ပစၥဳပၸန္မွ ထြက္ေျပးျခင္း

ဒလဘက္ကမ္းသို႔ သေဘၤာဆိုက္ကပ္စဥ္ ဆင္းလာၾကေသာ ျပည္သူမ်ားအား ေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ၾကည္ႏိုင္)

ကြၽန္ေတာ္သည္ စာေရးစားပြဲမွာထိုင္လ်က္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္မွာရွိေသာ ျပတင္းေပါက္မွတစ္ဆင့္ အျပင္ဘက္ကို ေငးေမာၾကည့္ေနမိသည္မွာ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာသြားၿပီျဖစ္သည္။ ျပတင္းေပါက္၏ အျပင္ဘက္တြင္ ေနေရာင္ျခည္သည္ သစ္ရြက္တို႔၏ အႀကိဳအၾကားမွ ျဖာက်ေနသည္။ ေလသည္ ၿငိမ္လ်က္ရွိကာ ပတ္၀န္းက်င္သည္ တိတ္ဆိတ္ေနသည္ဟုထင္သည္။ တစ္ခ်က္တစ္ခ်က္မွသာလွ်င္ ငွက္သံကေလးမ်ား ၾကားရတတ္သည္။ ဒီအခ်ိန္မွာ စာတစ္ပုဒ္ေရးလိုက္ရရင္ ေကာင္းမွာပဲဟူေသာ စိတ္ကူးသည္ လြန္ခဲ့သည့္ တစ္နာရီခန္႔က ျဖစ္ေပၚခဲ့ကာ စာတစ္ပုဒ္ေရးမယ္ဆိုသည့္စိတ္ျဖင့္ စာေရးစားပြဲမွာထိုင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း အခုအခ်ိန္အထိ ဘာစာတစ္လုံးမွ ခ်မေရးျဖစ္ေသးေပ။ အမွန္တကယ္ေတာ့ စာေရးခ်င္သည့္စိတ္သာရွိသည္ ဘာစာေရးရမည္မွန္း စဥ္းစား၍မရ ျဖစ္ေနသည္။ စဥ္းစားေနသည္ဆိုေသာ္လည္း ဘာကိုစဥ္းစားရမည္မွန္းမသိျဖစ္ကာ စိတ္အစဥ္သည္ ဟိုဒီေျပးလႊားလ်က္ရွိသည္။ စဥ္းစားျခင္း အလုပ္သည္ လြယ္မေယာင္နဲ႔ ခက္ခဲေသာ အရာတစ္ခုျဖစ္ေနသည္ဟု ထင္ေနသည္။ ကြၽန္ေတာ္ဆိုလိုသည္မွာ တီထြင္ဖန္တီးမႈပါေသာ စဥ္းစားျခင္းကို ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ေတာင္စဥ္ေရမရ အေတြးသက္သက္ျဖင့္ စိတ္ကူးယဥ္ျခင္းအလုပ္ကား လူမ်ားအဖို႔ လြယ္ကူႏိုင္ေပမယ့္ အေတြးအေခၚႏွင့္တကြ စဥ္းစားျခင္းသည္ကား မလြယ္ကူဟု ထင္သည္။

‘စဥ္းစားေတြးေတာျခင္းသည္ အခက္ခဲဆုံး အလုပ္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္လည္း ယင္းအလုပ္ကိုလုပ္သူ အလြန္နည္းျခင္း ျဖစ္ဟန္တူသည္’ ဟူ၍ ဟင္နရီဖို႔ဒ္က ဆိုထားပါသည္။ သူ၏ အဆိုအရ ဖန္တီးမႈပါ၍ အက်ဳိးရလဒ္ရွိေသာ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္းကို ဆိုျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အက်ဳိးရလဒ္ထြက္ေအာင္ စဥ္းစားေတြးေတာႏိုင္ဖို႔သည္ လူတိုင္းလုပ္ဖို႔ ခက္ပါသည္။

ျမန္မာအဘိဓာန္၌ ‘စဥ္းစား’ ဆိုေသာ စကားကို စိတ္ကူးသည္၊ ဆင္ျခင္သည္၊ ေတြးေတာသည္ဟူ၍ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ထားေလသည္။ ‘စိတ္ကူး’ ဆိုေသာစကားကို ေတြးေတာသည္၊ ၾကံစည္သည္၊ စဥ္းစားသည္ဟု ဖြင့္ဆိုသည္။ ‘ေတြးေတာ’ ကို သို႔ေလာ သို႔ေလာ ဆင္ျခင္စဥ္းစားသည္ဟုဖြင့္သည္။ ‘ၾကံစည္’ ကို ေတြးေတာ စိတ္ကူးသည္၊ ဆင္ျခင္ေအာက္ေမ့သည္၊ စဥ္းစားသည္ဟု ဖြင့္ထားသည္။ ‘ဆင္ျခင္’ ကို ခ်င့္ ခ်ိန္သည္၊ သုံးသပ္သည္ ၊ စဥ္းစားသည္၊ သတိျပဳသည္ဟု ဖြင့္ထားျပန္သည္။

စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း အလုပ္သည္ အတိတ္၊ အနာဂတ္၊ ပစၥဳပၸန္ကာလသုံးပါး စလုံးႏွင့္ ဆက္စပ္ပတ္သက္ေနေသာ အလုပ္ျဖစ္သည္။ လတ္တေလာ မိမိမွာ ေတြ႕ၾကံဳေနရေသာ အခက္အခဲ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းဖို႔ ၾကံဳရသည့္အခါမွာ နည္းလမ္းမ်ားကို စဥ္းစား ဆင္ျခင္ျခင္းသည္ ပစၥဳပၸန္မွာ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္း ေပၚေပါက္လာသည့္ အခက္အခဲအေပၚ မူတည္၍ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္းမ်ဳိး ျဖစ္သည္။

အတိတ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ၾကံဳေတြ႕ျဖစ္ခဲ့ၿပီးေသာ အရာမ်ားကို ျပန္လွန္ေအာက္ေမ့ ေတြးေတာျခင္းမ်ဳိးျဖစ္သည္။ အကန္႔အသတ္ျဖင့္ စဥ္းစားရေသာအလုပ္ျဖစ္သည္။ အတိတ္ကျဖစ္ခဲ့ၿပီးေသာ အျဖစ္အပ်က္တို႔ကို လိုတိုး ပိုေလွ်ာ့ျပဳလုပ္ကာ ေျပာင္းလဲ၍ စဥ္းစားေတြးေတာ၍ မရႏိုင္ေပ။ ျဖစ္ခဲ့ၿပီးေသာ အတိုင္းအတာ တစ္ခုအတြင္းသာ စဥ္းစားျခင္း ျပဳလုပ္ႏိုင္ေပသည္။ ထိုကဲ့သို႔ စဥ္းစားျခင္းမွ အေၾကာင္းအက်ဳိး အေကာင္းအဆိုးတို႔ကို သင္ခန္းစာ တစ္ရပ္အေနျဖင့္ မွတ္ယူႏိုင္ကာ ၾကံဳေတြ႕ရေသာ ျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းႏိုင္ေရးအတြက္ အေထာက္အကူအျဖစ္ျဖင့္မူ မွတ္ယူႏိုင္ေပသည္။

အနာဂတ္ႏွင့္ပတ္သက္၍မူ မိမိစိတ္ႀကိဳက္ တြက္ဆေတြးေခၚ ေမွ်ာ္မွန္းႏိုင္ေပသည္။ စီမံကိန္းခ်ျခင္း၊ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ျခင္း၊ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္တို႔ကို ရွာေဖြျခင္း၊ က်ေရာက္လာႏိုင္သည့္ အခက္အခဲကို ႀကိဳတင္တြက္ဆျခင္း စသည္တို႔ ပါ၀င္ပါသည္။
လူတို႔သည္ စဥ္းစားေတြးေတာ သုံးသပ္ျခင္းအလုပ္ ျပဳလုပ္ျခင္းေၾကာင့္ အျခားသတၱ၀ါမ်ားထက္ သာလြန္ေနျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆိုရမည္။ တီထြင္မႈအရာအားလုံးသည္ စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းမွ အစျပဳခဲ့သည္ခ်ည္း ျဖစ္ေလသည္။ စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းမွ အစျပဳ၍ လူတို႔တီထြင္ဖန္တီးခဲ့ေသာ အရာ၀တၳဳတို႔သည္ ကမၻာေလာက၌ မေရမတြက္ႏိုင္ေအာင္ မ်ားစြာရွိခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းအလုပ္သည္ ခက္ခဲေသာ အလုပ္တစ္ခုျဖစ္သည္ဟု ဆိုရျခင္းျဖစ္ေလသည္။

“လူေတြဆိုတာက တစ္ႏွစ္လုံးေနလို႔မွ ႏွစ္ႀကိမ္သုံးႀကိမ္ေလာက္ စဥ္းစားေတြးေတာၾကတာ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ က်ဳပ္လို တစ္ပတ္မွာ တစ္ႀကိမ္ႏွစ္ႀကိမ္ေလာက္ စဥ္းစားတတ္တဲ့ လူမ်ဳိးက သိပ္စဥ္းစားတဲ့လူအျဖစ္နဲ႔ ႏိုင္ငံတကာ အသိအမွတ္ျပဳခံရတဲ့အဆင့္ ေရာက္တာပဲ” ဟူ၍ စာေရးဆရာႀကီး ဘားနဒ္ေရွာက ေျပာဖူးေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္းသည္ အတတ္ပညာတစ္ခုဟု ဆိုရမည္ပဲျဖစ္သည္။ လူတိုင္းက မစဥ္းစားၾကဘူးလားဆိုေတာ့ စဥ္းစားၾကပါသည္။ သို႔ေသာ္ ထိေရာက္ေသာ စဥ္းစားမႈ တစ္ခုအျဖစ္သို႔မူ မေရာက္ရွိၾကဟု ဆိုရမည္။

ငူငိုင္ေနေသာလူကို မင္း ဘာေတြစဥ္းစားေနတာလဲဟု ေမးတတ္ၾကသည္။ ထိုအခါမ်ဳိးတြင္ ဘာရယ္မဟုတ္ပါဘူးကြာ။ ဒီလိုပါပဲ ဟိုဟိုဒီဒီပါပဲဟု ျပန္ေျပာတတ္သည္။ စိတ္နဲ႔ ကိုယ္နဲ႔မကပ္ဘဲ ဦးတည္ခ်က္မရွိ ေတာင္စဥ္ေရမရ အေတြးေရလ်ဥ္ေၾကာထဲ ေမ်ာပါေနျခင္းမ်ဳိးကို ထိေရာက္ေသာ၊ အက်ဳိးရွိေသာ စဥ္းစားေတြးျခင္းဟူ၍ မေခၚဆိုႏိုင္ေပ။

စာေရးဆရာတစ္ေယာက္သည္ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္းမွ ၀တၳဳေကာင္းတစ္ပုဒ္ ရရွိႏိုင္သည္။ ကဗ်ာဆရာသည္ စဥ္းစားျခင္းမွ ကဗ်ာေကာင္းတစ္ပုဒ္ ထြက္လာႏိုင္သည္။ ပန္းခ်ီဆရာသည္လည္း စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းမွ ပန္းခ်ီကားတစ္ခ်ပ္ ျဖစ္လာႏိုင္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ သာမန္လူတို႔ မစဥ္းစား မေတြးေခၚႏိုင္သည့္ အတြက္ေၾကာင့္ ေတြးေခၚပညာရွင္မ်ားသည္ ကမၻာေက်ာ္ေသာသူမ်ား ျဖစ္ေလသည္။ အိုင္းစတိုင္း၏ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈ၊ နယူတန္၏ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈ၊ ဒါ၀င္၏ စဥ္းစားေတြးေခၚမႈတို႔ကိုၾကည့္၍ စဥ္းစားေတြးေခၚရျခင္း၏ ခက္ခဲနက္နဲပုံကို သေဘာေပါက္၍ ရႏိုင္ပါသည္။

လူတို႔သည္ စဥ္းစားေတြးေခၚတတ္ေသာ အမ်ဳိးျဖစ္ေသာ္လည္း ထိေရာက္ေသာ စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းကိုမူ မလုပ္ခ်င္ၾကေပ။ ေတာင္ေတြးေျမာက္ေတြး ေငးေမာေန႐ုံအဆင့္ေလာက္ျဖင့္သာ ရပ္တန္႔ေနၾကသည္က မ်ားေလသည္။ သို႔ေသာ္လည္း သူတို႔ကိုလည္း အျပစ္ေျပာ၍ မရႏိုင္ေခ်။ သူတို႔သည္ စဥ္းစားေတြးေတာေနခ်ိန္ မရေလာက္ေအာင္ စား၀တ္ေနေရးတည္းဟူေသာ ယႏၲရားႀကီးထဲတြင္ လွည့္ပတ္ေျပးလႊား ႐ုန္းကန္ေနရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေလသည္။

လူတို႔သည္ မနက္မိုးလင္း၍ မ်က္စိႏွစ္လုံးဖြင့္လိုက္တာနဲ႔ စား၀တ္ေနေရးအတြက္ ပူရပင္ရသည္။ အလုပ္သြားဖို႔ ျပင္ရဆင္ရသည္။ အလုပ္ကို အခ်ိန္မီမွ ေရာက္ပါ့မလား။ စိတ္ပူရင္း ဘတ္စ္ကားတိုးေ၀ွ႔စီးရသည္။ အလုပ္မွာ အထက္လူႀကီး၏ မ်က္ႏွာသာေပးမႈရဖို႔ ႀကိဳးစားရျပန္သည္။ တစ္ေနကုန္ မရပ္မနား လုပ္ၿပီးတာန႔ဲ ပင္ပန္းေနေသာ ကိုယ္ခႏၶာ၊ ႏြမ္းနယ္ေနေသာ စိတ္ျဖင့္ ဘတ္စ္ကားတိုးေ၀ွ႔စီးကာ ျပန္လာရသည္။ ကားေပၚမွာ ထိုင္စီးရင္း စိတ္က ေနာက္တစ္လအတြက္ အိမ္လခ မတက္ဖို႔ ဆုေတာင္းရသည္။ သားေတြ သမီးေတြရဲ႕ ေက်ာင္းစရိတ္တြက္ခ်က္ရသည္။ မီးဖိုေခ်ာင္စရိတ္၊ အိမ္စရိတ္ စသည္ တြက္ခ်က္ရသည္။ ေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ် ထိုနည္းႏွင္ႏွင္ျဖင့္ လူေနမႈဘ၀ထဲ ၀ဲလည္ရင္း တစ္လတစ္လ ေပါက္ႏိုးေပါက္ႏိုး ဆိုတဲ့စိတ္နဲ႔ ထီေလး တစ္ေစာင္ ႏွစ္ေစာင္ကို စြန္႔စားထိုးရင္း စိတ္ကူးယဥ္လိုက္၊ အိပ္မက္မက္လိုက္အဆင့္မွာပဲ စိတ္အစဥ္က ရပ္တန္႔ေနေလသည္။

ၿပိဳင္ဆိုင္မႈမ်ားလွေသာ စီးပြားေရးေလာက၌လည္း စဥ္းစားေတြးေခၚႏိုင္သည္လည္း အေရးပါသည္ဟု ဆိုရမည္ပင္။ အၾကံေကာင္း၊ ဥာဏ္ေကာင္း၊ အေတြးအေခၚ ေကာင္းေကာင္း၊ အိုင္ဒီယာ ေကာင္းေကာင္းနဲ႔ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါမွ စီးပြားေရးမွာ အမ်ားေရွ႕ေရာက္ၿပီး ေအာင္ျမင္ႏိုင္သည္။ ေရွး႐ိုးစြဲၿပီး ႐ိုး႐ိုးႀကီးလုပ္ေန၍ မရေတာ့ေပ။ ဆန္းသစ္ေသာ စိတ္ကူးစိတ္သန္းျဖင့္ လူတို႔၏ အာ႐ုံကိုဖမ္းစားႏိုင္မွသာ စီးပြားေရး၌ ေအာင္ျမင္ႏိုင္သည္။ ထိုအၾကံေကာင္း၊ ဥာဏ္ေကာင္း ဆိုသည္မွာ လူအမ်ားအေပၚကို ေကာက္က်စ္ၿပီး မမွန္ကန္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားကို ဆိုလိုသည္မဟုတ္ေပ။

စား၀တ္ေနေရးယႏၲရားႀကီးကို ေန႔စဥ္ ပုံမွန္လည္ပတ္ဖို႔ တစ္ထြာေလာက္ရွိေသာ သမုဒၵရာ၀မ္းကို မနားတမ္းလက္ပစ္ကူးေနရေသာ လူေနမႈဘ၀တို႔၌ ေပ်ာ္စရာကို ေရႊလို က်င္ရွာၾကည့္အခါတြင္ တစ္ခါတစ္ရံ အရက္ဆိုင္မွာ ၀ိုင္းဖြဲ႕မည္။ စကားေျပာမည္။ ရင္ဖြင့္မည္။ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ထိုင္မည္။ ေငးခ်င္ရာေငးမည္။ တီဗီြၾကည့္မည္။ သီခ်င္းနားေထာင္မည္။ ႐ုပ္ရွင္ၾကည့္မည္။ ပန္းျခံထဲေလညင္းခံ လမ္းေလွ်ာက္မည္။ ေဖ့စ္ဘြတ္သုံးမည္။ ခ်က္တင္ထိုင္မည္။ ရံဖန္ရံခါ စာဖတ္မည္။ ၿမိဳ႕ျပ လူေနမႈဘ၀၏ က်င္လည္မႈပုံစံသည္ ထိုကဲ့သို႔ပဲ ရွိေပလိမ့္မည္။ ေတာေနလူတန္းစားတို႔သည္ကား ၿမိဳ႕ျပလူေနမႈဘ၀ထက္ ဆင္းရဲၾကမ္းတမ္းေနေပလိမ့္မည္။

“ကို စာေရးစားပြဲမွာထိုင္ၿပီး ဘာေတြ စဥ္းစားေနတာလဲ၊ စာေရးတာလဲ မျမင္ဘူး” ဟူ၍ အိမ္ရွင္မ၏ လွမ္းေမးလိုက္ေသာ အသံၾကားမွ ကြၽန္ေတာ္သည္ စဥ္းစားေနရာမွ ႐ုတ္တရက္ ရပ္တန္႔သြားေလေတာ့သည္။ “ဘာရယ္ မဟုတ္ပါဘူးကြာ၊ ဟိုေတြးဒီေတြးေပါ့” ဟု ျပန္ေျပာရင္း ဘာစာတစ္လုံးမွ မေရးရေသးသည့္အျဖစ္ကို သတိရကာ ငါဘာေရးရပါ့မလဲဟု စဥ္းစားေနမိျပန္သည္။ ဘာအေၾကာင္းေရးရပါ့။ လူေတြအေၾကာင္းကို ေရးရမလား၊ ေတာေတာင္ေရေျမ၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ အေၾကာင္းကို ေရးရမလား၊ အသိပညာေပး အေၾကာင္း ေရးရမလား၊ တကယ္လို႔ ေရးမယ္ဆိုရင္ေရာ အခ်က္အလက္ေတြ သိရဲ႕လား၊ အခ်က္အလက္ေတြက ဘာေတြပါလိမ့္ ထပ္စဥ္းစားရဦးမည္။ ဒါနဲ႔ပဲ စဥ္းစားျခင္းက လုံးခ်ာလည္ေနေတာ့သည္။

အခ်ိန္အေတာ္ၾကာသည္အထိ စဥ္းစားေနေသာ္လည္း ဘာကိုမွ မည္မည္ရရ စဥ္းစား၍မရ ျဖစ္ေနသည္။ စဥ္းစား၍မရသည့္ စဥ္းစားျခင္း အေၾကာင္းကိုပဲစဥ္းစားကာ စဥ္းစားျခင္းဆိုတဲ့ေခါင္းစဥ္နဲ႔ စာတစ္ပုဒ္ေရးလိုက္ရရင္ ေကာင္းမလားဟူ၍ စဥ္းစားေနမိေတာ့သည္။