<

တ႐ုတ္ကို ဖယ္ထုတ္၍မရေသာ ေျမာက္ကိုရီးယားအေရး

ဇြန္ ၁၅ ရက္က ဆိုးလ္ၿမိဳ႕ရိွ အေမရိကန္သံ႐ံုးအနီး၌ ေတာင္ကိုရီးယား တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူမ်ားက ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈကို ရပ္စဲရန္ ေတာင္းဆိုသည့္ ဆႏၵျပပြဲ ျပဳလုပ္စဥ္ (Photo: AFP)

ေဒၚနယ္ထရန္႔နဲ႔ ကင္ဂ်ဳံအြန္တုိ႔ ေတြ႕ၾကတဲ့ သမိုင္း၀င္ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲမွာ တ႐ုတ္ရဲ႕ အခန္းက႑မပါပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ဟာ မဟာဗ်ဴဟာအရ ေအာင္ပြဲတစ္ရပ္ ရရိွခဲ့တယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ၿပီး ဘယ္သူမွ တ႐ုတ္ကို ဖယ္ထုတ္လို႔ မရဘူးဆိုတဲ့ မက္ေဆ့ခ်္ကိုလည္း ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေပးႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

အေစာပိုင္း လအနည္းငယ္မွာ အေမရိကန္က ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ အေမရိကန္အၾကား တိုက္႐ိုက္ဆက္သြယ္မႈကို ထူေထာင္ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားနဲ႔ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းရာမွာ တ႐ုတ္ကို ဖယ္ထုတ္ပစ္လိုက္သလိုပါပဲ။

ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ဟာ သူ႔အတြက္ ေရရွည္လံုျခံဳေရးနဲ႔ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ အက်ဳိးစီးပြားရိွေနတဲ့ ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဖယ္ထုတ္မခံခဲ့ပါဘူး။ တ႐ုတ္ကို ပစ္ပယ္လို႔ မရဘူးလို႔ အေမရိကန္ကိုေရာ ေျမာက္ကိုရီးယားကိုပါ တ႐ုတ္အာဏာပိုင္ေတြက သတိေပးဖို႔ အလ်င္အျမန္ လႈပ္ရွားခဲ့ပါတယ္။

ၿပီးေတာ့ ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲအၿပီးမွာ ေဒၚနယ္ထရန္႔က ေတာင္ကိုရီးယားနဲ႔ ပူးတြဲျပဳလုပ္ေနက်ျဖစ္တဲ့ ႀကီးမားလွတဲ့ စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈႀကီးကို ရပ္ဆိုင္းမယ္လို႔ အံ့ဖြယ္ ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒါဟာ တ႐ုတ္အတြက္ ဟိုးေရွးေရွးကတည္းက ရည္မွန္းထားတဲ့ ပန္းတိုင္တစ္ရပ္ပါ။ ျဖစ္ရပ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္က အမွတ္ယူႏုိင္ခဲ့တယ္ဆိုတာ ထင္ရွားပါတယ္။

အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး မိုက္ပြန္ပီယိုက ထရန္႔-ကင္ ေတြ႕ဆံုမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င္ပင္းအျပင္ တျခားထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆံုဖို႔ တ႐ုတ္ၿမိဳ႕ေတာ္ကို အေျပးအလႊား သြားခဲ့ရတဲ့အခါ သိသာထင္ရွားတဲ့ ေနာက္ထပ္ အလွည့္အေျပာင္းတစ္ရပ္က ေပၚလြင္လာပါတယ္။

“စင္ကာပူထိပ္သီးေဆြးေႏြးပဲြရဲ႕ ရလဒ္ေတြက တ႐ုတ္ရဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြနဲ႔ အေျခခံသေဘာအရ ကိုက္ညီပါတယ္” လို႔ ရွန္ဟိုင္းၿမိဳ႕ ဖူဒန္တကၠသိုလ္က ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးကြၽမ္းက်င္သူ ၀ူဆင္ပိုက ဆိုပါတယ္။

“ကိုရီးယားကြၽန္းဆြယ္မွာ ႏ်ဴကလီးယား အၿပီးဖ်က္သိမ္းေရးနဲ႔ ကြၽန္းဆြယ္အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္တစ္ရပ္ ထူေထာင္ေရးဟာ တ႐ုတ္ရဲ႕ အစဥ္အျမဲ ေတာင္းဆိုခ်က္နဲ႔ ကိုက္ညီပါတယ္” လို႔လည္း ၀ူဆင္ပိုက ဆိုပါတယ္။

ထြက္ေပၚလာတဲ့ရလဒ္က တ႐ုတ္ကို မဟာဗ်ဴဟာအရ ေအာင္ႏုိင္သူ ျဖစ္သြားေစတယ္လို႔ အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ အေနာက္တိုင္း သံတမန္တစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။

“အရင္ကဆို ထရန္႔က ေတာင္ကိုရီးယားနဲ႔ ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈကို ရပ္စဲဖို႔ၿပီးေတာ့ အနာဂတ္မွာ ေတာင္ကိုရီးယားကေန အေမရိကန္တပ္ေတြ ႐ုပ္သိမ္းဖြယ္ရိွလာမယ့္ အရိပ္အေယာင္ကို ေတြ႕ရဖို႔ သူတို႔ အိပ္မက္ေတာင္ မမက္ႏိုင္ပါဘူး” လို႔ အဲဒီအေနာက္တိုင္းသံတမန္က ေျပာပါတယ္။

ထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲရလဒ္အေပၚ တ႐ုတ္ရဲ႕ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈရိွတယ္ဆိုတာ ေျမႀကီးလက္ခတ္မလြဲတဲ့ ေကာက္ခ်က္ခ်မႈပါပဲ။

ႏွစ္အတန္ၾကာေအာင္ တ႐ုတ္ဟာ ကင္ အစိုးရ ၿပိဳက်သြားမွာကို စိုးရိမ္တာမို႔ ႏိုင္ငံတကာက ဖိအားေပးမႈကို ရင္ဆိုင္ေနရခ်ိန္မွာ ေျမာက္ကိုရီးယားစီးပြားေရးကို က်ားကန္ေပးထားခဲ့ပါတယ္။ ေတာင္ကိုရီးယားမွာ အေမရိကန္တပ္ေတြရိွေနတာကို မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္ ျပန္ေထာက္ထားဖို႔ရာ ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ တ႐ုတ္အတြက္ အေရးႀကီးပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္အတြင္း ေျမာက္ကိုရီးယားက ႏ်ဴကလီးယားနဲ႔ ဒံုးက်ည္စမ္းသပ္မႈေတြ အထပ္ထပ္ ျပဳလုပ္ေနတာကို တ႐ုတ္က လ်စ္လ်ဴမျပဳႏုိင္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ကုလသမဂၢက ပိတ္ဆို႔မႈေတြလုပ္တာကို ေထာက္ခံဖို႔ ေရြးခ်ယ္ခဲ့ၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားကေန ေက်ာက္မီးေသြး၊ အထည္အလိပ္နဲ႔ တျခားကုန္ပစၥည္းေတြ တင္သြင္းတာကို ျဖတ္ေတာက္ခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ဟာ တ႐ုတ္မပါဘဲနဲ႔လည္း ဆက္သြားမယ္လို႔ ရည္ရြယ္ထားပံုရတာကို ေတြ႕ရေတာ့ တ႐ုတ္က အသာကေလး လႊတ္ေပးလိုက္တာပါပဲ။

မတ္လမွာ ထရန္႔က ကင္ဂ်ဳံအြန္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုမယ့္ သူ႔အစီအစဥ္ကို ေၾကညာလိုက္တဲ့အခါ အေမရိကန္အေနနဲ႔ ၾကားပြဲစားကိုေဖ်ာက္ၿပီး ကင္ဂ်ဳံအြန္နဲ႔ တိုက္႐ိုက္ဆက္ဆံဖို႔ စီစဥ္ေနတယ္ဆိုတာ သိသာလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တ႐ုတ္ဟာ ကစားပြဲထဲကေန သူ႔ဘာသာ အသာျပန္လွ်ဳိသြားဖို႔ ႀကိဳးပမ္းခဲ့ပါတယ္။

ႏွစ္အတန္ၾကာေအာင္ ၀ိုင္းပယ္ခံထားရတဲ့ ကင္ဂ်ဳံအြန္ဟာ ပထမဆံုး တရား၀င္ခရီးစဥ္အျဖစ္ ႐ုတ္တရက္ႀကီး ေပက်င္းကို သြားပါတယ္။ သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ တ႐ုတ္ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ ဒါလီယန္မွာ ရွီက်င္ပင္းနဲ႔ ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ ေတြ႕ဆံုပါတယ္။

ဒီအခ်က္မွာက အေမရိကန္နဲ႔ ေတာင္ကိုရီးယား ပူးတြဲစစ္ေရးေလ့က်င့္မႈ အဆံုးသတ္သြားေရးဟာ ေျမာက္ကိုရီးယားအတြက္ တကယ္က ဦးစားေပး မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို ျပေနပါတယ္လို႔ မဟာဗ်ဴဟာနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ ေလ့လာေရး ၀ါရွင္တန္ဌာနက အာရွအႀကီးတန္းအၾကံေပးပုဂၢိဳလ္ ဘြန္နီဂေလဆာက ေျပာပါတယ္။

“ရွီက်င္ပင္းနဲ႔ ကင္ဂ်ဳံအြန္တို႔ ဒါလီယန္မွာ ေတြ႕ဆံုၿပီးတဲ့ေနာက္ ႐ုတ္တရက္ႀကီး ကြၽန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ရဖို႔ ျဖစ္လာတာပါပဲ” လို႔ ဂေလဆာက ေျပာပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့လက ဒါလီယန္ေတြ႕ဆုံမႈဟာ ကင္ဂ်ဳံအြန္ ေပက်င္းကို သြားၿပီးတဲ့ေနာက္ သီတင္းေျခာက္ပတ္အတြင္း ဒုတိယအႀကိမ္ ေတြ႕ဆံုမႈျဖစ္ပါတယ္။

“ျဖစ္ရပ္တစ္ခုလံုးဟာ ကင္ဂ်ဳံအြန္ အတြက္သာ ေအာင္ပြဲမဟုတ္ပါဘူး၊ ရွီက်င္ပင္းအတြက္ ပိုလို႔ေတာင္ ႀကီးမားတဲ့ ေအာင္ပြဲျဖစ္ပါတယ္” လို႔လည္း ဂေလဆာက ဆိုပါတယ္။

“ေဒသတြင္းကေန အေမရိကန္တပ္ေတြ တကယ္ထြက္သြားႏိုင္ပါ့မလားလို႔ တ႐ုတ္ေတြက ဟိုးေရွးေရွးကတည္းက ယံုၾကည္ထားတာပါ။ ဒါဟာ ေဒသတြင္းမွာ အေမရိကန္ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈကို အႀကီးအက်ယ္ ေလွ်ာ့ခ်ေရးအတြက္ အဓိကအခ်က္ျဖစ္ၿပီး တ႐ုတ္ကို ပိုၿပီးဗဟိုျပဳတဲ့ ေဒသတစ္ရပ္ ဖန္တီးေရးကို အရွိန္ျမႇင့္ေပးႏုိင္မွာပါ။

စင္ကာပူထိပ္သီးေဆြးေႏြးပြဲၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ တ႐ုတ္ဟာ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းမႈေတြမွာ အဓိက အခန္းက႑ကေန ပါ၀င္ဖို႔ ရည္ရြယ္ထားတယ္ဆုိတာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျပသခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္မွာက ေရြးခ်ယ္စရာ တျခားလမ္းရိွပံုမရပါဘူး။ ဒီအတိုင္း ဆက္သြား႐ံုပါပဲ။

“အေမရိကန္နဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားအၾကား ေအာင္ျမင္တဲ့ ေျဖရွင္းႏိုင္မႈတစ္ရပ္ရိွတယ္ဆိုရင္ အဲဒီမွာ တ႐ုတ္က မပါမျဖစ္ပါပဲ” လို႔ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ ၿဗိတိသွ်သံအမတ္လုပ္ခဲ့ဖူးၿပီး အခု ၿဗိတိန္အေျခစိုက္ RUSI ဆိုတဲ့ အၾကံေပးအဖြဲ႕မွာ အလုပ္လုပ္ေနသူ ခ်ာလီပါတန္က ဆိုပါတယ္။

“နယ္ေျမခ်င္း ထိစပ္ေနၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ စီးပြားေရးကို အဆံုးအျဖတ္ေပးႏိုင္တဲ့ ဧရာမ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံကို လ်စ္လ်ဴျပဳလို႔ မရႏုိင္ပါဘူး” လို႔လည္း ပါတန္က ဆိုပါတယ္။

“တ႐ုတ္ရဲ႕ ေထာက္ပံ့မႈမရိွဘဲ ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ ႏ်ဴကလီးယားဖ်က္သိမ္းေရးကို ေဘးကင္းလံုျခံဳစြာ ျမႇင့္တင္ႏုိင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေျမာက္ကိုရီးယားအေနနဲ႔ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို အာ႐ံုစိုက္ေရးဆီ လြယ္လြယ္ကူကူ ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ ကူးေျပာင္းႏုိင္မွာလည္း မဟုတ္ပါဘူး” လို႔ ၀ူကလည္း ေထာက္ခံခဲ့ပါတယ္။

အခုေတာ့ တ႐ုတ္ဟာ ေစ့စပ္ညိႇႏိႈင္းေရးထဲ သူ႔ဘာသာ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ျပန္လည္၀င္ေရာက္လာႏုိင္ခဲ့ၿပီး အေမရိကန္နဲ႔ တျခားက႑ေတြက ဆက္ဆံေရး အရွိန္အ၀ါအတြက္ သူ႔အေနအထားကို အသံုးျပဳလာဖြယ္ရိွတယ္လို႔ ၀ူက ဆိုပါတယ္။

June 17, 2018














Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.