<

သပြတ္အူဖြဲ႕ေနေသာ ဆီးရီးယားပဋိပကၡ

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လအတြင္း အစိုးရဆန္႔က်င္ေရး ဆႏၵျပမႈမ်ား စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း ဆီးရီးယားႏိုင္ငံသည္ ႐ႈပ္ေထြးၿပီး ဘက္အမ်ဳိးမ်ဳိးပါ၀င္ေနေသာ ပဋိပကၡအတြင္းသို႔ သက္ဆင္းလ်က္ ေဒသတြင္းႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ အေမရိကန္ႏွင့္ ႐ုရွား အပါအ၀င္ ကမၻာ့အင္ အားႀကီးႏုိင္ငံမ်ားကိုပါ ပဋိပကၡအတြင္းသို႔ ဆြဲသြင္းခဲ့သည္။

လူေပါင္း ၃၄၀,၀၀၀ ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့ၿပီးျဖစ္ေသာ စစ္ပြဲႀကီး၌ ပါ၀င္ေနသည့္ အင္အားစု အမ်ဳိးမ်ဳိးကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခြဲျခားၾကည့္ႏုိင္သည္။

 

■ အစိုးရႏွင့္ ယင္း၏ မဟာမိတ္မ်ား

အင္အား ၃၀၀,၀၀၀ ရွိသည့္ စစ္မျဖစ္မီ ဆီးရီးယား စစ္တပ္သည္ ေသဆံုးျခင္း၊ ဘက္ေျပာင္းသြားျခင္းႏွင့္ တာ၀န္မွ တိမ္းေရွာင္သြားျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ထက္၀က္ခန္႔သာ က်န္ေတာ့သည္။

ပံုမွန္အတိုင္းမဟုတ္သည့္ စစ္အင္အား ၂၀၀,၀၀၀ အထိ ျဖစ္ေစရန္ ျပန္လည္ျမႇင့္တင္ခဲ့ရာ၌ လက္ဘႏြန္မွ ရွီအိုက္ဟစ္ဇ္ဘိုလာ လႈပ္ရွားမႈတပ္ဖြဲ႕၀င္ ၈,၀၀၀ အျပင္ အီရန္၊ အီရတ္ႏွင့္ အာဖဂန္တို႔မွ တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ား ပါ၀င္လာခဲ့သည္။

၂၀၁၅ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလအတြင္း သမၼတ ဘာရွားအယ္အာဆတ္ကို ေထာက္ခံေသာအားျဖင့္ ႐ုရွားက ေလေၾကာင္းစစ္ဆင္ေရးကို စတင္လာခဲ့ျခင္းက ဒုတိယၿမိဳ႕ေတာ္ အလက္ပိုအပါအ၀င္ အဓိကေနရာမ်ားကို အစိုးရစစ္တပ္က ျပန္လည္သိမ္းပိုက္ႏုိင္ရန္ အေထာက္အကူျဖစ္ခဲ့သည္။

ယခု ႏို၀င္ဘာလအေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ႐ုရွားက ဆီးရီးယား၌ ၎၏ စစ္အင္အားတည္ရွိမႈကို ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အကုန္၌ ျပန္လည္ ေလွ်ာ့ခ်မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အီရန္ႏုိင္ငံကလည္း အာဆတ္အစိုးရအား ဘ႑ာေရးႏွင့္ စစ္ေရးေထာက္ပံ့မႈမ်ား အႀကီးအက်ယ္ေပးခဲ့သည္။

ယခုအခါ ဆီးရီးယားအစိုးရသည္ အဓိကၿမိဳ႕မ်ားျဖစ္ေသာ ဒမတ္စကက္၊ အလက္ပို၊ ဟြမ္းႏွင့္ ဟားမားတို႔အပါအ၀င္ ႏိုင္ငံဧရိယာ၏ ၅၅ ရာခုိင္ႏႈန္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္ၿပီျဖစ္ၿပီး ဆီးရီးယားလူဦးေရ၏ သံုးပံုႏွစ္ပံုသည္ အစိုးရထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ ေဒသမ်ား၌ ေနထိုင္လ်က္ရွိသည္။

 

■ သူပုန္မ်ား

ဆီးရီးယား၏ အတိုက္အခံအင္အားစုမ်ား၌ အလယ္အလတ္သေဘာထားရွိေသာ  သူပုန္မ်ားႏွင့္ အစၥလာမၼစ္အုပ္စုမ်ား အပါအ၀င္ အဖြဲ႕ေပါင္းစံု ပါ၀င္ေနသည္။ သို႔ေသာ္ အစိုးရက နယ္ေျမမ်ားကုိ ျပန္လည္သိမ္းယူလိုက္ေသာေၾကာင့္ ခန္႔မွန္းအင္အား ၁၀၀,၀၀၀ ရွိေသာ တိုက္ခိုက္ေရးသမားအင္အားမွာ က်ဳံ႕၀င္လာလ်က္ရွိသည္။

မၿငိမ္မသက္မႈမ်ား၏အေစာပိုင္းတြင္ သူပုန္မ်ားသည္ လြတ္လပ္ေသာဆီးရီးယား စစ္တပ္ (FSA) ဟူသည့္ အလံေတာ္ေအာက္၌ စုစည္းခဲ့ၾကေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္း၌ အတိုက္အခံအဖြဲ႕မ်ား အစိပ္စိပ္အမႊာမႊာ ကြဲထြက္သြားခဲ့ၾကသည္။

သေဘာထားတင္းမာသည့္ အစၥလာမၼစ္ အဖြဲ႕ျဖစ္ေသာ တစ္ခ်ိန္က အင္အားႀကီးခဲ့သည့္ အာရာအယ္ရွမ္းသည္ ဇူလိုင္လတြင္ အီဒလစ္ျပည္နယ္ရွိ ၎တို႔၏ေျခကုပ္စခန္း အမ်ားစုမွေန၍ ၎၏ မဟာမိတ္ေဟာင္းျဖစ္ေသာ တာရာအယ္ရွမ္းအဖြဲ႕ ဦးေဆာင္သည့္ ဂ်ီဟတ္၀ါဒီ မဟာမိတ္အဖြဲ႕၏ တိုက္ထုတ္ျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။

အျခား ထိပ္တန္းအစၥလာမၼစ္သူပုန္အဖြဲ႕ ျဖစ္ေသာ ေဂ်ရွအယ္အစၥလာမ္ (အစၥလာမ္ စစ္တပ္) သည္လည္း ဒမတ္စကက္ၿမိဳ႕တစ္၀ိုုက္၌ လႈပ္ရွားလ်က္ရွိသည္။

ဆီးရီးယားႏုိင္ငံ၏ ႀကီးမားက်ယ္ျပန္႔လွေသာ ဧရိယာကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားခဲ့ဖူးသည့္ သူပုန္မ်ားသည္ ယခုအခါ ႏိုင္ငံ၏ ၁၂ ရာခိုင္ ႏႈန္းခန္႔ကိုသာ ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္ေတာ့ေၾကာင္း ဆီးရီးယား ပထ၀ီပညာရွင္ ဖားဘ႐ိုက္စ္ဘာလန္ခီ၏ ေျပာၾကားခ်က္အရ သိရသည္။

ယင္းနယ္ေျမမ်ားထဲတြင္ ယခင္ အယ္ေကးဒါးအဖြဲ႕ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနသူမ်ားႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားေသာ မဟာမိတ္အဖြဲ႕ျဖစ္သည့္ ဂ်ီဟတ္၀ါဒီ ေဟယက္တာရာအယ္ရွမ္းက ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ နယ္ေျမမ်ားပါ၀င္သည္။

ဆီးရီးယားလူဦးေရ၏ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ သူပုန္မ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ နယ္ေျမမ်ား၌ ေနထိုင္လ်က္ရွိသည္။

ႏို၀င္ဘာ ၂၃ ရက္က သူပုန္မ်ား ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ ဒမတ္စကက္ဆင္ေျခဖံုး အေရွ႕ဂူတားေဒသရွိ အာဘင္ၿမိဳ႕ကို ေလေၾကာင္းတိုက္ခိုက္မႈတစ္ရပ္ ျပဳလုပ္ၿပီးေနာက္ မီးခိုးမ်ား ထြက္ေပၚေနစဥ္ (Photo: AFP)

■ ဂ်ီဟတ္၀ါဒီမ်ား

ဆီးရီးယားတြင္ အဓိကၿပိဳင္ဘက္ ဂ်ီဟတ္အင္အားစုႏွစ္ရပ္ လႈပ္ရွားလ်က္ရွိၿပီး ယင္းတို႔မွာ IS အဖြဲ႕ႏွင့္ အရင္ အယ္ေကးဒါး အဖြဲ႕ခြဲျဖစ္ခဲ့သည့္ ဖာတာအယ္ရွမ္း တပ္ဦး ျဖစ္သည္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္ ႏွစ္လယ္ပိုင္းတြင္ ဆီးရီးယားႏွင့္ အီရတ္စစ္ပြဲမ်ားမွေန၍ IS အဖြဲ႕ ေပၚထြန္းလာၿပီး ယင္းႏွစ္ႏိုင္ငံစလံုးမွ နယ္ေျမေပါင္းမ်ားစြာကို သိမ္းယူႏိုင္ခဲ့သည္။

IS တို႔သည္ ယင္းနယ္ေျမမ်ားကိုစုစည္းလ်က္ ၎တို႔ဘာသာ အစၥလာမၼစ္ႏိုင္ငံေတာ္ဟုေၾကညာၿပီး ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈမ်ားကို  က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ က်ဴးလြန္ကာ ကမၻာတစ္လႊား၌ လူေသဆံုးမႈမ်ားျဖစ္ေပၚသည့္ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

ယင္းေနာက္ပိုင္း၌ အေမရိကန္က ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳေပးထားသည့္ ကာ့ဒ္ႏွင့္ အာရပ္တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ားသာမက ႐ုရွားက ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳေပးေသာ အစိုးရတပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ထိုးစစ္မ်ားေၾကာင့္ IS အဖြဲ႕ အက်အဆုံး မ်ားလာခဲ့သည္။

ယခုအခါ IS အဖြဲ႕သည္ ၎တို႔၏ၿမိဳ႕ေတာ္ဟု ေၾကညာထားေသာ ရာကာမွေန၍ ဆုတ္ခြာေပးလိုက္ရၿပီး ယခုအခါ ဆီးရီးယား ႏုိင္ငံ၏ ငါးရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ကိုသာ ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏုိင္ေတာ့သည္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လတြင္ ဖာတာအယ္ရွမ္း တပ္ဦးသည္ အယ္ေကးဒါးမွခြဲထြက္ၿပီး  ေဟယက္တာရာအယ္ရွမ္း ညြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕ကို ထူေထာင္ကာ အီဒလစ္ျပည္နယ္ရွိ ေနရာအမ်ားစုကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည္။

 

■ ကာ့ဒ္မ်ား

ဆီးရီးယားႏုိင္ငံရွိ ကာ့ဒ္မ်ားသည္ အစိုးရႏွင့္ လက္နက္ကိုင္အတိုက္အခံမ်ား၏ ပဋိပကၡ၌ အႀကီးအက်ယ္ ေရွာင္ရွား၍ ေနခဲ့သည္။ ၎တို႔သည္ ဆီးရီးယားေျမာက္ပိုင္း  ႏွင့္ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းရွိ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ၌ ၎တို႔ဘာသာ ေနထိုင္ခဲ့သည္။

၎တို႔၏ ျပည္သူ႔ကာကြယ္ေရးယူနစ္ (YPG) သည္ ျပည္သူ႔စစ္အဖြဲ႕ျဖစ္ၿပီး IS ကိုတိုက္ခုိက္သည့္ အေမရိကန္ဦးေဆာင္ေသာ ညြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕၏ အဓိကမဟာမိတ္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ IS ကို တိုက္ခိုက္ရန္အတြက္ ကာ့ဒ္ႏွင့္ အာရပ္တိုက္ခိုက္ေရးသမားမ်ားသည္ SDF အဖြဲ႕ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။

YPG သည္ ေျမာက္ပိုင္းရွိ တူရကီႏွင့္ နယ္စပ္ေဒသ ေလးပံုသံုးပံုခန္႔အပါအ၀င္ ဆီးရီးယား၏ နယ္ေျမ ရာခိုုင္ႏႈန္း ၃၀ နီးပါးကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည္။ ဆီးရီးယားလူဦးေရ၏ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ကာ့ဒ္တို႔ အုပ္စိုးမႈေအာက္၌ ေနထိုင္လ်က္ရွိသည္။

 

■ တူရကီ၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ႏွင့္ ကာတာ

ဆြန္နီမြတ္စလင္ အမ်ားစုေနထိုင္ေသာ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်၊ ကာတာႏွင့္ တူရကီႏိုင္ငံတို႔သည္ ရွီအိုက္ အစၥလာမ္ဘာသာတစ္မ်ဳိးပင္ ျဖစ္ေသာ ဆီးရီးယား၏လူနည္းစု အယ္လာ၀ိုက္ ဘာသာ၀င္ျဖစ္သည့္ အာဆတ္အား တိုက္ခိုက္ေနသည့္ သူပုန္မ်ားကို စစ္ေရးႏွင့္ ဘ႑ာေရး အေထာက္အပံ့မ်ား ေပးခဲ့သည္။

ယခုအခါ ေဆာ္ဒီႏွင့္ ကာတာတို႔၏ အခန္းက႑ ေလ်ာ့က်လာၿပီး ပဋိပကၡအဆံုးသတ္ေရး ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းမႈမ်ား၌ အတိုက္အခံမ်ားအား ႏုိင္ငံတကာေထာက္ခံသူအျဖစ္ တူရကီႏုိင္ငံက ဦးေဆာင္လ်က္ရွိသည္။

အီရန္၊ တူရကီႏွင့္ ႐ုရွားတို႔သည္ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံတစ္လႊား၌ တင္းမာမႈေလွ်ာ့ခ်ေရး ဇုန္ေလးခု အေကာင္အထည္ေဖာ္ရန္ မၾကာေသးမီ လမ်ားအတြင္း အနီးကပ္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသည္။ ၎အျပင္ ယင္းသံုးႏိုင္ငံသည္ ဆိုခ်ီ၌ အတိုက္အခံႏွင့္ အစုိးရ အင္အားစုမ်ားအၾကား ကြန္ဂရက္တစ္ရပ္ က်င္းပေပးရန္လည္း စီစဥ္ေနၾကသည္။

လက္ေတြ႕ေျမျပင္တြင္ တူရကီသည္ IS အဖြဲ႕ႏွင့္သာမက ၎တို႔က အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားဟု စြပ္စြဲထားသည့္ ကာ့ဒ္မ်ားႏွင့္ပါ တိုက္ခိုက္လ်က္ရွိသည္။ တူရကီတပ္မ်ားသည္ တင္းမာမႈေလွ်ာ့ခ်ေရးဇုန္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ အီဒလစ္ျပည္နယ္၌ ရွိေနသည္။

 

■ ႏုိင္ငံတကာညြန္႔ေပါင္း

အေမရိကန္ဦးေဆာင္ေသာ ညြန္႔ေပါင္းအဖြဲဲ႕သည္ IS ႏွင့္ အျခား ဂ်ီဟတ္အဖြဲ႕မ်ားကို ပစ္မွတ္ထားကာ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ေလေၾကာင္း တိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို စတင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ယင္းညြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕တြင္ ၿဗိတိန္၊ ျပင္သစ္၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ႏွင့္ တူရကီတို႔အျပင္ ၾသစေၾတးလ်၊ ဘာရိန္း၊ ကေနဒါ၊ ေဂ်ာ္ဒန္၊ နယ္သာလန္ႏွင့္ ယူေအအီးႏုိင္ငံမ်ား ပါ၀င္သည္။

ႏိုင္ငံတကာညြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕သည္ SDF တပ္မ်ား ရာကာကို ခ်ီတက္ရာတြင္ အဓိက ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳေပးခဲ့ၿပီး ဒီယာအက္ဇာျပည္နယ္တြင္ ျပည္သူ႔စစ္အဖြဲ႕မ်ား IS တို႔ကိုတိုက္ခိုက္သည့္ စစ္ဆင္ေရးတစ္ရပ္၌ ေထာက္ပံ့ေပးခဲ့သည္။

ရာကာကိုသိမ္းယူၿပီးေနာက္ပိုင္း ညြန္႔ ေပါင္းအဖြဲ႕၏ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို သိသိသာသာ ေလွ်ာ့ခ်ခဲ့ၿပီး အေမရိကန္သည္ YPG အား လက္နက္ေထာက္ပံ့ေပးမႈကို ရပ္စဲရန္ ၎တို႔အား ကတိေပးထားသည္ဟု တူရကီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အေမရိကန္ အာဏာပိုင္မ်ားက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသေဘာတူညီခ်က္တစ္ရပ္ ေစ့စပ္ညႇိႏႈိင္းမႈမလုပ္ရေသးမီ ညြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕အေနျဖင့္ ၎တို႔၏စစ္ဆင္ေရးကို ရပ္တန္႔မည္မဟုတ္ဟု ဆိုသည္။

Ref: AFP

November 26, 2017














Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.