ေရ

လႈိင္ၿမိဳ႕နယ္ရွိ ေထာက္ခံခ်က္ ရရွိၿပီးေသာ စက္႐ံု ၁၅ ႐ံုအနက္ က်န္ရွိေနေသးေသာ စက္႐ံုေလး႐ံုအား အစားအေသာက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးကြပ္ကဲေရးဦးစီးဌာနခြဲ-ရန္ကုန္႐ံုးအဖြဲ႕ ၾသဂုတ္ ၁၀ ရက္က ထပ္မံစစ္ေဆးစဥ္

(၁) တစ္ေလာက အိမ္မွာ ေရတင္ရင္းႏွင့္ ကြၽန္ေတာ့္ညီအစ္ကိုေတာ္က လွမ္းေျပာပါတယ္။ တုိ႔ပိုက္ေတြထဲမွာ ေရဆိုးေတြ၀င္ေနတယ္။ ေရေတြက အနံ႔လည္းမေကာင္းဘူး။ ဆုိးလိုက္တာ။ အဲဒီမေကာင္းတဲ့ေရေတြသံုးမိရင္ ေရာဂါရမွာ က်ိန္းေသပဲလုိ႔ ေျပာပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္စိတ္ညစ္သြားတယ္။ အဲဒီမေကာင္းတဲ့ေရ၊ မသန္႔ရွင္းတဲ့ေရ၊ အဲဒီေရဆိုးေတြကို သံုးစြဲမိရင္ က်န္းမာေရး ထိခိုက္ႏုိင္ပါတယ္။ ေရမေကာင္း၍မျဖစ္၊ ေရမသန္႔၍မျဖစ္၊ မသန္႔ရွင္းလွ်င္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ခႏၶာအတြက္ ေရာဂါရႏုိင္ပါမယ္။ ဒါနဲ႔ပဲ ကြၽန္ေတာ္လည္း ၿမိဳ႕နယ္စည္ပင္က ေရသန္႔တာ၀န္ခံဆီ သြားေရာက္တင္ျပတယ္။ သူတို႔ဘက္ကလည္း လုပ္ေပးႏုိင္သေရြ႕ ခ်က္ခ်င္းေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္။

ခုတစ္ေလာ သတင္းစာထဲမွာ ဖတ္လိုက္ရတာေတြကလည္း မသန္႔ရွင္းတဲ့ ေသာက္ေရသန္႔ စက္႐ံုအေၾကာင္းေတြ ခဏခဏပါလာတယ္။ ေထာက္ခံခ်က္မရရွိဘဲ တရားမ၀င္ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်ေနတဲ့ ေသာက္ေရသန္႔ စက္႐ံုေတြကို FDA က ေရွာင္တခင္၀င္ေရာက္ စစ္ေဆးၿပီး အေရးယူမႈေတြ ျပဳလုပ္ေနတယ္လို႔လည္း ၾကားသိရပါတယ္။

သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေသာေရကို လူအမ်ား ေသာက္သံုးရန္ သင့္ေတာ္သျဖင့္ ေသာက္ေရသန္႔ဟု ေခၚပါတယ္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ေနရာစံုမွာ ဆိုင္ေတြ၊ စတိုးေတြ၊ ကုန္တုိက္ေတြမွာ ေသာက္ေရသန္႔အမ်ဳိးမ်ဳိးကို တံဆိပ္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ေရာင္းခ်ေနၾကပါတယ္။ သို႔ေသာ္ ထိုေရသန္႔ဘူးမ်ားကား ေရမည္မွ်သန္႔စင္သည္ကို မည္သူမွ် တတ္အပ္ေသခ်ာမေျပာႏုိင္ပါ။ ေရသန္႔ဟုဆိုေပမယ့္ တခ်ဳိ႕ေရသန္႔ဘူးေတြမွာ အနည္အမႈန္ေတြ ေတြ႕ေနရပါတယ္။

ၿမိဳ႕ပတ္ရထားေပၚမွာ ထိုင္ေနတုန္း ေရေရာင္းတဲ့မိန္းမတစ္ဦး ေရဘူးေတြကိုင္ၿပီး ေအာ္သြားပါေလရဲ႕။ “ေသာက္ေရသန္႔ ပါကင္ေတြရမယ္” ဟု ေအာ္တယ္။ ကြၽန္ေတာ့္စိတ္ထဲမွာ ထူးဆန္းေနတယ္။ ေရသန္႔ဘူးမွန္း အားလံုးသိၿပီးသားကို ေသာက္ေရသန္႔ ပါကင္ေတြရမယ္လို႔ ေၾကာ္ျငာစရာလိုလို႔လား။ စဥ္းစားစရာပင္။

(၂) တကယ္ေတာ့ သက္ရွိမ်ားစြာတုိ႔အတြက္ အေျခခံအက်ဆံုး၊ အလိုအပ္ဆံုးအရာဟာ ေရျဖစ္ပါတယ္။ သက္ရွိမ်ားစြာတို႔ရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္မွာ အဓိက ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းေနတဲ့အရာကလည္း ေရပါပဲ။

သက္ရွိေတြဟာ အစာမစားဘဲ ေန႔ရက္မ်ားစြာေနႏုိင္ေပမယ့္ ေရမေသာက္ဘဲနဲ႔ေတာ့ ၾကာရွည္စြာ မရပ္တည္ႏုိင္ၾကပါဘူး။ ေရအသက္ တစ္မနက္ဆိုတဲ့ စကားလည္းရွိပါတယ္။ ေရဟာ ယေန႔လက္ရွိလူသားေတြအတြက္ မရွိမျဖစ္ အေရးႀကီးတဲ့ကိစၥတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ေရကို တန္ဖိုးထား ထိန္းသိမ္းတတ္ဖို႔ လိုအပ္လာပါၿပီ။

ကမၻာမွာ လူဦးေရေတြ အဆမတန္ တိုးပြားလာခဲ့ပါၿပီ။ ယခုအခါ ကမၻာမွာ လူဦးေရ သန္း ၇၀၀၀ ခန္႔ရွိၿပီျဖစ္လုိ႔ လူသားမ်ဳိးႏြယ္ တစ္ခုလံုး အသက္ရွင္ဖို႔၊ စားနပ္ရိကၡာထုတ္ လုပ္ဖို႔စတာေတြအတြက္ ေရမရွိလုိ႔ မျဖစ္ပါဘူး။ ေရအဆက္မျပတ္ရဖို႔ လုိပါတယ္။ ေရသာမရခဲ့ရင္ေတာ့ ေရေကာင္းေရသန္႔ေတြ ကုန္ခန္းသြားခဲ့ရင္ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ သက္ရွိမ်ားရဲ႕ အနာဂတ္လည္း ေပ်ာက္ဆံုးသြားရမွာ အမွန္ပင္ျဖစ္ပါတယ္။

ေရမရွိခဲ့ရင္ လူ၊ တိရစၦာန္၊ သစ္ပင္ အစရွိတဲ့ သက္ရွိသတၱ၀ါတို႔ မရပ္တည္ႏုိင္ေပ။ ေရသာမရွိခဲ့ရင္ စိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းေတြ၊ စက္မႈလုပ္ငန္းေတြ အားလံုးရပ္ဆုိင္းသြားပါလိမ့္မယ္။

ကမၻာေပၚမွာ ရႏုိင္ေသာ ေရအရင္းအျမစ္မ်ားအနက္ ၿမိဳ႕ရြာမွ လူေနအိမ္ရွိ လူအမ်ားေသာက္သံုးရန္ ၁၀ ရာခုိင္ႏႈန္း အသံုးျပဳေပမယ့္ ထို ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ် ေရသန္႔ပမာဏကိုေတာင္ အလံုအေလာက္ မရတာေၾကာင့္ ကမၻာ့လူဦးေရ သန္း ၁၀၀၀ ဟာ မသန္႔ရွင္းေသာေရေတြကို ေသာက္သံုးေနရတဲ့အတြက္ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္က လူဦးေရ ၂၂ သန္းေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့ရတယ္ဟု သိရပါတယ္။ လူ႔ခႏၶာ ကိုယ္ထဲမွာ ေရဓာတ္ပါ၀င္မႈႏႈန္းဟာ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ သံုးပံု ႏွစ္ပံု၊ ရာခိုင္ႏႈန္း ၇၀ ခန္႔ ေရႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားတာပါ။ ႏွလံုးႏွင့္ ဦးေႏွာက္မွာ ေရ ၇၃ ရာခုိင္ႏႈန္း ပါ၀င္ၿပီး အဆုတ္မွာ ၈၃ ရာခိုင္ႏႈန္း ပါ၀င္ပါသတဲ့။

က်န္းမာေရးေကာင္းေစရန္အတြက္ လူတစ္ေယာက္ဟာ တစ္ေန႔ ေရရွစ္ခြက္မွ ၁၀ ခြက္အထိ သို႔မဟုတ္လွ်င္ တစ္ေန႔ကို ႏွစ္လီတာအထိ အနည္းဆံုး ေသာက္သံုးသင့္ပါတယ္။ ကမၻာေပၚရွိ ၇ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ ေရငန္ျဖစ္ၿပီး ၃ ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ လူတို႔ေသာက္သံုးႏုိင္တဲ့ေရပါတဲ့။ အဲဒီထဲကမွ ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ေရခဲမ်ားျဖစ္ပါတယ္။

ယေန႔ ကမၻာေပၚမွာ လူဦးေရ ၁ ဒသမ ၂ ဘီလ်ံခန္႔ဟာ ေရရွားပါးမႈ အခက္အခဲကို ရင္ဆုိင္ေနရပါတယ္။ ေနာက္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ ေရာက္ရင္ေတာ့ ကမၻာ့လူဦးေရဟာလည္း ၉ ဘီလ်ံေက်ာ္ထဲ ရွိလာလိမ့္မယ္လို႔ ကုလသမဂၢက ခန္႔မွန္းထားပါသတဲ့ေလ။
ေရႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး လူေတြပိုၿပီး အေလးထားဂ႐ုစိုက္ဖို႔၊ ေရတန္ဖိုးကို နားလည္ေစဖို႔ ကုလသမဂၢဆုိင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းေတြကလည္း ပံ့ပိုးကူညီေပးၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ လူေတြဟာ မိမိတို႔ရဲ႕ အသက္သခင္ ေက်းဇူးရွင္ျဖစ္တဲ့ ေရအေၾကာင္းကို ပိုၿပီးသိရွိထားဖို႔ လိုပါတယ္။

(၃) ကမၻာမွာ ေရခ်ဳိရွားပါးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ ေရခ်ဳိေပါပါတယ္။ ေရရွားပါးတဲ့ အရပ္မွာေနတဲ့သူေတြဟာ ေရကို ခ်စ္တတ္ၾကဖို႔ လိုပါတယ္။ ေရကို မလုိအပ္ဘဲ မျဖဳန္းတီးတတ္တဲ့အက်င့္ကို ေမြးရပါမယ္။ စင္ကာပူႏုိင္ငံေတြဟာ ေရကို အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံကေန ၀ယ္သံုးရတာပါ။ အခုေတာ့ ႏုိင္ငံမွာ သုေတသနေတြလုပ္ၿပီး နယူး၀ါးတားဆုိတာေတြေတာင္ ထုတ္လုပ္ေနပါၿပီ။ အသံုးမလိုတဲ့ေရဆိုးေတြကိုေတာင္ စြန္႔မပစ္ဘဲ ျပန္ၿပီး သန္႔စင္အသံုးျပဳေနပါၿပီ။ ကမၻာ့ေျမေပၚမွာ လူသားေတြ ရပ္တည္ဖုိ႔အတြက္ ေျမနဲ႔ ေရဟာ အေရးအႀကီးဆံုးပါ။ ကမၻာေပၚမွာ သတၱ၀ါအားလံုးဟာ ေရမရွိရင္ မရွင္သန္ႏုိင္ပါဘူး။

ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာလည္း ႏွစ္စဥ္ ေႏြရာသီေရာက္တုိင္း ေရအခက္အခဲေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေရရွားတဲ့အရပ္ေတြကေတာ့ ရန္ကုန္တစ္ဖက္ကမ္း ဒလၿမိဳ႕နယ္၊ တြံေတး၊ ေတာင္ဒဂံု၊ ခရမ္း၊ သံုးခြတို႔မွာရွိတဲ့ ေသာက္သံုးေရကန္ေတြ ခန္းသြားလို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
အထက္အညာအရပ္ေဒသေတြမွာလည္း ေရရွားပါးမႈ အခက္အခဲေတြ ၾကံဳရပါတယ္။ အထက္အညာမွာေတာ့ သူမ်ားႏုိင္ငံေတြလို မိုးေခါင္တာမ်ဳိး မဟုတ္ေသာ္လည္း အတန္အသင့္ေတာ့ မိုးေခါင္ေရရွားမႈေတြလည္း ၾကံဳရတဲ့အခါမ်ဳိးေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ေရွးယခင္ကာလကတည္းကပင္ ပညာရွင္ေတြဟာ ေဟာကိန္းထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ လူေတြသံုးတဲ့ အဖိုးတန္ေရဟာ တစ္ေန႔ရွားပါးလာခဲ့ရင္ ရန္ပြဲေတြေတာင္ျဖစ္လာႏုိင္တယ္လို႔ ဆိုထားပါရဲ႕။ အထူးသျဖင့္ ေရရွားတဲ့ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ေရေပါၾကြယ္၀တဲ့ႏုိင္ငံေတြ ပဋိပကၡ ျဖစ္လာႏုိင္ပါသတဲ့။

ဘုရားရွင္လက္ထက္ကပင္ ေရာဟိဏီျမစ္ေၾကာင့္ ႏွစ္ႏုိင္ငံ စစ္မက္ျဖစ္ပြားရမွာအထိ ျဖစ္ခဲ့ရၿပီး ဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္တုိင္ ၀င္ေရာက္ေျဖရွင္းမွ ေျပၿငိမ္းသြားရတဲ့သာဓကေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

ယခုအခါမွာေတာ့ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာတာေၾကာင့္ စြန္႔ပစ္တဲ့အဆိပ္သင့္ ဓာတ္ပစၥည္းေတြေၾကာင့္ ေရမသန္႔ေတာ့ပါဘူး။ သစ္ေတာေတြ ျပဳန္းတီးမႈေတြ၊ အက္စစ္မိုးေတြ၊ ေလထုထဲ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ေတြ တုိးပြားလာရတာေတြ၊ ပင္လယ္ျပင္မွာ စြန္႔ပစ္ဖိတ္စဥ္မႈမ်ားေၾကာင့္ ညစ္ညမ္းလာတယ္။ ေျမဆီလႊာေတြ ခန္းေျခာက္ၿပီး ကႏၲာရေတြျဖစ္လာတယ္။ အပင္နဲ႔ တိရစၦာန္ဇီ၀မ်ဳိးစိတ္၊ မ်ဳိးကြဲေတြ၊ ေပ်ာက္ဆံုးပ်က္စီးရျခင္းဆိုတဲ့ အခက္အခဲေတြလည္း ဒီေန႔ကမၻာ့လူသားေတြ ၾကံဳေတြ႕ေနရပါၿပီ။

ေရဟာ တန္ဖိုးအရွိဆံုးအရာ ျဖစ္လာပါၿပီ။ ႏုိင္ငံအသီးသီးမွာလည္း ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားဖြဲ႕ၿပီး ေရသန္႔ရွင္းမႈျပဳရန္အတြက္ ေဆာင္ရြက္ေနၾကပါၿပီ။ ယခုအခါ အာရွတစ္လႊားမွာရွိတဲ့ ပညာရွင္ေတြဟာ ေသာက္ေရအတြက္ ပူပန္မႈေတြ ရွိလာေနၾကပါၿပီ။ ေရအရင္းအျမစ္ေတြကို ထုတ္ယူသံုးစြဲ လြန္ကဲလာတယ္။ ျမစ္ေတြမွာလည္း စက္႐ံုကစြန္႔ပစ္တဲ့ ေရဆိုးေတြေၾကာင့္ အႏၲရာယ္ျဖစ္လာပါတယ္။ တြက္ခ်က္မႈအရ အာရွတုိက္ရဲ႕လူဦးေရ သန္း ၇၀၀ ဟာ သန္႔ရွင္းတဲ့ေသာက္သံုးေရ မရရွိေတာ့ပါဘူးတဲ့။

(၄) ေရနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ႏုိင္ငံတုိင္းမွာ အထူးစီမံခန္႔ခြဲမႈေတြလုပ္ဖို႔ လုိအပ္ေနပါၿပီ။ ကိုရီးယားမွာေတာ့ ေရညစ္ညမ္းမႈ ေလ်ာ့နည္းေစရန္ ေဆာင္ရြက္ေနၿပီး ေက်ာင္းသံုးစာအုပ္မွာလည္း ေရပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး ပညာကို သင္႐ိုးမာတိကာထဲ ထည့္သြင္းသြားမယ္လို႔ သိရပါတယ္။ လူေတြရဲ႕တီထြင္မႈေတြ၊ ကမ္းလြန္ေရနံထုတ္လုပ္မႈေတြေၾကာင့္ ပင္လယ္ျပင္ထဲမွာ ေရထုညစ္ညမ္းလာပါတယ္။ ေဖာက္ျပန္ေျပာင္းလဲေနေသာ သဘာ၀တရားႀကီးကလည္း လူတို႔ရဲ႕ပင္လယ္သမုဒၵရာေရမ်ားကို ပ်က္စီးလ်က္ရွိေနပါၿပီလို႔ ပညာရွင္တို႔ ဆိုၾကပါတယ္။

ယေန႔ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈေတြေၾကာင့္ ပင္လယ္မ်ား၊ သမုဒၵရာမ်ား ျပင္းထန္စြာ ခံစားေနရပါၿပီတဲ့။ ေရသယံဇာတေတြ မေပ်ာက္ဆံုးမပ်က္စီးေအာင္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔ လိုအပ္လာပါၿပီ။ ကမၻာတစ္၀န္းမွာ ေရကို ဘယ္လိုဂ႐ုစိုက္သံုးစြဲရဖို႔ ေျပာေနပါၿပီ။ ကမၻာႀကီးမွာ ျမစ္ေတြက ေရေတြကို မွ်ေ၀သံုးစြဲေနၾကပါတယ္။ အနာဂတ္မွာ ေရကိစၥေတြ ျဖစ္လာႏုိင္ပါတယ္။ ေရကိုထိန္းသိမ္းၾကဖို႔၊ မျဖဳန္းတီးဖို႔၊ စုေဆာင္းၾကဖို႔၊ ေရဟာ ဒီေန႔ ဘယ္ေလာက္အေရးတႀကီး တန္ဖိုးရွိတဲ့အရာျဖစ္ေၾကာင္း ပညာေပး ေဟာေျပာပြဲေတြပါ လုပ္ရပါမယ္။ သစ္ေတာေတြ ျပဳန္းတီးေအာင္ ဖ်က္ဆီးတာ၊ ပင္လယ္ထဲမွာ ငါးေတြ အလြန္အကြၽံ ဖမ္းတာမ်ဳိးေတြ သတိေပးရပါမယ္။

ကမၻာႀကီးမွာ အရာရာအားလံုးဟာ ဆက္ႏႊယ္မႈေတြရွိေနတာမို႔ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္သင့္တာေတြကို ႏုိင္ငံသားအားလံုး လူသားအားလံုး ၀ိုင္း၀န္းေစာင့္ေရွာက္ၿပီး ကမၻာေျမေကာင္းက်ဳိးအတြက္ ၀ိုင္း၀န္းလုပ္ေဆာင္ၾကဖို႔ လုိအပ္ေနပါၿပီ။
ေရွးဂရိပညာရွင္တစ္ဦးကေတာ့ ေလာကရဲ႕အေျခခံအစဟာ ေရျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာခဲ့သလို ဗုဒၶျမတ္စြာကလည္း ေရဓာတ္ဟာ ႏူးညံ့တဲ့သုခဓာတ္ပါလို႔ ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီေန႔ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ကမၻာမွာ ေငြကိုမလို၊ ေရကိုလိုၿပီ။ ေရဟာ လူ႔ေလာကအတြက္ မရွိရင္မျဖစ္ေသာအရာမို႔ ယခုကစ၍ ေရကို တန္ဖိုးထားပါ။ ေရကိုေစာင့္ေရွာက္ၾကပါလို႔ အသိေပးမွ်ေ၀စကားဆိုလိုက္ပါရေစ။

စာကိုး
မေအးေဆး-ေရေျမေတာေတာင္ကိုခ်စ္ပါ
ေအးကို (ဆည္ေျမာင္း)-သက္ရွိအားလံုးအတြက္ ေရ