ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္မႈသည္ အာရွအတြက္ ကံဆိုးမိုးေမွာင္က်မႈျဖစ္လာလိမ့္မည္ဟု ADB ဘဏ္က သတိေပး

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ ၈ ရက္က စူပါတိုင္ဖြန္း ဟိုင္ရန္ ၀င္ေရာက္တိုက္ခတ္ၿပီးေနာက္ ဖိလစ္ပိုင္အလယ္ပိုင္း ေလတီျပည္နယ္ တာကလိုဘန္ၿမိဳ႕တြင္ ပ်က္စီးေနမႈကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္ေျပာင္းလဲျခင္းအတြက္ တစ္စံုတစ္ရာ မလုပ္ေဆာင္ဘဲ ထူးမျခားနည္းလမ္းျဖင့္ ဆက္လက္ခ်ဥ္းကပ္ေနျခင္းသည္ အာရွတိုက္အတြက္ ကံဆိုးမိုးေမွာင္က်မႈ တစ္ခု ျဖစ္လာလိမ့္မည္ျဖစ္ၿပီး ေဒသ၏စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးမႈ မ်ားကို ေျပာင္းျပန္ျဖစ္သြားေစလိမ့္မည္ဟု အာရွဖြံ႔ၿဖိဳးေရးဘဏ္ (ADB) က ဇူလိုင္ ၁၄ ရက္၌ ထုတ္ျပန္လိုက္သည့္ အစီရင္ခံစာတြင္ သတိေပးခဲ့သည္။

႐ုပ္ၾကြင္းေလာင္စာမ်ားအေပၚ ဆက္လက္မွီခိုေနျခင္းက ကမၻာေပၚတြင္ လူဦးေရအထူထပ္ဆံုး ေဒသျဖစ္သည့္ အာရွတြင္ အပူလႈိင္းက်ခ်ိန္ ၾကာျမင့္လာျခင္း၊ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာျခင္း၊ မိုးရြာသြန္းမႈပံုစံ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းတို႔ ျဖစ္ေပၚလာေစမည္ျဖစ္သည္။ ယင္းျဖစ္စဥ္မ်ားေၾကာင့္ ေဂဟစနစ္မ်ား ပ်က္စီးၿပီး အသက္မ်ားဆံုး႐ႈံးရသည့္အျပင္ စစ္ပြဲမ်ားပင္ျဖစ္ေစႏိုင္သည္ဟု  ထိုအစီရင္ခံစာ၌ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

“အားေကာင္းလာတဲ့ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲေဖာက္ျပန္မႈေတြဟာ ၿပီးခဲ့တဲ့ဆယ္စုႏွစ္ေတြအတြင္းက ရရွိလာတဲ့ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ အက်ဳိးအျမတ္ေတြကို ေျပာင္းျပန္လွန္လိုက္ႏိုင္ၿပီး ႀကီးမားတဲ့စီးပြားေရး ဆံုး႐ႈံးမႈႀကီးေတြကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ပါတယ္” ဟု မနီလာအေျခစိုက္ ADB ၏ အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ယခု ရာစုႏွစ္အကုန္တြင္ အာရွတိုက္၏ အခ်ဳိ႕ေသာေနရာမွ အပူခ်ိန္သည္ စက္မႈေတာ္လွန္ေရး မတိုင္မီအခ်ိန္ကထက္ ရွစ္ဒီဂရီျမင့္ တက္လာလိမ့္မည္ဟုလည္း အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။  ကမၻာတစ္၀န္းလံုး အတိုင္းအတာျဖင့္မူ ေလးဒီဂရီခန္႔ တက္လာလိမ့္မည္ဟု သိရသည္။

“ဒီပံုစံအတိုင္းပဲ ထူးမျခားနား ဆက္သြားေနမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အာရွ ပစိဖိတ္ေဒသမွာ ေနထိုင္တဲ့ လူေတြဟာ ကပ္ေဘးဆိုက္သလိုမ်ဳိး ရာသီဥတုဒဏ္ကိုခံရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဆင္းရဲၿပီး ခုခံ ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္းအားနည္းတဲ့ ေနရာေတြဟာ ဒီဒဏ္ေတြကိုပိုၿပီး ခံရႏိုင္ပါတယ္” ဟု ေရးသားထားသည္။

သို႔ေသာ္ အာရွပစိဖိတ္ေဒသအေနျဖင့္ ျပန္လည္ျပည့္ၿဖိဳးျမဲစြမ္းအင္မ်ားကို ေျပာင္းလဲအသံုးျပဳပါက ထိုကံဆိုးမိုးေမွာင္က်မႈမ်ားကို ေရွာင္လႊဲႏိုင္လိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္က ပါရီရာသီဥတုဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္တြင္ ကမၻာႀကီး၏ အပူခ်ိန္ကို စက္မႈ ေတာ္လွန္ေရး မတိုင္မီကာလက အပူခ်ိန္ထက္ ႏွစ္ဒီဂရီဆဲစီးယပ္စ္ ပိုေသာ အေနအထား၌ ထိန္းသိမ္းထားၾကမည္ဟု ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားက ကတိျပဳခဲ့ၾကသည္။

ကမၻာႀကီး၏အပူခ်ိန္ ႏွစ္ဒီဂရီ ဆဲစီးယပ္စ္ျမင့္တက္လာျခင္းသည္ပင္ ကိစၥမ်ားကို ကိုင္တြယ္ရခက္ခဲေစမည္ျဖစ္သည္။ ေလးဒီဂရီအထိျမင့္တက္လာပါက ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားတြင္ လူသားခ်င္းစာနာမႈ အကူအညီေပးေရးဆိုင္ရာျဖစ္ရပ္ဆိုးမ်ားကို ဦးတည္ေစၿပီး ထိန္းမႏိုင္သိမ္းမရေသာႏိုင္ငံေရႊ႕ေျပာင္း အေျခခ်မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည္ဟု အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ထို႔ျပင္ အာရွေဒသသည္ ၁ ဒသမ ၄ မီတာ ( ၄ ဒသမ ၆ ေပ)အထိ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာမႈႏွင့္ ၾကံဳေတြ႕ရမည္ျဖစ္ၿပီး ပိုမိုဖ်က္အားျပင္းသည့္ ဆိုင္ကလုန္းမ်ားႏွင့္လည္း ရင္ဆိုင္ရႏိုင္ေျခ ရွိေနသည္။

အလြန္အကြၽံငါးဖမ္းျခင္းမ်ား  ႏွင့္ ခရီးသြားလုပ္ငန္းေၾကာင့္လည္း ေဒသ၏သႏၲာေက်ာက္တန္းစနစ္မ်ား ပ်က္သုဥ္းလိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

အာရွေရခဲျမစ္မ်ား အရည္ေပ်ာ္လာျခင္းေၾကာင့္ ေရႀကီးမႈမ်ား ႏွင့္ ေရျပတ္လပ္မႈႏွစ္ခုစလံုးကို တစ္ၿပိဳင္နက္ၾကံဳေတြ႔ရမည္ျဖစ္ၿပီး စိုက္ပ်ဳိးေရးစနစ္မ်ား ပ်က္စီးကာ လိုအပ္သည့္ ေရရွိမႈျပည့္မီေစရန္အတြက္ မိုးရြာသြန္းမႈအေပၚတြင္ ပို မို မွီခိုလာရလိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

ထိုကဲ့သို႔ ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္ ေျပာင္းလဲမႈမ်ား၏ အက်ဳိးဆက္ေၾကာင့္ စြမ္းအင္ႏွင့္ သဘာ၀ အရင္းအျမစ္မ်ား ရရွိပိုင္ဆိုင္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ စစ္ပြဲျဖစ္ပြားျခင္းသို႔ပင္ ဦးတည္သြားေစႏိုင္သည္ဟု အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

၂၀၅၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ားတြင္ အပူခ်ိန္ျမင့္မားျခင္းႏွင့္ ဆက္စပ္သည့္ အေၾကာင္းရင္းေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္သက္ႀကီးရြယ္အို ၅၂၀၀၀ နီးပါး ေသဆံုးႏိုင္ေျခရွိသည္ဟု ထိုအစီရင္ခံစာကို ျပဳစုခဲ့သည့္ ေလ့လာမႈမ်ားက ခန္႔မွန္းထားသည္။ ထို႔ျပင္ အေရွ႕ေတာင္ အာရွေဒသတြင္ ၀မ္းေရာဂါေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္ေသဆံုးသူ ဦးေရသည္ ၈၀၀၀ ေက်ာ္ျမင့္တက္လာကာ အာရွေဒသတစ္၀န္းတြင္ ငွက္ဖ်ားႏွင့္ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ေသဆံုးသူဦးေရသည္ ၁၀၀၀၀ ေက်ာ္အထိ ျမင့္တက္လာႏိုင္သည္ဟု သိရသည္။

ထုိ႔ျပင္ အဆိုပါျပင္းထန္ေသာ ရာသီဥတုေၾကာင့္ အာရွႏွင့္ ကမၻာႀကီး၏ စီးပြားေရးခ်ိတ္ဆက္မႈမ်ားလည္း ထိခိုက္ပ်က္စီးကုန္လိမ့္မည္ဟု ADB ၏ အစီရင္ခံစာက သတိေပးထားသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၅ ႏွစ္အတြင္းက အာရွတြင္ တစ္ဦးခ်င္းစီ၏၀င္ေငြသည္ ၁၀ ဆျမင့္တက္လာၿပီး စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမွာ အသက္႐ွဴမွားေလာက္စရာ ျဖစ္လာေသာ္လည္း ကမၻာအဆင္းရဲဆံုး လူအမ်ားစုသည္ အာရွေဒသထဲတြင္ ေနထိုင္ေန ဆဲျဖစ္သည္ဟု ADB ဘဏ္က ဆိုသည္။ အာရွလူဦးေရထဲတြင္ ေျမနိမ့္ကမ္း႐ိုးတန္း ေဒသမ်ားတြင္ ေနထိုင္သူ အမ်ားအျပားပါ၀င္ၾကသည့္အတြက္ ကမၻာေပၚတြင္အႀကီးဆံုး ျဖစ္ေသာ အာရွတိုက္ႀကီးသည္ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္ေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ခုခံ ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္း အနည္းဆံုးျဖစ္ေစခဲ့သည္။

ျမန္မာ၊ ဖိလစ္ပိုင္၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္၊ ဗီယက္နမ္၊ ပါကစၥတန္၊ ထိုင္း တို႔သည္ ကမၻာေပၚတြင္ ဆိုးရြားသည့္ ရာသီဥတုဒဏ္ကို အခံရဆံုး ႏိုင္ငံ ၁၀ ႏိုင္ငံထဲတြင္ ပါ၀င္ေနသည္။ ျမင့္တက္လာသည့္ ထိုအပူခ်ိန္ကို တ႐ုတ္အေနာက္ေတာင္ပိုင္း၊ တာဂ်စ္ကစၥတန္၊ အာဖဂန္နစၥတန္၊ ပါကစၥတန္တို႔ပင္ ခံစားရႏိုင္ ေျခရွိသည္။ အေျခအေနမ်ားကို ျပဳ ျပင္ေျပာင္းလဲႏိုင္ရန္အတြက္ အျမန္ဆံုး ထက္ထက္သန္သန္ လႈပ္ရွားမွ ျဖစ္ေတာ့မည္ျဖစ္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာထဲတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ ကုလသမဂၢ၏ အခ်က္အလက္မ်ား အရ အာရွတိုက္သား ၁၀ ဦးတြင္ တစ္ဦးသည္ အလြန္အမင္း ဆင္းရဲ မြဲေတေနသည္ဟု သိရသည္။

ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဒဏ္ ခံစားရမႈမွ သက္သာေစေရးအတြက္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ေဒၚလာေျခာက္ဘီလ်ံအထိ ႏွစ္ဆျမႇင့္တင္သြားမည္ဟု ADB ဘဏ္က ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ကတိ ေပးခဲ့သည္။ ယင္းတို႔အနက္ ႏွစ္ဘီလ်ံမွာ အာရွႏိုင္ငံမ်ား ျပန္လည္ ျပည့္ၿဖိဳးျမဲစြမ္းအင္ ေျပာင္းလဲအသံုးျပဳမႈ၌ ကူညီေပးရန္အတြက္ ျဖစ္သည္ဟု သိရသည္။

Writer: 
Ref: AFP