<

ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္း တိုက္ခိုက္ခံရမႈ တစ္ႏွစ္ျပည့္ဒိုင္ယာရီ

ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္အတြင္းရွိ လွဖုိးေခါင္စခန္းအနီးတြင္ လုံျခံဳေရးရယူထားေသာ လုံျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္တစ္ဦး (Photo: AFP)

ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းက ေမာင္ေတာ၊ ဘူးသီးေတာင္နဲ႔ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ထဲမွာရွိတဲ့ ရဲကင္းစခန္း ၃၀ ကို ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္မွာ အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီ အၾကမ္းဖက္ေတြက အင္အားအလံုးအရင္းနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္တည္း ၀င္ေရာက္ တိုက္ခိုက္ခဲ့တာ အခုဆိုရင္ တစ္ႏွစ္ျပည့္ခဲ့ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလို တိုက္ခိုက္ရာမွာ အစြန္း ေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြဘက္က လက္လုပ္မိုင္းေတြ ေဖာက္ခြဲတဲ့အျပင္ လက္နက္ႀကီး၊ လက္နက္ငယ္ေတြ၊ တုတ္၊ ဓားေတြ ကိုင္ေဆာင္ၿပီး လူအင္အား အမ်ားအျပားနဲ႔ တိုက္ခိုက္ျခင္း၊ တံတားေတြကို မိုင္းနဲ႔ေဖာက္ခြဲဖ်က္ဆီးျခင္း၊ တပ္မေတာ္စစ္ေၾကာင္းေတြကို မိုင္းဆြဲ တုိက္ခိုက္ျခင္းေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြက ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္ နံနက္ ၁ နာရီကစလို႔ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ ပဒင္းေခါင္းတကာေက်းရြာအနီး မုိင္းခုနစ္လုံးေဖာက္ခြဲၿပီး ေမာင္နီေက်းရြာအ၀င္တံတား၊ ပေညာင္ပင္ႀကီးေက်းရြာအနီးတံတား၊ ေစတီျပင္ေက်းရြာအနီးတံတားနဲ႔ ေက်ာက္ပႏၲဳေက်းရြာအနီးမွာရွိတဲ့ ကြန္ကရစ္ တံတားစတဲ့ တံတားေလးစင္းကို မုိင္းေထာင္ေဖာက္ခြဲ ဖ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့ျပင္ ေမာင္ေတာ၊ ဘူးသီးေတာင္နဲ႔ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ေတြထဲက တမန္းသား၊ နံ႔သာေတာင္၊ သေဘၤာေကြ႕၊ က်ီးကြၽန္း၊ မီးတုိက္ေခ်ာင္း၀၊ နတ္ေခ်ာင္း၊ ဇီးပင္ေခ်ာင္း၊ ေလာင္းဒံု၊ ေမာင္းနီ၊ သီဟုိဠ္၊ ဇင္ပုိင္ညာ၊ ေက်ာက္ျပင္ဆိပ္၊ ပဒင္းေခါင္းတကာ၊ ပေညာင္ပင္ႀကီး၊ ေရႊရင္ေအး၊ သေရကုန္းေဘာင္၊ ခ်ိန္ခါလီ၊ ျမင္းလြတ္၊ အလယ္သံေက်ာ္၊ ဥေဒါင္း၊ ႏွာေခါင္းတုိေခ်ာင္း၀၊ သ၀န္ေခ်ာင္း၊ ကိုးတန္ေကာက္၊ ေတာင္ဘဇာ၊ ေဖာင္ေတာ္ျပင္က ရဲကင္းစခန္းေတြ နဲ႔ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕ပတ္၀န္းက်င္မွာရွိတဲ့ ရဲကင္းစခန္းငါးခု၊ စုစုေပါင္း ရဲကင္းစခန္း ၃၀ ကို တစ္ခ်ိန္တည္း၊ တစ္ၿပိဳင္တည္း အၾကမ္းဖက္၀င္ေရာက္ တုိက္ခိုက္ခဲ့တယ္လို႔ အစိုးရက သတင္းထုတ္ျပန္ပါတယ္။

အဲဒီေန႔ နံနက္ပိုင္းမွာ ဘူးသီးေတာင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ေတာင္ဘဇာေက်းရြာမွာရွိတဲ့ ခမရ (၅၅၂) နယ္ေျမခံ တပ္ဌာနခ်ဳပ္ကို အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္ အင္အား ၁၅၀ ေလာက္က ႏွစ္ဖြဲ႕ခြဲၿပီး ၀င္ေရာက္ တုိက္ခိုက္ဖို႔ ႀကိဳးစားေပမယ့္ တပ္မေတာ္သားေတြက ျပန္လည္ပစ္ခတ္ခဲ့တာေၾကာင့္ နံနက္ ၅ နာရီေလာက္မွာ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕ကေန အေလာင္းေျခာက္ေလာင္း က်န္ရွိၿပီး ထြက္ေျပးသြားခဲ့တယ္လို႔ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္႐ံုးကေန သတင္းထုတ္ျပန္ပါတယ္။

ဒီလို အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕ ၀င္ေရာက္တိုက္ခိုက္မႈျဖစ္စဥ္ေတြေၾကာင့္ တပ္မေတာ္စစ္သည္တစ္ဦး၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ ၁၀ ဦး၊ လူ၀င္မႈႀကီးၾကပ္ေရးဦးစီးဌာနမွ ၀န္ထမ္းတစ္ဦး က်ဆံုးခဲ့တဲ့ အျပင္ ဒဏ္ရာရ တပ္ဖြဲ႕၀င္ ၁၁ ဦးရွိ ခ့ဲၿပီး ရဲကင္းစခန္းေတြကေန လက္နက္ငယ္ေျခာက္လက္ အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြဆီ ပါသြားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

တပ္မေတာ္နဲ႔ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြက ျပန္လည္တိုက္ခိုက္ရာမွာ အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္ သမားႏွစ္ဦးကို အရွင္ဖမ္းမိခဲ့ၿပီး အေလာင္း ၇၇ ေလာင္း ရရွိခဲ့တယ္လို႔ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ႐ံုးကေန ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္က သတင္း ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

■ အၾကမ္းဖက္အုပ္စုအျဖစ္ ေၾကညာ

ျမန္မာႏိုင္ငံ အၾကမ္းဖက္တိုက္ဖ်က္ေရးဗဟိုအဖြဲ႕ကေန ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္က အမိန္႔စာတစ္ ေစာင္ကို ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။

အၾကမ္းဖက္မႈတိုက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒပုဒ္မ ၇၂၊ ပုဒ္မခြဲ(ခ)ပါ လုပ္ ပိုင္ခြင့္ကို က်င့္သံုးၿပီး ျပည္ေထာင္စု အစိုးရအဖြဲ႕ရဲ႕ သေဘာတူညီခ်က္နဲ႔ ဒီအမိန္႔စာကို ထုတ္ျပန္တာျဖစ္တယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အဲဒီအမိန္႔စာထဲမွာ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္က အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္စဥ္မွာပါ၀င္တဲ့ အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြနဲ႔ ဒီအၾကမ္းဖက္သမားေတြအတြက္ တာ၀န္ရွိတဲ့ Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA) တို႔ကို အၾကမ္းဖက္အုပ္စုျဖစ္တယ္လို႔ အၾကမ္းဖက္တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၆၊ ပုဒ္မခြဲ (င) ပါ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကိုက်င့္ သံုးၿပီး ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအဖြဲ႕ရဲ႕ အတည္ျပဳခ်က္နဲ႔ ေၾကညာလိုက္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္အပါအ၀င္ အခ်က္ေျခာက္ခ်က္ ပါ၀င္ပါတယ္။

■ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ထုတ္ျပန္ခ်က္

ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္  ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကေတာ့ ေမာင္ေတာ၊ ဘူးသီးေတာင္နဲ႔ ရေသ့ ေတာင္မွာ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္က အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္ လုံျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕ ၾကမ္းတမ္းရက္စက္တဲ့ တိုက္ခိုက္မႈလုပ္ရပ္ေတြကို ျပင္းထန္စြာ ႐ႈတ္ခ်တယ္လို႔ ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။

စိန္ေခၚမႈအမ်ားအျပားကို ရင္ဆိုင္ရာမွာ သတၱိရွိရွိ ရြပ္ရြပ္ခြၽံခြၽံ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္လ်က္ရွိတဲ့ ရဲ၀န္ထမ္းေတြနဲ႔ လုံျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြကိုလည္း ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳလိုက္ၿပီး ႏိုင္ငံအတြက္ အသက္ေပးလွဴသြားတဲ့ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြ၊ လုံျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ မိသားစု၀င္ေတြ၊ မိတ္ေဆြေတြ၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြ နဲ႔လည္း တစ္သားတည္း ရပ္တည္လ်က္ရွိၿပီး ထပ္တူထပ္မွ်၀မ္းနည္းရတယ္လို႔  ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအေနနဲ႔ ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အၿပီးသတ္ အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္မႈနဲ႔ အခ်ိန္ကိုက္ၿပီး တိုက္ခိုက္မႈေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ဖြယ္ရာ ရွိတာကို အရင္ကတည္းက ႀကိဳတင္မွန္းဆထားတဲ့အတြက္ သက္ဆိုင္ရာ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးေတြကိုလည္း ညႊန္ၾကားခ်က္မ်ား ေပးထား ခဲ့တယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ဒီလို တိုက္ခိုက္မႈဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းမႈနဲ႔ သဟဇာတျဖစ္မႈတို႔အတြက္ ႀကိဳး ပမ္းအားထုတ္ေနမႈေတြကို ထိခိုက္ယုတ္ေလ်ာ့သြားေစဖို႔ ဦးတည္ခ်က္ရွိရွိ စနစ္တက် စီမံေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ လုပ္ရပ္ေတြျဖစ္တာ ထင္ရွားေနေပမယ့္ အစြန္းေရာက္ အၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕ ရက္စက္ျပင္းထန္တဲ့  လုပ္ရပ္ေတြေၾကာင့္ မိမိတို႔လုပ္ငန္းေတြ ယိမ္းယိုင္သြားမွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ပါရွိပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ေမာင္ေတာ၊ ဘူးသီးေတာင္နဲ႔ ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ေတြမွာ လတ္တေလာျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္တုိက္ခိုက္မႈ ျဖစ္စဥ္အေပၚ ျပင္းထန္စြာ႐ႈတ္ခ်ေၾကာင္း ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံေပးေကာ္မ ရွင္အပါအ၀င္ ႏုိင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ သံ႐ံုးေတြက ၂၀၁၇ ခု ႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္က ေၾကညာ ခ်က္အသီးသီး ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံေပးေကာ္မရွင္ဥကၠ႒အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သူ ကိုဖီအာနန္ကေတာ့ အ ၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္စဥ္ေတြဟာ စိုးရိမ္စရာအရွိန္ျမင့္တက္မႈကို ေဖာ္ျပေနၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္ရင္ဆိုင္ ေနရတဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြအတြက္ အေျဖမဟုတ္ဘူးလို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ဆက္လက္ၿပီး အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ အသိုင္းအ၀ိုင္းအားလံုးက အၾကမ္းဖက္တုိက္ခိုက္မႈျဖစ္စဥ္ကို ျငင္းပယ္ၾကဖို႔ သူက အခိုင္အမာ တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာ့ ကိုဖီအာနန္ဟာ ကြယ္လြန္ခဲ့ၿပီျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလို အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈေတြအေပၚ ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ  အၾကံေပးေကာ္မရွင္ဥကၠ႒ ေဒါက္တာကိုဖီအာနန္ကေန ျပင္းထန္စြာ႐ႈတ္ခ်တဲ့ ေၾကညာခ်က္ကို ႀကိဳဆိုတယ္လို႔ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အတိုင္ပင္ခံ ပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ဆိုပါတယ္။

အေမရိကန္သံ႐ံုးကလည္း လံု ျခံဳေရးစခန္းမ်ား တိုက္ခိုက္ခံရျခင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႐ႈတ္ခ်ေၾကာင္းနဲ႔ အ သက္စြန္႔လႊတ္ခဲ့ရသူေတြနဲ႔ သူတို႔မိသားစု၀င္ေတြအတြက္ ၀မ္းနည္းေၾကာင္းကို ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္မွာပဲ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

အၾကမ္းဖက္မႈလုပ္ရပ္ က်ဴးလြန္သူေတြကို လက္ရဖမ္းဆီးမိေရး၊ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ထပ္မံမျဖစ္ပြားေရးအစိုးရနဲ႔ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြက အေရးယူေဆာင္ရြက္ဖို႔ တာ၀န္ရွိေၾကာင္းနဲ႔ ေနာက္ထပ္အၾကမ္းဖက္မႈ မျဖစ္ပြားေရးကို ေဆာင္ရြက္ဖို႔ အေမရိကန္သံ႐ံုးက တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။

ဒီလိုပဲ ၿဗိတိန္သံ႐ံုးကလည္း ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္ နံနက္အေစာပိုင္းက ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ တိုက္ခိုက္မႈေတြကို ႐ႈတ္ ခ်တဲ့အျပင္ အရပ္သားေတြကို အကာအကြယ္ေပးဖို႔နဲ႔ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ အကူအညီရရွိ ေရးေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ကုလသမဂၢကလည္း အၾကမ္းဖက္သမားေတြက လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြကို ျပင္းထန္စြာ တိုက္ ခိုက္မႈေတြအေပၚ ႐ႈတ္ခ်လိုက္ၿပီး အသက္ဆံုး႐ႈံးသူေတြနဲ႔ သူတို႔မိသားစု၀င္ေတြအတြက္ ၀မ္းနည္းေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ ဌာေနကိုယ္စားလွယ္ မစၥစ္ရီနာတာက ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ကုလသမဂၢအေနနဲ႔ ရခိုင္ျပည္ နယ္ရဲ႕ လံုျခံဳေရးအေျခအေနအေပၚ စိုးရိမ္ပူပန္ၿပီး အေျခအေနကို ဆက္ လက္ေစာင့္ၾကည့္သလို အာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ အဆက္အသြယ္ရွိေနမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေဖာ္ျပ ထားပါတယ္။

■ ပထမအႀကိမ္ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈ

၂၀၁၇ ခုနစ္ ၾသဂုတ္ ၂၅ ရက္ က ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕ အ ၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈဟာ ဒုတိယအႀကိမ္ တိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္ပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၉ ရက္မွာ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ထဲက အမွတ္ (၁) နယ္ျခားေစာင့္ရဲ ကြပ္ကဲမႈဌာနခ်ဳပ္ (က်ီးကန္းျပင္)၊ ကိုးတန္ေကာက္ ရဲကင္းစခန္းနဲ႔ ငါးခူရနယ္ေျမ႐ံုးေတြကို အၾကမ္းဖက္သမားေတြက အၾကမ္းဖက္ စီးနင္းတိုက္ခိုက္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီတိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ စုစုေပါင္းကိုးဦး က်ဆံုးခဲ့ၿပီး လက္နက္မ်ဳိးစံု ၄၈ လက္၊ က်ည္မ်ဳိးစံု ၆၆၂၄ ေတာင့္၊ လွံစြပ္ ၄၇ ေခ်ာင္း၊ က်ည္အိမ္ ၁၆၄ ခု ဆံုး႐ံႈးခဲ့ရတယ္လို႔ အစိုးရက ထုတ္ျပန္ပါ တယ္။

ဒီျဖစ္စဥ္မွာပါ၀င္တဲ့ အၾကမ္းဖက္သမားရွစ္ဦးရဲ႕ အေလာင္းေတြ ကိုရရွိခဲ့ၿပီး ႏွစ္ဦးကိုေတာ့ အရွင္ဖမ္း မိခဲ့ပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္သမားေတြဆီက လုပ္ေသနတ္ပစၥတိုတစ္လက္၊ က်ည္ႏွစ္ေတာင့္နဲ႔ က်ည္အိမ္တစ္ခု သိမ္းဆည္းရမိခဲ့တယ္လို႔ အစိုးရရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အရွင္ဖမ္းဆီးရမိခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္သမားႏွစ္ဦးနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကေန ျပန္လည္လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္သမားႏွစ္ဦးကို စစ္ေဆးေဖာ္ထုတ္ခ်က္ေတြအရ ေမာင္ေတာေဒသမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အၾကမ္း ဖက္တိုက္ခိုက္မႈျဖစ္စဥ္ဟာ ျပည္ပကေန ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈ၊ ျပည္ပ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕အစည္း၀င္ေတြရဲ႕ ပံ့ပိုးကူညီမႈေတြနဲ႔ အခ်ိန္ယူၿပီး စနစ္တက် ႀကိဳတင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္တယ္လို႔ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁၄ ရက္က ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ႐ံုးကေန သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ေမာင္ေတာေဒသကို ေျခကုပ္ယူၿပီး အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ႏိုင္ငံအခ်ဳိ႕က အစြန္းေရာက္ပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ ေငြေၾကးပံ့ပိုးမႈ အလံုးအရင္းကို ရယူခဲ့တာျဖစ္ၿပီး ေငြေၾကးေထာက္ပံ့ရာ မွာ အဖြဲ႕အစည္းအလိုက္ ေဆာင္ရြက္တာမဟုတ္ဘဲ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးခ်င္း ဆက္သြယ္မႈနဲ႔ လွ်ဳိ႕၀ွက္ခဲ့တာ ျဖစ္တယ္လို႔ အစိုးရ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲမွာ ပါရွိခဲ့ပါတယ္။

ေမာင္ေတာ အၾကမ္းဖက္ျဖစ္စဥ္ဟာ RSO အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕နဲ႔ ဆက္ႏႊယ္တဲ့ ေမာင္ေတာေဒသမွာ လႈပ္ရွားတဲ့ Aqa Mul Mujahidin (အကာလ္မူလ္မူဂ်ာဟီဒင္န္) အဖြဲ႕ ရဲ႕ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ျဖစ္တယ္လို႔ အစိုးရက ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

ဒီအဖြဲ႕ကို ဦးေဆာင္သူဟာ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္ ေက်ာက္ျပင္ဆိပ္ေက်းရြာေန ဘာသာေရး၊ လူမ်ဳိးေရး အစြန္းေရာက္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဟာဗစ္တူဟာရ္ျဖစ္ၿပီး ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံက တာလီဘန္ေတြထံမွာ သင္တန္းေျခာက္လ တက္ေရာက္ခဲ့သူ ျဖစ္ပါတယ္။

ဟာဗစ္တူဟာရ္အေနနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံ တကၠနာ့ဖ္အနီးက ေက်းရြာတစ္ရြာမွာ သြားေရာက္ေနထိုင္ေလ့ရွိၿပီး ဒုကၡသည္အမည္ခံကာ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းႏိုင္ငံေတြက အဖြဲ႕အစည္းတခ်ဳိ႕ထံကေန ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မႈ ရယူခဲ့ပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္သမားအင္အား ၄၀၀ နီးပါးနဲ႔ ေနရာေျခာက္ေနရာကို တစ္ခ်ိန္တည္း၊ တစ္ၿပိဳင္တည္း အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္ဖို႔စီစဥ္ခဲ့ေပမယ့္ က်ီးကန္းျပင္ဌာနခ်ဳပ္၊ ငါးခူရနယ္ေျမစခန္းနဲ႔ ကိုးတန္ေကာက္ရဲကင္းစခန္း သံုးေနရာကိုသာ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၉ ရက္က တိုက္ခိုက္ႏိုင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

စခန္းအားလံုး တိုက္ခိုက္ၿပီးတဲ့အခါ လက္နက္ေတြနဲ႔ ပစၥည္းေတြယူၿပီး အနီးပတ္၀န္းက်င္က တပ္မေတာ္နဲ႔ ရဲတပ္ဖြဲ႕စခန္းေတြကို ဆက္လက္တိုက္ခိုက္ဖို႔ ဟာဗစ္တူဟာရ္က ညႊန္ၾကားထားခဲ့ၿပီး တိုက္ခိုက္မယ့္ အစီအမံေတြကို စနစ္တက် လုပ္ေဆာင္ထားခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ အမ်ားစုေနထိုင္ရာ ဘူးသီးေတာင္၊ ေမာင္ေတာေဒသကို သိမ္းပိုက္ရယူၿပီးတဲ့အခါ ျပည္ပေထာက္ခံမႈ၊ ေငြေၾကးပံ့ပိုးမႈေတြ ျမင့္တက္လာေစဖို႔အျပင္ ျပည္တြင္းျပည္ပက ဘာသာေရးအစြန္းေရာက္ေတြ ပူးေပါင္းပါ၀င္လာေစဖို႔အတြက္ တာလီဘန္၊ အယ္လ္ကိုင္းဒါး၊ ISIS စတဲ့ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ နည္းနာအတိုင္း အင္တာနက္နဲ႔ လူမႈကြန္ရက္ေတြမွာ ဗီဒီယိုဖိုင္ေတြ လႊင့္တင္ၿပီး ၀ါဒျဖန္႔ခ်ိ တာေတြလည္း အကြက္က်က်လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္း ေမာင္ေတာေဒသမွာ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၉ ရက္ ေနာက္ပိုင္း မွာ ဘဂၤါလီေတြျဖစ္ေပမယ့္ အစုိးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားနဲ႔ နီးစပ္သူေတြ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးေတြ၊ ရာအိမ္မွဴးေတြ၊ ဆယ္အိမ္မွဴးေတြနဲ႔ အျပစ္မဲ့ အရပ္သားေတြဟာ အသတ္ခံရမႈ၊ ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္ခံရမႈေတြေၾကာင့္ ေပ်ာက္ဆံုးမႈေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ဒီလိုအေျခအေနေတြမွာပဲ ထပ္ၿပီး စိုးရိမ္စရာျဖစ္လာတာကေတာ့ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၂၀ ရက္က ဘူးသီးေတာင္-ေမာင္ေတာေဒသ ေမယုေတာင္ေၾကာေပၚမွာ အၾကမ္းဖက္သမားေတြ ခိုေအာင္းမႈရွိေနတယ္လို႔ အစိုးရက အခုိင္အမာ သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြ နယ္ေျမရွင္းလင္းတဲ့အခါမွာ လိုဏ္ေခါင္းတစ္ခု၊ ေသနတ္ေတြ၊ လူေနတဲ့ ဂိုေဒါင္ေတြ၊ စားနပ္ရိကၡာေတြနဲ႔ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြကို သိမ္းဆည္းရမိၿပီး ဓားနဲ႔ရန္ျပဳသူႏွစ္ဦးနဲ႔ ျပန္လည္တိုက္ခိုက္သူတစ္ဦး စုစုေပါင္း သံုးဦးကို အေသဖမ္းဆီးရမိခဲ့တယ္လို႔ အစိုးရက သတင္းထုတ္ျပန္ ပါတယ္။

ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေနျပည္ေတာ္က သမၼတအိမ္ေတာ္မွာ ဇြန္ ၂၁ ရက္က သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ တစ္ရပ္ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီရွင္းလင္းပြဲမွာ သမၼတ႐ံုးေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ဦးေဇာ္ေဌးက ေျပာၾကားရာမွာ တပ္မေတာ္က နယ္ေျမရွင္းလင္းေရး ေဆာင္ရြက္ေနမႈေတြကို ၂၀၁၇ ေဖေဖာ္၀ါရီက စတင္ရပ္ဆိုင္းခဲ့ၿပီး နယ္ျခားေစာင့္တပ္နဲ႔ နယ္ေျမခံရဲတပ္ဖြဲ႕က နယ္ေျမတည္ၿငိမ္ေရးထိန္းသိမ္း ေဆာင္ရြက္ေနခ်ိန္မွာ အခုလို ေမယုေတာင္ေၾကာကုိ ေျခကုပ္ယူၿပီး အၾကမ္းဖက္လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ေဆာင္ ဖို႔ ႀကိဳးစားလာတာျဖစ္တယ္လို႔ ဆုိပါတယ္။

ေမာင္ေတာေဒသမွာ အၾကမ္းဖက္သင္တန္း တက္ေရာက္သူေတြကို ဖမ္းမိခဲ့ၿပီး ေနအိမ္မွာ စစ္သင္ တန္းေပးတာ၊ သိုင္းသင္တန္းေပးတာ၊ အၾကမ္းဖက္သင္တန္းေတြကို တက္ဖို႔စည္း​႐ံုးတာ၊ လက္နက္နဲ႔ ေလ့ က်င့္ေပးတာ၊ သင္တန္းသားေတြကို တစ္လက်ပ္ႏွစ္သိန္းေပးၿပီး ငါးလၾကာ သင္တန္းပုိ႔ခ်ေပးတာ၊ ျပည္ပႏုိင္ငံအခ်ဳိ႕က သင္တန္းဆရာေတြကို ေငြပုိ႔ေပးတာေတြကုိ စစ္ေဆးေတြ႕ရိွခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕ ႏွစ္ဖဲြ႕ေပါင္းၿပီး ARSA ဆိုၿပီး ဖဲြ႕ စည္းထားသလို အဲဒီအဖြဲ႕ရဲ႕ ဘ႑ာ ေရး တာ၀န္ခံကုိလည္း ဖမ္းမိထားတယ္လို႔ ဦးေဇာ္ေဌးက အတည္ျပဳ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA)  အဖဲြ႕ရဲ႕ ဘ႑ာေရးတာ၀န္ခံ ေမာ္လ၀ီဂ်ီရာဘူရာမန္ကုိ ကြၽန္းေဂါေက်းရြာေနအိမ္မွာ ဇြန္ ၂၀ ရက္က လံုျခံဳေရးတပ္ဖဲြ႕၀င္ေတြ ဖမ္းမိခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ARSA အဖြဲ႕ကုိ ၂၀၁၆ ေအာက္တုိဘာ အၾကမ္းဖက္တုိက္ခုိက္မႈျဖစ္စဥ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ Aqua Mul Mujahidin – AMM အဖြဲ႕နဲ႔ Royigya National Security Committee RNSA အဖဲြ႕တို႔က ၂၀၁၇ မတ္ ၁၅ ရက္က ပူးေပါင္းဖဲြ႕စည္းခဲ့တာျဖစ္ၿပီး စစ္ေရးတာ၀န္ခံအေနနဲ႔ AMM အဖြဲ႕မွ  ဟာဗစ္ဒူဟာ တာ၀န္ယူတယ္လို႔ စစ္ေဆးေပၚေပါက္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

ေမာင္ေတာေဒသ အၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့တဲ့ အဖဲြ႕အစည္းေတြ၊ ပုဂၢိဳလ္ေတြရိွၿပီး ျပည္ပႏုိင္ငံအ ခ်ဳိ႕ကေနလာတဲ့ ေငြေၾကးေတြကို အၾကမ္းဖက္လုပ္ရပ္ေတြမွာ အသံုးျပဳ ေနတယ္လို႔ ဦးေဇာ္ေဌးက ရွင္းလင္းခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၆ ေအာက္တိုဘာ အၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္စဥ္နဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေမာင္ေတာေဒသမွာ တပ္မေတာ္နဲ႔ ရဲတပ္ဖြဲ႕ေတြ နယ္ေျမရွင္းလင္းခဲ့ရာမွာ လက္ရိွအခ်ိန္အထိ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕နဲ႔ ဆက္စပ္သူလို႔ ယူဆရသူ ၆၁၂ ဦးကုိ ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးခဲ့တဲ့ အနက္ ၁၂ ဦးကို ျပန္လႊတ္ခဲ့ၿပီး ၅၃၉ ဦးကုိ တရား႐ံုးက စစ္ေဆးေနဆဲျဖစ္ကာ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ၿပီးသူ ၁၃ ဦးအထိ ရွိေနပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ ေမာင္ေတာခ႐ိုင္အတြင္းမွာ အစြန္းေရာက္ အၾကမ္းဖက္သမားေတြက အၾကမ္းဖက္သတ္ျဖတ္မႈေတြကို တိုးျမႇင့္ေဆာင္ရြက္လာတာေၾကာင့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၉ ရက္အထိ ေသဆံုးသူ ၅၉ ဦးနဲ႔ ေပ်ာက္ဆံုးသူ ၃၃ ဦးအထိ ရွိလာတယ္လို႔ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ႐ံုး ၀န္ႀကီးဌာနကေန ၾသဂုတ္ ၁၁ ရက္က သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

■ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖဲြ႕ရဲ႕ ထုတ္ေဖာ္ခ်က္

၂၀၁၇ ၾသဂုတ္အတြင္း တိုက္ခိုက္မႈေတြမွာ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္သမားေတြက ဟိႏၵဴအရပ္သား ဒါဇင္ ေပါင္းမ်ားစြာကို သတ္ျဖတ္ခဲ့တယ္လို႔ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖဲြ႕ရဲ႕ စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈ တစ္ရပ္က ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ပါတယ္။

လူအစုလိုက္အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈတစ္ခု ဒါမွမဟုတ္ ႏွစ္ခုမွာ ARSA လို႔ ေခၚတဲ့ ဘဂၤါလီအၾကမ္း ဖက္သမားေတြက ဟိႏၵဴအရပ္သား ၉၉ ဦးကို သတ္ျဖတ္ခဲ့တယ္လို႔ လူ႔ အခြင့္အေရးအဖြဲ႕က ဆိုပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့  ၾသဂုတ္မွာ ရဲကင္းေတြကုိ စီးနင္းတိုက္ခိုက္ခ်ိန္ တစ္ၿပိဳင္ တည္းမွာပဲ ARSA က ေမာင္တာၿမိဳ႕ နယ္ ေျမာက္ပိုင္းေက်းရြာစုေတြမွာ လူအစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈေတြ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တာကို ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နဲ႔ ရခိုင္ျပည္နယ္က ဒုကၡသည္ေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းမႈေတြ ကေန အတည္ျပဳခဲ့တယ္လို႔ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ အဖဲြ႕က ေျပာပါတယ္။

ARSA အဖဲြ႕၀င္ေတြက ၾသဂုတ္ ၂၆ ရက္မွာ အေနာက္ခေမာင္းဆိတ္ ဟိႏၵဴေက်းရြာကို တိုက္ခိုက္ခဲ့ပုံကို အစီရင္ခံစာမွာ အေသးစိတ္ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

“ရက္စက္ၿပီး အဓိပၸာယ္မဲ့တဲ့ အခုလုပ္ရပ္မွာ ARSA အဖဲြ႕၀င္ေတြ ဟာ ဟိႏၵဴအမ်ဳိးသမီးေတြ၊ အမ်ဳိး သားေတြနဲ႔ ကေလးေတြကို အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ ဖမ္းဆီးခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ကို သူတို႔ရြာရဲ႕ အျပင္ဘက္မွာ သတ္ျဖတ္ျခင္းမျပဳခင္ သူတို႔ကို အၾကမ္းဖက္ ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့ၾကပါတယ္” လို႔ အစီရင္ခံစာက ဆိုပါတယ္။

ၿပီးခဲ့တဲ့ စက္တင္ဘာမွာ အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ ျမႇဳပ္ထားတဲ့ ေျမက်င္းေလးခုထဲကေန ရြာသား ၄၅ ဦးရဲ႕ အေလာင္းေတြကို တူးေဖာ္ခဲ့တယ္လို႔ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လြတ္ ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖဲြ႕က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ အနီးအနား ရဲေဘာ္က်ရြာက ၄၆ ဦးအပါအ၀င္ အျခားႏွိပ္စက္ သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရသူေတြရဲ႕အေလာင္းေတြကို ရွာေတြ႕ျခင္း မရိွ ေသးပါဘူး။

ရဲေဘာ္က်ေက်းရြာက ဟိႏၵဴအမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသမီးေတြနဲ႔ ကေလးေတြကို အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈက တစ္ရက္တည္းမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တာေၾကာင့္ ခန္႔မွန္းေျခ ေသဆုံးသူ စုစုေပါင္း အေရအတြက္မွာ ၉၉ ဦး ရွိတယ္လို႔ စုံစမ္းေဖာ္ထုတ္မႈမွာ ေဖာ္ ျပထားပါတယ္။

■ ရခိုင္ေကာ္မရွင္ႏွစ္ခုရဲ႕ အစီရင္ခံစာ

ဒုတိယသမၼတဦးျမင့္ေဆြ ဦးေဆာင္တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ေမာင္ေတာေဒသ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္ မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာနဲ႔ ကုလသမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးေဟာင္း ႏိုဗယ္ဆုရွင္ မစၥတာ ကိုဖီအာနန္ ဦး ေဆာင္တဲ့ ‘ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံေပးေကာ္ရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ’ ႏွစ္ခုစလံုးရဲ႕ အၿပီးသတ္ အစီရင္ခံစာ အျပည့္အစံုဟာ ၾသဂုတ္လအတြင္းမွာ ထြက္ရွိလို႔ လာပါတယ္။

ဒုတိယသမၼတ ဦးျမင့္ေဆြ ဦးေဆာင္တဲ့ ေမာင္ေတာေဒသ စုံစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲကုိ ၾသဂုတ္ ၆ ရက္က  ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ စိမ္းလဲ့ကန္သာမွာ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ေကာ္မရွင္ဖြဲ႕ၿပီး ရွစ္လအၾကာမွာ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအျပည့္အစံုကို သမၼတဆီ ေပးပို႔ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတဆီေပးပို႔တဲ့ အစီရင္ခံစာ အျပည့္အစံုမွာေတာ့ စာမ်က္ႏွာ ၇၇ မ်က္ႏွာ၊ အပုိဒ္ ၂၃၇ ပုိဒ္နဲ႔ လုိအပ္တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ ေဖာ္ျပခ်က္ေတြနဲ႔အတူ ေရးသားျပဳစုထားတယ္လို႔ ေကာ္မရွင္အတြင္းေရးမွဴး ဦးေဇာ္ျမင့္ေဖက ဆိုပါတယ္။

အစီရင္ခံစာအျပည့္အစံုမွာ ရခုိင္ျပည္နယ္ရဲ႕အေနအထား၊ ရခုိင္ျပည္နယ္ ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္မ်ားရဲ႕ ေနာက္ခံအေျခအေန၊ ေမာင္ေတာေဒသ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခုိက္မႈျဖစ္စဥ္မ်ား၊ ၂၀၁၆ ေမာင္ေတာေဒသ အၾကမ္းဖက္ျဖစ္စဥ္မွာ ဦးေဆာင္ပါ၀င္သူမ်ား၊ ေမာင္ေတာျဖစ္စဥ္ရဲ႕ ထူးျခားခ်က္၊ ေဒသတည္ၿငိမ္ေအး ခ်မ္းေရးနဲ႔ လုံျခံဳေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မႈ အေျခအေန၊ ျပည္သူမ်ားရဲ႕ လုံျခံဳေရးနဲ႔ အေျခခံအခြင့္အေရး မ်ား အာမခံခ်က္ေပးႏုိင္မႈအေျခအေန၊ ပဋိပကၡ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ေရးနဲ႔ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ အကူအညီေပးေရး၊ ျပင္ပစြပ္စြဲေျပာဆုိမႈမ်ားအေပၚ စိစစ္ေတြ႕ရွိခ်က္၊ ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး႐ုံး (OHCHR) ရဲ႕ အစီရင္ခံစာပါ ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားအေပၚ ေကာ္မရွင္ရဲ႕သုံးသပ္ခ်က္၊ ဘဂၤလား ေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံကို ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ သြားေရာက္စစ္ေဆးခ်က္၊ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္မ်ား စတဲ့အခန္းမ်ား ပါ၀င္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ေကာ္မရွင္အေနနဲ႔ ေမာင္ေတာေဒသကို ကြင္းဆင္းစစ္ေဆးမႈ ေလးႀကိမ္၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံကို တစ္ႀကိမ္၊ ေကာ္မရွင္အစည္းအေ၀း ၁၁ ႀကိမ္နဲ႔ အခါအားေလ်ာ္စြာ သတင္းထုတ္ျပန္မႈ ငါးႀကိမ္ျပဳလုပ္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတဆီေပးပို႔တဲ့ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ အျပည့္အစုံမွာ လက္ငင္းေဆာင္ရြက္ရမယ့္ အခ်က္နဲ႔ ေရရွည္မဟာဗ်ဴဟာခ်မွတ္ လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ အခ်က္မ်ားဆိုၿပီး အခ်က္ ၄၈ ခ်က္ကုိ တင္ျပထားတယ္ သိရပါတယ္။

အၾကံျပဳခ်က္ ၄၈ ခ်က္မွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးက႑အတြက္ ၁၃ ခ်က္၊ သတင္းမီဒီယာ က႑အတြက္ သုံးခ်က္၊ UN နဲ႔ INGO က႑အတြက္ ႏွစ္ခ်က္၊ ႏုိင္ငံသားစိစစ္ေရးကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ငါးခ်က္၊ ဘာသာေရး၊ သာသနာေရးက႑အတြက္ သုံးခ်က္၊ စီးပြားေရးနဲ႔ လူမႈေရးက႑အတြက္ ေျခာက္ခ်က္၊ အမ်ဳိးသားလုံျခံဳေရးနဲ႔ နယ္စပ္ေဒသ လုံျခံဳေရးအတြက္ ၁၂ ခ်က္၊ ႏုိင္ငံတကာ လုံျခံဳေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ တစ္ခ်က္၊ အေထြေထြ အၾကံျပဳခ်က္သုံးခ်က္ ပါ၀င္တယ္လို႔  ဦးေဇာ္ျမင့္ေဖက ရွင္းျပ ပါတယ္။

ဒုတိယသမၼတ ဦးျမင့္ေဆြ ဦးေဆာင္တဲ့ ေမာင္ေတာေဒသ စုံစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ အျပည့္အစံုထြက္လာခ်ိန္မွာ ေ၀ဖန္မႈေတြမရွိခဲ့ေပမယ့္ ကိုဖီအာနန္ ဦးေဆာင္တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ အျပည့္အစံုထြက္ရွိလာခ်ိန္မွာေတာ့ ေ၀ဖန္မႈေတြက ျမင့္တက္လာခဲ့ပါ တယ္။ ရခုိင္ျပည္နယ္ဆုိင္ရာ အၾကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အၿပီးသတ္အစီရင္ခံစာကို ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတနဲ႔ ႏုိင္ငံ ေတာ္ရဲ႕ အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ထံ တင္သြင္းခဲ့ၿပီး ၾသဂုတ္ ၂၄ ရက္က သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ေကာ္မရွင္ရဲ႕ အၿပီးသတ္အစီရင္ခံစာမွာ ရခုိင္ျပည္နယ္ရဲ႕ စီးပြားေရးနဲ႔ လူမႈေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ၊ ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈ၊ လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္၊ IDP ကိစၥရပ္မ်ား၊ လူသားခ်င္းစာနာ ေထာက္ထားတဲ့ အကူအညီမ်ားေပးႏုိင္မႈ၊ သတင္းယူခြင့္၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးမ်ား စတဲ့ က႑ေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ႏုိင္ငံေရးက႑နဲ႔ လူ႔ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွာ ကုိယ္တိုင္ပါ၀င္မႈနဲ႔ ကုိယ္စားျပဳမႈ၊ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း မ်ားအၾကား ေပါင္းစည္းေရး၊ လုံျခံဳေရးက႑၊ တရားမွ်တမႈရရွိေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈဆုိင္ရာဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ၊ နယ္စပ္ ဆုိင္ရာကိစၥရပ္မ်ားနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံနဲ႔ ဆက္ဆံေရး၊ ေဒသအတြင္းရွိ ႏုိင္ငံမ်ားနဲ႔ဆက္ဆံေရး၊ ေကာ္မရွင္ရဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားကို   အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္မႈ စတဲ့က႑မ်ား ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ႏုိင္ငံသားျဖစ္မႈက႑မွာေတာ့ ႏုိင္ငံသားစိစစ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္နဲ႔ ၁၉၈၂ ႏုိင္ငံသားဥပေဒဆိုၿပီး အပိုင္းႏွစ္ပုိင္းခြဲျခားထားသလို အဓိကေတြ႕ ရွိခ်က္မ်ားနဲ႔ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားကုိ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

လြတ္လပ္စြာသြားလာခြင့္ က႑မွာေတာ့ ရခုိင္ျပည္နယ္မွာ ေနထုိင္သူအားလုံး ႏုိင္ငံသားစိစစ္ ခံရမယ့္သူရဲ႕ သက္ေသခံကတ္ျပား  (NVC) (ဒါမွမဟုတ္) အမ်ဳိးသားမွတ္ပုံတင္ (ဒါမွမဟုတ္) ႏုိင္ငံသား စိစစ္ေရး ကတ္ရွိမႈတို႔အေပၚမွာ အေျခမခံဘဲ လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္ျပဳသင့္ပါတယ္လို႔ ထည့္သြင္းေရး သားထားပါတယ္။

ေကာ္မရွင္ရဲ႕ အေလးအနက္ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ က႑ေတြကေတာ့ ရခုိင္ ျပည္နယ္ရဲ႕ စီးပြားေရးနဲ႔ လူမႈေရးဖြံ႕ ၿဖိဳးမႈ၊ ႏုိင္ငံသားစိစစ္မႈ၊ ႏုိင္ငံသား ကတ္ျပားထုတ္ေပးမႈ၊ လြတ္လပ္စြာ သြားလာခြင့္၊ အခြင့္အေရးကိစၥနဲ႔ ဥပေဒေရွ႕ေမွာက္ တန္းတူညီမွ် ျဖစ္ေစဖို႔ စတာေတြျဖစ္ၿပီး အၾကံျပဳခ်က္မ်ားအေပၚ ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္ဖို႔ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ကုိ ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရက အကဲျဖတ္မွာျဖစ္တယ္လို႔ မစၥတာကုိဖီအာနန္က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

■ အၾကံေပးအဖြဲ႕ ဖြဲ႕စည္း

ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံျပဳခ်က္ေတြအေပၚ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေရးေကာ္မတီရဲ႕ အၾကံေပးအဖြဲ႕ကုိ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတက ဖြဲ႕စည္းလုိက္တယ္လို႔ ၂၀၁၇ ဒီ ဇင္ဘာ ၈ ရက္က ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ ႐ုံးက ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ ေကာ္မရွင္ေတြရဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္ေတြအေပၚ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္တဲ့အခါ ေျမျပင္အေျခအေနအေပၚ မူတည္ၿပီး အက်ဳိးရွိစြာထိထိေရာက္ေရာက္ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ေရးအတြက္ လိုအပ္တဲ့ အၾကံဥာဏ္မ်ား ရယူႏိုင္ဖို႔ အၾကံေပးအဖြဲ႕ကို ျပည္တြင္းျပည္ပ ပညာရွင္မ်ား၊ ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ား၊ အေတြ႕အၾကံဳရွိသူ မ်ားနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းရမယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားတာေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားအေပၚ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးေကာ္မတီရဲ႕ အၾကံ ေပးအဖြဲ႕ကို ျပည္တြင္းျပည္ပ ပညာရွင္ေတြနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းလိုက္တယ္လို႔ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ႐ုံးရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံျပဳ ခ်က္မ်ားအေပၚ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေရးေကာ္မတီရဲ႕ အၾကံေပးအဖြဲ႕၀င္ ျပည္ပပညာရွင္ ငါးဦးအျဖစ္ (က) Dr. Surakiart Sathirathai Chairman, Asia Peace and Reconciliation Council- APRC Former Deputy Prime Minister and Minister of Foreign Affairs of Thailand ၊ (ခ) Mr. Urban AhlinSpeaker, Chair of the Riksdag BoardMember of the Swedish Parliament  ၊ (ဂ) Governor Bill Richardson Chairman, Richardson Center For Global Engagement Former Governor of New Mexico and Former United States Secretary of Energy ၊ (ဃ) Professor Lord Derzi of Denham Former Parliamentary Under-Secretary of State of Health, Department of Health Member of Her Majesty’s Most Honourable Privy Council ၊ (င) Mr. Roel of Petrus (Roelf) Meyer Former Minister of Defence Former Minister of  Const tutional Affairs and Communi-cation Former Minister of Constitutional Development and Provincial Affairs South Africa တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့ျပင္ အၾကံေပးအဖြဲ႕၀င္ ျပည္တြင္းပညာရွင္ေတြအျဖစ္ ဦး၀င္းျမ (ဥကၠ႒၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္)၊ ဦးထြန္းျမတ္ (အၿငိမ္းစား၊ ကုလသမဂၢ လက္ေထာက္အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္)၊ ဦး ခင္ေမာင္ေလး (အဖြဲ႕၀င္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အမ်ဳိးသားလူ႔အခြင့္အေရး ေကာ္မရွင္)၊ ဦးလွျမင့္ (သံအမတ္ႀကီး -ၿငိမ္းအဖြဲ႕၀င္)၊ အာဆီယံအစိုးရ ခ်င္းဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္)၊ ေဒါက္တာေဒၚခင္ညိဳ (က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစားဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးေကာ္မတီ-ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္) ခန္႔အပ္ခဲ့ပါတယ္။

ေမာင္ေတာေဒသ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အစီရင္ခံစာ နဲ႔ ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံေပး ေကာ္မရွင္တို႔ရဲ႕ အၿပီးသတ္အစီရင္ခံစာပါ အၾကံျပဳခ်က္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ဖို႔ ‘‘ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားအေပၚ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေရးေကာ္မတီ’’ကုိ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတက ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁၂ ရက္က ဖြဲ႕စည္းေပးခဲ့တာပါ။ ေကာ္မတီဥကၠ႒ကေတာ့ လူမႈ၀န္ထမ္း၊ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ေဒါက္တာ၀င္းျမတ္ေအး ျဖစ္ပါတယ္။

ေကာ္မတီရဲ႕ လုပ္ငန္းတာ၀န္ေတြကေတာ့ ေမာင္ေတာေဒသ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္နဲ႔ ရခိုင္ ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္ေတြအေပၚ ေျမျပင္အေျခအေန အေပၚမူတည္ၿပီး အက်ဳိးရွိမယ့္ကိစၥရပ္ေတြကို ထိေရာက္စြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ဖို႔၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး၊ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းေရးနဲ႔ မတူကြဲျပားတဲ့ လူမႈအသိုက္အ၀န္းမ်ားအၾကား အတူတကြေနထိုင္ႏုိင္ေရးတို႔အတြက္ ဦးတည္ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ဖို႔၊ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း လံုျခံဳေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးဆိုင္ရာကိစၥရပ္ေတြ အလ်င္အျမန္ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာေစေရးအတြက္ မဟာဗ်ဴဳဟာ စီမံခ်က္ေရးဆြဲခ်မွတ္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ဆိုင္ရာ အၾကံျပဳခ်က္ေတြအေပၚ အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ေရး ေကာ္မတီရဲ႕ အၾကံေပးအဖြဲ႕ကုိ ႏုိင္ငံေတာ္ သမၼတကဖြဲ႕စည္းၿပီး တစ္လေက်ာ္အၾကာမွာ အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္စြမ္းအင္၀န္ႀကီးေဟာင္း ဘီလ္ရစ္ခ်တ္ဆင္ (Governor Bill Richardson) ကို ထုတ္ပယ္လိုက္ ပါတယ္။

ရခုိင္ျပည္နယ္ဆုိင္ရာ အၾကံ ျပဳခ်က္မ်ားအေပၚ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးေကာ္မတီမွ အၾကံ ေပးအဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးျဖစ္သည့္ အေမရိကန္စြမ္းအင္၀န္ႀကီးေဟာင္း ဘီလ္ရစ္ခ်တ္ဆင္ (Governor Bill Richardson) ဟာ ပုဂၢလိက အက်ဳိးကုိ ေရွး႐ႈၿပီး ေဆာင္ရြက္လုိတဲ့အတြက္ အဖြဲ႕၀င္အျဖစ္ကေန ထုတ္ပယ္လိုက္တယ္လို႔ ႏုိင္ငံေတာ္အတုိင္ပင္ခံ႐ုံးမွ ၂၀၁၈ ခုနစ္ ဇန္န၀ါရီ ၂၅ ရက္က ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

ထုတ္ျပန္ခ်က္ထဲမွာ ထုိင္းႏုိင္ငံ ဒုတိယ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးေဟာင္း ေဒါက္တာ ဆူရာ ခီရိတ္ဆတ္သီယာထုိင္း ဦးေဆာင္တဲ့ ရခုိင္ျပည္နယ္ဆုိင္ရာ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားအေပၚ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေရးေကာ္မတီရဲ႕ အၾကံေပးအဖြဲ႕ က ႏုိင္ငံေတာ္၏ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ ၂၀၁၈ ဇန္န၀ါရီ ၂၂ ရက္မွာ ေတြ႕ဆံုခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို ေတြ႕ဆံုရာမွာ အၾကံေပး အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးျဖစ္သူ အေမရိကန္စြမ္းအင္၀န္ႀကီးေဟာင္း ဘီလ္ရစ္ခ်တ္ဆင္ (Governor Bill Richardson) ရဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္ေတြက ရခုိင္ျပည္နယ္ဆုိင္ရာ အၾကံေပးေကာ္မရွင္ရဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္ေတြအေပၚ အေျခခံၿပီး အၾကံေပးျခင္းမ်ဳိးမဟုတ္ဘဲ သူ႔ရဲ႕ ပုဂၢလိကအက်ိဳးကုိ ေရွး႐ႈၿပီး ေဆာင္ရြက္လုိတာ ထင္ရွားတဲ့အတြက္ အၾကံေပးအဖြဲ႕မွာ ဘီလ္ရစ္ခ်တ္ဆင္ပါ၀င္မႈကုိ ရပ္စဲဖို႔ အစုိးရက ဆုံးျဖတ္ခဲ့တယ္လို႔ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံ႐ံုး၀န္ႀကီးဌာန ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးေဇာ္ေဌးက ‘‘ဒုတိယသမၼတဦးျမင့္ေဆြ ဦးေဆာင္တဲ့ ေကာ္မရွင္နဲ႔ မစၥတာကိုဖီအာနန္ ဦးေဆာင္တဲ့ ေကာ္မရွင္ရိွတယ္။ အဲဒီေကာ္မရွင္ႏွစ္ခုရဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ဆိုၿပီး ေဒါက္တာ၀င္းျမတ္ေအး ဦးေဆာင္တဲ့ ေကာ္မတီဖြဲ႕ထားတယ္။ ေဒါက္တာ၀င္းျမတ္ေအး ေကာ္မတီကို အၾကံေပးဖို႔ ဒီရခိုင္ျပည္နယ္ ဆိုင္ရာ အၾကံေပးအဖြဲ႕ကို ဖြဲ႕စည္း တာ ျဖစ္တယ္။ ဒီအၾကံေပးအဖြဲ႕ ဘာေတြလုပ္ရမယ္ဆိုတာကို လုပ္ငန္း လမ္းညႊန္အဖြဲ႕ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ တာ၀န္ေတြက ဘယ္လို၊ အၾကံေပးရမယ့္ဟာက ဘာဆိုၿပီး ေရးထား ၿပီးေတာ့ သူတို႔ကို ေပးထားၿပီးသားပါ။ အၾကံေပးဆိုရင္ တစ္ႏုိင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ကိစၥေတြ အၾကံေပးဖုိ႔ မဟုတ္ဘူး။ ရခိုင္ျပည္နယ္ Issue ကိုပဲ အၾကံေပးဖို႔။ Mandate ရွိတယ္ဆိုတာကို သူ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း နားလည္ဖို႔လိုတယ္။ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးနဲ႔ ေတြ႕ခြင့္ေတာင္းဆိုတယ္။ ဘာအတြက္လဲဆိုေတာ့ သတင္းေထာက္ေတြကိစၥဆိုေတာ့ ခြင့္မျပဳဘူး။ သူ႔ကို ေခၚတာက ဒီကိစၥေတြ လုပ္ဖို႔ မွ မဟုတ္ဘဲ။ အစည္းအေ၀းမွာလည္ Freedom of Expression ေတြ၊ ဒီမိုကေရစီ တန္ဖိုးေတြ ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးလာတဲ့ အခါမွာ ဒီလိုမ်ဳိး အဆင္မေျပ ျဖစ္ ရတယ္။ ျပႆနာအေၾကာင္းရင္းက သူ႔  Mandate ကို သူေက်ာ္လြန္ၿပီး ျပဳမူေျပာဆိုတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ရ တာပါပဲ။ သူတစ္ဦးတည္း သေဘာကို ေျပာတာျဖစ္ေပမဲ့ က်န္တဲ့ အၾကံေပးအဖြဲ႕၀င္ ကိုးဦးရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာကို ေလးစားဖို႔လိုမယ္လို႔ ေျပာခ်င္တယ္။ ဘာမွေတာင္ မလုပ္ရေသးဘဲနဲ႔ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးနဲ႔ ေတြ႕ မယ္။ သတင္းေထာက္ေတြ ျပန္လႊတ္ဖုိ႔ေျပာမယ္ဆိုတာေတြ။ အစည္းအေ၀းမွာ ရခိုင္ကိစၥနဲ႔ မဆိုင္တာေတြ ေဆြးေႏြးတယ္။ တားေတာ့ စကားအေခ်အတင္ျဖစ္တယ္။ ၿပီးေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံကို ပုဂၢဳိလ္ေရးတိုက္ခိုက္မႈေတြ လုပ္ေတာ့  ဒီအေျခအေနကို သုံးသပ္ၾကည့္ရင္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျမင္ႏိုင္သိႏုိင္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္ေျပာတာ။ Mandate ကို သတိျပဳဖို႔’’ လို႔ ေျပာၾကားပါတယ္။

■ နားလည္မႈစာခၽြန္လႊာ

ရခိုင္ျပည္နယ္ကေန ေနရပ္စြန္႔ခြာသြားသူေတြ  ျပန္လည္လက္ခံေရး လုပ္ငန္းစဥ္ကို အေထာက္အပံ့ ျပဳႏိုင္ေရးအတြက္ အစိုးရနဲ႔ ကုလသမဂၢေအဂ်င္စီေတြရဲ႕ နားလည္မႈ စာခြၽန္လႊာကို ဇြန္ ၆ ရက္က ေနျပည္ေတာ္ အမ်ဳိးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးႏွင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဗဟုိဌာနမွာ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ပါတယ္။

ျမန္မာနဲ႔ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏုိင္ငံတုိ႔ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ ၂၃ ရက္က လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့တဲ့ ‘‘ရခိုင္ျပည္နယ္မွ ေနရပ္စြန္႔ခြာသြားသူမ်ားအား ျပန္လည္လက္ခံေရး လုပ္ငန္းစဥ္’’အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာမွာ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြကို အေထာက္အပံ့ျပဳႏုိင္ေရးအတြက္ ကုလသမဂၢဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အစီအစဥ္ (UNDP) နဲ႔ ကုလသမဂၢ ဒုကၡသည္မ်ားဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး႐ံုး (UNHCR) တို႔ကို ဖိတ္ေခၚမႈအရ နားလည္မႈစာခြၽန္လႊာ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

နားလည္မႈစာခြၽန္လႊာအရ ေန ရပ္စြန္႔ခြာသြားသူမ်ား မိမိသေဘာ ဆႏၵအေလ်ာက္ ျပန္လာေရးနဲ႔ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ေရး၊ ေရွ႕ေျပးစီမံကိန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေရး ဆန္းစစ္ မႈမ်ား ျပဳလုပ္ေရး၊ အသိုင္းအ၀ိုင္းအားလံုးကုိ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းေစမယ့္ အတူယွဥ္တြဲေနထုိင္ေရး ေရွ႕ေျပးစီမံကိန္းနဲ႔ အျခားစီမံကိန္းမ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး၊ ကုလသမဂၢဒုကၡသည္မ်ားဆုိင္ရာ မဟာမင္းႀကီး႐ံုးက ျမန္မာအစိုးရကို ေထာက္ပံ့ေပးသြားမွာျဖစ္ၿပီး အလားအလာရွိတဲ့ ေဒသေတြမွာ ျပန္လည္ထူေထာင္ တည္ေဆာက္ေရးကို အေျခခံတဲ့ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးလုပ္ငန္းေတြကို ကုလသမဂၢ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအစီအစဥ္နဲ႔ အတူတကြ ေဆာင္ရြက္မယ္လို႔ ႏုိင္ငံေတာ္အတုိင္ပင္ခံ႐ံုး က သတင္းထုတ္ျပန္ပါတယ္။

ဒါ့ျပင္ ျပန္လည္ထူေထာင္တည္ေဆာက္ေရးမွာ လုိအပ္တဲ့ ဆန္းစစ္မႈေတြ ျပဳလုပ္ရာမွာ ေပါင္းစပ္ညိႇႏိႈင္းဖို႔နဲ႔ အကူအညီေပးေရး၊ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းအားလံုးအက်ဳိး ျဖစ္ထြန္းေစမယ့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ တည္ေဆာက္ေရးနဲ႔ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအတြက္ စီမံကိန္းမ်ား ေရးဆြဲေရး၊ အသိုင္းအ၀ိုင္းေတြ အၾကား လူမႈသဟဇာတျဖစ္မႈကိုျမႇင့္တင္ေရး၊ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း လုပ္ငန္းမ်ား ျပန္လည္လုပ္ကိုင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေရးတို႔အတြက္ ျမန္မာႏုိင္ငံအစိုးရကုိ ကုလသမဂၢ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအစီအစဥ္နဲ႔ ေထာက္ပံ့ေပးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

နားလည္မႈစာခြၽန္လႊာ (MoU) ကို လက္ေတြ႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး အတြက္ UNDP ႏွင့္ UNHCR ၀န္ထမ္းေတြကို  ရခိုင္ျပည္အတြင္း ကြင္းဆင္း၊ အကဲျဖတ္မႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ဖို႔ ခရီးသြားလာခြင့္ျပဳၿပီ ျဖစ္တယ္လို႔ ၂၀၁၈ ခုနစ္ ၾသဂုတ္ ၉ ရက္က ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနက သတင္းထုတ္ျပန္ပါတယ္။

အစိုးရ၊ ကုလသမဂၢဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အစီအစဥ္ (UNDP) နဲ႔ ကုလသမဂၢ  ဒုကၡသည္မ်ားဆိုင္ရာ မဟာမင္းႀကီး႐ုံး (UNHCR) တို႔အၾကား ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၆ ရက္က လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့တဲ့ နားလည္မႈစာခြၽန္လႊာကို လက္ ေတြ႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး ပထမအဆင့္အျဖစ္ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း၊ ဘူးသီးေတာင္ၿမိဳ႕နယ္ က ေက်းရြာအုပ္စု ငါးအုပ္စု (ေက်း ရြာ ၁၂  ရြာ)နဲ႔ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္က ေက်းရြာအုပ္စု ရွစ္အုပ္စု (ေက်းရြာ ၁၁ ရြာ)၊ စုစုေပါင္း ေက်းရြာအုပ္စု ၁၃ အုပ္စု (ေက်းရြာ ၂၃ ရြာ)မွာ ကြင္းဆင္း၊ အကဲျဖတ္မႈေတြ စတင္ ေဆာင္႐ြက္မယ္လို႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

■ တစ္ႏွစ္ျပည့္အေျခအေန

ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ အေမရိကန္ ပဋိပကၡ၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗီးယား ႏွင့္ အီရန္ပဋိပကၡတို႔ ေနာက္မွာ  ရခိုင္ျပည္နယ္က ဘဂၤါလီအေရးဟာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္အတြင္း ေစာင့္ၾကည့္ရမယ့္ ကမၻာ့ထိပ္တန္း အက်ပ္အတည္း ၁၀ ခုအနက္ တတိယ ေနရာမွာ ရွိေနတယ္လို႔ ICG (International Crisis Group) က ၂၀၁၇ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းမွာ ထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့အတိုင္းပဲ လက္ရွိအခ်ိန္ထိ ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းမွာ အက်ပ္အတည္းေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ARSA အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္အဖဲြ႕ရဲ႕ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈ တစ္ႏွစ္ျပည့္ခါနီးအခ်ိန္မွာေတာ့ ေနာက္ထပ္၀င္ေရာက္ တိုက္ခိုက္ႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ သတင္းေတြေၾကာင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္က ၿမိဳ႕ႀကီးအခ်ိဳ႕ အပါ၀င္ ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းမွာ လံုၿခံဳေရးတိုးျမႇင့္ေဆာင္ရြက္ေနရတဲ့ အေျခအေနေတြ ရွိပါတယ္။

‘‘တစ္ႏွစ္ျပည့္တဲ့ ႏွစ္ပတ္လည္အေနအထားေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ ဆုိေတာ့ လုံျခဳံေရးသတိထားတဲ့ အေနအထားပါ။ အလြန္အမင္း စုိးရိမ္ရတဲ့ အေနအထားမ်ဳိးေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ လုံျခဳံေရးတုိးျမႇင့္ၿပီး လွည့္ကင္းတုိ႔၊ ရပ္ကင္းတုိ႔၊ ေစာင့္ ၾကည့္ကင္းတုိ႔နဲ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္းက ၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာ ေဆာင္ရြက္ေနတာရွိပါတယ္’’လို႔ ရခုိင္ျပည္နယ္ ရဲတပ္ဖြဲ႕႐ုံးမွ ေျပာေရး ဆုိခြင့္ရွိသူတစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။

ရခိုင္ျပည္နယ္ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕ နယ္မွာ တရားဥပေဒစိုးမိုးဖို႔ ဆက္လက္လိုအပ္ေနေသးတဲ့အတြက္ ညမထြက္ရ ပုဒ္မ ၁၄၄ အမိန္႔ကို ႏွစ္လ ထပ္တိုးခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ပုဒ္မ ၁၄၄ အရ ဗလီ၊ ေက်ာင္း စတာေတြ အပါအ၀င္ အမ်ားျပည္သူ နဲ႔ ဆိုင္တဲ့ ေနရာေတြမွာ ငါးဦး ဒါမွ မဟုတ္ ငါးဦးထက္ပိုၿပီး လူမစုဖို႔ နဲ႔ ည ၁၀ နာရီကေန မနက္ ၅ နာရီအတြင္း ညမထြက္ရဆိုၿပီး ကန္႔သတ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

လက္ရွိ အေျခအေနမွာ ေမာင္ေတာသာမက ဘူးသီးေတာင္ဘက္မွာလည္း နယ္ေျမ အေျခအေန တည္ၿငိမ္ေနေပမဲ့ ARSA အစြန္းေရာက္ ဘဂၤါလီအၾကမ္းဖက္အဖဲြ႕ ရဲ႕တိုက္ခိုက္မႈ ႏွစ္ပတ္လည္နီးလာၿပီ ျဖစ္တဲ့အတြက္ သတိထား ေစာင့္ၾကည့္ေနရတယ္လို႔ ေဒသခံေတြက ဆိုပါတယ္။

ဒါ့ျပင္ တိုက္ခိုက္ခံမႈ တစ္ႏွစ္ျပည့္ၿပီျဖစ္ေပမဲ့ ျပန္လည္ထူ ေထာင္ေရး လုပ္ငန္းေတြမွာ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရွိေနေသးတဲ့အျပင္ လံုျခံဳ ေရးအပိုင္းမွာလည္း အားနည္းမႈေတြ ရွိေနေသးတယ္လို႔ ေျပာဆိုမႈေတြ ရွိေနပါတယ္။

ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ရခိုင္ အမ်ဳိးသားပါတီမွ အတြင္းေရးမွဴး ဦးထြန္းေအာင္ေက်ာ္က ‘‘လံုၿခံဳေရး အပုိင္းမွာ အမွန္တိုင္းေျပာရရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ရခိုင္တိုင္းသားေတြနဲ႔ တျခားတိုင္းရင္းသားေတြရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ ဒီေန႔အထိ လံုလံုျခံဳျခံဳေနရၿပီလို႔ မခံစားရေသးဘူး’’လို႔ ဆိုပါတယ္။

 

August 26, 2018














Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.