စိုးရြံ႕ထိတ္လန္႔ဖြယ္ျဖစ္လာသည့္ သက္ငယ္မုဒိမ္း

လတ္တေလာျဖစ္ပြားမႈ အမ်ားဆံုး၊ လူထုအၾကားတြင္ မႏွစ္ၿမိဳ႕ဖြယ္အေျခအေနတစ္ရပ္ႏွင့္ ေ၀ဖန္မႈအျမင့္ဆံုး ျဖစ္ေနသည့္ကိစၥမွာ သက္ငယ္မုဒိမ္းျပႆနာပင္ျဖစ္သည္။ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈမ်ားတြင္ အသက္ငါးႏွစ္ေအာက္ လူမမည္အရြယ္ ကေလးငယ္မ်ားပါ သားေကာင္ျဖစ္လာၾကရသည္အထိ ျမန္မာ့လူမႈ အသိုင္းအ၀ိုင္းတြင္ စိုးရြံ႕ထိတ္လန္႔ဖြယ္ ျဖစ္လာေစခဲ့သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ရက္ပိုင္းအတြင္းကပင္ မႏၲေလးတိုင္းေဒသႀကီး မတၱရာၿမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ ဥဒိန္ေက်းရြာအုပ္စု ေျမြကုတို႔ဆိပ္ေက်းရြာတြင္ အသက္ ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္အရြယ္ မိန္းကေလးငယ္တစ္ဦး အဓမၼျပဳက်င့္ခံရၿပီးေနာက္ ေသဆံုးခဲ့ရသည့္ မႈခင္းျဖစ္စဥ္တစ္ခု ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

ယင္းကဲ့သို႔ ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္အရြယ္ မိန္းကေလးငယ္အား သတ္ျဖတ္အဓမၼျပဳက်င့္ခဲ့သူ တရားခံအား ေသဒဏ္ေပးေရးအပါအ၀င္ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈႏွင့္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေပၚ က်ဴးလြန္ေသာ မုဒိမ္းမႈ၊ လူသတ္မုဒိမ္းမႈမ်ားအေပၚ ေသဒဏ္ေပးေရးအတြက္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၈ ရက္က မတၱရာၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေဒသခံ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီေတာင္းဆို ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။ သက္ငယ္ မုဒိမ္းမႈႏွင့္ လူသတ္မုဒိမ္းမႈမ်ားအေပၚ ျပင္းထန္သည့္အေရးယူမႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏိုင္ေစေရး အတြက္ ဥပေဒျပ႒ာန္းႏိုင္ရန္ ေဒသအခ်ဳိ႕တြင္ ကမ္ပိန္းမ်ား၊ ေတာင္းဆိုဆႏၵျပမႈမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ ထို႔ျပင္ ယင္းသို႔ေသာ မႈခင္းက်ဴးလြန္သူမ်ားကို ေသဒဏ္ေပးေရးအတြက္ အဖြဲ႕အစည္းအခ်ဳိ႕က ဦးေဆာင္ကာ ဆႏၵျပဳလက္မွတ္မ်ား ေကာက္ခံၿပီး ဥပေဒျပဳေရးမ႑ိဳင္ ျဖစ္သည့္ လႊတ္ေတာ္သို႔ တင္ျပရန္ လုပ္ေဆာင္ေနၾကေၾကာင္းလည္း သိရသည္။

တစ္ႏုိင္ငံလံုးတြင္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း မုဒိမ္းမႈ ၁၄၀၅ မႈျဖစ္ပြားၿပီး ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ထက္ အမႈေပါင္း ၃၀၅ မႈ ပိုမိုျဖစ္ပြားခဲ့ေၾကာင္း ရဲတပ္ဖြဲ႕၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္းေဒသႀကီးအတြင္း အသက္ ၁၆ ႏွစ္ေအာက္ကေလးငယ္မ်ား မုဒိမ္းျပဳက်င့္ခံရမႈ ၆၇၁ မႈရွိခ့ဲၿပီး ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၌ ကေလးငယ္မ်ား မုဒိမ္းျပဳက်င့္ခံရမႈ ၈၉၇ မႈရွိခဲ့ကာ ၂၂၆ မႈ ပိုမိုျဖစ္ပြားခဲ့သည္ကို စာရင္းအခ်က္အလက္ ႏႈိင္းယွဥ္ခ်က္အရ  သိရသည္။ အသက္ ၁၆ ႏွစ္အထက္ မိန္းကေလးမ်ား မုဒိမ္းျပဳက်င့္ခံရမႈမွာ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ အတြင္း ၄၂၉ မႈရွိခဲ့ၿပီး ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း ၅၀၈ မႈရွိလာကာ ၇၉ မႈ ပိုမိုျဖစ္ပြားခဲ့ျပန္သည္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း မုဒိမ္းမႈ အမ်ားဆံုးျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ျပည္နယ္ႏွင့္တုိင္းေဒသႀကီး ငါးခု မွာ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးတြင္ သက္ငယ္မုဒိမ္း ၁၉၂ မႈ၊ သက္ႀကီးမုဒိမ္း ၇၈ မႈ စုစုေပါင္း ၂၇၀ မႈျဖင့္ အမ်ားဆံုျဖစ္ကာ ဧရာ၀တီတုိင္းေဒသႀကီးတြင္ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈ ၁၅၆ မႈ၊ သက္ႀကီးမုဒိမ္းမႈ ၈၇ မႈႏွင့္ စုစုေပါင္း ၂၄၃ မႈျဖင့္ ဒုတိယအမ်ားဆံုးျဖစ္သည္။ ယင္းတို႔ေနာက္၌ မႏၲေလးတိုင္းေဒသႀကီးတြင္ သက္ငယ္မုဒိမ္း ၁၀၈ မႈ၊ သက္ႀကီးမုဒိမ္း ၆၆ မႈ စုစုေပါင္း ၁၇၄ မႈ၊ ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီးတြင္ သက္ငယ္မုဒိမ္း ၇၆ မႈ၊ သက္ႀကီးမုဒိမ္း ၅၃ မႈ စုစုေပါင္း ၁၂၉ မႈႏွင့္ စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီးတြင္ သက္ငယ္မုဒိမ္း ၇၅ မႈ၊ သက္ႀကီးမုဒိမ္း ၆၅ မႈ စုစုေပါင္း ၁၄၀ မႈ အသီးသီးျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

ထုိကဲ့သို႔ တစ္ႏွစ္တာအတြင္း သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈႏွင့္ မုဒိမ္းမႈျဖစ္စဥ္ျဖစ္ပြားမႈ ျမင့္မားလာျခင္းအေပၚ လူထုအၾကား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သံုးသပ္မႈမ်ားရွိလာခဲ့ၿပီး ဥပေဒပိုင္းဆိုင္ရာ ျပင္ဆင္မႈေတြ အျမင္မတူမႈမ်ားလည္း ရွိေနသည္။ တစ္ဖက္တြင္ သက္ငယ္မုဒိမ္း ႏွင့္ သားမယား ျပဳက်င့္သတ္ျဖတ္မႈမ်ားအတြက္ အျမင့္ဆံုးျပစ္ဒဏ္အျဖစ္ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ရန္ ေတာင္းဆိုမႈမ်ား ရွိသကဲ့သို႔ပင္ တစ္ဖက္တြင္လည္း အခ်ဳိ႕က ယင္းကဲ့သို႔ ႀကီးေလးသည့္ ျပစ္ဒဏ္ေၾကာင့္ က်ဴးလြန္သူမ်ားမွာ ၎တို႔၏သားေကာင္မ်ားကို ႏႈတ္ပိတ္သတ္ျဖတ္မႈအထိ ပိုမိုျပဳလုပ္မည္ကို စိုးရိမ္ေၾကာင္း သံုးသပ္မႈမ်ားလည္း ရွိေနသည္။

တည္ဆဲဥပေဒတြင္ သက္ငယ္မုဒိမ္းမႈအတြက္ ျပစ္ဒဏ္သီးျခားေဖာ္ျပထားျခင္း မရွိေသးဘဲ ရာဇသတ္ႀကီးပုဒ္မအရသာ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ေနေၾကာင္း သိရသည္။ မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ  မိန္းကေလးငယ္မ်ားအေပၚ စက္ဆုပ္ဖြယ္မႈခင္းျဖစ္စဥ္မ်ား မျဖစ္ပြားေစေရး မည္ကဲ့သို႔ေသာ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ကာကြယ္ရမည္ဆိုသည့္အခ်က္မ်ားကို အာဏာပိုင္မ်ားအေနျဖင့္ သံုးသပ္ကာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္အခ်က္မွာလည္း လိုအပ္မည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း  The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

(ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၀ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ၏ အယ္ဒီတာ့ အာေဘာ္)

ေခါင္းေဆာင္မႈ သေဘာတရား

ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းမ်ားအျဖစ္ ေမြးဖြားလာျခင္း မဟုတ္ပါ။ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းျဖစ္ရန္ လုပ္ယူရျခင္းျဖစ္သည္။ စိတ္ဆႏၵႏွင့္ စိတ္စြမ္းအား ရိွသူသည္ ထိေရာက္သည့္ ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး ျဖစ္လာႏိုင္သည္။ မိမိဘာသာ ေလ့လာျခင္း၊ ပညာယူျခင္း၊ သင္တန္းတက္ျခင္းႏွင့္ အေတြ႕အၾကံဳမ်ား ရယူျခင္း အစရိွေသာ မဆံုးႏိုင္သည့္ လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ေလွ်ာက္ ျဖတ္သန္းကာ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးလာၾကသည္။ မိမိ ဦးေဆာင္ရသူမ်ားကို အဖြဲ႕လိုက္ လုပ္ေဆာင္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ အဆင့္ျမင့္လာေစလိုပါက မိမိအေနျဖင့္ ရိွရမည့္၊ သိရမည့္၊ လုပ္ရမည့္ အခ်ဳိ႕ေသာအရာမ်ား ရိွသည္။ ယင္းတို႔သည္ သဘာ၀အတိုင္း ေရာက္ရိွလာၾကသည္ မဟုတ္၊ အဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းႏွင့္ ေလ့လာျခင္းတို႔မွ လာသည္။ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းမ်ားသည္ အဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ေနရမည္ ျဖစ္သကဲ့သို႔ မိမိတို႔၏ ေခါင္းေဆာင္မႈ အရည္အေသြးမ်ား တိုးတက္လာေအာင္ ေလ့လာသင္ယူေနရမည္ ျဖစ္သည္။ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းမ်ားဟူသည္ အတိတ္က ေအာင္ျမင္မႈမ်ားအေပၚ၌သာ တည္မွီေနေလ့ မရိွပါ။ ေခါင္းေဆာင္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ စည္းမ်ဥ္းအခ်ဳိ႕ ရိွသည္။

မိမိကိုယ္ကိုယ္ သိရိွျခင္းႏွင့္ မိမိဘာသာ တိုးတက္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းျခင္း – မိမိကိုယ္ကိုယ္ သိရိွေစရန္အတြက္ မိမိအေနျဖင့္ “ဘာရိွသည္၊ ဘာသိသည္၊ ဘာလုပ္သည္” တို႔ကို နားလည္ရမည္ ျဖစ္သည္။ မိမိဘာသာ တိုးတက္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းျခင္းဟူသည္ မိမိ၏ ပင္ကိုယ္အရည္အခ်င္းမ်ားကို အဆက္မျပတ္ အားေကာင္းေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ယင္းကို မိမိဘာသာ ေလ့လာသင္ယူျခင္း၊ ပံုစံတက် အတန္းမ်ားကို တက္ျခင္း၊ တံု႔ျပန္မႈကို ေလ့လာျခင္းႏွင့္ အျခားသူမ်ားႏွင့္ အျပန္အလွန္ ဆက္ဆံျခင္းတို႔အားျဖင့္ ရယူ ထူေထာင္ႏိုင္သည္။

လုပ္ငန္း သေဘာသဘာ၀အရ ျပည့္စံုကြၽမ္းက်င္မႈ ရိွျခင္း – ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးအျဖစ္ မိမိ၏ အလုပ္ကို သိရိွရမည္ ျဖစ္ၿပီး မိမိ လက္ေအာက္၀န္ထမ္းမ်ား၏ လုပ္ငန္း တာ၀န္မ်ားႏွင့္လည္း ျပည့္ျပည့္စံုစံု အကြၽမ္းတ၀င္ ရိွရမည္ ျဖစ္သည္။

မိမိ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ တာ၀န္ယူမႈကို ရွာေဖြျခင္းႏွင့္ တာ၀န္ယူျခင္း – မိမိ၏ အဖြဲ႕အစည္းကို ထပ္မံ ျမင့္တက္လာေအာင္ လမ္းညႊန္ႏုိင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို ရွာေဖြရမည္။ မွားယြင္းသည့္အရာမ်ား ရိွလာသည့္အခါ အျခားသူမ်ားကို အျပစ္တင္ျခင္း မျပဳပါႏွင့္။ အေနအထားကို သံုးသပ္လ်က္ ျပင္ဆင္သည့္ လုပ္ရပ္မ်ားကို တာ၀န္ယူၿပီးေနာက္ ထပ္စိန္ေခၚမႈမ်ားကို ရင္ဆိုင္ရမည္ ျဖစ္သည္။

သင့္ေတာ္ေသာ အခ်ိန္ႏွင့္တစ္ေျပးညီ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ျခင္း – ေကာင္းမြန္ေသာ ျပႆနာေျဖရွင္းျခင္း၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ျခင္းႏွင့္ အစီအစဥ္ခ်ျခင္းတို႔ကို အသံုးျပဳပါ။ မိမိကိုယ္တုိင္သည္ နမူနာေကာင္း ျဖစ္ပါေစ။ မိမိလက္ေအာက္ ၀န္ထမ္းမ်ားအတြက္ ေကာင္းမြန္သည့္ ႐ိုးေမာ္ဒယ္ ျဖစ္ပါေစ။

မိမိ၏ လက္ေအာက္၀န္ထမ္းမ်ားအေၾကာင္း သိရိွၿပီး ၎တို႔၏ လူမႈဖူလံုေရးကို ဂ႐ုျပဳျခင္း- လူတို႔၏ သေဘာသဘာ၀ကို သိရိွၿပီး မိမိ၏ ၀န္ထမ္းမ်ားကို သစၥာရိွစြာ ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းသည္ အေရးႀကီး၏။

မိမိ၏ လက္ေအာက္၀န္ထမ္းမ်ားကို အသိေပးျခင္း – မိမိ၏ လက္ေအာက္၀န္ထမ္းမ်ားကို သာမက အထက္၌ ရိွသူမ်ား၊ အျခား အဓိကက်ေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ မည္သို႔မည္ပံု ဆက္ဆံရမည္ကို သိရိွရမည္။

မိမိလက္ေအာက္ ၀န္ထမ္းမ်ားအၾကား၌ တာ၀န္ယူတတ္ေသာအသိစိတ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း – ၎တို႔၏ လုပ္ငန္းဆိုင္ရာ တာ၀န္ယူမႈမ်ားအတိုင္း ေဆာင္ရြက္ရာ၌ ေကာင္းမြန္ေသာ စ႐ိုက္လကၡဏာမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးလာေအာင္ ကူညီရမည္။

လုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ားကို နားလည္ေၾကာင္း၊ ႀကီးၾကပ္ႏိုင္ေၾကာင္းႏွင့္ ၿပီးေျမာက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေၾကာင္း ေသခ်ာျခင္း – ယင္းတာ၀န္အတြက္ အဓိကအခ်က္မွာ ဆက္ဆံေရး ျဖစ္သည္။

အသင္းတစ္သင္းအျဖစ္ ေလ့က်င့္ေပးျခင္း – မည္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္မဆို အမွန္တကယ္၌ အသင္းတစ္သင္း မဟုတ္ဘဲ ကိုယ့္အလုပ္ ကိုယ္လုပ္ေနေသာ လူအုပ္စုတစ္စုသာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အသင္းတစ္သင္းကဲ့သို႔ ေလ့က်င့္ေပးရန္ လိုသည္။

မိမိအဖြဲ႕အစည္း၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ အျပည့္အ၀ကို အသံုးျပဳျခင္း – အသင္းစိတ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ မိမိအဖြဲ႕အစည္း၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို အျပည့္အ၀ အသံုးျပဳႏုိင္မည္ ျဖစ္သည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ အဘက္ဘက္က ခြၽတ္ျခံဳက်လ်က္ရိွေသာ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံအား ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးအတြက္ မိမိကိုယ္မိမိ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းမ်ား ျဖစ္လာေအာင္ အဆက္မျပတ္ ပ်ဳိးေထာင္ၾကရန္ လိုအပ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၈ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

စီးပြားေရးဆိုင္ရာ တန္းတူညီမွ်မႈ

စီးပြားေရးဆိုင္ရာ တန္းတူညီမွ်မႈဟူသည္ စီးပြားေရး၌ အထူးသျဖင့္ အခြန္ေကာက္ခံျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ လူမႈဖူလံုေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ညီမွ်မႈရွိေရးဆိုင္ရာ သေဘာတရား သို႔မဟုတ္ စိတ္ကူးျဖစ္သည္။ ပို၍တိက်စြာ ေျပာရလွ်င္ မည္သူမည္၀ါျဖစ္သည္ႏွင့္ မဆုိင္ဘဲ ညီမွ်ေသာ ဘ၀အခြင့္အလမ္းမ်ားရရွိေစျခင္း၊ ႏုိင္ငံသားအားလံုးကို အေျခခံအရ အနိမ့္ဆံုးအဆင့္ ညီမွ်မႈအရ ၀င္ေငြ၊ ကုန္ပစၥည္းႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ား ရရွိေစျခင္းႏွင့္ ညီမွ်စြာ ျပန္လည္ျဖန္႔ေ၀ေပးရန္အတြက္ ရန္ပံုေငြမ်ား ျမင့္မားေအာင္ျပဳလုပ္ျခင္းႏွင့္ ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္းတို႔ကို ရည္ညႊန္းသည္။

အခြန္ကိစၥ-ျပည္သူ႔ဘ႑ာေငြတြင္ အလ်ားလိုက္ ညီမွ်မႈဟူသည္ အခြန္ထမ္းေဆာင္ရန္ တူညီေသာစြမ္းေဆာင္ရည္ရွိသူမ်ားအေနျဖင့္ တူညီေသာ သို႔မဟုတ္ အလားတူေသာ ပမာဏေပးေဆာင္သင့္သည္ဟူေသာ သေဘာတရားျဖစ္သည္။ ယင္းသည္ အခြန္ဆိုင္ရာ ဘက္မလိုက္ေရးသေဘာတရား သို႔မဟုတ္ အခြန္စနစ္သည္ တူညီေသာအရာမ်ား (၀ါ) လူမ်ားအၾကား ခြဲျခားမႈမရွိသင့္ဟူသည့္ သေဘာတရားတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္ေနသည္။ ေဒါင္လိုက္ ညီမွ်မႈဟူသည္ အခြန္ထမ္းေဆာင္ရန္ ပို၍ စြမ္းေဆာင္ရည္ရွိသူမ်ားအေနျဖင့္ အခြန္ ပို၍ထမ္းေဆာင္သင့္သည္ဟူသည့္ သေဘာတရားကို ရည္ညႊန္းသည္။ ခ်မ္းသာသူမ်ားအေနျဖင့္ ၎တို႔၏ ၀င္ေငြအခ်ဳိးအစားအရ အခြန္ပို၍ထမ္းေဆာင္ရပါက ယင္းကို အခ်ဳိးက်အခြန္ဟု ေခၚဆိုႏုိင္သည္။ ၎တို႔အေနျဖင့္ အခ်ဳိးအစားတိုးျမႇင့္၍ ထမ္းေဆာင္ရပါက ယင္းကို တိုးျမႇင့္အခြန္ဟုေခၚသည္။ ယင္းတို႔သည္ ခ်မ္းသာၾကြယ္၀မႈအား ျပန္လည္ ျဖန္႔ေ၀ေပးေရး သေဘာတရားႏွင့္ ပတ္သက္ေနသည္။

က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈကိစၥ-ယင္း၌ အလ်ားလိုက္ညီမွ်မႈဟူသည္ (တူညီေသာ လိုအပ္မႈရွိျခင္းကဲ့သို႔ေသာ) သက္ဆိုင္ရာ ႐ႈေထာင့္တစ္ရပ္၌ တူညီသူမ်ားကို ညီမွ်သည့္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေပးျခင္းဟု အဓိပၸာယ္ရသည္။ ေဒါင္လိုက္ညီမွ်မႈဟူသည္ (ကြဲျပားျခားနားေသာ လိုအပ္မႈရွိျခင္းကဲ့သို႔ေသာ) သက္ဆုိင္ရာ႐ႈေထာင့္မ်ားအရ ကြဲျပား ျခားနားသူမ်ားကို ကြဲျပားျခားနားစြာ ကုသမႈေပးျခင္းကို ဆိုလိုသည္။ သက္ဆိုင္ရာ လူမႈအုပ္စုမ်ားအေနျဖင့္ အျခားအုပ္စုမ်ားထက္ အဆင့္ကြဲျပားျခားနားေသာ ေစာင့္ေရွာက္မႈမ်ား စနစ္တက် လက္ခံရရွိသလားဟူ၍ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာညီမွ်မႈႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ေလ့လာမႈမ်ားရွိသည္။ ယင္းသို႔ ေလ့လာရာတြင္ ကာကြယ္ႏုိင္ၿပီး မညီမွ်သည့္ ကြာဟခ်က္မ်ားကိုေဖာ္ထုတ္ရန္ နည္းလမ္းမ်ားစြာရွိသည္။

မွ်တေသာ ပိုင္းျခားမႈ-မွ်တေသာ ပိုင္းျခားမႈ၌ တန္းတူညီမွ်မႈဟူသည္ လူတိုင္းလူတိုင္း အေနျဖင့္ အခ်ဳိ႕ေသာ ကုန္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ၎တို႔ ရထိုက္သည္ဟု အကဲျဖတ္ထားသည့္ ကိုယ္ပိုင္ေ၀စုမ်ား ညီမွ်ေရးျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ႏွစ္ဦးထက္ပိုသည့္အခါ ယင္းကဲ့သို႔ ပိုင္းျခားျခင္းသည္ အျမဲတမ္း ညီမွ်ုႏိုင္မည္ မဟုတ္သကဲ့သို႔ မနာလို ၀န္တိုစိတ္လည္း ကင္းႏိုင္မည္မဟုတ္ပါ။

တန္းတူညီမွ်မႈဟူသည္ ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာ တရားမွ်တေရးသေဘာတရားေပၚ၌ အေျခခံထားျခင္းျဖစ္သည္။ စီးပြားေရးစနစ္တစ္ခုလံုး၌ အရင္းအႏွီး၊ ကုန္ပစၥည္းႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ားရရွိႏုိင္မႈ ခြဲေ၀ပံုမ်ားကို ၾကည့္ရသည္။ တန္းတူညီမွ်မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အနိမ့္ ပိုင္းအဆင့္မ်ားသည္ အေမြဆက္ခံထားေသာ ခ်မ္းသာၾကြယ္၀မႈ၊ လူမႈေရးဆိုင္ရာဖယ္ၾကဥ္ခံရမႈႏွင့္ အေျခခံ၀န္ေဆာင္မႈမ်ားကို ေကာင္းစြာမရရွိႏိုင္မႈတို႔အေပၚအေျခခံသည့္ ဘ၀အခြင့္အလမ္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေနၿပီး မ်ဳိးဆက္မ်ားအလိုက္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈကိုျဖစ္ေစကာ စီးပြားေရးႀကီးထြားမႈ၊ စီးပြားေရးမတည္ၿငိမ္မႈ၊ ရာဇ၀တ္မႈႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးမတည္ၿငိမ္မႈမ်ား ျမင့္မားမႈတို႔ႏွင့္ပတ္သက္၍ မေကာင္းေသာ သက္ေရာက္မႈမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစသည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ေအးခ်မ္းတည္ၿငိမ္ကာ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္လိုပါက စီးပြားေရးဆိုင္ရာ တန္းတူညီမွ်မႈရွိေရးသည္ အေရးႀကီးပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

 

(ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၇ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ၏ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္)

ေငြေၾကးမ်ားႏွင့္ ေပ်ာ္ရႊင္မႈ

စစ္တမ္းမ်ားအရ ေငြေၾကးမ်ားသည္ ေပ်ာ္ရႊင္မႈကို အမွန္တကယ္ ၀ယ္ယူႏုိင္သည္ဟု ဆုိသည္။ သို႔ေသာ္ အမ်ားက ထင္ထားၾကသကဲ့သို႔ ေငြေၾကးအေျမာက္အျမား လိုအပ္သည္ကား မဟုတ္ေပ။ Nature Human Behavior ဂ်ာနယ္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ က်ယ္ျပန္႔ေသာ သံုးသပ္ခ်က္တစ္ရပ္သည္ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၆၄ ႏုိင္ငံမွ လူေပါင္း ၁ ဒသမ ၇ သန္းေက်ာ္ကို ေကာက္ယူထားသည့္ Gallup World Poll ၏ အခ်က္အလက္မ်ားကို အသံုးျပဳခဲ့သည္။ ယင္းတြင္ တစ္ႏွစ္၀င္ေငြ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆၀,၀၀၀ ႏွင့္ ၇၅,၀၀၀ အၾကား ရရွိသူမ်ား၏ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာအရ ခ်မ္းသာမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ စစ္တမ္းေကာက္ယူခဲ့သည္။ ယင္းစစ္တမ္းကို ယခင္သုေတသနမွ တစ္ႏွစ္၀င္ေငြ ေဒၚလာ ၇၅,၀၀၀ ရရွိသူမ်ားသည္ အေပ်ာ္ရႊင္ဆံုးလူမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခ်က္ႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ တစ္ေန႔ၿပီးတစ္ေန႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေကာင္းမြန္ေသာ စိတ္ခံစားခ်က္မ်ားအတြက္ ယင္းသည္ ႏွစ္သက္ဖြယ္ျဖစ္ေသာ္လည္း ေဒၚလာ ၉၅,၀၀၀ သည္ ဘ၀ေနထိုင္မႈဆုိင္ရာ တန္ဖိုးမ်ားအတြက္ အေကာင္းဆံုး အေနအထားျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။ ယင္းတြင္ ေရရွည္ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ား၊ အဆင့္အတန္း အရည္အခ်င္းတူသူမ်ားအၾကား ႏိႈင္းယွဥ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ အျခားမက္ခ႐ိုအဆင့္ တုိင္းတာခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္ထားသည္။

Purdue တကၠသိုလ္မွ သုေတသနျပဳသူမ်ားကလည္း ျဖစ္ႏုိင္သမွ် ၀င္ေငြမ်ားေလေလ ေပ်ာ္ရႊင္မႈအတြက္ အေထာက္အကူျပဳေလေလဟု ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ေဒၚလာ ၉၅,၀၀၀ အဆင့္ကို ေက်ာ္လြန္သြားၿပီးသည့္အခါ စိတ္ခ်မ္းသာမႈႏွင့္ ဘ၀အေပၚ ေက်နပ္မႈမ်ား က်ဆင္းလာေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ ယင္းမွာ ေန႔စဥ္ သက္ေသာင့္သက္သာရွိမႈႏွင့္ အလိုရွိသည္မ်ားကို ၀ယ္ယူႏိုင္မႈအတြက္ လိုအပ္ေသာအမွတ္ကို ေက်ာ္လြန္သြားေအာင္ ခ်မ္းသာျခင္းက က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေစသည့္ ဂုဏ္တုဂုဏ္ၿပိဳင္ ျပဳလုပ္မႈမ်ားႏွင့္ မျဖည့္ဆည္းႏုိင္သည့္ ႐ုပ္၀တၳဳပစၥည္းမ်ားေနာက္သို႔ လိုက္လိုျခင္းမ်ားဆီသို႔ ဦးတည္သြားေစေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္သည္ဟု ဆုိသည္။ သို႔ေသာ္ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားက ၀င္ေငြအလြန္ျမင့္မားျခင္းသည္ လူတစ္ဦးခ်င္းအလိုက္ ေက်နပ္မႈမ်ားဆီသို႔ ဦးတည္သြားလိမ့္မည္ မဟုတ္ေၾကာင္း မဆိုလိုဟု ဆုိသည္။ သုေတသနျပဳသူမ်ား၏ အဆုိအရ တစ္ႏွစ္လွ်င္ ၀င္ေငြ ေဒၚလာ ၂၀၀,၀၀၀ ရွိသည့္အုပ္စုသည္ ၇၅,၀၀၀ ရွိသည့္အုပ္စုထက္ ပို၍ေပ်ာ္ရႊင္ႏုိင္ဖြယ္မရွိဟု ေထာက္ျပၾကသည္။

ေလ့လာခ်က္အသစ္တြင္ သုေတသနျပဳသူမ်ားက ၎တုိ႔၏ ခန္႔မွန္းမႈမ်ားသည္ အထူးသျဖင့္ တစ္ဦးခ်င္းအလိုက္ ရယူထားျခင္းျဖစ္ၿပီး မိသားစုအလိုက္ အေကာင္းဆံုး၀င္ေငြမွာမူ ပိုမိုျမင့္မားဖြယ္ရွိသည္ဟုဆိုသည္။ ၎အျပင္ ၎တုိ႔၏ ေလ့လာခ်က္သည္ တစ္ကမၻာလံုးကို ျခံဳလ်က္ ခန္႔မွန္းခ်က္မ်ားျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ကမၻာ့ေနရာအသီးသီးအလိုက္၊ ေက်းလက္ႏွင့္ ၿမိဳ႕ျပကြာျခားမႈအလိုက္၊ ႏုိင္ငံအလိုက္ အႀကီးအက်ယ္ ကြဲျပားျခားနားႏုိင္သည္ဟု ဆုိသည္။ အေနာက္ဥေရာပ၊ ေျမာက္အေမရိက၊ ၾသစေၾတးလ်၊ နယူးဇီလန္၊ အေရွ႕အာရွႏွင့္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသကဲ့သို႔ေသာ အခ်ဳိ႕ေဒသမ်ားသည္ ဘ၀တန္ဖိုးႏွင့္ စိတ္ခ်မ္းသာမႈ ႏွစ္ရပ္စလံုးအတြက္ ေငြေၾကးဆုိင္ရာ သတ္မွတ္ခ်က္ ပိုမိုျမင့္မားၿပီး အေရွ႕ဥေရာပ၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွ၊ လက္တင္အေမရိကႏွင့္ ဆာဟာရေအာက္ပိုင္း အာဖရိကေဒသတုိ႔သည္ ကမၻာ့သတ္မွတ္ခ်က္ထက္ ပိုမိုနိမ့္ပါးသည္ဟု ဆုိသည္။ ဘ၀တန္ဖိုးအတြက္ အေကာင္းဆံုး၀င္ေငြသည္ လက္တင္အေမရိကတြင္ ေဒၚလာ ၃၅,၀၀၀ မွသည္ ၾသစေၾတးလ်ႏွင့္ နယူးဇီလန္၌ ၁၂၅,၀၀၀ ျဖစ္သည္အထိ ကြာျခားႏုိင္သည္ဟု ဆုိသည္။

ေျမာက္အေမရိကတြင္ ဘ၀တန္ဖိုးအတြက္ အေကာင္းဆံုး၀င္ေငြသည္ ခန္႔မွန္းေျခ ေဒၚလာ ၁၀၅,၀၀၀ ျဖစ္ၿပီး စိတ္ခ်မ္းသာမႈအတြက္ ၀င္ေငြသည္ ၆၅,၀၀၀ ႏွင့္ ၉၅,၀၀၀ အၾကားဟု သတ္မွတ္ထားသည္။ သုေတသနျပဳမႈမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသားမ်ားအၾကား ကြာျခားခ်က္ဟူ၍ သီးျခားေလ့လာထားမႈမရွိေပ။ သို႔ေသာ္ ပညာေရး အဆင့္အတန္းသည္ အေကာင္းဆံုးဟု ယူဆႏုိင္သည့္ ၀င္ေငြပမာဏအေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ ပညာေရးျမင့္မားသူမ်ားသည္ စိတ္ေက်နပ္မႈအတြက္ ၀င္ေငြပမာဏ မ်ားစြာပို၍ ျမင့္မားၿပီး ယင္းသည္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ပိုမိုႀကီးမားမႈေၾကာင့္ႏွင့္ ဂုဏ္တုဂုဏ္ၿပိဳင္ကိစၥကို ပိုမိုစိတ္၀င္စားမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္သည္ဟုဆုိသည္။

မည္သို႔ပင္ဆုိေစကာမူ ဘ၀၌ ေပ်ာ္ရႊင္မႈရရွိရန္ ထိုက္သင့္ေသာ ၀င္ေငြပမာဏ လိုအပ္ေသာ္လည္း ‘ရေလ လိုေလ’ ဟူေသာ ေလာဘစိတ္မ်ဳိးထားရွိပါက ေငြေၾကးတုိ႔သည္ စိတ္ခ်မ္းသာမႈကို ေပးစြမ္းႏိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၆ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ စိန္ေခၚမႈမ်ား

ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၃ ရက္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း၏ ၁၀၃ ႏွစ္ေျမာက္ေမြးေန႔တြင္ တစ္ႏိုင္ငံလံုး အပစ္အခတ္တိုက္ခိုက္မႈရပ္စဲေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (NCA) လက္မွတ္ေရးထိုးပြဲ အခမ္းအနားကို ေနျပည္ေတာ္၌ က်င္းပခဲ့သည္။ ယင္း NCA လက္မွတ္ေရးထိုးပြဲတြင္ ညီညြတ္ေသာတိုင္းရင္းသားလူမ်ဳိးမ်ား ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီ (UNFC) အဖြဲ႕၀င္ မြန္ျပည္သစ္ပါတီႏွင့္ လားဟူဒီမိုကရက္တစ္အစည္းအ႐ံုးတို႔ တက္ေရာက္လက္မွတ္ထိုးခဲ့ျခင္းျဖစ္သည့္အတြက္ NCA တြင္ လက္မွတ္ထိုးသည့္အဖြဲ႕ ၁၀ ဖြဲ႕ရိွလာခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ ယခင္အစိုးရလက္ထက္က ကရင္အမ်ဳိးသားအစည္းအ႐ံုး (KNU)၊ ရွမ္းျပည္ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ (RCSS)၊ ပအို၀္းအမ်ဳိးသားလြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (PNLO)၊ ခ်င္းအမ်ဳိးသားတပ္ဦး (CNF)၊ ျမန္မာႏုိင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ားဒီမိုကရက္တစ္တပ္ဦး (ABSDF)၊ ရခိုင္ျပည္လြတ္ေျမာက္ေရးပါတီ (ALP)၊ DKBA၊ KNU/KNLA-PC စသည့္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ရွစ္ဖြဲ႕ NCA တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၾကသည္။

ယင္း NCA လက္မွတ္ေရးထိုးပြဲအခမ္းအနားတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂိၢဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က NCA သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္၏ လမ္းဆုံးမဟုတ္ဘဲ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္၏အစ၊ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားအစ၊ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡ ေလွ်ာ႔ခ်ျခင္းမ်ား၏အစ၊ ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈမွတစ္ဆင့္ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာမ်ားကို ညႇိႏႈိင္းတိုင္ပင္အေျဖရွာမည့္ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္၏ အစပင္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ ႏွစ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအၾကား အျပန္အလွန္ သေဘာတူညီခ်က္ (Bilateral Agreement) မ်ားရွိခဲ့သည္မွာ မွန္ေသာ္လည္း ျပည္သူမ်ားအား သိေစခ်င္သည္မွာ အဆုိပါသေဘာတူညီခ်က္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ တစ္ဖက္ႏွင့္တစ္ဖက္ အျငင္းပြားဖြယ္ရာမ်ားျဖစ္လာပါက မည္သုိ႔ညိႇႏႈိင္းေျဖရွင္းမည္ဆုိသည္ကုိ ေျဖရွင္းေရးယႏၲရားမ်ားမပါေၾကာင္း၊ NCA ဆိုသည္မွာ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡမ်ား ေလ်ာ့နည္းသြားေအာင္၊ အျငင္းပြားမႈမ်ားေပၚေပါက္လာခဲ့ပါက တစ္ဖက္ႏွင့္တစ္ဖက္ လက္နက္ကိုင္ေျဖရွင္းခဲ့သည့္ အေျခအေနမွသည္ စားပြဲ၀ိုင္းတြင္ ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးေျဖရွင္းႏိုင္ေအာင္ စတင္လိုက္သည့္ စတင္ျခင္းအသစ္ျဖစ္သည္ဟုလည္း ေျပာၾကားလိုက္သည္။

တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး မင္းေအာင္လိႈင္ကလည္း မြန္ျပည္သစ္ပါတီႏွင့္ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆုိင္ရာ ခံစားခ်က္အခ်ဳိ႕တြင္ လုံျခံဳေရးဆိုင္ရာ ျပန္လည္ေပါင္းစည္းျခင္းကိစၥရပ္မ်ားသည္ လက္နက္ခ်ခိုင္းသည္ဆုိသည့္ မွားယြင္းစြာမွတ္ယူၾကမႈမ်ား၊ သံသယစိတ္မ်ား၊ မယုံၾကည္စိတ္မ်ား ျဖစ္ေပၚေနၾကသည္ကို ေတြ႕ ျမင္ေနရေၾကာင္းႏွင့္ NCA ကို လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္းသည္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအေနျဖင့္ အစိုးရႏွင့္ တပ္မေတာ္အေပၚ အေလွ်ာ့ေပးျခင္းမဟုတ္ဆိုသည့္ အယူအဆရွိသူမ်ား၊ ပုဂၢိဳလ္ေရးခံစားခ်က္ရွိသူအခ်ဳိ႕လည္း ေတြ႕ရွိရေၾကာင္း၊ ထုိသို႔သံသယစိတ္၊ မယုံၾကည္စိတ္၊ စုိးရိမ္စိတ္မ်ားကုိ တုိင္းရင္းသားလက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႕အစည္းအသီးသီး၏ အဖြဲ႕၀င္မ်ားအေနျဖင့္မရွိၾကရန္ႏွင့္ မထားၾကရန္လည္းလုိေၾကာင္း ေျပာၾကားသည္။ NCA လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္းသည္ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာကို ႏိုင္ငံေရးစားပြဲ၀ိုင္းေပၚတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာေဆြးေႏြးအေျဖရွာသည့္ ႏိုင္ငံေရးယဥ္ေက်းမႈတစ္ရပ္သာျဖစ္၍ ႏွစ္ေပါင္း ၇၀ နီးပါး အေျဖရွာမရေသးသည့္ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာမ်ားကို တစ္ဖက္ႏွင့္တစ္ဖက္၊ တစ္ဖြဲ႕ႏွင့္တစ္ဖြဲ႕ စုေပါင္းေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြး အေျဖရွာညႇိႏိႈင္းျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ လက္နက္ကုိင္လမ္းစဥ္အေပၚ သံေယာဇဥ္အစြဲအလမ္း ျဖတ္ေတာက္ပစ္ႏုိင္ရန္ အေကာင္းဆုံးအာမခံခ်က္ေပးႏုိင္သည့္ တစ္ခုတည္းေသာအရာသည္ NCA စာခ်ဳပ္ပင္ျဖစ္ေၾကာင္း တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္က NCA လက္မွတ္ေရးထိုးပြဲတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ အဂၤလိပ္ကိုလိုနီလက္ေအာက္မွ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့သည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ကမၻာေပၚတြင္ အရွည္ၾကာဆံုးေသာ ျပည္တြင္းစစ္ဒဏ္ကို ခံစားေနၾကရသည္။ ႏွစ္ေပါင္း ၇၀ ခန္႔ၾကာျမင့္ခဲ့သည့္ ပဋိပကၡမ်ားကို အဆံုးသတ္ႏုိင္ရန္ စိန္ေခၚမႈမ်ားစြာရွိေနသည္မွာ အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတို႔အတြက္ စိန္ေခၚမႈမ်ားတြင္ တိုင္းျပည္ဆင္းရဲနိမ့္က်မႈသည္လည္း အဓိကအေၾကာင္းတစ္ခ်က္အျဖစ္ ပါ၀င္ေနသည္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးမွာလည္း တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု တြဲလ်က္တည္ရိွေနျပန္သည္။ တခ်ဳိ႕က စီးပြားေရးတိုးတက္ျဖစ္ထြန္းလာေစေရးအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို အဓိကလုပ္ရမည္ဟုဆိုၾကၿပီး၊ တခ်ဳိ႕ကလည္း စီးပြားေရးကို ဦးစြာတည့္မတ္ေအာင္လုပ္ႏုိင္ပါက လူနည္းစုႏွင့္ လူမ်ားစုအၾကားရိွ ပဋိပကၡမ်ားသည္လည္း ေျပလည္လာလိမ့္မည္ဟု သံုးသပ္ၾကျပန္သည္။ မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ တိုင္းျပည္တိုးတက္ေစေရးအတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသည္ မ်ားစြာအေရးပါလ်က္ရိွေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေဖေဖာ္၀ါရီ (၁၅) ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

တစ္ဦးခ်င္း၀ါဒႏွင့္ ဘံု၀ါဒ

ယေန႔ေခတ္ ႏုိင္ငံမ်ားစြာတို႔တြင္ ႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ အေျခခံပဋိပကၡသည္ ရာစုႏွစ္တစ္ခုလံုး ရွိခဲ့သည့္အတိုင္း တစ္ဦးခ်င္း၀ါဒႏွင့္ ဘံု၀ါဒတို႔၏ ပဋိပကၡျဖစ္သည္။ လူတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ဘ၀သည္ ၎ႏွင့္သာ သက္ဆုိင္သလား သုိ႔မဟုတ္ အုပ္စု၊ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္း၊ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၊ ႏုိင္ငံေတာ္ အစရွိသည္တို႔ႏွင့္ သက္ဆိုင္သလားဟူသည့္ ေမးခြန္းမ်ားက ျပႆနာျဖစ္ေနသည္။ အစိုးရ အဖြဲ႕မ်ားက လူတစ္ဦးခ်င္းစီမွ ေကာက္ခံရရွိေသာ အခြန္ေငြမ်ားကို လူအမ်ားႏွင့္ဆုိင္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ တိုး၍ တိုး၍ အသံုးျပဳလာခ်ိန္၌  ယင္းေမးခြန္းမ်ားသည္ ပို၍က်ယ္ေလာင္လာသည္။

တစ္ဦးခ်င္း၀ါဒဟူသည္ လူတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ဘ၀သည္ ထိုသူႏွင့္သာ သက္ဆိုင္ၿပီး သူသင့္ေတာ္သည္ဟု ျမင္သည့္အတိုင္း ေနထိုင္ရန္၊ သူ၏ကိုယ္ပိုင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ျဖင့္ ျပဳမူရန္၊ သူ႔အားထုတ္မႈ၏ ထြက္ကုန္/ရလဒ္အား သူ႔ဘာသာ ထိန္းသိမ္းအသံုးျပဳရန္ႏွင့္ သူ႔ဘာသာ ေရြးခ်ယ္ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားအတိုင္း ေနထုိင္ရန္တို႔အတြက္ ထာ၀ရ အခြင့္အေရးရွိသည္။ ယင္းသေဘာတရား၌ တစ္ဦးခ်င္းအေနျဖင့္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္ၿပီး  သူကိုယ္တုိင္၌ လမ္းဆံုးလ်က္ ကိုယ္က်င့္တရားဆုိင္ရာ ကိစၥ၏ အေျခခံယူနစ္သည္ သူကိုယ္တုိင္သာ ျဖစ္သည္။ ယင္းစိတ္ကူး သေဘာတရားကို ဥပမာအားျဖင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို ထူေထာင္ခဲ့ၾကသူမ်ားက ဖံြ႕ၿဖိဳးလာေစခဲ့ၿပီး ေၾကညာခ်က္ႏွင့္ အေျခခံဥပေဒ ေရးဆြဲသည့္အခါ ခိုင္မာေအာင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ ၎တို႔သည္ ဘ၀၊ လြတ္လပ္မႈ၊ ပိုင္ဆိုင္မႈတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ တစ္ဦးခ်င္း အခြင့္အေရးမ်ားရွိကာ ေပ်ာ္ရႊင္မႈကို ရွာေဖြျခင္းအား အသိအမွတ္ျပဳလ်က္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးသည့္ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံကို ဖန္တီးခဲ့ၾကသည္။

ဘံု၀ါဒဟူသည္ တစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ဘ၀သည္ ၎ႏွင့္မသက္ဆုိင္ဘဲ ၎အေနျဖင့္ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းအျဖစ္ ပါ၀င္ေနေသာ လူအုပ္စု သို႔မဟုတ္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ သက္ဆုိင္သည္ ဟူသည့္ သေဘာတရားျဖစ္သည္။ ထုိေၾကာင့္ ထိုသူ၌ ကိုယ္ပိုင္အခြင့္အေရး မရွိဘဲ သူ၏စံတန္ဖိုးမ်ားႏွင့္ ရည္မွန္းခ်က္မ်ားကို လူအုပ္စုတစ္စုလံုး ပိုမိုေကာင္းမြန္ေရးအတြက္ စေတးရမည္ဟူသည့္ သေဘာတရားျဖစ္သည္။ ဘံု၀ါဒ သေဘာတရားအရ လူအုပ္စု သုိ႔မဟုတ္ လူ႔အဖဲြ႕အစည္းသည္ ကိုယ္က်င့္တရားဆုိင္ရာ ကိစၥအတြက္ အေျခခံယူနစ္ျဖစ္ၿပီး လူပုဂိၢဳလ္ တစ္ဦးခ်င္းသည္ ၎တို႔အေနျဖင့္ လူအုပ္စု တစ္ခုလံုးအတြက္ ထမ္းေဆာင္ေနမွသာ စံတန္ဖိုး တစ္ရပ္ရွိသည္။ ယင္းသေဘာတရားကို အၾကံျပဳသူတစ္ဦးက “လူ႔အဖြဲ႕အစည္းက သူ႔အားခြင့္ျပဳထားသည္မွလြဲ၍ လူသား၌ အခြင့္အေရးမ်ား မရွိ။ လူသားသည္ ေမြးဖြားခ်ိန္မွ ေသဆံုးသည္အထိ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းက သူ႔အား လူ႔အခြင့္အေရး ဟုေခၚသည့္  အခ်ဳိ႕ေသာ အရာမ်ားကို ခြင့္ျပဳထားၿပီး အျခားအရာမ်ားကို ပိတ္ပင္ထားသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ လူ႔အဖဲြ႕အစည္းသည္ လူတစ္ဦးခ်င္းစီကို အထူးသျဖင့္ မ်က္ႏွာသာေပးျခင္း သုိ႔မဟုတ္ ဖိႏွိပ္ျခင္းတို႔ျပဳရန္ ဆႏၵရွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းမွာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း ကိုယ္တိုင္က သူ၏ တည္တံ့ခုိင္ျမဲေရး၊ ေကာင္းက်ဳိးျဖစ္ထြန္းေရးႏွင့္ ေပ်ာ္ရႊင္ေရးကို အဓိကအျဖစ္ စဥ္းစားေသာေၾကာင့္သာ ျဖစ္သည္” ဟု ဆိုသည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ အမွန္တကယ္၌ တစ္ဦးခ်င္း၀ါဒႏွင့္ ဘံု၀ါဒမည္သည္က ပိုေကာင္းသနည္း/ပို၍ မွန္ကန္သနည္းဟူသည္ ဘက္အသီးသီးႏွင့္ ပတ္သက္၍ အခ်က္အလက္မ်ားေပၚ၌သာ မူတည္မည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မိမိတို႔ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း သုိ႔မဟုတ္ မိမိတို႔ႏိုင္ငံအလိုက္ မွန္ကန္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား အေပၚ၌သာ အေျချပဳ စဥ္းစားရမည္ ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၄ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ၏ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာ စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ား

လူတစ္ဦးခ်င္း၏ အျပဳအမူ အမူအက်င့္မ်ားႏွင့္ ေရြးခ်ယ္မႈမ်ားအေပၚ လႊမ္းမိုးႀကီးစိုးသည့္ ေကာင္းမႈႏွင့္ မေကာင္းမႈဆုိင္ရာ စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကို ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာ စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားဟု ေခၚဆိုသည္။ လူတစ္ဦးခ်င္း၏ ကိုယ္က်င့္တရားစံမ်ားသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ အစုိးရထံမွ ဆင္းသက္လာႏိုုင္သကဲ့သို႔ ဘာသာေရးႏွင့္ မိမိကိုယ္တိုင္ထံမွလည္း ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည္။ ကိုယ္က်င့္တရားစံမ်ားသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ အစိုးရထံမွ ဆင္းသက္လာသည့္အခါ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၏ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားစံမ်ား ေျပာင္းလဲသည့္အခါ လူတစ္ဦးခ်င္းသည္လည္း လိုက္၍ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္၍လာသည္။

ကိုယ္က်င့္တရား စံတန္ဖိုးမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ဥပေဒမ်ား ေျပာင္းလဲျခင္းအတြက္ ႐ိုက္ခတ္ခ်က္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ဥပမာတစ္ရပ္မွာ“လက္ထပ္ျခင္းႏွင့္ လက္မထပ္ဘဲ အတူေနျခင္း”ကိစၥျဖစ္သည္။ အေနာက္တိုင္းယဥ္ေက်းမႈ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၌ပင္ တရားဥပေဒ ႏွင့္အညီ လက္ထပ္ထိမ္းျမားျခင္း မျပဳဘဲ အတူေနသည့္စံုတြဲမ်ားကို ယခင္မ်ဳိးဆက္မ်ား၌ ေတြ႕ရခဲလွသည္။ ယခုေခတ္တြင္ အထူးသျဖင့္ အေနာက္တိုင္း၌ လက္ထပ္ထိမ္းျမားျခင္း မျပဳဘဲ အိမ္ေထာင္ထူေထာင္သည့္ စံုတြဲမ်ားအေရအတြက္က အစဥ္အလာအတိုင္း လက္ထပ္သည့္ စံုတြဲမ်ားအေရအတြက္ခန္႔အထိပင္ မ်ားျပားေနၿပီျဖစ္သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ မ်ားျပား႐ုံသာမက ယင္းကို လက္ခံေသာ အျခားသူမ်ားပင္လွ်င္ ယေန႔ေခတ္လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၌ ပို၍ပို၍ မ်ားျပား၍လာေနသည္။ အေစာပိုင္း အေနာက္တိုင္းလူ႔အဖြဲ႕အစည္း၌ ဥပေဒ မ်ားႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားစံမ်ားသည္ ေရာမဥပေဒစနစ္မွ လာျခင္းျဖစ္ၿပီး သမၼာက်မ္းစာလာ ပညတ္ေတာ္ ၁၀ ပါးေပၚ၌ အႀကီးအက်ယ္ အေျခခံထားသည္။ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္သည္ ေခတ္သစ္သို႔ ေရြ႕လ်ားလာသည့္အခါ အေစာပိုင္းက ရွိထားႏွင့္ၿပီးျဖစ္ေသာ ကိုယ္ က်င့္တရားစံမ်ားသည္ ပို၍ပို၍ ယုိယြင္း၍လာသည္။

ကိုယ္က်င့္တရားစံမ်ားသည္ လူတစ္ဦးခ်င္းမွေန၍ ၎တို႔၏ ကိုယ္ပိုင္အားျဖင့္လည္း ဆင္းသက္၍လာႏိုင္သည္။ ယင္းကို အသက္ပို၍ႀကီးေသာ ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ အလြန္ငယ္ေသာ လမ္းေလွ်ာက္ခါစကေလးမ်ားအားျဖင့္ သ႐ုပ္ေဖာ္ျပႏိုင္သည္။ ကေလးတစ္ဦးကုိ အရာ၀တၳဳတစ္ခုအား အေစာပိုင္း၌ ထိျခင္း သို႔မဟုတ္ ယူျခင္းမျပဳရန္ တားျမစ္ထားပါက ယင္းအရာ၀တၳဳအား မထိေတြ႕မီ ၎တို႔အေနျဖင့္ ေစာင့္ၾကည့္ခံေနရသလားဟူ၍  စိုးရိမ္စိတ္ျဖင့္ ျဖည္းညင္းစြာ လွမ္းၾကည့္ရန္ ေကာင္းစြာသိရွိသည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္။ ယင္း အျပဳအမူသည္ သင္ၾကားရန္ မလိုအပ္ဘဲ ဗီဇစိတ္မွ ျဖစ္ေပၚလာျခင္းျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ကေလးမ်ား၏ အမူအက်င့္ကို ျပဳျပင္ရန္အတြက္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း ပံုစံတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကို က်င့္သံုးလိုက္ပါက ကေလးသည္ သူ၏ မွန္ကန္ေသာအမူအက်င့္ကို မွားယြင္းေသာအမူ အက်င့္မွေန၍ ခြဲျခားႏိုင္ရန္ သူ၏ကုိယ္တြင္းမွ အရည္အေသြးကို ရရွိသြားမည္ျဖစ္သည္။ ထိုအခါ ကေလးသည္ သူ၏ကိုယ္ပိုင္သိမႈအေပၚ အေျခခံလ်က္ မွန္ကန္ေသာေရြးခ်ယ္မႈမ်ားကို ျပဳလုပ္လာႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ကေလးဘ၀မွ အရြယ္ေရာက္သည္အထိ လူတစ္ဦး ခ်င္းက ျပဳလုပ္လိုက္ေသာ ေရြးခ်ယ္မႈမ်ားသည္ တားျမစ္မႈႏွင့္ လက္ခံႏိုင္မႈ၊ ၾကင္နာမႈႏွင့္ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈ၊ ရက္ေရာမႈႏွင့္ တစ္ကိုုယ္ေကာင္းဆန္မႈတို႔အၾကား၌ ရွိေနသည္။ မည္သည့္ အေျခအေနရပ္မ်ားေအာက္၌မဆို လူတစ္ဦးသည္ တားျမစ္ထားေသာအရာ မ်ားကို ျပဳလုပ္ရန္ ဆံုးျဖတ္ေကာင္း ဆံုးျဖတ္ႏုိင္သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုသူသည္ ကိုယ္က်င့္တရားစံမ်ား ပိုင္ဆိုင္ထားပါက ယင္းတို႔ကို ဆန္႔က်င္ျပဳမူရမည္ကို အျပစ္ရွိေၾကာင္း ခံစားရမည္သာျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ မည္သူမဆို ဘ၀၌ အျပစ္ရွိေၾကာင္း မိမိကိုယ္မိမိ ခံစားရမႈမ်ားျဖင့္ ပူေလာင္နာက်င္စြာ ေနထိုင္ရမည့္အေရးကို ေရွာင္လႊဲလိုပါက မိမိလက္ခံထားၿပီးျဖစ္ေသာ ကိုယ္က်င့္တရား စံသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားအတိုင္း ေနထိုင္ရမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

(ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၃ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ၏ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္)

ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္၏ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈ

ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္၏ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈ ဟူသည္ ဂ်ာနယ္လစ္ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္လစ္ဇင္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးသည့္ သေဘာထားတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္၏ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈသည္ တရားမွ်တမႈ၊ ကိုယ္က်ဳိးအတၱကင္းစင္မႈ၊ ျဖစ္ရပ္မွန္ကန္မႈႏွင့္ ဘက္မထားမႈတို႔အား ရည္ညႊန္းသည္။ သုိ႔ေသာ္ အမွန္တကယ္၌ ယင္းအရည္အေသြး အားလံုးကို လႊမ္းျခံဳေခၚဆိုျခင္း ျဖစ္သည္။ ၁၈ ရာစုကတည္းက ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္၏ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈသည္ ယင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ စံျပဳခ်က္မ်ား သိုင္း၀ိုင္း ပါ၀င္ေနသည့္ သေဘာတရားမ်ား ႏွင့္အတူ ပထမဆံုးအျဖစ္ က်င့္ထံုးတစ္ရပ္အေနျဖင့္ ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။

သတင္းစာမ်ားႏွင့္ ႐ုပ္သံဌာနအမ်ားစုသည္ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ သတင္းေအဂ်င္စီမ်ားအေပၚ မွီခိုလာရၿပီး ကမာၻ႔အဓိက သတင္းေအဂ်င္စီ ေလးခုျဖစ္သည့္ ေအအက္ဖ္ပီ၊ ေအပီ၊ ႐ိုက္တာႏွင့္ အီးအက္ဖ္အီးတို႔သည္ ၎တို႔ထံမွ သတင္းအခ်က္အလက္ ရယူသူအားလံုးကို ဓမၼဓိဌာန္က်သည့္ တစ္ခုတည္းေသာ သတင္းသာေပးမည္ ဟူေသာ အေျခခံဒႆနတစ္ရပ္အေပၚ မူတည္လ်က္ စတင္လုပ္ကိုင္လာခဲ့ၾကသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ သတင္းဌာနမ်ားအေနျဖင့္ ကြန္ဆာေဗးတစ္ သတင္းစာမ်ားကို သတင္းတစ္မ်ဳိး၊ လစ္ဘရယ္သတင္းစာမ်ားကို သတင္းတစ္မ်ဳိး ခြဲျခား၍ ေပးျခင္းမ်ဳိး မျပဳရျခင္းျဖစ္သည္။

ထင္ရွားေသာ ဂ်ာနယ္လစ္ တစ္ဦးျဖစ္သည့္ ဂ်ဳိနသန္ဖန္ဘီက ယင္းသေဘာတရားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ရွင္းျပခဲ့ဖူးသည္။ သူက “အဲဒီလို က်ယ္ျပန္႔တဲ့ လက္ခံႏိုင္စြမ္းမ်ဳိး ရရိွဖို႔ သတင္းေအဂ်င္စီေတြဟာ ေျဗာင္က်က် ဘက္လိုက္မႈမ်ဳိးကို ေရွာင္ၾကဥ္ရပါမယ္။ မွန္ကန္ေၾကာင္း သ႐ုပ္ေဖာ္ျပႏိုင္တဲ့ အခ်က္အလက္ဟာ သတင္းကုန္သြယ္ေရးမွာ အခရာက်ပါတယ္။ အစဥ္အလာအရကေတာ့ သတင္းေအဂ်င္စီေတြဟာ သတင္းအခ်က္အလက္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရိွသူ၊ စာနယ္ဇင္းနဲ႔ တျခားသတင္းရင္းျမစ္ေတြထက္စာရင္ တာ၀န္ယူရမႈအဆင့္ ေလ်ာ့နည္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သတင္းေအဂ်င္စီေတြအေနနဲ႔ ေကာက္ခ်က္ခ်တာကို ေရွာင္ရွားရမွာျဖစ္ၿပီး သံသယရိွတဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ ေ၀၀ါးေနတဲ့ အခ်က္ေတြကို ဖယ္ရွားရွင္းလင္းရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သတင္းဌာနေတြကို ထူေထာင္သူေတြ အေနနဲ႔ ဒီစကားလံုးကို သံုးစြဲျခင္း မျပဳခဲ့ေပမဲ့ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈဟာ သူတို႔လုပ္ငန္းအတြက္ သေဘာတရားေရးရာ အေျခခံျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီစကားလံုးကို မသံုးရင္ေတာင္မွ ဘက္မလိုက္မႈဆိုတဲ့ စကားလံုးကိုေတာ့ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လက္ခံထားၾကပါတယ္” ဟု ဆိုသည္။

ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္၌ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈသည္ သတင္းျဖစ္ရပ္တစ္ခုႏွင့္ ပတ္သက္၍ စာဖတ္သူအား ၎တို႔ဘာသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ႏုိင္ေရးအတြက္ အခ်က္အလက္ သက္သက္ကိုသာ ေပးကာ မိမိတို႔ဘာသာ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုေရးကို အားေပးကူညီရန္ ရည္ရြယ္သည္။
ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္၌ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈကို ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ရန္ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားသည္ အမွန္တကယ္ရရိွေသာ အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ မိမိတို႔ ႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ၊ မႀကိဳက္သည္ျဖစ္ေစ၊ သေဘာတူသည္ျဖစ္ေစ၊ သေဘာမတူသည္ျဖစ္ေစ ယင္းအခ်က္အလက္ မ်ားအတိုင္း တင္ျပရမည္ျဖစ္သည္။ ဓမၼဓိ႒ာန္က်ေသာ သတင္းတင္ဆက္မႈဟူသည္ ေရးသူ၏ ထင္ျမင္ခ်က္ သို႔မဟုတ္ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆိုင္ရာ ယံုၾကည္မႈမ်ားႏွင့္ မဆိုင္ဘဲ ၾကားေနေသာ ဘက္မလိုက္ေသာ နည္းလမ္းအားျဖင့္ အေၾကာင္းအရာႏွင့္ ျဖစ္ရပ္ကိုသာ သ႐ုပ္ေဖာ္ျပ ရမည္ျဖစ္သည္။

မည္သို႔ပင္ ဆိုေစကာမူ ဓမၼဓိ႒ာန္က်မႈသည္ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္၌ လိုက္နာက်င့္သံုးရမည့္ အေျခခံသေဘာတရား တစ္ရပ္ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၁ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ထိေရာက္မႈ

ႏုိင္ငံေရးသိပၸံ၌ ႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ ထိေရာက္မႈဟူသည္ ႏုိင္ငံသားမ်ား၏ အစိုးရအဖြဲ႕အေပၚ ယံုၾကည္မႈႏွင့္ သစၥာရွိမႈျဖစ္သည္။ ၎တို႔အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးကိစၥမ်ားကုိ နားလည္ႏိုင္မႈႏွင့္ ၾသဇာသက္ေရာက္ႏုိင္မႈရွိသည္ဟု ယံုၾကည္ျခင္းျဖစ္သည္။ ယင္းကို စစ္တမ္းမ်ား ျဖင့္ တိုင္းတာေလ့ရွိၿပီး အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႕အစည္း က်ယ္ျပန္႔ခိုင္မာမႈအတြက္ အညႊန္းတစ္ရပ္အျဖစ္ အသံုးျပဳၾကသည္။

ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ထိေရာက္မႈ နိမ့္က်သည့္အခါ ၎တို႔သည္ အစိုးရအေပၚယံုၾကည္မႈ မရွိသကဲ့သို႔ ၎တို႔၏လုပ္ေဆာင္ခ်က္သည္လည္း အစိုးရအဖြဲ႕ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ လုပ္ရပ္တို႔အေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိသည္ဟု မယံုၾကည္ၾကေတာ့ေပ။ ႏုိင္ငံသားမ်ား၏ ထိေရာက္မႈ ျမင့္မားပါက ၎တို႔သည္ အစိုးရအဖြဲ႕အေပၚယံုၾကည္ၿပီး ၎တို႔၌ ႏိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေပၚ ၾသဇာသက္ေရာက္ႏုိင္စြမ္းရွိကာ အစိုးရအေပၚလည္း သက္ေရာက္ႏုိင္သည္ဟု ယံုၾကည္ၾကမည္ျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံသားတို႔၏ ႏိုင္ငံေရးဆုိင္ရာ ထိေရာက္မႈကို ေဖာ္ျပႏုိင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားစြာရွိသည္။ ယင္းတို႔၌ မီဒီယာမ်ားမွတစ္ဆင့္၊ ဆႏၵျပပိုင္ခြင့္ရွိျခင္းမွတစ္ဆင့္၊ အသနားခံစာ ၀ိုင္း၀န္းလက္မွတ္ေရးထိုးႏိုင္ျခင္းမွတစ္ဆင့္ႏွင့္ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ရွိျခင္းမွတစ္ဆင့္ ေဖာ္ထုတ္ျပသျခင္းမ်ား ပါ၀င္သည္။ ယင္းကဲ့သုိ႔ ေဖာ္ထုတ္ျပသႏုိင္မႈမ်ား ေလ်ာ့နည္းပါက ႏိုင္ငံသားတို႔၏ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ ထိေရာက္မႈ နိမ့္က်ၿပီး ႏိုင္ငံသားတစ္ဦးအေနျဖင့္ ၎တို႔ႏုိင္ငံအေပၚ မိမိအေနျဖင့္ မည္သို႔မွ် ၾသဇာမရွိဟု ခံစားရမည္ျဖစ္သည္။

မိမိကိုယ္မိမိ ႏိုင္ငံေရးအေပၚ ထိေရာက္မႈရွိသည္ဟု ခံစားရျခင္းသည္ လူမႈေရးဆိုင္ရာဘ၀ႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာဘ၀မ်ား၌ ပါ၀င္ျခင္းႏွင့္ ဒြန္တဲြေနသည္။ သို႔ေသာ္ ႏိုင္ငံသားတို႔၏ အစိုးရအဖြဲ႕သို႔မဟုတ္ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားအေပၚ ယံုၾကည္မႈႏွင့္ မဲေပးမႈတို႔အၾကား ဆက္ႏႊယ္မႈမ်ားကို ေလ့လာခ်က္မ်ားက ေဖာ္ထုတ္ျပသႏုိင္စြမ္း မရွိေသးေပ။ ႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ ထိေရာက္မႈအား မူ၀ါဒအႀကိဳက္မ်ား ခြဲျခားရန္အတြက္ ေတြ႕ရွိခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ထိေရာက္မႈ ျမင့္မားေသာ ျပည္သူမ်ားသည္ ၎တို႔၏ အိုင္ဒီယိုလိုဂ်ီဆိုင္ရာ တိမ္းညြတ္မႈမ်ားႏွင့္ ပိုမို အစြန္းက်မႈမ်ားႏွင့္အညီ မူ၀ါဒေရးရာအႀကိဳက္မ်ားကို ေဖာ္ျပႏုိင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။ ထိေရာက္မႈနိမ့္ပါးေသာ ျပည္သူမ်ားသည္ အလယ္အလတ္သေဘာေဆာင္ေသာ မူ၀ါဒေရးရာအႀကိဳက္မ်ားဆီသို႔သာ ဦးတည္သြားေၾကာင္းလည္း ေတြ႕ရွိရသည္။ ႏုိင္ငံသားတို႔၏ ႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ ထိေရာက္မႈသည္ အသက္အရြယ္ႏွင့္အညီ ျမင့္မားလာေလ့လည္းရွိသည္။

ႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ ထိေရာက္မႈ အမ်ဳိးအစားႏွစ္ရပ္ရွိသည္။ တစ္မ်ဳိးမွာအတြင္းသေဘာ ထိေရာက္မႈျဖစ္သည္။ အျခားတစ္မ်ဳိးမွာ အျပင္သေဘာ ထိေရာက္မႈျဖစ္သည္။ အတြင္းသေဘာထိေရာက္မႈဟူသည္ လူတစ္ဦးအေနျဖင့္ မိမိကိုယ္မိမိ ႏိုင္ငံေရး နားလည္ႏုိင္သည္ဟု ယံုၾကည္ၿပီး ႏုိင္ငံေရး၌ ပါ၀င္မႈျဖစ္သည္။ အျပင္သေဘာထိေရာက္မႈဟူသည္ အစိုးရက ျပည္သူတို႔၏ ေတာင္းဆိုမႈကို တု႔ံျပန္ျခင္းျဖစ္သည္။

ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို က်င့္သံုးေသာ ႏုိင္ငံတစ္ႏိုင္ငံတြင္ အတြင္းသေဘာအရလည္းေကာင္း၊ အျပင္သေဘာအရလည္းေကာင္း ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ထိေရာက္မႈ ျမင့္မားေနရန္ လိုအပ္သည္။ ဆိုလိုသည္မွာ ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္လည္း ႏုိင္ငံေရးကို နားလည္ကာ ႏုိင္ငံ၏ အေရးကိစၥမ်ားအေပၚ မိမိတို႔အေနျဖင့္ ၾသဇာသက္ေရာက္ႏုိင္စြမ္း ရွိသည္ဟု ယံုၾကည္ရန္ လုိအပ္သကဲ့သို႔ အစိုးရအေနျဖင့္လည္း ျပည္သူတို႔၏ ေတာင္းဆိုမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းတက် တံု႔ျပန္မႈရွိရန္ လိုအပ္သည္။

မည္သုိ႔ပင္ဆိုေစကာမူ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံမ်ား၌ ႏုိင္ငံေရးဆိုင္ရာ ထိေရာက္မႈ ျမင့္မားေနရန္ မျဖစ္မေန လိုအပ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

 

(ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၀ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ၏ အယ္ဒီတာ့ အာေဘာ္)

ဒီမိုကေရစီႏွင့္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး

ဒီမိုကေရစီစနစ္တြင္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးသည္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္သည္။ ျပည္သူမ်ား အေနျဖင့္ မိမိတုိ႔၏ ဆႏၵသေဘာထားမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ျပသရာ၌လည္းေကာင္း၊ ႏုိင္ငံ၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ပိုင္ဆုိင္မႈကို က်င့္သံုးရာ၌လည္းေကာင္း ဥပေဒမွတစ္ဆင့္သာ ျဖစ္ရမည္။ အစိုးရအဖဲြ႕ဟူသည္ ဥပေဒျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားျခင္းသာျဖစ္ၿပီး လူမ်ားျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားျခင္းမဟုတ္ေပ။ ဒီမိုကေရစီ သေဘာထားစည္းမ်ဥ္းမ်ားေအာက္၌ ခ်မ္းသာသူျဖစ္ေစ၊ အာဏာရွိသူျဖစ္ေစ ဥပေဒ၏အထက္၌ မရွိေပ။ အစိုးရကိုယ္ႏိႈက္သည္ပင္လွ်င္ ဥပေဒကို ဆန္႔က်င္လ်က္ ထင္ရာစိုင္းခြင့္မရွိေပ။ ေကာင္းမြန္ေသာ ဒီမိုကေရစီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးဟူသည္ အေျခခံသေဘာအရပင္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးႏွင့္ ယွဥ္တြဲလ်က္လာသည္။

လူမ်ားႏွင့္ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အေနျဖင့္ ဥပေဒကိုလိုက္နာေသာ အေလ့အထရွိရန္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးက ေတာင္းဆုိသည္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးသည္ အစိုးရ၏ လုပ္ရပ္မ်ားအား ဥပေဒက ျပ႒ာန္းထားေသာ လုပ္ပိုင္ခြင့္ႏွင့္ တာ၀န္အကန္႔အသတ္မ်ား အတြင္း၌ရွိရန္ ေတာင္းဆုိသည္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈမရွိပါက မင္းမဲ့စ႐ိုက္မ်ားျဖင့္ ပရမ္းပတာ အေနအထားသို႔ က်ေရာက္သြားမည္ျဖစ္သည္။ လူမ်ားအေနျဖင့္ တရားဥပေဒကို လိုက္နာျခင္းမရွိပါက၊ အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာကို ေက်ာ္လြန္လ်က္ ထင္ရာစိုင္းပါက ႏုိင္ငံသည္ ပရမ္းပတာ အေနအထားသို႔ က်ေရာက္သြားမည္ျဖစ္သည္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို ပို၍ခိုင္မာစြာ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆုိပါက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ အမိန္႔အာဏာထိန္းသိမ္းျခင္း၊ ျခစားမႈကင္းစင္ျခင္း၊ ဘက္မလိုက္သည့္ ထိေရာက္ေသာ တရားေရးစနစ္ရွိျခင္း၊ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို လိုက္နာကာ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္းႏွင့္ ရွင္းလင္းေသာ လူသိရွင္ၾကား ထုတ္ျပန္ထားေသာ တည္ၿငိမ္၍ မွန္ကန္ေသာ ဥပေဒမ်ားရွိျခင္းဟု အဓိပၸာယ္ရသည္။

တရားဥပေဒက ျမႇင့္တင္ရန္ ႀကိဳးစားေသာအရာသည္ တရားမွ်တမႈျဖစ္သည္။ လူမႈေရးရာ ဒုစ႐ိုက္မႈမ်ားကို ဟန္႔တားရန္ ဥပေဒအားနည္းသည့္အခါ၊ ဥပေဒမ်ားရွိေသာ္လည္း ထိေရာက္မႈႏွင့္ တာ၀န္ယူမႈ အားနည္းသည့္အခါ၊ ဥပေဒအတိုင္း သစၥာရွိရွိ က်င့့္သံုးမႈမရွိ သည့္အခါ တရားမွ်တမႈကို ရရွိမည္မဟုတ္ပါ။ တရားေရးစနစ္သည္ ဘက္လိုက္မႈမ်ားရွိပါက၊ ေက်ာသားရင္သားခြဲျခားေနပါက၊ ဆင္းရဲၿပီး နိမ့္က်သူမ်ားထက္ ခ်မ္းသာၿပီး ၾသဇာရွိသူမ်ားကို မ်က္ႏွာသာေပးပါက၊ တရားေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားသည္ ရွည္လ်ားၿပီး ခက္ခဲ႐ႈပ္ေထြးလ်က္ ရရွိႏုိင္ရန္ခဲယဥ္းကာ ၾကန္႔ၾကာေနပါက တရားမွ်တမႈကို ရရွိမည္မဟုတ္ပါ။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေဆာင္ရြက္သူမ်ားအေနျဖင့္ မတရားမႈမ်ားကို လံုး၀ဖယ္ရွားျခင္းမျပဳႏုိင္သည့္တုိင္ အနည္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ႏုိင္ပါက တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးရွိသည္ဟု ေခၚဆုိႏုိင္သည္။

တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး အေနျဖင့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း၏ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို တုံ႔ျပန္ႏုိင္သည့္ ဥပေဒမ်ားရွိရန္လည္း လိုအပ္သည္။ ေခတ္မမီေတာ့ေသာ၊ မဆီေလ်ာ္ေတာ့ေသာ ဥပေဒမ်ားကို မြမ္းမံျပင္ဆင္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ႐ုပ္သိမ္းလ်က္ ေခတ္ႏွင့္ေလ်ာ္ညီေသာ ဥပေဒမ်ားျဖင့္ အစားထုိးျခင္းတုိ႔ ျပဳလုပ္ရန္လည္း လိုအပ္သည္။ ၎အျပင္ တရားဥပေဒထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕မ်ား၏ သမာဓိကို ျပည္သူအမ်ားက ယံုၾကည္ေနရန္လည္း လိုအပ္သည္။ ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ တရားဥပေဒထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕မ်ားအေပၚ အယံုအၾကည္ မရွိပါက တရားဥပေဒကို လိုက္နာမႈလည္း ေလ်ာ့က်လာမည္ျဖစ္သည္။ အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္မွာ တရားဥပေဒ ထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ ျခစားမႈ လံုး၀ကင္းစင္ေနရန္ လိုအပ္သည္။ ယင္းအဖြဲ႕မ်ားအတြင္း၌ ျခစားမႈမ်ား ျဖစ္ေပၚေနပါက တရားဥပေဒမ်ားအေပၚ ျပည္သူမ်ား အေနျဖင့္ အယံုအၾကည္ရွိေတာ့မည္ မဟုတ္ေသာေၾကာင့္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးသည္လည္း ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ျဖစ္သည္။ ၎အျပင္ တရားေရးစနစ္၌ ဥပေဒမ်ားကို က်င့္သံုးေဆာင္ရြက္ေနသူမ်ားအေနျဖင့္ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ကြၽမ္းက်င္ပိုင္ႏုိင္ရမည္ျဖစ္ၿပီး တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို ျမႇင့္တင္ႏိုင္ရန္အတြက္ အစဥ္အျမဲ အားထုတ္ေနရန္ လိုအပ္သည္။

မည္သို႔ပင္ဆုိေစကာမူ ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံသည္ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈမရွိပါက ဒီမိုကေရစီသည္လည္း ေမွးမွိန္ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္ျဖစ္ၿပီး ပရမ္းပတာ ထင္ရာစိုင္းေနၾကေသာ အေနအထားတစ္ရပ္သို႔ က်ေရာက္သြားမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေဖေဖာ္၀ါရီ (၉) ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္