးလႊတ္ေတာ္ ပဥၥမပံုမွန္အစည္းအေ၀းမွာ မဂၤလာေတာင္ညြန္႔ၿမိဳ႕နယ္၊ မဲဆႏၵနယ္အမွတ္ (၂) လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးရန္ေအာင္က “ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ေနျပည္သူလူထု နိစၥဓူ၀ အသံုးစရိတ္မ်ားတြင္ တစ္ရာက်ပ္တန္၊ ႏွစ္ရာက်ပ္တန္၊ ငါးရာက်ပ္တန္မ်ား ရွားပါးေနေသာေၾကာင့္ ၀န္ထမ္းမ်ားအား လစာေငြထုတ္ေပးရာတြင္ ၎ က်ပ္တန္မ်ားကိုပါ ထည့္သြင္းေပးရန္ အစီအစဥ္ ရွိ မရွိ” ေမးခြန္းကို ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။

ဒီေမးခြန္းကို စီမံကိန္းႏွင့္ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီး ဦးျမင့္ေသာင္းက ျပန္လည္ေျဖၾကားရာမွာ “ၾသဂုတ္လနဲ႔ စက္တင္ဘာလ လစာေတြမွာ ၀န္ထမ္းေတြကို ၅၀၀ တန္၊ ၂၀၀ တန္၊ ၁၀၀ တန္ တစ္အုပ္စီ ထုတ္ေပးတဲ့ အစီအစဥ္ေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဆက္လက္ၿပီးလည္း ဗဟိုဘဏ္ကေန တစ္ဆင့္ ျမန္မာ့စီးပြားေရးဘဏ္နဲ႔ က်န္တဲ့ဘဏ္မ်ားကို ဆက္သြယ္ၿပီးေတာ့ ေငြစကၠဴအေၾကြမ်ားကို ဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္ေပးပါမယ္” လုိ႔ ကတိျပဳ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဗဟိုဘဏ္၊ ေငြေၾကးစီမံခန္႔ခြဲမႈဌာနမွ ေငြစကၠဴအသစ္မ်ားကို ၂၀၁၇ ၾသဂုတ္လ လစာထဲတြင္ ၀န္ထမ္းတစ္ဦး လွ်င္ ၅၀၀ တန္ တစ္အုပ္၊ ၁၀၀ တန္ တစ္အုပ္၊ စက္တင္ဘာလတြင္ ပင္စင္စားမ်ားအတြက္ ပင္စင္လစာ ၅၀၀၀၀ ေအာက္ရရွိသည့္ ပင္စင္စားတစ္ဦးလွ်င္ ၅၀ တန္ႏွင့္ ၁၀၀ တန္ ႏွစ္သက္ရာ တစ္အုပ္စီႏွင့္ ၅၀၀၀၀ အထက္ရရွိတဲ့ ပင္စင္စားတစ္ဦးလွ်င္ ၂၀၀ တန္ သို႔မဟုတ္ ၅၀၀ တန္ ႏွစ္သက္ရာ တစ္အုပ္စီကို ထုတ္ေပးခဲ့ပါေၾကာင္း၊ ယင္းအစီအစဥ္ျဖင့္ ၾသဂုတ္လႏွင့္ စက္တင္ဘာလမွာ ၀န္ထမ္းမ်ားကို ထုတ္ေပးတဲ့ အစီအစဥ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး ျဖစ္ေၾကာင္းကို ၀န္ႀကီးက ျပန္လည္ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေျမာက္ဥကၠလာပ ျပည္သူ႔ေဆး႐ံုႀကီးမွ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္ ေဒါက္တာစိမ္းမိုးစက္က “ၾသဂုတ္လအတြက္ လစာထုတ္တုန္းကေတာ့ ၂၀၀ တန္နဲ႔ ၅၀၀ တန္ပါတယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြကေတာ့ ၁၀၀ တန္နဲ႔ ၅၀ တန္ေတြ ရၾကတယ္။  စက္တင္ဘာလက်ေတာ့ မရေတာ့ဘူး” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ၾသဂုတ္လ လခထုတ္တဲ့အခါမွာ တခ်ဳိ႕ အစိုးရ၀န္ထမ္းေတြ အေနနဲ႔ ေငြအေၾကြေတြ မရခဲ့ဘူးလို႔လည္း ေျပာဆိုမႈေတြ ရွိေနပါတယ္။

“ၾသဂုတ္လတုန္းက လစာထဲမွာ အေၾကြထည့္ေပးတယ္ဆိုေပမဲ့ ဆရာမတို႔ေတာ့ မရဘူး။ တခ်ဳိ႕ ၀န္ထမ္းေတြေတာ့ရတယ္လို႔ ေျပာတာပဲ” လို႔ ဒဂံုၿမိဳ႕နယ္ အစိုးရေက်ာင္း တစ္ေက်ာင္းမွ ေက်ာင္းဆရာမတစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။

အစိုးရကေန ၀န္ထမ္းလစာေတြမွာ ၂၀၀ န္၊ ၁၀၀ တန္၊ ၅၀ တန္ေတြကို ထည့္ေပးခဲ့ေပမယ့္ ေငြအေၾကြ ရွားပါးမႈျပႆနာကိုေတာ့ အေျခခံျပည္သူေတြက ၾကံဳေတြ႕ေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လည္း ျပည္သူေတြၾကားမွာ ေငြအေၾကြရွားတာကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီး လူတခ်ဳိ႕က ေငြေရာင္း၀ယ္တာေတြ ျပဳလုပ္ေနတယ္လို႔ သတင္းေတြ ထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။

“တစ္ေသာင္းကို ၅၀၀ ေလ်ာ့ တို႔ ၁၀၀၀ ေလ်ာ့တို႔ေပါ့။ ၁၀၀၀ ေလ်ာ့ကေတာ့ ရွားပါတယ္။ ၅၀၀ ေလ်ာ့ကေတာ့ ရွိတယ္။ လူထုထဲမွာေတာ့ ဒီလိုပဲ လွည့္ၿပီးလဲေနၾကတာ။ ေစ်းထဲမွာ လာလဲေပးတာေပါ့။ ဘယ္ကလာတဲ့ လူေတြလည္းေတာ့ မသိဘူး” လို႔ ေစ်းသည္တစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။

YUPT ကုမၸဏီမွ ဒုတိယဥကၠ႒ ဦးကိုကိုႏိုင္က “ကြၽန္ေတာ္တို႔ သတင္းတစ္ခု ၾကားရတာက ေငြေရာင္းစားတဲ့အဖြဲ႕ရွိတယ္လို႔ ၾကားရတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘက္ကေတာ့ ေငြေရာင္းစားမႈေတြ မျဖစ္ေအာင္ အဲဒီအဖြဲ႕ကိုေတာ့ စိစစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔က စိစစ္ေနေပမဲ့ ရွိေနတယ္လို႔ေတာ့ သိေနရတယ္။ အဲဒီေငြေရာင္းစားတဲ့အဖြဲ႕က ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ လာလဲၿပီး အျပင္မွာ တစ္ေသာင္းကို ၁၀၀၀ ေလ်ာ့လဲေပးတာတို႔ လုပ္တယ္ဆိုတာ ၾကားေနရတယ္” လို႔ ေျပာပါတယ္။

ဒီလို ေငြေရာင္းစားသူေတြ ရွိေနတယ္လို႔သိေပမဲ့ ေငြအေၾကြေတြ ျပည္သူေတြလက္ထဲကို ျပန္ေရာက္ဖို႔အတြက္ လဲလွယ္ေပးေနရတယ္လို႔ ဦးကိုကိုႏိုင္က ဆက္ေျပာပါတယ္။

ေငြအေၾကြျပႆနာက လြန္ခဲ့တဲ့ ေလးငါးႏွစ္ေလာက္ကတည္းက ၾကံဳေတြ႕ေနရတာျဖစ္ေပမဲ့ YBS ယာဥ္ေတြမွာ ပိုက္ဆံပံုးစနစ္ကို က်င့္သံုးလိုက္ခ်ိန္မွာေတာ့ ေငြအေၾကြျပႆနာက ပိုေပၚလြင္လာတာ ျဖစ္တယ္လို႔ သံုးသပ္မႈေတြလည္း ရွိလာပါတယ္။

“ေငြအေၾကြရွားျခင္းက လြန္ခဲ့တဲ့ ငါးႏွစ္ေလာက္ကတည္းက ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ကိစၥ။ အဲဒီတုန္းကတည္းက ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေငြ ၁၀ သိန္းလဲမယ္ဆိုရင္ ကိုးသိန္းခြဲပဲရတယ္။ ဒါကလြန္ခဲ့တဲ့ ေလးငါးႏွစ္ကတည္းက စေနတာ။ အဲဒီတုန္းကေတာ့ သိပ္မသိတာဘူး။ ဒီေန႔ YBS စတဲ့ အခ်ိန္မွာ Cash Box စနစ္ေတြ က်င့္သံုးတဲ့ အခါမွာ ေငြအေၾကြျပႆနာက ေပၚလြင္လာတယ္။ ေပၚလြင္လာတယ္ဆိုတာက ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဆိုရွယ္မီဒီယာမွာ လူေျပာမ်ားလာတယ္။ အမွန္တကယ္က ခုမွရွားတာ မဟုတ္ဘူး။ ငါးႏွစ္ေလာက္ရွိၿပီ။ အဲဒီတုန္းကေတာ့ စပယ္ယာရွိတဲ့အတြက္ ေငြအေၾကြလဲေပးေတာ့ ဒီအခက္အခဲက မေပၚဘူး” လို႔ Power Eleven အမ်ားပိုင္ယာဥ္လိုင္း ကုမၸဏီမွ မန္ေနဂ်င္းဒါ႐ိုက္တာ ဦးတ႐ုတ္ေလးက ဆိုပါတယ္။

YBS ယာဥ္လိုင္းေတြမွာ Cash Box စနစ္ကို စတင္က်င့္သံုးၿပီး သံုးလေက်ာ္အၾကာမွာ ေငြအေၾကြျပႆနာအသံေတြက အေျခခံ ျပည္သူေတြၾကားမွာ ညံပြက္လာပါတယ္။

လက္ရွိအခ်ိန္မွာ အမ်ားပိုင္ယာဥ္လိုင္း ၁၇ ခုရွိေပမဲ့ ျပည္သူေတြကို ေငြအေၾကြျပန္လဲေပးတဲ့ ကုမၸဏီေတြက လက္တစ္ဖက္ မျပည့္ပါဘူး။

“အဓိက,က ေန႔စဥ္ အေၾကြေတြရေနတဲ့ ယာဥ္လိုင္း အားလံုးကေန တက္ညီလက္ညီ ျပည္သူေတြကို ျပန္လဲေပးမယ္ဆိုရင္ အဆင္ေျပႏိုင္တယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ရသမွ် အေၾကြေတြကို အကုန္ျပန္လဲေပးလိုက္ရင္ ျပည္သူေတြၾကားထဲမွာ အဲဒီအေၾကြေတြက လည္ေနမွာပဲ။  အခုဟာက ကုမၸဏီေတြကေန အဲဒီလို မလုပ္ေပးတဲ့အခါက်ေတာ့ အေၾကြရွားပါးမႈေတြ ျဖစ္လာတာေပါ့။ အစိုးရကလည္း ဘဏ္ေတြကို အေၾကြေတြ လဲေပးပါလို႔ပဲ ညႊန္ၾကားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔လို သူတို႔ ၀န္ေဆာင္မႈ မေပးႏိုင္ဘူး။ လဲခ်င္ရင္ ဘဏ္ကိုသြားၿပီးလဲမွရမယ္။ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကလည္း အစိုးရဘဏ္ဆို မသြားခ်င္ၾကဘူး။ ေနာက္ၿပီး ဘဏ္မွာသြားလဲရင္လည္း အကန္႔အသတ္နဲ႔ပဲ လဲေပးတာေတြရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ NGO အဖြဲ႕ေတြကို စည္း႐ံုးေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ကုမၸဏီကေတာ့ ၀င္လာသမွ် အေၾကြေတြကို ျပန္လဲေပးတဲ့အတြက္ ဘာမွမျဖစ္ေပမဲ့ တျခားကုမၸဏီေတြဘက္က မလုပ္တဲ့အခါက်ေတာ့ သိပ္မျပန္႔ဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ အားလံုး ၀ိုင္းလုပ္ရင္ေတာ့ ဒီအေၾကြျပႆနာက ေျပလည္လာပါလိမ့္မယ္” လို႔ YUPT ကုမၸဏီမွ ဒုတိယဥကၠ႒  ဦးကိုကိုႏိုင္က သူ႔အျမင္ကို ေျပာပါတယ္။

အရင္ မထသ လက္ထက္တုန္းက ေငြအေၾကြျပႆနာကို ေျပလည္ေစဖို႔အတြက္ ဘုရားက အေၾကြေတြကို လဲလွယ္ၿပီး ျပည္သူေတြၾကားမွာ လိုက္လံလဲလွယ္ေပးတာေတြ ရွိခဲ့ေပမဲ့ ရန္ကုန္တိုင္း သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲမႈ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕ (YUPT) လက္ထက္မွာေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိးလုပ္ေဆာင္ေပးမႈေတြ မရွိေသးဘူးလို႔ သိရပါတယ္။

“YUPT အေနနဲ႔ကေတာ့ လုပ္ေပးတာ မရွိေသးဘူး။ ၀န္ထမ္းေတြ လစာထုတ္တဲ့အခါမွာေတာ့ ၁၀၀ တန္၊ ၂၀၀ တန္ေတြကို ထည့္ေပးတယ္လို႔ေတာ့ သိတယ္” လို႔ Power Eleven အမ်ားပိုင္ယာဥ္လိုင္းကုမၸဏီမွ မန္ေနဂ်င္းဒါ႐ိုက္တာ ဦးတ႐ုတ္ေလးက ဆိုပါတယ္။

YUPT ကုမၸဏီမွ ဒုတိယဥကၠ႒ ဦးကိုကိုႏိုင္က “အစိုးရအေနနဲ႔ သူတို႔ကိုယ္တိုင္လည္း လုပ္တဲ့အျပင္ သက္ဆိုင္ရာ ယာဥ္လိုင္းအသီးသီးကိုလည္း ညႊန္ၾကားခ်က္ထုတ္ၿပီး စီမံခ်က္တစ္ရပ္အေနနဲ႔ လုပ္ရမွာ။ အခုဟာက ကြၽန္ေတာ္တို႔ကပဲ လုပ္ၿပီး သူတို႔က ထိုင္ေနၾကတယ္။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရရင္ အဲဒါကိုပဲ အားမလိုအားမရ ျဖစ္ေနတာ။ ေငြအေၾကြ လဲေပးတဲ့သူေတြ မ်ားမ်ားေပၚလာရင္ ဒီျပႆနာက ေျပလည္သြားမွာပဲ။ ဒါက ဘယ္သူ႔ေၾကာင့္ ျဖစ္တာလဲ။ YRTA ေၾကာင့္ျဖစ္တာ။YRTA ေၾကာင့္ ျဖစ္တာလဲဆိုရင္ ဒီအမိန္႔ထုတ္လို႔ ျဖစ္တာ။ ဒီအမိန္႔ဘာေၾကာင့္ ထုတ္ရတာလဲ ျပည္သူက မလိုလားေတာ့လို႔ ေတာင္းဆိုလို႔ ထုတ္တာ။ ဒါဆိုရင္ ျပည္သူေတြကို ဘယ္လိုအဆင္ေျပေအာင္ ျပန္လုပ္ေပးမလဲဆိုရင္ အစိုးရအေနနဲ႔ စဥ္းစားရမွာေလ” လို႔ သူ႔အျမင္ကို ေျပာပါတယ္။

ဒီေငြအေၾကြရွားပါးလာမႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ YBS ယာဥ္လိုင္းေတြကို ဘယ္လိုစနစ္မ်ဳိးနဲ႔ သြားသင့္သလဲဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို Eleven  Media ကေန ခရီးသည္အေယာက္ ၂၀ ေလာက္ကို ေမးျမန္းရာမွာ အားလံုးက ကတ္စနစ္ကို အျမန္ဆံုးအေကာင္အထည္ ေဖာ္ေစခ်င္ၾကပါတယ္။

“လိုင္းကားနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေျပာရရင္ ကတ္စနစ္က အဆင္ေျပမယ္ထင္တယ္။ ကတ္စနစ္ကိုေတာ့ အျမန္ဆံုးေျပာင္းဖို႔ လိုတယ္ထင္တာပဲ။ အဲဒါဆိုရင္ေတာ့ ဒီအခက္အခဲေတြ ေျပလည္သြားပါလိမ့္မယ္” လို႔ ေျမာက္ဥကၠလာပ ျပည္သူ႔ေဆး႐ံုႀကီးမွ လက္ေထာက္ဆရာ၀န္ ေဒါက္တာစိမ္းမိုးစက္က ေျပာပါတယ္။

YBS ယာဥ္ေတြမွာ လက္‌ရွိေတြ႕‌ၾကံဳ‌ေန‌ရတဲ့ ေငြအေၾကြျပႆနာအတြက္ Yangon Payment Services (YPS) စနစ္ အေကာင္အထည္‌ေဖာ္‌ႏိုင္‌ဖို႔ ႏိုင္ငံျခားဖက္စပ္ လုပ္ငန္းေတြကိုပါ တင္ဒါေလွ်ာက္ထားခြင့္ ေပးထား‌တယ္လို႔ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ႀကီးၾကပ္ကြပ္ကဲမႈ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕ကေန သိရပါတယ္။

ကတ္စနစ္နဲ႔ ေငြေပးေခ်ေရး လုပ္ငန္းအတြက္ Cards Issuing လုပ္ငန္း၊ Cards Acquiring လုပ္ငန္းနဲ႔ Cards Top Up Agent လုပ္ငန္းသံုးခုကို ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ႏိုင္ငံသားပိုင္ ျပည္တြင္းလုပ္ငန္းအျပင္ ျပည္တြင္းနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားသား ဖက္စပ္ကုမၸဏီေတြကိုလည္း တင္ဒါေလွ်ာက္ထားခြင့္ ျပဳထားတာျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

အေကာင္အထည္ေဖာ္မယ့္ ကုမၸဏီေတြရဲ႕ တင္ဒါအဆိုျပဳလႊာေတြကို ၿပီးခဲ့တဲ့ ၾသဂုတ္လကုန္ပိုင္းတုန္းက‌ လက္ခံခဲ့ၿပီး သတ္မွတ္ခ်က္နဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ လုပ္ငန္းေတြကို ေရြးခ်ယ္ကာ အျမန္ဆံုးအေကာင္ အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္မယ္လို႔ သိရပါတယ္။

“အနာဂတ္မွာေတာ့ YRTA အေနနဲ႔ ကတ္စနစ္ကိုလုပ္ဖို႔ ေဆာင္ရြက္ေနတာကို ကြၽန္ေတာ္တို႔ သိရတယ္။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ကတ္စနစ္ေတြ ေဖာ္ေဆာင္ဖို႔အတြက္ တင္ဒါေတြ ေခၚေနတယ္” လို႔ ကိုတ႐ုတ္ေလးက ေျပာပါတယ္။

ဒီလုိ YBS ယာဥ္လိုင္းေတြမွာ ကတ္စနစ္ကို ပီပီျပင္ျပင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေငြအေၾကြျပႆနာကို အတိုင္းအတာ တစ္ခုအထိ ေျဖရွင္းႏိုင္မယ္လို႔ ခရီးသြားျပည္သူေတြကေတာ့ တထစ္ခ် ယံုၾကည္ေနၾကပါတယ္။

“ကတ္စနစ္နဲ႔ လုပ္ရင္ေတာ့ အဲဒါေတြ အားလံုးက အဆင္ေျပသြားမွာေလ။ အဲဒါေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ကတ္စနစ္ကိုပဲ ေစာင့္မယ္လို႔ ေျပာခ်င္တယ္။ ကတ္စနစ္ေလး ေပၚလာၿပီဆိုရင္ ဒီအေၾကြ ျပႆနာက လံုး၀ကို ရွင္းသြားမွာပဲ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဘတ္စ္ကားစီးရင္ အေၾကြမလိုဘူး။ ကတ္ပဲလိုတယ္။ ကတ္ထဲမွာ ပိုက္ဆံျပတ္ေနရင္ေတာ့ အေၾကြလိုတာေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘက္က ကိုယ့္ကတ္ကိုယ္ ပိုက္ဆံျဖည့္ထားရင္ တျခားဘယ္ေနရာကို စီးစီး အေၾကြဆိုတာ စကားထဲကို ထည့္ေျပာစရာမလိုဘူး။ အဲဒီေတာ့ အေၾကြျပသနာကို ရွင္းခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ကတ္စနစ္ေလး ျဖစ္သြားရင္ အေကာင္းဆံုးလို႔ ထင္ပါတယ္” လို႔ ျပည္သူေတြၾကားမွာ ေငြအေၾကြလဲလွယ္ ၀န္ေဆာင္မႈေပးေနတဲ့  Care Teen အဖြဲ႕မွ ကိုရဲရဲဦးက သူ႔အျမင္ကို ေျပာပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ YBS ယာဥ္လိုင္းေတြမွာ ကတ္စနစ္ကို ေျပာင္းလဲက်င့္သံုးလုိက္႐ံုနဲ႔ ျပည္သူေတြ ေန႔စဥ္ၾကံဳေတြ႕ေနရတဲ့ ေငြအေၾကြျပႆနာဟာ တကယ္ေျပလည္သြားႏိုင္ပါ့မလား ဆိုတာကလည္း ေမးစရာ ရွိလာပါတယ္။

ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔  YUPT ကုမၸဏီမွ ဒုတိယဥကၠ႒ျဖစ္သူ ဦးကိုကိုႏိုင္ကေတာ့ “ကတ္စနစ္ကို အသံုးျပဳမယ္ဆိုရင္ ရာႏႈန္းျပည့္ေအာင္ျမင္မယ္လို႔ အားလံုးက ထင္ထားၾကတယ္။ ကတ္စနစ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကြၽန္ေတာ္တ႐ုတ္မွာ ေလ့လာခဲ့တယ္။ ဂ်ပန္မွာ ေလ့လာခဲ့တယ္။ ေလ့လာတဲ့အခါမွာ Cash Box ကေန ကဒ္စနစ္ကို စလုပ္တဲ့အခါမွာ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္းပဲ အသံုးျပဳတယ္။ ေျပာင္းၿပီး ငါးႏွစ္ျပည့္တဲ့အခါမွာ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းပဲ အသံုးျပဳၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီအေၾကြျပႆနာက ကတ္စနစ္ရွိလည္း ျပႆနာတက္ ေနဦးမွာပဲ။ အဲဒီအတြက္ ေငြအေၾကြ ရွားပါးမႈကို ဘယ္လိုလုပ္မလဲဆိုတာကေတာ့ ဆက္ရွိေနဦးမွာပဲ” လို႔ ဆိုပါတယ္။