ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔၏ အျပဳအမူ၊ သေဘာထားႏွင့္ စ႐ိုက္လကၡဏာရပ္မ်ားအေပၚ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၏ သက္ေရာက္မႈ

ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔၏ အျပဳအမူ၊ သေဘာထားႏွင့္ စ႐ိုက္လကၡဏာရပ္မ်ားကို ပံုသြင္းရာတြင္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းသည္ ႀကီးမားေသာ အခန္းက႑မွပါ၀င္သည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔၏ အျခားသူမ်ားအေပၚ ႐ႈျမင္ပံု၊ အေထြေထြအျမင္ႏွင့္ က်င့္၀တ္တို႔ကို လူ႔အဖြဲ႕အစည္းက ျပ႒ာန္းသည္။ မိဘမ်ားသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔၏ ေဖာ္ျပပါအရာအားလံုးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈရိွေသာ္လည္း ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအေပၚ ေရရွည္လႊမ္းမိုးသည့္အရာမ်ားသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းထံမွ သင္ယူထားျခင္းျဖစ္သည္။ မီဒီယာမ်ား၊ အိမ္နီးခ်င္းမ်ား၊ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ ေက်ာင္းမ်ားပါ၀င္သည့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းဟူသည္ တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု ကြဲျပားျခားနားေသာအရာမ်ား မ်ားစြာရိွေနသည္။ ယင္းအရာမ်ားက ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏ စိတ္သေဘာထားႏွင့္ အျပဳအမူမ်ားအေပၚ လႊမ္းမိုးပံုႏွင့္ အရြယ္ေရာက္ ရင့္က်က္လာသည့္အခါ မည္ကဲ့သို႔ေသာသူ ျဖစ္လာမည္ကို ပံုသြင္းပံုတို႔အား ေလ့လာၾကည့္သင့္သည္။

ယေန႔ေခတ္တြင္ မီဒီယာမ်ား အမ်ဳိးအစားက်ယ္ျပန္႔၍လာသည္။ ႐ုပ္ရွင္၊ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား၊ ဗီဒီယိုဂိမ္း၊ လူမႈကြန္ရက္ပလက္ေဖာင္း၊ ေရဒီယို အစရိွသျဖင့္ မ်ဳိးစံုရရိွႏုိင္သည္။ ယင္းမီဒီယာမ်ားအားလံုးသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔အား ပံုသြင္းရန္ ႀကီးမားေသာ အခန္းက႑မွ ပါ၀င္သည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔အေနျဖင့္ လူအုပ္စုတစ္စု၌ ပါ၀င္သူမ်ားကို အၾကမ္းဖက္ပုံအား သတင္းမ်ားအားလံုး၌ေဖာ္ျပပါက ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔သည္ ၎တုိ႔အေပၚ စာနာျခင္း သို႔မဟုတ္ ဖိႏွိပ္သူမ်ားကို မုန္းတီးျခင္း ျဖစ္ေပၚေစႏုိင္သည္။ သို႔ေသာ္ အလားတူသတင္းမွာပင္ ခံရသူမ်ားကို မေကာင္းေသာသူမ်ားအျဖစ္ ေဖာ္ျပပါက ယင္းလူအုပ္စု၀င္မ်ားအေပၚ ျပင္းထန္သည့္ မုန္းတီးစိတ္ ျဖစ္ေပၚလာေစႏုိင္သည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔၏ ထင္ျမင္ခ်က္မ်ားအေပၚ မီဒီယာမ်ားကလႊမ္းမိုးႏုိင္ၿပီး ယင္းထင္ျမင္ခ်က္မ်ားက ၎တို႔၏အျပဳအမူကို လမ္းညႊန္ႏုိင္သည္။

ျပစ္မႈျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းႏွင့္ ယင္းကို ဥပေဒထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕မ်ားက မည္သို႔မည္ပံု တုံ႔ျပန္ပံုသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏ အျပဳအမူႏွင့္ သေဘာထားမ်ားအေပၚ သက္ေရာက္ရာ၌ အေရးႀကီးသည့္ အခန္းက႑မွ ပါ၀င္သည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအေနျဖင့္ ၎တို႔ ၀န္းက်င္တစ္၀ိုက္၌ ျပစ္မႈမ်ားအျဖစ္မ်ားေၾကာင္း ေတြ႕ရိွသြားပါက ယင္းတို႔ကို ဘာမွ်မထူးဆန္းသည့္အရာမ်ားဟု လက္ခံသြားၿပီး ၎တို႔ကိုယ္တိုင္ပင္ အခါအားေလ်ာ္စြာ က်ဴးလြန္လာႏုိင္သည္။ သို႔ေသာ္ ဥပေဒထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ ယင္းအေနအထားကို ေကာင္းမြန္စြာ ကိုင္တြယ္ခဲ့ပါက လံုး၀ကြဲျပားျခားနားသြားႏုိင္သည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအေနျဖင့္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူမ်ားသည္ က်ဴးလြန္ေသာျပစ္မႈမ်ားအတြက္ အျပစ္ေပးခံရသည္ကို ေတြ႕ရိွေသာေၾကာင့္ မွားယြင္းေသာလမ္းေၾကာင္းကို ေလွ်ာက္မိပါက အက်ဳိးဆက္မ်ားခံရမည္ကို သေဘာေပါက္သြားေပလိမ့္မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယင္းကဲ့သို႔က်ဴးလြန္ျခင္းမ်ဳိးကို ေရွာင္ၾကည္ေပလိမ့္မည္။ ယင္းတို႔အားလံုးသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအေပၚ၌ မူတည္သည္။

ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔၏ စိတ္သေဘာထားႏွင့္ စ႐ိုက္လကၡဏာရပ္မ်ားကို ပံုသြင္းရာတြင္ ေက်ာင္းမ်ားသည္လည္း ႀကီးမားေသာ အခန္းက႑မွပါ၀င္သည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔သည္ ေက်ာင္း၌ လူေပါင္းစံုႏွင့္ ေတြ႕ရသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ၎တို႔သည္ မည္ကဲ့သို႔ေသာသူမ်ားကို ေပါင္းသင္းသနည္းဟူသည္က ၎တို႔ မည္ကဲ့သို႔ေသာလူမ်ဳိး ျဖစ္လာမည္ကို ျပ႒ာန္းသည္ဟု ဆိုႏုိင္သည္။ ေကာင္းမြန္ေသာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈရိွေသာ ယဥ္ေက်းရည္မြန္ေသာ အေပါင္းအသင္းမ်ားသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏ အေထြေထြအျပဳအမူမ်ားကို တိုးတက္ေစႏုိင္ၿပီး မေကာင္းေသာ အေပါင္းအသင္းမ်ားက ၎တို႔အား ပ်က္စီးေစႏုိင္သည္။ မူးယစ္ေဆးစြဲျခင္း၊ အရက္စြဲျခင္းမွသည္ ျပစ္မႈမ်ားက်ဴးလြန္ျခင္းအထိ ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအား လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမွေန၍ ေကာင္းေသာသက္ေရာက္မႈမ်ား ရရိွေအာင္ႏွင့္ မေကာင္းေသာ သက္ေရာက္မႈမ်ားကို ေရွာင္ႏုိင္ေအာင္ ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ေပးရန္မွာ လူႀကီးတို႔၏တာ၀န္ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေအာက္တိုဘာ (၁၇) ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့ အာေဘာ္

ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏွင့္ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရး

ကမၻာ့ဒီမိုကေရစီ အင္စတီက်ဴးရွင္းမ်ားႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႕မ်ားက ဆင္းရဲမြဲေတမႈသည္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာတစ္ရပ္ျဖစ္သည္ဟု ယံုၾကည္ၾကသည္။ ဆင္းရဲမြဲေတလ်က္ ေနထိုင္ေနၾကရသည့္ ကမၻာတစ္လႊားမွ လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာတို႔သည္ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံေနရသူမ်ားျဖစ္သည္။ ကင္ညာႏွင့္ ကေမၻာဒီးယားကဲ့သို႔ေသာ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ မိသားစုေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာသည္ ဆင္းရဲမြဲေတလ်က္ရိွေသာ အေျခအေနရပ္မ်ား၌ ေနထိုင္ရန္ အတင္းအက်ပ္ျပဳခံရၿပီး သက္ဆိုင္ရာအာဏာပိုင္မ်ားက ၎တို႔ႏွင့္ညိႇႏိႈင္းျခင္းမျပဳဘဲ ေနထိုင္ရာေနရာမွ ခ်က္ခ်င္းဖယ္ရွားခံရမည့္ ၿခိမ္းေျခာက္မႈႏွင့္ အဆက္မျပတ္ ရင္ဆိုင္ေနရသည္။ အစၥေရးက ကာဖ်ဴးမိန္႔မ်ားထုတ္ျပန္ျခင္းႏွင့္ လမ္းမ်ားကို ပိတ္ဆို႔ထားျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ပါလက္စတိုင္းကေလးမ်ား ေက်ာင္းမသြားရသည့္ အေနအထားမ်ဳိးႏွင့္လည္း ရင္ဆိုင္ရသည္။ ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္ႏွင့္ အတင္းအဓမၼ အိမ္ေထာင္ခ်ထားျခင္းခံရၿပီး မိခင္တစ္ဦးအား ေစာင့္ေရွာက္မႈ အေျခခံစံႏႈန္းမ်ား ေပးမထားသည့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားစြာတို႔ ကေလးေမြးဖြားစဥ္ ေသဆံုးၾကရသည္။ ၎တို႔အားလံုးသည္ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံေနရသူမ်ားျဖစ္သည္။

ဆင္းရဲမြဲေတလ်က္ ေနထိုင္ေနရျခင္းသည္ ႐ုပ္၀တၳဳပစၥည္းခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္းထက္ ပိုမိုဆိုးရြားေသာအရာျဖစ္သည္။ ဆင္းရဲမြဲေတသူမ်ားသည္ ၀ိုင္းပယ္ခံရျခင္း၊ ၎တို႔၏ဘ၀အေပၚ သက္ေရာက္မည့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ပါ၀င္ၾသဇာသက္ေရာက္ခြင့္ မရျခင္းတို႔ျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုး႐ံႈးလ်က္ရိွသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ကင္ညာႏုိင္ငံ ႏုိင္႐ိုဘီၿမိဳ႕တြင္ ေဒသခံအာဏာပိုင္မ်ားက အိမ္ရာေဆာက္လုပ္မည့္ ကုမၸဏီမ်ားကို ေျမေနရာေရာင္းခ်လိုေသာေၾကာင့္ လူေပါင္း ၇,၀၀၀ ေက်ာ္ကို ၎တို႔ေနထိုင္ရာေနရာမွ အတင္းအဓမၼဖယ္ရွားရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈအား အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႕ (AI) က ၀င္ေရာက္ကန္႔ကြက္ခဲ့သည္။ ညသန္းေခါင္ယံအခ်ိန္၌ လူမ်ားကို ေနအိမ္မ်ားမွ အတင္းေမာင္းထုတ္ကာ အိမ္မ်ားကို ဘူဒိုဇာမ်ားျဖင့္ ဖ်က္ဆီးျခင္းျပဳလုပ္ၾကသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ျပဳလုပ္စဥ္ ျပဳလုပ္သူမ်ားကို ရဲတပ္ဖြဲ႕က အသင့္အေနအထားျဖင့္ ေနရာယူကာ ကာကြယ္ေပးထားသည္။ ယင္းကိစၥသည္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာျဖစ္ေၾကာင္း အျငင္းပြားဖြယ္ရာမရိွပါ။

ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းအေနျဖင့္ ပဋိပကၡမ်ား သို႔မဟုတ္ ေဘးအႏၲရာယ္မ်ား၏ ဒဏ္ခံရသူမ်ားအား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈေပးရန္ႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးအတြက္ ကူညီရန္တာ၀န္ရိွသည္။ ၎အျပင္ စီးပြားေရးႏွင့္လူမႈေရးဆုိင္ရာ တရားမွ်တမႈမ်ားရရိွေအာင္ အဆက္မျပတ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးသည္လည္း အေရးႀကီးသည္။ ႏုိင္ငံအားလံုးအေနျဖင့္ ယင္းအေျခခံအခြင့္အေရးအားလံုးကို သိျမင္ရန္ ေသခ်ာေရးသည္လည္း အေရးႀကီးသည္။ လူတိုင္းအေနျဖင့္ လူေနမႈစံသတ္မွတ္ခ်က္ အလုံအေလာက္ရေရး၊ ငတ္မြတ္မႈမွကင္းေ၀းေရး၊ အေျခခံက်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈရရိွေရးႏွင့္ အနည္းဆံုးအေျခခံအဆင့္ပညာေရးကို အခမဲ့သင္ယူခြင့္ရေရးတို႔သည္ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒမ်ားအရ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးမ်ားျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ဒုတိယကမၻာစစ္ၿပီးေနာက္ ေရးဆြဲထားသည့္ မူရင္းလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားသည္ ယခုအခါ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းအတန္ၾကာလာၿပီးေနာက္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားေျပာင္းလာၿပီး အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားကလည္း လုိက္နာလိုက လုိက္နာႏိုင္ၿပီး မလိုက္နာလိုပါကလည္း ေနႏိုင္သည္ဟု ယူဆလာၾကသည္။ အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ ၎တို႔၏ ႏုိင္ငံသားမ်ားအားလုံးကို ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးအတြက္ တာ၀န္ယူရန္လည္း စိန္ေခၚမႈမ်ားႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ဆင္းရဲမြဲေတမႈကို အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ ယွဥ္တြဲစဥ္းစားျခင္းသည္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈေလွ်ာ့ခ်ေရးအတြက္ အႀကီးအက်ယ္ အေထာက္အကူျပဳေစမည္ဟု ယံုၾကည္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေအာက္တုိဘာလ (၁၅) ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

အႏၲရာယ္ရိွေသာ စားေသာက္ကုန္ႏွင့္ လူသုံုးကုန္ပစၥည္းမ်ား

ေျပာင္းလဲလာေသာ လူေနမႈပုံစံႏွင့္ နည္းပညာမ်ားအၾကား ေကာင္းမြန္ေသာ အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ား ရိွသလို ဓာတုေဗဒပစၥည္းမ်ား ထည့္သြင္းျခင္းေၾကာင့္ ဆိုးက်ဳိးမ်ားျဖစ္ေစသည့္ စားေသာက္ကုန္ႏွင့္ လူသံုးကုန္ပစၥည္းမ်ား၏ အႏၲရာယ္သည္လည္း ပိုမိုသတိထားစရာ အေနအထား ျဖစ္လာသည္။ လတ္တေလာ ဆိုးက်ဳိးမ်ား ခ်က္ခ်င္းၾကံဳေတြ႕ႏုိင္ရသလို အခ်ဳိ႕မွာ အခ်ိန္ၾကာျမင့္သည္ႏွင့္အမွ် ဆိုးရြားေသာ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ားကို ရင္ဆုိင္ရႏုိင္သည့္ အသံတိတ္ လူသတ္သမားမ်ားဟု ေခၚဆိုႏုိင္ပါသည္။ လူအမ်ားစု ေန႔စဥ္စားသံုးေနသည့္ အစားအစာမ်ားတြင္ အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္သည့္ ဓာတုပစၥည္းမ်ား ပါ၀င္လ်က္ရိွေနၿပီး အလွကုန္ပစၥည္းမ်ားတြင္လည္း ဓာတုပစၥည္းမ်ား ပါ၀င္ေၾကာင္း၊ ကေလးငယ္မ်ား စားသံုးေနသည့္ မုန္႔ပဲသေရစာမ်ားတြင္ လည္းပါ၀င္ေၾကာင္း သက္ဆိုင္ရာပညာရွင္မ်ားက ေထာက္ျပလ်က္ရိွသည္။ ယခုအခါ သတ္မွတ္စံခ်ိန္စံညႊန္းႏွင့္ ကိုက္ညီမႈမရိွသလို က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေစေသာ အႏၲရာယ္ရိွသည့္ လူသံုးကုန္ႏွင့္ စားေသာက္ကုန္ပစၥည္းမ်ားအား စနစ္တက် စိစစ္တားဆီးရန္ လုပ္ေဆာင္ေနၿပီျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးဦးစီးဌာန (FDA) ကို ဖြဲ႕စည္းထားကာ သတ္မွတ္ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီမႈရိွ၍ ခြင့္ျပဳခ်က္ ရရိွၿပီးမွသာ ဥပေဒႏွင့္အညီ လိုက္နာေဆာင္ရြက္ ထုတ္လုပ္ ျဖန္႔ျဖဴးၾကရမည္ျဖစ္သည္။ ယင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ အစားအေသာက္မ်ား၊ ေဆး၀ါးမ်ား စသည္ျဖင့္ လူထုႏွင့္အနီးဆံုး အလြယ္တကူ ၀ယ္ယူရရိွ သံုးစြဲလ်က္ရိွေသာ ပစၥည္းမ်ားမွစ၍ အဆင့္အလိုက္ စစ္ေဆးပညာေပးျခင္း၊ အေရးယူျခင္းမ်ားကို သက္ဆုိင္ရာ အဆင့္ဆင့္၏ ႀကီးၾကပ္မႈျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။ တရားမ၀င္ေဆး၀ါး၊ ေဆး၀ါအတုႏွင့္ စံမမီေဆး၀ါးမ်ား တိုက္ဖ်က္သည့္ Operation Pangea အစီအစဥ္ကို လုပ္ေဆာင္လ်က္ရိွသည္။ FDA ေထာက္ခံခ်က္မရိွဘဲ တစ္ႏုိင္တစ္ပိုင္ ထုတ္လုပ္ေနသည့္ ေရသန္႔လုပ္ငန္းအခ်ဳိ႕ကိုလည္း စနစ္တက် စိစစ္၍ အေရးယူ ပိတ္သိမ္းျခင္းမ်ား လုပ္ေဆာင္လ်က္ရိွသည္။ ယင္းအျပင္ အမ်ားျပည္သူေန႔စဥ္ ၀ယ္ယူစားသံုးေလ့ရိွသည့္ မုန္႔ဖတ္၊ ပဲျပား၊ အျခားပဲေသြး စသည့္ အစားအေသာက္မ်ားမွစ၍ စားေသာက္ကုန္ႏွင့္ လူသံုးကုန္မ်ား၏ စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ားအေပၚ စိစစ္ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ျပည္တြင္း၌ ေရာင္းခ်ေနသည့္ အလွကုန္ပစၥည္းအခ်ဳိ႕အား စစ္ေဆးေတြ႕ရိွခ်က္မ်ားအရ တရား၀င္ ခြင့္ျပဳခ်က္မရိွဘဲ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်ေနသည့္အျပင္ က်န္းမာေရးအတြက္ ေဘးအႏၲရာယ္ျဖစ္ေစႏုိင္ေသာ တားျမစ္ဓာတုပစၥည္း (မာက်ဴရီ) ပါ၀င္ေၾကာင္း ေတြ႕ရိွရသည့္အတြက္ အမ်ားျပည္သူ သံုးစြဲရန္ မသင့္ေၾကာင့္ အသိေပးႏိႈးေဆာ္ျခင္းမ်ား၊ အကယ္၍ သံုးစြဲပါက အဆိပ္သင့္ဓာတုပစၥည္း မာက်ဴရီ (ျပဒါး) သည္ အေရျပားယားယံျခင္း၊ ျဖဴနီကြက္မ်ားျဖစ္ျခင္း၊ အေရျပားမွတစ္ဆင့္ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း စုပ္ယူ၍ ထံုက်ဥ္ျခင္း၊ ၾကြက္သားတုန္ခါျခင္း၊ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္းႏွင့္ စိတ္က်ေရာဂါအျပင္ ေရရွည္သံုးစြဲပါက ေက်ာက္ကပ္ပစၥည္းျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏုိင္မႈမ်ားအေပၚ သတိေပးမႈမ်ားလည္း ျပဳလုပ္လ်က္ရိွေနသည္။

အထက္ပါ ေဖာ္ျပမႈမ်ားသည္ အမ်ားျပည္သူအေနျဖင့္ သတိမျပဳမိဘဲ အလြယ္တကူ အသံုးျပဳေနျခင္းႏွင့္ စီးပြားေရးက်င့္၀တ္ကို ေဖာက္ဖ်က္၍ သတ္မွတ္စည္းမ်ဥ္းဥပေဒမ်ားကို လိုက္နာျခင္း မရိွေသာ လုပ္ငန္းအခ်ဳိ႕၏ ျဖစ္ရပ္မ်ားမွ သာဓကအခ်ဳိ႕သာျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ိန္ကာလ ၾကာျမင့္စြာ ပံုသဏၭာန္မ်ဳိးစံုျဖင့္ ေစ်းကြက္အတြင္း တြင္က်ယ္စြာ ေရာင္း၀ယ္ျခင္း၊ အသံုးျပဳေနၾကျခင္းမ်ားသည္ တန္ဖိုးသက္သာျခင္း၊ အလြယ္တကူ ၀ယ္ယူအသံုးျပဳႏုိင္ျခင္း၊ က်န္းမာေရး အသိပညာဆိုင္ရာ ရွင္းလင္းစြာ သိျမင္ႏုိင္မႈ အားနည္းျခင္းတို႔ေၾကာင့္ျဖစ္ရာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ပညာေပးျခင္း၊ စိစစ္အေရးယူျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္လ်က္ရိွရာ မလိုလားအပ္ေသာ နားလည္မႈလြဲမွားျခင္းမ်ား မျဖစ္ေပၚေစရန္ႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း ဥပေဒမ်ားအတိုင္း မွန္မွန္ကန္ကန္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေရးအတြက္ အားလံုးပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေအာက္တိုဘာလ ၁၄ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၏ ကိုယ္ပိုင္အမွတ္လကၡဏာႏွင့္ စိန္ေခၚမႈမ်ား

ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ ကိုယ္ပိုင္အမွတ္လကၡဏာ သို႔မဟုတ္ သိျမင္မႈကို ႏိုင္ငံ၏ကိုယ္ပိုင္အမွတ္လကၡဏာဟု ေခၚဆုိျခင္းျဖစ္သည္။ ကြဲျပားျခားနားေသာ ဓေလ့ထံုးတမ္းမ်ား၊ ယဥ္ေက်းမႈမ်ား၊ ဘာသာစကားမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံေရးတို႔က ကိုယ္စားျပဳလ်က္ တစ္ခုလံုးကို ေပါင္းစည္းမႈတစ္ရပ္အျဖစ္ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံဟု သိျမင္ျခင္းျဖစ္သည္။ လူတစ္ဦး၏ ဥပေဒအရ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈႏွင့္မဆုိင္ဘဲ ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံႏွင့္ ပတ္သက္၍ လူတစ္ဦးက အျခားလူအုပ္စုတစ္စုႏွင့္ မွ်ေ၀ခံစားေသာ ဓမၼဓိ႒ာန္က်သည့္ ခံစားမႈတစ္ရပ္ကို ႏိုင္ငံ၏ကိုယ္ပိုင္ အမွတ္လကၡဏာဟု ရည္ညႊန္းႏိုင္သည္။ စိတ္ပညာဆုိင္ရာအရ ႏုိင္ငံ၏ကိုယ္ပုိင္ အမွတ္လကၡဏာကို ကြဲျပားျခားနားမႈကို သိျမင္မႈတစ္ရပ္အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ‘ကြၽႏ္ုပ္တုိ႔’ ႏွင့္ ‘သူတုိ႔’ ဟူ၍ ခံစားသိျမင္မႈ တစ္ရပ္အျဖစ္လည္းေကာင္း ႐ႈျမင္ၾကသည္။ လူတစ္ဦး၏ ႏိုင္ငံကိုယ္ပိုင္ အမွတ္လကၡဏာႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဖာ္ထုတ္ျပသမႈကို အေကာင္းဘက္မွ ၾကည့္ျမင္ပါက မ်ဳိးခ်စ္စိတ္ဟု ေခၚဆုိၾကသည္။ ယင္းကို မိမိႏိုင္ငံႏွင့္ပတ္သက္၍ ဂုဏ္ယူျခင္း၊ မိမိႏုိင္ငံကို ခ်စ္ျမတ္ႏုိးမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အျပဳသေဘာေဆာင္သည့္ ခံစားခ်က္ရွိျခင္းတုိ႔ျဖင့္ သတ္မွတ္ႏုိင္သည္။ ႏုိင္ငံကိုယ္ပုိင္ အမွတ္လကၡဏာရပ္ကို လြန္လြန္ၾကဴးၾကဴး ေဖာ္ထုတ္ျပသျခင္းကိုမူ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒဟု ေခၚဆုိတတ္ၾကသည္။ ယင္းကို မိမိ၏ ႏုိင္ငံသည္ ႀကီးျမတ္သည္ဟု ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ယံုၾကည္ျခင္း၊ ႏိုင္ငံကို အလြန္အမင္း သစၥာထားျခင္းတုိ႔ျဖင့္ သတ္မွတ္သည္။

တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုအမ်ဳိးမ်ဳိး၊ တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစု ကိုယ္ပုိင္အမွတ္လကၡဏာ အမ်ဳိးမ်ဳိးႏွင့္ ႏိုင္ငံ၏ ကိုယ္ပုိင္အမွတ္လကၡဏာ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိသည့္ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားႏိုင္သည္။ ယင္းပဋိပကၡမ်ားကို တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုႏွင့္ ႏိုင္ငံဆုိင္ရာ ပဋိပကၡမ်ားဟု ရည္ညႊန္းေခၚဆုိၾကသည္။ တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုႏွင့္ ႏိုင္ငံဆုိင္ရာ ပဋိပကၡမ်ားအနက္ ထင္ရွားေသာ သာဓကတစ္ရပ္မွာ ၾသစေၾတးလ်အစိုးရႏွင့္ အဘိုရီဂ်င္း တုိင္းရင္းသားတုိ႔ အၾကား တင္းမာမႈမ်ားျဖစ္သည္။ ၾသစေၾတးလ်အစိုးရႏွင့္ အမ်ားစုယဥ္ေက်းမႈသည္ အမ်ားစုက ေထာက္ခံေသာ မူ၀ါဒမ်ားႏွင့္ မူေဘာင္မ်ားအတြင္း၌ ရွိသည္။ ယင္းသည္ ဥေရာပအေျခစိုက္ ယဥ္ေက်းမႈစံတန္ဖိုးမ်ားျဖစ္ၿပီး အဂၤလိပ္ဘာသာသည္ ႏိုင္ငံေတာ္ ဘာသာစကားျဖစ္သည္။ အဘိုရီဂ်င္းတုိ႔၏ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ဘာသာစကားကို ႏုိင္ငံေတာ္က ေထာက္ခံျခင္းမရွိဘဲ ၂၀ ရာစုအတြင္း လံုး၀နီးပါး အျမစ္ျဖတ္ခဲ့သည္။ ယင္းပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ အဘိုရီဂ်င္းတုိ႔သည္ ၾသစေၾတးလ်ႏုိင္ငံသားျဖစ္ျခင္းဟူေသာ ႏုိင္ငံ၏ ကိုယ္ပုိင္အမွတ္လကၡဏာႏွင့္ မေလ်ာ္ညီဘဲ ၎တုိ႔၏ ကိုယ္ပုိင္အမွတ္လကၡဏာသည္ ႏုိင္ငံေတာ္ႏွင့္ ပဋိပကၡျဖစ္ေနသည့္ အသြင္ေဆာင္ေနခဲ့သည္။

၎အျပင္ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိင္မႈမ်ား ျမင့္မားလာေသာအခါ ႏုိင္ငံမ်ားစြာတုိ႔သည္ ႏိုင္ငံ၏ ကိုယ္ပုိင္အမွတ္လကၡဏာရပ္ တည္ေဆာက္ရန္ႏွင့္ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်လာသူမ်ားႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိရန္ စိန္ေခၚမႈမ်ားကို ရင္ဆုိင္လာရသည္။ ႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕သည္ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်လာသူမ်ားအား ၎တုိ႔၏ အိမ္ရွင္ႏုိင္ငံႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ သိျမင္မႈ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာေအာင္ အားေပးျခင္းျဖင့္ ပို၍စည္း႐ံုးေရး သေဘာေဆာင္ၾကသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ကေနဒါႏုိင္ငံသည္ ကမၻာေပၚတြင္ ေရႊ႕ေျပာင္းလာသူမ်ား အျမဲတမ္းေနထုိင္မႈ အျမင့္ဆံုးႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ ကေနဒါအစိုးရသည္ ေရႊြ႕ေျပာင္းလာသူမ်ားအား ကေနဒါႏိုင္ငံႏွင့္သက္ဆုိင္ေသာ သိျမင္မႈမ်ဳိး တည္ေဆာက္ေပးရန္ အားေပးၿပီး ကေနဒါႏုိင္ငံ၌ ေမြးဖြားသူမ်ားႏွင့္ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်လာသူမ်ား ႏွစ္မ်ဳိးစလံုးပါ၀င္သည့္ ႏိုင္ငံ၏ ကိုယ္ပိုင္အမွတ္လကၡဏာရပ္ သေဘာတရားကို ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔ေအာင္ ထူေထာင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ဳိ႕ေသာ ႏုိင္ငံမ်ားသည္ လိုက္ေလ်ာမႈနည္းပါးလွသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ႐ုရွားႏုိင္ငံသည္ ၁၉၉၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ား၌ တစ္ႀကိမ္ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းတစ္ႀကိမ္ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်သူမ်ား အလံုးအရင္း ၀င္ေရာက္မႈႏွင့္ ရင္ဆုိင္ရသည္။ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်လာသူမ်ားကို ႐ုရွားမ်ားက မေကာင္းျမင္ၾကၿပီး မႀကိဳဆုိထုိက္ေသာ မဖြယ္ရာေသာ ဧည့္သည္မ်ားအျဖစ္ ႐ႈျမင္ၾကသည္။ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်လာသူမ်ားကို အျပင္လူမ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ကာ ႐ုရွားႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ ကိုယ္ပုိင္အမွတ္လကၡဏာကို မွ်ေ၀ခံစားျခင္းမွ ဖယ္ထုတ္ထားခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံအသီးသီး၌ မိမိႏုိင္ငံ၏ ကိုယ္ပုိင္အမွတ္လကၡဏာ ကုိယ္စီရွိၾကၿပီး ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်မႈဟူသည္ ႏိုင္ငံ၏ကိုယ္ပုိင္ အမွတ္လကၡဏာႏွင့္ပတ္သက္၍ ရင္ဆုိင္ရေသာ စိန္ေခၚမႈတစ္ရပ္ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေအာက္တိုဘာ ၁၃ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္