တုိင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား လိင္အၾကမ္းဖက္မႈခံရပါက ႐ုိးရာယဥ္ေက်းမႈအရ ေျဖရွင္းမႈမ်ား ရွိေနျခင္းေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈမ်ား ပုိမုိျဖစ္ပြားေစၿပီး ႐ုိးရာယဥ္ေက်းမႈအရ ဖိႏွိပ္ထားမႈ ပေပ်ာက္ေစေရး အစုိးရက ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ အမ်ဳိးသမီး အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူမ်

ဇြန္ ၁၉ ရက္က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ Green Hill ဟုိတယ္တြင္ ‘ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္အတြင္း အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေပၚ လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား အၿပီးသတ္ဖယ္ရွားေရး စကား၀ုိင္းေဆြးေႏြးပြဲ’ အား ျပဳလုပ္ေနစဥ္

တုိင္းရင္းသားေဒသမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား လိင္အၾကမ္းဖက္မႈခံရပါက ႐ုိးရာယဥ္ေက်းမႈအရ ေျဖရွင္းမႈမ်ားရွိေနျခင္းေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈမ်ား ပုိမုိျဖစ္ပြားေစၿပီး ႐ုိးရာယဥ္ေက်းမႈအရ ဖိႏွိပ္ထားမႈ ပေပ်ာက္ေစေရး  အစုိးရက ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ ေတာင္းဆုိေၾကာင္း အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူမ်ားက ေျပာၾကားသည္။

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ က်ား-မ တန္းတူေရး မဟာမိတ္အဖြဲ႕ (AGIPP) က ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ ဖိုးစိန္လမ္းရွိ Green Hill ဟုိတယ္၌ ဇြန္ ၁၉ ရက္တြင္ က်င္းပသည့္ ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္အတြင္း အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေပၚ လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား အၿပီးသတ္ဖယ္ရွားေရး အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာေန႔ အထိမ္းအမွတ္ ေဆြးေႏြးပြဲ၌ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

“တုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ ႐ုိးရာယဥ္ေက်းမႈက အမ်ဳိးသမီးေတြကုိ ႏွိမ္ထားတယ္။ အမ်ဳိးသမီးေတြကုိ ဖိႏွိပ္ထားတယ္။ အဲဒီလုိ အေျခအေနကုိ စီေဒါအရဆုိရင္ ႐ုိးရာယဥ္ေက်းမႈ အစြဲအလမ္းအရ က်ား၊ မကုိဖယ္ထားျခင္း၊ အမ်ဳိးသမီး၊ အမ်ဳိးသားျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔ ႏွိမ္ထားျခင္းမ်ား မရွိရဘူးလုိ႔ ပါထားတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒါကုိအစုိးရက တိတိက်က် ႐ုိးရာအစြဲအလမ္းအရ အမ်ဳိးသမီးကုိ ႏွိမ္ထားတဲ့ကိစၥကုိ ပေပ်ာက္သြားေအာင္ လုပ္ေဆာင္မႈေတြ မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ အဲဒီအမ်ဳိးသမီးေတြကုိႏွိမ္တဲ့ ႐ုိးရာအစြဲအလမ္းက ဆက္လက္ၿပီးေတာ့ ရွင္သန္ေနတယ္။ အဲဒီလုိရွင္သန္ေနတဲ့ လူ႔အသုိင္းအ၀ိုင္းထဲမွာ စစ္ပဋိပကၡက ျပန္ျဖစ္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ လူေတြရဲ႕ အမူအက်င့္ေတြ လူေတြရဲ႕ အသုိင္းအ၀ိုင္းထဲမွာ အထူးသျဖင့္ အမ်ဳိးသားေတြေပါ့ေနာ္။ အက်င့္စ႐ုိက္ မေကာင္းတဲ့ အမ်ဳိးသားေတြအတြက္ အလြယ္တကူ လိင္အၾကမ္းဖက္ဖုိ႔အတြက္ ရွိေနတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္မုိ႔လုိ႔ အဲဒီ႐ုိးရာ အစြဲအလမ္းေတြ အမ်ဳိးသမီးကုိႏွိမ္ထားတဲ့ ႐ုိးရာအစြဲအလမ္းေတြ ဆက္ရွိေနသေရြ႕ ပဋိပကၡေဒသမွာ အမ်ဳိးသမီးေတြ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈက ပုိၿပီးေတာ့ ဒီဂရီတက္လာဖုိ႔ ရွိတယ္။ ရွိလည္းရွိေနတယ္ဆုိတာ ေတြ႕ရတယ္” ဟု AGIPP အဖြဲ႕၏ ပဲ့ကုိင္ေကာ္မတီ၀င္ ေဒၚနန္ပူက ေျပာၾကားသည္။

ထုိသုိ႔ လိင္အၾကမ္းဖက္မႈခံရသည့္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ မည္သူ႔မွ် ဖြင့္မေျပာဘဲ တစ္ဦးတစ္ေယာက္တည္း ခံစားကာ စိတ္႐ူးသြပ္သူမ်ားရွိေၾကာင္း၊ အခ်ဳိ႕အမ်ဳိးသမီးမ်ားမွာ မိခင္ (သုိ႔မဟုတ္) အစ္မမ်ားသို႔ ဖြင့္ဟတုိင္ပင္သည့္အခါ အဆုိပါ အုပ္ထိန္းသူမ်ားကလည္း ရဲတပ္ဖြဲ႕၊ တရား႐ုံးကဲ့သုိ႔ ဌာနဆုိင္ရာမ်ားသုိ႔ မသြားဘဲ ႐ုိးရာလူႀကီးမ်ားထံ သြားေရာက္ၾကေၾကာင္း၊ ႐ုိးရာလူႀကီးမ်ားက တရားစီရင္ ေျဖရွင္းသည့္အခါ ေငြေၾကးအနည္းငယ္၊ ဆန္၊ ၾကက္ စသည့္ စားေသာက္ဖြယ္ရာမ်ားေပးကာ တရားစီရင္ၾကေၾကာင္း၊ ထုိသုိ႔ ေငြေၾကး၊ ပစၥည္းမ်ားေပးပါက ျပႆနာ ေျဖရွင္းႏုိင္ေသာေၾကာင့္ ေငြေၾကးတတ္ႏုိင္သူ အမ်ားစုမွာ လိင္အၾကမ္းဖက္၍ ရသည့္သေဘာျဖစ္ေနသည့္အတြက္ တရားမွ်တမႈ မရွိေၾကာင္း ကခ်င္ေဒသအား ဥပမာေပး၍ ေဒၚနန္ပူက ေျပာၾကားသည္။

“အဲဒီ လိင္အၾကမ္းဖက္မႈခံရတဲ့ မိန္းကေလးက ဘာျဖစ္လုိ႔ ႐ုိးရာလူႀကီးေတြနဲ႔သြားၿပီး ေျဖရွင္းေလ့ရွိသလဲဆုိတာ ၾကည့္တဲ့အခါမွာ။ သူတုိ႔ကုိ ျပန္ၿပီးေမးတဲ့အခါမွာ ရဲစခန္းကုိသြားလုိ႔ရွိရင္ ရဲေတြက ပုိက္ဆံေတာင္းတယ္။ ခဏခဏ႐ုံးခ်ိန္းတယ္။ ၿပီးေတာ့ တစ္ရွက္ကုိ ႏွစ္ရွက္ရေစတယ္။ ရဲကျပန္စစ္ေဆးတဲ့အခါ နင့္ကုိဘယ္ႏွႀကိမ္က်ဴးလြန္သလဲ။ တစ္ညလုံး သုံးႀကိမ္ဆုိရင္ သူတုိ႔က ၀ါးဆုိၿပီး ၀ုိင္းရယ္ၾကတယ္တဲ့။ အဲဒီလုိအခါမ်ဳိးက်ေတာ့ အဲဒီအမ်ဳိးသမီးေတြက ျပန္မေျပာရဲတာတုိ႔  အေတြ႕အၾကံဳ အမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိပါတယ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ ကခ်င္တုိင္းရင္းသူ၊ တုိင္းရင္းသားေတြက ရဲ၊ အစုိးရ စတဲ့ တရား၀င္နည္းအရ တရားမွ်တမႈရေအာင္ သြားတဲ့နည္းကုိ မသုံးဘဲနဲ႔ ႐ုိးရာလူႀကီးေတြနဲ႔ ေျဖရွင္းတဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြ အမ်ားႀကီး ကြၽန္မတုိ႔ေတြ႕ရတယ္” ဟု ေဒၚနန္ ပူ ေျပာၾကားသည္။

ထုိ႔ျပင္ ဖလုံ-စေ၀ၚ ဒီမုိကရက္တစ္ပါတီ အမ်ဳိးသမီးေရးရာဥကၠ႒ နန္းေစးအြာကလည္း ကရင္ျပည္နယ္သည္ ပဋိပကၡေဒသႀကီး တစ္ခုျဖစ္သျဖင့္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား အၾကမ္းဖက္ခံရမႈသည္ လက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားေၾကာင့္ ရွိသလုိ အရပ္သားမ်ားေၾကာင့္လည္း ရွိေၾကာင္း၊ လက္နက္ကုိင္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားဘက္မွ အၾကမ္းဖက္သည့္အခါ လက္နက္အားကုိးျဖင့္ အမ်ဳိးသမီး၏ အသက္အႏၲရာယ္အား ျပန္လည္ၿခိမ္းေျခာက္ျခင္း၊ အရပ္သားမ်ားမွ အၾကမ္းဖက္သည့္ ျဖစ္စဥ္မ်ားတြင္လည္း ေက်းလက္ေန ကရင္တုိင္းရင္းသားမ်ားသည္ ေငြေၾကးခ်ဳိ႕တဲ့ေသာေၾကာင့္ ၿမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ တုိင္တန္းသည့္အခါ ေရွ႕ေနငွားရမ္းခ စသည့္ ေငြေၾကးကုန္က်မႈ မ်ားေသာေၾကာင့္ ေရွ႕ေနအား အားကိုးႏုိင္ျခင္း မရွိသည့္အတြက္ အမႈတစ္ခုတြင္ မွန္ေနေသာ္လည္း ႐ႈံးနိမ့္သြားသည့္ အေျခအေနမ်ားရွိေၾကာင္း ေျပာၾကားသည္။

“အမ်ဳိးသမီးေတြ ပဋိပကၡေဒသေတြမွာ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈ ျဖစ္ပြားေနတာေတြကုိ ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ သာမန္ဧရိယာနဲ႔စာရင္ ပုိမုိျဖစ္ပြားေနတာကုိ ေတြ႕ရွိရပါတယ္။ တစ္ႏုိင္ငံလုံး အတုိင္းအတာအေနနဲ႔ ျပန္ၾကည့္လုိက္ရင္ ၂၀၁၀ ေနာက္ပုိင္း ဒီေန႔အထိ အမ်ိဳးသမီးေတြ အေပၚမွာ လိင္အၾကမ္းဖက္မႈဟာ ပုိမုိမ်ားလာတာကုိ ေတြ႕ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကြၽန္မၿပီးခဲ့တဲ့ လႊတ္ေတာ္မွာဆုိရင္ ဘာတင္ျပခဲ့သလဲဆုိေတာ့ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေပၚမွာ လိင္အၾကမ္းဖက္မႈ ကာကြယ္ဖုိ႔ ဥပေဒတစ္ရပ္ ေရးဆြဲေပးဖုိ႔ တုိက္တြန္းေၾကာင္း အဆုိအေနနဲ႔ တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီအဆုိက လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ အတည္ျပဳခဲ့ေပမယ့္ အခုအထိ အသက္မ၀င္လာေသးတာကုိ ေတြ႕ရွိရပါတယ္” ဟု နန္းေစးအြာက ေျပာၾကားသည္။

အမ်ဳိးသမီးမ်ား လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈမွာ ကာယကံရွင္ မိန္းကေလး၏ အေနအထိုင္၊ ၀တ္စားဆင္ယင္မႈေၾကာင့္ဟူသည့္ အခ်က္အား လက္မခံေၾကာင္း၊ ထုိသုိ႔ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈ မျဖစ္ေစရန္ ပတ္၀န္းက်င္ လူမႈအသုိင္းအ၀ုိင္းမ်ားကလည္း ၀ုိင္း၀န္းေစာင့္ေရွာက္ရန္ လုိအပ္ေၾကာင္း၊ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္တြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား ပါ၀င္ခြင့္လုိအပ္ေၾကာင္း SNLD ပါတီ၀င္ ရွမ္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ သိႏီၷအမွတ္ (၁) မဲဆႏၵနယ္ကုိယ္စားလွယ္ နန္းခင္ထားရီက ေျပာၾကားသည္။

“ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ေဖာ္ေဆာင္မႈကုိ ၾကည့္တဲ့အခါမွာ ညီလာခံ မလုပ္ခင္ကတည္းက ကြၽန္မတုိ႔ အမ်ဳိးသမီးပါ၀င္ေရးကုိ ေတာက္ေလွ်ာက္ေျပာတယ္။ ၿပီးေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ ပဋိပကၡေဒသမွာ လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္ခံရမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ တရားမွ်တမႈရရွိဖုိ႔ရန္၊ လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈ ရပ္တန္႔ဖုိ႔ရန္၊ က်ဴးလြန္သူေတြကို ျပင္းထန္စြာ အေရးယူရန္ဆုိတာကုိ ေတာက္ေလွ်ာက္ဒီေန႔အထိ ကြၽန္မတုိ႔ ေအာ္ေနပါတယ္။ ေခၚေနပါတယ္။ ေတာင္းဆုိေနပါတယ္။ ေၾကညာခ်က္ေတြ ထုတ္ပါတယ္။ အဲဒါမွာ စိန္ေခၚမႈဘာရွိလဲဆုိရင္ ထူးမလာဘူးဆုိတဲ့ဟာက ကြၽန္မတုိ႔အတြက္ စိန္ေခၚမႈႀကီး ျဖစ္ေနပါတယ္။ ေၾကညာခ်က္ ဘယ္ေလာက္ပဲထုတ္ထုတ္ ကြၽန္မတုိ႔ အေရးယူေပးတာ မရွိဘူးဆုိတာ ေတြ႕ရတယ္” ဟု ေဒၚနန္ပူက ေျပာၾကားသည္။

ပဋိပကၡျဖစ္သည့္ေဒသမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအား လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈျပဳေသာ က်ဴးလြန္သူမ်ားကုိ ျပင္းထန္စြာ အေရးမယူသည့္အခါ က်ဴးလြန္သူအား ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ခြင့္ ေပးသလုိျဖစ္ေနေၾကာင္း၊ ၂၁ ရာစု ပင္လုံညီလာခံ ဒုတိယအစည္းအေ၀းတြင္ အမ်ဳိးသမီးပါ၀င္ႏႈန္း တက္လာေၾကာင္း၊ ပဋိပကၡေျဖရွင္းသည့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး အစည္းအေ၀း ဆုိေသာ္လည္း ပဋိပကၡတြင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈကိစၥရပ္ ေျဖရွင္းေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ တစ္ဦးတစ္ေယာက္မွ် ေဆြးေႏြးျခင္းမရွိသည္ကုိ ညီလာခံက်င္းပစဥ္ တက္ေရာက္ေလ့လာရာတြင္ ေတြ႕ရွိခဲ့ရေၾကာင္း ေဒၚနန္ပူက ဆုိသည္။

Writer: 
ေက်ာ္ဇင္၀င္း၊ ၀ီရမိုးေန