<

တရားမွ်တ လြတ္လပ္ျခင္းနဲ႔မေသြ (၇)

ဦးသိန္းသန္းဦး (ျမန္မာႏိုင္ငံေရွ႕ေနမ်ားကြန္ရက္)

(၁၉၄၈-၁၉၆၂) ပါလီမန္ဒီမိုကေရစီေခတ္ တရားစီရင္ေရး

၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဇြန္ ၁၇ ရက္တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းေခါင္းေဆာင္ေသာ တုိင္းျပဳျပည္ျပဳလႊတ္ေတာ္ (Constituent Assembly)  က လြတ္လပ္ေသာ သမၼတျမန္မာႏိုင္ငံကို ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံ  (Union of Burma) ဟု ေခၚဆိုမည္ျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ အေျခခံဥပေဒတြင္ပါ၀င္ရမည့္ အခ်က္မ်ား၊ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ပါ၀င္မည့္ ျပည္နယ္မ်ား၊ တိုင္းရင္းသားလူနည္းစုမ်ား၏ အခြင့္အေရး၊ တရားစီရင္မႈမ်ားႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာဆက္ဆံေရး စသည္တို႔ကို အေသးစိတ္ပါ၀င္ျပ႒ာန္းခဲ့ပါသည္။

ထို႔ျပင္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ ျပည္ေထာင္စု တရားစီရင္ေရးအက္ဥပေဒ (Union Judiciary Act 1948) ျပ႒ာန္းခဲ့ရာ လြတ္လပ္ေရးေန႔ (၄-၁-၁၉၄၈) တြင္ စတင္အသက္၀င္အာဏာ တည္ခဲ့သည္။ ယင္းဥပေဒအရ တရားလႊတ္ေတာ္ (High Court) ႏွင့္ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ (Supreme Court) ကို တည္ေထာင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည္။ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ (Superme court)  ကို ႏုိင္ငံေတာ္တရား၀န္ႀကီးခ်ဳပ္က ဦးေဆာင္ၿပီး ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ လိုအပ္ေသာ တရားေရး၀န္ႀကီးမ်ား ခန္႔အပ္ရမည္။ သို႔ရာတြင္ ပါလီမန္၏ ေထာက္ခံခ်က္မရပါက တရားေရး၀န္ႀကီး ေလးဦးထက္ပို၍ မခန္႔အပ္ရဟု ကန္႔သတ္ထားသည္။ အပိုင္း ေလးပိုင္းႏွင့္ ပုဒ္မေပါင္း ၃၇ ခု ပါ၀င္သည္။ တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ တရားသူႀကီးမ်ားသည္ အသက္ ၆၅ ႏွစ္အထိလည္းေကာင္း၊ တရားလႊတ္ေတာ္တရားသူႀကီးမ်ားသည္ အသက္ ၆၀ ႏွစ္အထိလည္းေကာင္း တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခြင့္ရွိသည္။ ယင္းဥပေဒတြင္ တရားမခ႐ိုင္ တရားသူႀကီးႏွင့္ပတ္သက္၍ သီးျခားအဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆိုသည္။

၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္ အက္ဥပေဒအမွတ္ ၅၅ ျဖင့္ ၁.၄.၁၉၅၁ ရက္စြဲပါ ၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္ တရား႐ံုးမ်ား အက္ဥပေဒထပ္မံျပ႒ာန္းသည္။

ဤ အက္ဥပေဒအရ

(က) ခ႐ိုင္တရားမ႐ုံး

(ခ) ရာဘက္ခ႐ိုင္ တရားမ႐ံုး

(ဂ) နယ္ပိုင္ တရားမ႐ံုးႏွင့္

(ဃ) ၿမိဳ႕နယ္ တရားမ႐ံုးတို႔ကို ထူေထာင္သည္။

တရား႐ံုးမ်ား၏ စီရင္ပိုင္ခြင့္အာဏာကိုလည္း အတိအက်သတ္မွတ္သည္။ ထို႔ျပင္ ၁၅-၁-၁၉၅၂ ရက္တြင္ ၁၉၅၁ ခုႏွစ္ အက္ဥပေဒအမွတ္ ၂၃ အျဖစ္ အထူးတရားမ႐ံုး အက္ဥပေဒကို ျပ႒ာန္းသည္။

အဂၤလိပ္ပံုစံ တရားစီရင္ေရးစနစ္ အေျခက်လာျခင္း

လြတ္လပ္ေရးရၿပီးေနာက္ တည္ေထာင္ခဲ့သည့္ တရား႐ံုးမ်ားက ကိုလိုနီေခတ္တြင္ အေျခစိုက္ခဲ့ေသာ အဂၤလိပ္႐ိုးရာတရားစီရင္ ေရးစနစ္ကို ျမန္မာမႈျပဳကာ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ အဂၤလိပ္တို႔၏႐ိုးရာ ဥပေဒစနစ္ (Common Law System) ဆိုသည္မွာ အဂၤလန္တြင္ ခရစ္ႏွစ္ ၁၀၆၆ က တည္းက အေျခစိုက္ခဲ့ေသာ (Stare decisis)  ဟုေခၚေသာ ေရွ႕ကတရားစီရင္ထံုးမ်ားက လမ္းညႊန္အျဖစ္ ေနာက္ပိုင္းအမႈျဖစ္ရပ္မ်ား အေပၚတြင္ ကိုးကားဆံုးျဖတ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ (Judicial Precedent) ဟုလည္းေကာင္း၊ (Judge made law) သို႔မဟုတ္ (Case law) ဟုလည္း ေခၚၾကသည္။

ျမန္မာတရားသူႀကီးမ်ားက ယင္းဓေလ့ ထံုးစံကိုဆက္ခံ၍ တရားစီရင္ဆံုးျဖတ္ျခင္း၊ စီရင္ထံုးမ်ားထုတ္ေ၀ျခင္းျဖင့္ အဆင့္ဆင့္ေသာ တရား႐ုံးမ်ားက အာဏာသံုးရပ္တြင္ အေထာက္အကူျပဳရာ ပြင့္သစ္စ အမ်ဳိးသား ႏိုင္ငံေတာ္၏ ျဖစ္ထြန္းမႈကို အေထာက္အကူျပဳခဲ့သည္။

ဦးသက္ေဖ၊ ဦးဘိုးသာ စသည့္ ထင္ရွားေသာ တရားသူႀကီးမ်ား၊ ဦးသန္းေအာင္၊ ဦးဘစိန္၊ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္ေက်ာ္၊ ေဒါက္တာဘေမာ္၊ ေဒါက္တာဘဟန္၊ ပန္တေနာ္ဦးေအးေမာင္ စသည့္ဥပေဒပညာရွင္ေရွ႕ေနမ်ား၊ ၀တ္လံုေတာ္ရမ်ား ေပၚထြန္းခဲ့သည္။

ဤေခတ္ကို ျမန္မာ့တရားစီရင္ေရး၏ ေရႊေခတ္ဟု ေခၚဆိုႏုိင္မည္ထင္သည္။

စိန္မွန္ကင္းအစစ္ ထင္းျဖစ္ခဲ့ျခင္း (သို႔မဟုတ္)

ပထမအာဏာရွင္ေခတ္ တရားစီရင္ေရး

(၁၉၆၂-၁၉၈၈)

၁၉၅၈ ခုႏွစ္တြင္ ေစာ္ဘြားမ်ား အာဏာစြန္႔ရန္ ျပႆနာႏွင့္ ေျမာက္ဥကၠလာပဗလီ မီး႐ိႈ႕မႈကိုအေၾကာင္းျပဳ၍ ဗမာ့တပ္မေတာ္ အတြင္းရွိ ဆိုရွယ္လစ္တပ္မွဴးႀကီးမ်ားက ေပးစာႏွစ္ေစာင္ျဖင့္ ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာကို ယာယီသိမ္းပိုက္ခဲ့ၾကသည္။

သမိုင္းတြင္သည့္ ယင္းျဖစ္ရပ္ကို သတင္းစာဆရာ၊ စာေရးဆရာႀကီးကြယ္လြန္သူ (ဗန္းေမာ္တင္ေအာင္) က နန္းတြင္းလုပ္ၾကံမႈႀကီးဟု ကမၸည္းထိုးခဲ့သည္။

ဆိုရွယ္လစ္တပ္မွဴးႀကီးမ်ား တစ္နည္းအားျဖင့္ ဒို႔ဗမာအစည္းအ႐ံုးသခင္ဗစိန္ ဂိုဏ္းသားမ်ားက ၁၉၅၈ ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာသိမ္းပိုက္ရန္ ၀တ္စံုျပည့္ ဇာတ္တိုက္ေလ့က်င့္မႈ ျပဳလုပ္ၿပီးေနာက္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ မတ္ ၂ ရက္တြင္ ဖက္ဒရယ္မူကို ခြဲထြက္မႈဟု အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုကာ ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာကို အၿပီးအပိုင္ သိမ္းပိုက္ခဲ့ၾကသည္။

ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ ေခတ္ေျပာင္းေတာ္လွန္ေရး၊ ေျမရွင္ အရင္းရွင္ဆန္႔က်င္ေရးဟူသည့္ ေရႊရည္စိမ္စကားလံုးမ်ားႏွင့္အတူ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ ပညာေရးကိုပါ ႀကိဳးကိုင္ျခယ္လွယ္လာခဲ့ၾကေတာ့သည္။

အဦးအစ ေျခလွမ္းမ်ား

အာဏာသိမ္းဆိုရွယ္လစ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားက လုပ္သားျပည္သူအေပါင္းအား အက်ဳိးျပဳေသာ တရားစီရင္ေရးစနစ္တည္ ေဆာက္ရန္ဟုဆိုကာ အသြင္ကူးေျပာင္းရန္ အေၾကာင္းျပဳၿပီး ေအာက္ပါဥပေဒမ်ားကို ျပ႒ာန္းခဲ့ၾကသည္။

ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီသည္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ အက္ဥပေဒအမွတ္ ၄၄ ျဖင့္ ေအာက္ပါ ရာဇ၀တ္တရား႐ံုးမ်ားကို တည္ေထာင္ခဲ့ သည္။

(က) စက္ရွင္တရား႐ံုးမ်ား၊

(ခ) ခ႐ိုင္ရာဇ၀တ္တရားသူႀကီး႐ုံးမ်ား၊

(ဂ) တြဲဖက္ခ႐ိုင္ ရာဇ၀တ္တရားသူႀကီး ႐ုံးမ်ား၊

(ဃ)ပထမတန္း ရာဇ၀တ္တရားသူႀကီး ႐ုံးမ်ား၊

(င) ဒုတိယတန္း ရာဇ၀တ္တရားသူႀကီး ႐ုံးမ်ားႏွင့္

(စ) တတိယတန္း ရာဇ၀တ္တရားသူ ႀကီး႐ံုးမ်ားျဖစ္သည္။

တရားစီရင္ေရးနယ္ပယ္ကို စစ္တပ္က

အာဏာသိမ္းၿပီ

တို႔ဗမာအစည္းအ႐ံုးတြင္ သခင္ဗစိန္ ဂိုဏ္သားျဖစ္ခဲ့သည့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေန၀င္းႏွင့္ ဆိုရွယ္လစ္ပါတီတပ္မွဴးႀကီးမ်ားက ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာကို သိမ္းပိုက္ၿပီးေနာက္ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီ အက္ဥပေဒအမွတ္-၁၅ အျဖစ္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ အထူးရာဇ၀တ္႐ုံး ဥပေဒဆိုသည္ကို ခ်က္ခ်င္းအာဏာတည္ရန္ ျပ႒ာန္းလိုက္သည္။ ဤသည္မွာ အာဏာသိမ္းစစ္ေကာင္စီက တရားစီရင္ေရးအာဏာကို ေျဗာင္က်က် သိမ္းပိုက္လိုက္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

၁၉၆၂ ခုႏွစ္ အထူးရာဇ၀တ္႐ံုးဥပေဒ

ဤဥပေဒတြင္ ပုဒ္မေပါင္း ၂၁ ခုႏွင့္ ဇယားတစ္ခုပါရွိသည္။ နာယကတစ္ဦးႏွင့္ အျခားအဖြဲ႕၀င္ပါရွိေသာ အထူးရာဇ၀တ္႐ံုးကို ပုဒ္မ -၃ အရ မိမိႀကိဳက္သေလာက္ အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာျဖင့္တည္ေထာင္ဖြဲ႕စည္းရန္ မိမိကိုယ္မိမိ ျပန္လည္အာဏာအပ္ႏွင္းသည္။ အထူးရာဇ၀တ္႐ံုးသည္ ေသဒဏ္၊ ႏွစ္အကန္႔ အသတ္မရွိ တစ္ကြၽန္းဒဏ္၊ ခုနစ္ႏွစ္ေအာက္ မေလ်ာ့ေသာ အလုပ္ၾကမ္းႏွင့္ေထာင္ဒဏ္။ ဤျပစ္ဒဏ္ကို ေငြဒဏ္ႏွင့္ပါ ပူးတြဲခ်ႏိုင္ခြင့္ရွိသည္။ ေနာက္ဆက္တြဲဇယားတြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ ဇယား၀င္ျပစ္မႈမ်ားကို အထူးရာဇ၀တ္ ႐ုံးကသာ စစ္ေဆးစီရင္ခြင့္ရွိသည္။ ရာဇ၀တ္ က်င့္ထံုးဥပေဒတြင္ မည္သို႔ပင္ရွိေစကာမူ အထူးရာဇ၀တ္႐ံုး၏ အမိန္႔ကို ျပင္ဆင္မႈတင္သြင္းခြင့္မရွိ။

အထူးရာဇ၀တ္႐ံုး၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ႏွင့္ ျပစ္ဒဏ္မ်ားကို အတည္ျပဳရန္ ‘အတည္ျပဳ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕ကို အမိန္႔ေၾကာ္ျငာစာ’ ျဖင့္ ဖြဲ႕ခြင့္ျပဳသည္။ အတည္ျပဳအာဏာပိုင္တြင္ အယူခံ႐ံုး၏ အခြင့္အာဏာရွိသည္။ အတည္ျပဳအာဏာပိုင္ထံ ေရာက္ရွိသည့္အမႈတြင္ အမႈသည္ ကိုယ္တုိင္ျဖစ္ေစ၊ ေရွ႕ေနျဖင့္ျဖစ္ေစ ေလွ်ာက္လဲတင္ျပခြင့္မရွိ၊ အတည္ျပဳအာဏာပိုင္အဖြဲ႕က လိုအပ္သည္ထင္ျမင္မွသာ ထိုသို႔ ၾကားနာျခင္း ျပဳႏုိင္သည္။

အယူခံ အခြင့္အေရး

အထူးရာဇ၀တ္႐ံုးက စီရင္သည့္အမႈမ်ားတြင္ အတည္ျပဳအာဏာပိုင္က အတည္ျပဳၿပီးေသာ ခုနစ္ႏွစ္ႏွင့္ ခုနစ္ႏွစ္ထက္ပိုေသာ ေထာင္ဒဏ္ (သို႔မဟုတ္) ေသဒဏ္ကိုသာ ႏုိင္ငံေတာ္ တရား႐ံုးခ်ဳပ္သို႔ အယူခံတင္သြင္းႏုိင္သည္။ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ ျပည္ေထာင္စုတရား စီရင္ေရး ဥပေဒပုဒ္မ (၆) အရ အထူးအယူခံခြင့္ အခြင့္အေရးကိုလည္းမေပး၊ အျခားျပစ္ဒဏ္မ်ားတြင္ အယူခံခြင့္မရွိ။

ဥပေဒပါ အခြင့္အေရးမ်ားကို ႐ုပ္သိမ္းျခင္း

အထက္တြင္ တင္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း အမႈသည္မ်ားသည္ ျပင္ဆင္ခြင့္ အခြင့္အေရး (Revision right) ႏွင့္ အယူခံအခြင့္အေရး (Right of Appeal) တို႔ကို ဖ်က္သိမ္းကန္႔ သတ္မႈသာမက ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုးဥပေဒပုဒ္မ – ၄၉၈၊ ၅၂၆၊ ၅၂၈ တို႔ကို အထူးရာဇ၀တ္႐ံုးက စီရင္ေသာ ျပစ္မႈမ်ားတြင္ ေလွ်ာက္ထားသံုး စြဲခြင့္မရွိ။

ထို႔ျပင္ ယဥ္ေက်းသည့္ တရားဥပေဒစိုးမိုးသည့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက လိုက္နာသည့္ သက္ေသခံဥပေဒပါ သက္ေသထင္ရွားျပရန္ တာ၀န္ (Burden of proff) ကို ဖ်က္သိမ္းသည္။ ဤဥပေဒပုဒ္မ ၁၂ (၁) တိုက္ပြဲျဖစ္ရာ တြင္ လက္နက္ခဲယမ္းျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ လက္မဲ့ျဖစ္ေစ ဖမ္းဆီးရမိသူ မည္သူကိုမဆို ႏုိင္ငံေတာ္ ပုန္ကန္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ မတရားအသင္း၌ ပါ၀င္သူမဟုတ္ေၾကာင္း တရားခံက သက္ေသထင္ရွားမျပႏိုင္သမွ် ထုိသူသည္ ႏုိင္ငံေတာ္သစၥာေဖာက္ဖ်က္ပုန္ကန္သူဟု မွတ္ယူရန္ ျပ႒ာန္းထားသည္။

အပိုဒ္ (၂) တြင္ သက္ေသခံဥပေဒႏွင့္ အျခားတည္ဆဲဥပေဒမ်ားတြင္ မည္သို႔ပင္ပါ ရွိေစကာမူ ရဲအခ်ဳပ္၌ရွိသူ တရားခံ၏ ထုတ္ ေဖာ္ေျပာၾကားခ်က္အရ လက္နက္ (သို႔) စာ ရြက္စာတမ္း တစ္ခုရရွိပါက ထိုသူ၏ ထုတ္ ေဖာ္ေျပာၾကားခ်က္သည္ ေျဖာင့္ခ်က္သေဘာ သက္ေရာက္သည္ျဖစ္ေစ၊ မသက္ေရာက္သည္ျဖစ္ေစ၊ သက္ေသထင္ရွားျပသႏိုင္ေၾကာင္း ျပ႒ာန္းထားသည္။

သက္ေသဥပေဒပုဒ္မ-၂၇ တြင္ ျပ႒ာန္းထားခ်က္မွာအခ်ဳပ္၌ရွိသူ၏ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခ်က္အရ ပစၥည္းတစ္စံုတစ္ရာ ေတြ႕ရွိပါက ၎၏ ညႊန္ျပခ်က္အရ ပစၥည္းေတြ႕ရွိေၾကာင္းသာ ကန္႔သတ္ထားသည္။ ေျဖာင့္ခ်က္သေဘာ သက္ေရာက္ပါကလည္း လက္ခံႏုိင္သည္ဟူ၍ ဥပေဒတိုးခ်ဲ႕၊ ခ်ဳိးေဖာက္လိုက္ျခင္း ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ဥပေဒသိပၸံပညာ၏ အေျခခံတရားကိုယ္ (Doctrine) မူ (Principle) ျဖစ္ေသာ ‘အျပစ္ရွိသူ ၁၀ ေယာက္ လြတ္ေျမာက္သြားႏိုင္ေစကာမူ အျပစ္မရွိသူတစ္ေယာက္အား မွားယြင္းအျပစ္ မေပးမိေစရ’ ဟူေသာ အခ်က္ကို အာဏာရွင္တို႔က ေျပာင္းျပန္က်င့္သံုးျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ဥပေဒသေဘာအရ ဖမ္းဆီးစစ္ေဆးခံရသူ ၁၀ ဦးအနက္ တစ္ဦးမွာ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူျဖစ္ႏိုင္သည့္ အေနအထားတြင္ သက္ေသအ ေထာက္အထားမရွိ၍ ၁၀ ဦးလံုး လႊတ္ပစ္ပါက အျပစ္မဲ့သူ ကိုးဦးအား မွားယြင္းအျပစ္ေပးျခင္း မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ဟူသည့္ အေျခခံပင္ ျဖစ္သည္။ စစ္အာဏာရွင္တို႔ကမူ ဖမ္းခံရသူ ၁၀ ဦးအနက္ တစ္ဦးမွာ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူျဖစ္ ႏိုင္ရာ ၁၀ စဦးလံုးကို အျပစ္ေပးလိုက္ပါက အမွန္အျပစ္ရွိသူတစ္ေယာက္ လႊတ္မေပးႏိုင္ဟူသည့္ အေတြးအေခၚ ေဖာ္ျပခ်က္ပင္ျဖစ္သည္။

အထူးရာဇ၀တ္႐ံုးအဖြဲ႕၀င္မ်ားအား ျပစ္မႈေၾကာင္း၊ တရားမေၾကာင္းအရ တရားစြဲဆို ခြင့္မရွိေစရန္ ကာကြယ္ေပးထားသည့္အျပင္ ယင္းတုိ႔၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို မခိုင္လံုဟုျငင္းပယ္ခြင့္မရွိေစရန္ ျပ႒ာန္းထားသည္။

ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။

June 16, 2018














Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.