တရားစီရင္ေရးကို သြားျဖဲျပေသာအခါ

ဟာသသ႐ုပ္ေဆာင္ ေအာင္ရဲေထြး အသတ္ခံရသည့္ျဖစ္စဥ္မွွ ၀ုိင္း၀န္း႐ုိက္ႏွက္ ကန္ေက်ာက္သူ သုံးဦးအား သဃၤန္းကြၽန္းၿမဳိ႕နယ္တရား႐ုံး၌ ဇန္န၀ါရီ ၅ ရက္က ႐ုံးထုတ္ရမန္ယူစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ျပည့္ၿဖိဳးေအာင္)

လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာ Facebook တြင္ ဟာသဗီဒီယိုမ်ားျဖင့္ ပရိတ္သတ္ အားေပးမႈ ရရိွထားသည့္ သ႐ုပ္ေဆာင္ ေအာင္ရဲေထြးမွာ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္သစ္ကူးညတြင္ လူတစ္စုက ႐ိုက္ႏွက္ခဲ့သျဖင့္ ေသဆံုးခဲ့သည္။

အုပ္စုဖြဲ႕႐ိုက္ႏွက္ခဲ့သူမ်ားအား ရဲတပ္ဖြဲ႕က စံုစမ္းခဲ့ရာ ဇန္န၀ါရီ ၃ ရက္တြင္ သန္းထြဋ္ေအာင္ (ခ) သားႀကီး ဆိုသူအား ၎၏ဖခင္က ရဲစခန္းသို႔ လာေရာက္အပ္ႏွံခဲ့သည္။

သ႐ုပ္ေဆာင္ ေအာင္ရဲေထြးအား အုပ္စုဖြဲ႕ ႐ိုက္ႏွက္ခဲ့ေၾကာင္း သန္းထြဋ္ေအာင္ (ခ) သားႀကီးက ၀န္ခံခဲ့ၿပီး အုပ္စုဖြဲ႕႐ိုက္ႏွက္မႈတြင္ ၎ႏွင့္အတူ ပါ၀င္သည့္ လွည္းတန္းေန ျပည့္ၿဖိဳးေအာင္(ခ)ေအာင္ ေလးႏွင့္ သဃၤန္းကြၽန္းၿမိဳ႕နယ္ေန ေက်ာ္ေဇာဟန္ (ခ) ေက်ာ္ေဇာတို႔လည္း ပါ၀င္ေၾကာင္း ထြက္ဆိုခဲ့သည္။

အမႈမွက်ဴးလြန္သူမ်ားကို မိဘမ်ားကိုယ္တိုင္ လာေရာက္အပ္ႏွံခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ရဲစခန္းကလည္း လူသတ္မႈပုဒ္မ ၃၀၂ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ခဲ့သည္။

အမႈအား ႐ံုးခ်ိန္းသံုးခ်ိန္း စစ္ေဆးၿပီးခ်ိန္တြင္ တရားလိုက အမႈျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းသည္ဟုဆိုကာ ၿပီးခဲ့သည့္ ဇူလိုင္ ၂၅ ရက္က က်ဴးလြန္ခဲ့သူမ်ားအား တရားရွင္ျပန္လႊတ္ေပးခဲ့သျဖင့္ ျပည္သူမ်ားအၾကားတြင္ ေ၀ဖန္မႈမ်ားျမင့္တက္ခဲ့သည္။

ယင္းအမႈကို ရာဇ၀တ္က်င့္ထံုး ဥပေဒပုဒ္မ ၄၉၄ (က) အရ အေရွ႕ပိုင္း ခ႐ိုင္တရား႐ံုးက ျပန္လႊတ္ေပးခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ယင္းကိစၥအေပၚ ရည္ညႊန္း၍ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ဦး၀င္းျမင့္က “ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘ၀မွာ တစ္သက္လံုးက မၾကားခဲ့ရတဲ့ တရား႐ံုးအမိန္႔ေတြ ၾကားေနရတယ္။ ဒါေတြကမျဖစ္သင့္ဘူး။ အမႈလိုက္တဲ့ ႏွစ္ေပါင္း မနည္းဘူး။ ဒါမ်ဳိးအမိန္႔မ်ဳိး တစ္ခါမွ မၾကားဖူးေသးဘူး။ ဒါကိုလည္း ကြၽန္ေတာ္ အေလးအနက္ထားမွာပါ”ဟု  ဇူလိုင္ ၂၈ ရက္က ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႕ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုစဥ္မွာ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ ယင္းသို႔လႊတ္ေပးျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းအရ ခြင့္ျပဳထားသည္မွာ မွန္ကန္ေသာ္လည္း ပုဒ္မ ၃၀၂ တပ္ထားသည့္ အမႈျဖစ္သည့္အျပင္ ပုဒ္မ ၃၀၂ မွာ အမႈႀကီး ၁၀ မ်ဳိးတြင္ တစ္ခု ပါ၀င္ေနသည့္အတြက္ သတိမူသင့္ေၾကာင္း ဥပေဒပညာရွင္မ်ားက ေထာက္ျပၾကသည္။

“၄၉၄ (က)သည္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းအရ ခြင့္ျပဳထားတာပဲရွိတယ္။ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းရွိတာ မွန္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ျဖစ္တဲ့အမႈက ၃၀၂ (လူသတ္မႈ)တပ္ ထားတဲ့ အမႈေလ။ ဒါက ျပစ္မႈ ၁၀ မ်ဳိးထဲမွာပါတယ္။ တရားလုိသည္ ႏုိင္ငံေတာ္ ျဖစ္တယ္။ လူ႔အဖဲြ႕အစည္းကုိ အကာအကြယ္ေပးရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ တုိင္တန္း သူကေက်ေအးေပမယ့္ ႏုိင္ငံေတာ္ဘက္က ေက်ေအးေပးလုိ႔မရဘူး။ အဲဒီ Concept ေလးကုိသတိမမူမိ လုိက္ေတာ့ ဒါႀကီးကုိ ေခ်ဖ်က္ေပးလုိက္တယ္”ဟု တရားလႊတ္ေတာ္ ေရွ႕ေန ဦးခင္ေမာင္ျမင့္က ေထာက္ ျပသည္။

ယင္းအမႈမွ ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္သြားသူမ်ားအနက္ သန္းထြဋ္ေအာင္ (ခ) သားႀကီးက ၎၏ Facebook အေကာင့္တြင္ ဇူလိုင္ ၂၈ ရက္က မ်က္ႏွာဖံုးတပ္လ်က္ ပါးစပ္ျဖဲျပသည့္ ပံုတင္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာ အသံုးျပဳသူမ်ားက ေ၀ဖန္ခဲ့ၾကသည္။

တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ပင္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ဦး၀င္းျမင့္ႏွင့္ ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီးအစိုးရအဖြဲ႕တို႔ ေတြ႕ဆံု၍ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးအတြက္ ေျပာၾကားသည့္ေန႔၌ သန္းထြဋ္ေအာင္ (ခ) သားႀကီးက ၎၏ Facebook အေကာင့္တြင္ ယခုကဲ့သုိ႔ တင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ထိုလုပ္ရပ္အေပၚတြင္ Facebook သံုးစြဲသူအမ်ားစုက ရႈတ္ခ်ခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ တရားစီရင္ေရး က်ဆံုးၿပီျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ လူသတ္မႈအား ေငြေပး၍ အမႈမွ လြတ္ေျမာက္ရန္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေၾကာင္း စသည့္ ပို႔စ္မ်ားကို တင္ခဲ့ၾကသည္။

“လူသတ္မႈကုိ ေက်ေအးေပးလုိက္တဲ့ ကိစၥကဆုိရင္ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရးကုိ ျပတ္ျပတ္သားသား စိန္ေခၚရာေရာက္ပါတယ္။ လူသတ္မႈဆုိတာက လူ႔အဖဲြ႕အစည္းတစ္ခုလံုးကုိ ၿခိမ္းေျခာက္တဲ့ ကိစၥမ်ဳိးျဖစ္တယ္။ ဘယ္လုိမွ ေက်ေအးလုိ႔မရတဲ့ကိစၥလည္း ျဖစ္တယ္။ အဲဒါကုိ ေက်ေအးေပးလုိက္တာက ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရးကို အႀကီးမားဆံုး စိန္ေခၚတာျဖစ္တယ္” ဟု ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေဟာင္း ေဒါက္တာညိဳညိဳသင္းက ဆိုသည္။

ယင္းအမႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဇူလိုင္ ၂၉ ရက္က ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတဦး၀င္းျမင့္က ရန္ကုန္တိုင္းအစိုးရအဖြဲ႕၊ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆံုရာတြင္ လတ္တေလာျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ ျပည္သူအခ်င္းအခ်င္း ေက်ေအးခဲ့သည့္အမႈသည္ လက္ခံႏုိင္စရာမရွိဘဲ တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ကို တိမ္းေစာင္းသြားေစႏိုင္သည့္အတြက္ သက္ဆိုင္ရာတာ၀န္ရွိသူမ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆံုစစ္ေဆးမည္ဟု ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သမၼတေျပာၾကားၿပီးေနာက္ တစ္ေန႔တြင္ ေအာင္ရဲေထြးအမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္၏အတိုင္ပင္ခံပုဂၢဳိလ္ကပါ စိစစ္ေမးျမန္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ေၾကာင္း သမၼတ႐ံုး၀န္ႀကီးဌာန ညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးေဇာ္ေဌးက ၎၏ လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာတြင္ ျပန္လည္ရွင္းလင္းေရးသားခဲ့သည္။

“စိစစ္ေမးျမန္းရာတြင္ ႐ုပ္သိမ္းလႊာကို တရားလို ကိုသန္႔ဇင္ဦး နဲ႔ နစ္နာသူမိသားစုက တင္ျပလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကာယကံရွင္ မိသားစု၀င္မ်ားက ႐ုပ္သိမ္းလႊာ တင္ျပတဲ့အျပင္ တရားလိုျပသက္ေသေတြကို စစ္ေဆးေမးျမန္းတဲ့အခါမွာ ၁၄ ဦးရဲ႕ထြက္ဆိုခ်က္ေတြမွာ ခိုင္လုံတဲ့ သက္ေသထြက္ဆိုခ်က္ေပၚေပါက္ ျခင္းမရွိတဲ့အတြက္ (႐ိုက္ႏွက္မႈ ျဖစ္ပြားစဥ္မွာရွိေနတဲ့ သက္ေသေတြ ကိုယ္တိုင္က မည္သူမည္၀ါဆိုၿပီး အတည္ျပဳေျပာၾကားျခင္း မရွိၾကပါ) တိုင္းေဒသႀကီး ဥပေဒခ်ဳပ္က အမႈကို ႐ုပ္သိမ္းဖို႔ ႐ုပ္သိမ္းလႊာတင္သြင္းခဲ့ ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ဒီလိုေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြေၾကာင့္ လူေသမႈ၊ လူသတ္မႈေတြကို ဒီလိုမ်ဳိး႐ုပ္သိမ္းလႊတ္ေပးရသလားဆိုၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕တရားစီရင္ေရးနဲ႔ ႐ုပ္သိမ္းလႊာတင္တဲ့တာ၀န္ရွိသူေတြကို ေ၀ဖန္ျပစ္တင္မႈေတြ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ျဖစ္ေပၚေနတဲ့အတြက္ ဒီအမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အေရွ႕ပိုင္းခ႐ိုင္ တရား႐ုံးက စြဲခ်က္မတင္မီလႊတ္တဲ့ အမိန္႔ခ်မွတ္ထားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ အေရွ႕ပိုင္းခ႐ိုင္ တရား႐ုံးရဲ႕အမိန္႔ကို ပယ္ဖ်က္ေပးဖို႔၊ အမႈကိုဆက္စစ္ေဆးဖို႔ တိုင္းေဒသႀကီး တရားလႊတ္ေတာ္ကိုတင္ျပဖို႔ ျပည္ေထာင္စု ေရွ႕ေနခ်ဳပ္႐ုံးက တိုင္းေဒသႀကီးဥပေဒခ်ဳပ္ထံ ဒီကေန႔ညႊန္ၾကားလိုက္ပါတယ္။ ဒီကေန႔ (သို႔မဟုတ္) မနက္ျဖန္မွာ တိုင္းေဒသႀကီး ဥပေဒခ်ဳပ္က တိုင္းေဒသႀကီး တရားလႊတ္ေတာ္ကို ျပင္ဆင္ခ်က္တင္သြင္းမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို စြဲခ်က္မတင္မီ လႊတ္တဲ့အမိန္႔ကို ပယ္ဖ်က္ေပးဖို႔ ျပင္ဆင္ခ်က္ ျဖစ္ပါတယ္။ (ခ႐ိုင္တရား႐ုံးက အမိန္႔ခ်မွတ္ထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ တိုင္းေဒသႀကီး တရားလႊတ္ေတာ္ကို တင္သြင္းရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္းေဒသႀကီး တရားလႊတ္ေတာ္ကေန ျပင္ဆင္ခ်က္ တင္သြင္းတာကိုလက္ခံရင္ အမႈကို ဆက္လက္စစ္ေဆးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ (တရားလိုျပသက္ေသ ၂၂ ဦး ရွိတဲ့အနက္မွာ ၁၄ ဦးထြက္ဆိုခ်က္ေပးၿပီးျဖစ္တဲ့အတြက္ က်န္တဲ့သက္ေသရွစ္ဦးကို ဆက္လက္စစ္ေဆးရမွာပါ)” ဟု ဦးေဇာ္ေဌးက ၎၏ လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာတြင္ ဇူလိုင္ ၃၀ ရက္က ေရးသားခဲ့သည္။

ေအာင္ရဲေထြးအမႈအား ႐ုပ္သိမ္းခဲ့ျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ သမၼတအိမ္ေတာ္မွာ ဇူလိုင္ ၃၁ ရက္က ျပည္ေထာင္စုတရားသူႀကီးခ်ဳပ္၊ ျပည္ေထာင္စုေ႐ွ႕ေနခ်ဳပ္၊ အဂတိလိုက္စားမႈတိုက္ဖ်က္ေရး ေကာ္မ႐ွင္ ဥကၠ႒တို႔ကို ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတက ေခၚယူေတြ႕ဆံုၿပီး အမႈ႐ုပ္သိမ္းျခင္း၏ ေနာက္ခံအေၾကာင္းရင္းမ်ား၊ အျခား ဆက္ႏႊယ္ပတ္သက္မႈမ်ား ႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ တိတိက်က် စိစစ္ကာ ဥပေဒႏွင့္အညီ မွန္မွန္ကန္ကန္ ေဆာင္ရြက္ေရးအတြက္ မွာၾကားခဲ့သည္။

သမၼတ႐ုံးက ညြန္ၾကားအၿပီးတြင္ ျပည္ေထာင္စုေရွ႕ေနခ်ဳပ္႐ုံး၏ ညႊန္ၾကားခ်က္ျဖင့္ ရန္ကုန္တိုင္းဥပေဒခ်ဳပ္႐ုံးမွ ျပင္ဆင္မႈေလွ်ာက္ထားခ်က္ကို ဇူလိုင္ ၃၀ ရက္က ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး တရားလႊတ္ေတာ္သို႔ တင္သြင္းခဲ့ရာ တိုင္းေဒသႀကီး တရားလႊတ္ေတာ္က ရာဇ၀တ္​ျပင္​ဆင္​မႈအမွတ္​ ၂၉၆(ခ)/ ၂၀၁၈ ျဖင့္ အမႈကို လက္ခံကာ ဆက္လက္ၾကားနာမည္ျဖစ္​ေၾကာင္း ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး တရားလႊတ္​​ေတာ္​ သတင္းႏွင္​့ ျပန္​ၾကား​ေရးအရာရွိ တရား​ေရးဌာန ဒုတိယၫႊန္​ၾကား​ေရးမွဴးေဒၚႏြဲ႕ႏြဲ႕ဦးက​ ေျပာၾကားသည္​။

ထို႔ျပင္ အမႈျပင္ဆင္မႈေလွ်ာက္ထားခံရသူ သံုးဦးျဖစ္သည့္ သန္းထြဋ္ေအာင္(ခ) သားႀကီး၊ ျပည့္ၿဖိဳး ေအာင္(ခ)ေအာင္ေလးႏွင့္ သဃၤန္းကြၽန္းၿမိဳ႕နယ္ေန ေက်ာ္ေဇာဟန္(ခ)ေက်ာ္ေဇာတို႔ထံ သမၼန္စာ ေပးပို႔ကာ ဆင့္ေခၚမည္​ျဖစ္ၿပီး သမၼန္စာကို လက္ခံရရွိပါက ၎တို႔ သံုးဦးမွာ အခ်ဳပ္လႊတ္ျဖင္​့ တိုင္းတရား လႊတ္ေတာ္သို႔ အမႈလာေရာက္ရင္ဆိုင္ရမည္ ျဖစ္သည္​။

“ေလွ်ာက္​ထားခံရသူ​ေတြကို ဆင္​့​ေခၚမယ္​။ ​ေလွ်ာက္​ထားခံရသူ​ေတြကုိ ဆင္​့​ေခၚလို႔ အတည္ျဖစ္ၿပီ။ ႐ံုးကိုလည္​း အမႈတြဲ​ေရာက္​ၿပီဆိုရင္​ ဘယ္​​ေန႔မွာ အမႈနဲ႔ပတ္​သက္​ၿပီး ၾကားနာမယ္​ဆိုတာ ​ေၾကညာမယ္​။ ဆံုတာနဲ႔ ၾကားနာမႈ လုပ္​ပါမယ္​။ ရန္​ကုန္​တုိင္​းဥပ​ေဒခ်ဳပ္​႐ံုးက ျပည္​​ေထာင္​စု​ေရွ႕ေနခ်ဳပ္​ နည္​းဥပ​ေဒ ၁၂၇ အရ အ​ေၾကာင္​းၾကားလို႔ ျပင္​ဆင္​မႈကုိ တင္​သြင္​းရပါတယ္​လို႔ ​ေဖာ္ျပထားတယ္​။ ဆိုလိုတာက သူတုိ႔ပဲ ႐ုပ္​သိမ္​း​ေလွ်ာက္​ထားၿပီး သူတို႔ပဲ ျပန္​တင္​ရတယ္​။ အေၾကာင္းက​ေတာ့ နည္​းဥပ​ေဒအရ အ​ေၾကာင္​းၾကားလို႔​ေပါ့။ အမႈ႐ုပ္​သိမ္းရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းက အမႈရဲ႕ အရည္​အ​ေသြးနဲ႔ ဆိုင္​တယ္​။ အဲဒါက​ေတာ့ အမႈတြဲကို​ ေသခ်ာၾကည့္ၿပီးမွ ​ေျပာလို႔ရမွာပါ။ ခ႐ိုင္​႐ုံး အမိန္႔ထဲမွာ​ေတာ့ ​ေသခ်ာပါပါလိမ္​့မယ္​။ ​ေလွ်ာက္ထားခံရသူ​ေတြ ႐ုံး​ေတာ္​ကို​ ေရာက္​မလာဘူးဆိုရင္​ တစ္​ဖက္​သတ္​ သြားရမွာ​ေပါ့။ သူ႔မ်က္​ကြယ္​မွာပါ” ဟု ဒုတိယၫႊန္​ၾကား​ေရးမွဴး ​ေဒၚႏြဲ႕ႏြဲ႕ဦးက ​ေျပာၾကားသည္​။

NLD အစိုးရလက္ထက္တြင္ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ တရား႐ုံးမ်ားကို ေလွာင္ေျပာင္သည့္ အျပဳအမူမ်ိဳး၊ ၿခိမ္းေျခာက္သည့္ အျပဳအမူမ်ိဳးမ်ား လုပ္ေဆာင္လာသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂ ရက္ က တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေန ဦးကိုနီ အသတ္ခံရမႈတြင္ ေျမာက္ပိုင္းခရိုင္တရား႐ုံး၌ တရားခံ ၾကည္လင္း အပါအ၀င္ ေလးဦးအား ႐ုံးထုတ္လာစဥ္ “မင္းတုိ႔ ထမင္း၀ေအာင္စားထား” စာတန္းပါ တီရွပ္မ်ား၀တ္ဆင္လာသူ ေလးဦးက လာေရာက္၀န္းရံခဲ့သည့္ ျဖစ္စဥ္တစ္ခု ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

အမ်ိဳးသားဒီမုိကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD) ပါတီ၏ ဥပေဒအၾကံေပး တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေန ဦးကိုနီသည္ ၂၀၁၇ ဇန္န၀ါရီ ၂၉ ရက္ ညေန ၅ နာရီခန္႔က ရန္ကုန္ေလဆိပ္ Terminal -1 မွ အထြက္ ကားပါကင္၌ လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္ခံရသည္။ ၎ကို လုပ္ၾကံသူအား အုတ္ခဲက်ိဳးျဖင့္ ပစ္ေပါက္ကာ ကူညီ၍ ဖမ္းေပးသူ တကၠစီသမားဦးေန၀င္းလည္း ၾကည္လင္း၏ ေသနတ္ပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္  ေသဆံုးခဲ့သည္။

ဦးကုိနီ လုပ္ၾကံခံရမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ၾကည္လင္း၊ ေအာင္၀င္းေဇာ္၊ ေအာင္၀င္းထြန္းႏွင့္ေဇယ်ာၿဖိဳးတို႔ေလးဦးကုိ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂ ရက္ နံနက္ ၁၀ နာရီခြဲတြင္ ေျမာက္ပိုင္းခ႐ုိင္သုိ႔ ႐ုံးထုတ္လာစဥ္ ေသနတ္သမား ၾကည္လင္းအား လာေရာက္၀န္းရံသူေလးဦးက “မင္းတို႔ ထမင္း၀ေအာင္စားထား”ဟု စာတန္းကို လက္ညိဳးထိုးေသာပုံျဖင့္ ဒီဇိုင္း လုပ္ထားသည့္ တီရွပ္မ်ားကုိ စြပ္စြဲခံရသူေလးဦးထံ ေပးအပ္ခဲ့သည္။ တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေန ဦးကုိနီကုိ လုပ္ၾကံခဲ့သူၾကည္လင္းက ၎တို႔ အျမင္တြင္လုပ္သင့္လုပ္ထုိက္သည့္ ကိစၥကုိလုပ္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ပုဂၢိဳလ္ ေရးဆိုင္ရာ ေလးစားမႈျဖင့္လာေရာက္၀န္းရံ ျခင္းျဖစ္ၿပီး အျခားရည္ရြယ္ခ်က္ မရွိေၾကာင္း ၾကည္လင္းကုိ လာေရာက္၀န္းရံသူတစ္ဦးက ဆုိသည္။

ေသနတ္သမား ၾကည္လင္းတို႔ကို လာေရာက္၀န္းရံသည့္ ေလးဦးထဲမွ ျမတ္ဘုန္းမုိရ္ႏွင့္ တင္ေဌးေအာင္ တို႔သည္ အမ်ိဳးသားအင္အားစုဟု ဆုိသူမ်ားအျဖစ္ ၂၀၁၇ ေမလ ၉ ရက္ညက မဂၤလာေတာင္ၫြန္႔ၿမိဳ႕နယ္ ၁၂၂ လမ္းေထာင့္ရွိ တိုက္ခန္းတစ္ခုတြင္ ခုိး၀င္ဘဂၤါလီမ်ား ေရာက္ေနသည္ဆုိကာ ၀င္ေရာက္ စစ္ေဆးရာမွျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ပဋိပကၡ၌ ဦးေဆာင္ပါ၀င္သူမ်ား ျဖစ္သည္။ မဂၤလာေတာင္ၫြန္႔ ပဋိပကၡ၌ ပါ၀င္လႈံ႔ေဆာ္သျဖင့္ ေထာင္ ေျခာက္လ က်ခံခဲ့ရေသာ္လည္း ခ်ဳပ္ရက္မွ ခံစားခြင့္ျပဳၿပီး  ျပန္လြတ္လာ သူမ်ားျဖစ္သည္။

အဆိုပါကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဦးကိုနီကိုလုပ္ၾကံသူ ၾကည္လင္းအား “မင္းတို႔ ထမင္း၀ေအာင္စားထား”ဟူေသာ စာတန္းပါ အက်ႌ၀တ္ဆင္ကာ တရား႐ံုးအထိ လာေရာက္ ၀န္းရံအားေပးသူ ေလးဦးကို အေရးယူေပးရန္ သက္ဆုိင္ရာ တာ၀န္ရွိသူမ်ားထံ ေတာင္းဆိုေၾကာင္း ေဖေဖာ္၀ါရီ ၄ ရက္တြင္ ေရွ႕ေနအဖြဲ႕အစည္းမ်ားစုစည္း၍ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။

“ဒီစကားက ၿခိမ္းေျခာက္တဲ့စကား။ ဘယ္သူ႔ကို ၿခိမ္းေျခာက္တာလဲ။ တရားသူႀကီးကို ၿခိမ္းေျခာက္တယ္။ တရားသူႀကီးဘက္ကလိုက္တဲ့ ဥပေဒ၀န္ထမ္းကို ၿခိမ္းေျခာက္တယ္။  တရားလို၊ တရားခံဘက္က လိုက္တဲ့ေရွ႕ေနေတြကိုလည္း ၿခိမ္းေျခာက္တာ၊ သက္ေသေတြကိုလည္း ၿခိမ္းေျခာက္တာ။  တရားစီရင္ေရးစနစ္ႀကီးကို ၿခိမ္းေျခာက္တာ”ဟု ျမန္မာ မီဒီယာ ေရွ႕ေနမ်ားကြန္ရက္ဥကၠ႒ တရား လႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေနဦးေအာင္စိုးက ေျပာၾကားသည္။

ထို႔ျပင္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး၊ လြတ္လပ္စြာ တရားစီရင္ေရးတို႔ကို ထိခုိက္ပ်က္ျပားေစရန္ႏွင့္ အမွန္ တရားေပ်ာက္ကြယ္ၿပီး အမႈမွန္ လမ္းေၾကာင္းလြဲကာ ပဋိပကၡအသြင္ ကူးေျပာင္းေစျခင္းအေပၚ ကန္႔ ကြက္ေၾကာင္း ေၾကညာခ်က္ကို ေရွ႕ေနအသင္းအဖြဲ႕မ်ားက ပူးေပါင္း ထုတ္ျပန္သည္။

ေတာင္းဆိုသည့္ေရွ႕ေနအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွာ  ျမန္မာႏိုင္ငံ ေရွ႕ေနအသင္း၊ လြတ္လပ္ေသာေရွ႕ေနမ်ားအသင္း၊ ရန္ကုန္ေရွ႕ေနအသင္း၊  ျမန္မာမီဒီယာေရွ႕ေနမ်ားကြန္ရက္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေရွ႕ေနမ်ားကြန္ရက္ႏွင့္  ဥပေဒဘြဲ႕ရသူမ်ားအသင္းတို႔ ျဖစ္သည္။

အဆိုပါ ကန္႔ကြက္စာတြင္ လူသတ္တရားခံအျဖစ္ စြပ္စြဲခံရသူမ်ားကို ၀န္းရံ႐ံုမက လူသတ္ျခင္းကို အားေပးေၾကာင္းျပဳမူျခင္းသည္ လူသတ္မႈကို တရား႐ံုးေရွ႕၌ ေျပာင္ ေျပာင္တင္းတင္းအားေပးျခင္း၊ လႈံ႔ ေဆာ္ျခင္း၊ ဖိအားေပးျခင္းျဖစ္၍ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒပုဒ္မ ၁၉ (က) အရ ဥပေဒႏွင့္အညီ လြတ္လပ္ စြာတရားစီရင္ေရးကို အေႏွာင့္အယွက္အဟန္႔ အတားျပဳရာေရာက္၍ ၎တို႔ေရွ႕ေနမ်ားက ကန္႔ကြက္ေၾကာင္းႏွင့္ ဥပေဒႏွင့္အညီ ထိေရာက္စြာ အေရးယူေပးရန္ ေတာင္းဆိုေၾကာင္း ပါ၀င္သည္။

“ဒီလိုဥပေဒနဲ႔မညီတဲ့ကိစၥမ်ဳိးဟာ တရား႐ံုးပရိ၀ုဏ္အတြင္းမွာ ျဖစ္သြားတယ္။ တရား႐ံုးအေဆာက္အအံုမွာ ျဖစ္သြားတယ္။ ေန႔လယ္ေၾကာင္ေတာင္မွာ ျဖစ္သြားတယ္။ တရားဥပေဒအရ အေရးယူႏိုင္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြ ၾကားထဲမွာ ျဖစ္သြားတယ္။ ဒါဟာအင္မတန္မွ ကြၽန္ေတာ္တို႔တုိင္းျပည္အတြက္ နစ္နာဆံုး႐ႈံးတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျပည္သူေတြအတြက္ ဒီအေဆာက္အအံုထဲကေန ေနာက္ဆံုးတရားခြင္ထဲအထိ ေရာက္မလာႏိုင္ဘူးလို႔ ဘယ္သူမွမေျပာႏိုင္ဘူး”ဟု ဦးေအာင္စိုးက ေျပာၾကားသည္။

ေသနတ္သမားၾကည္လင္းအား ၀န္းရံသူေလးဦးကို တရားစြဲဆိုေပးရန္ ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ ေတာ္ခ်ဳပ္တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ အပါအ၀င္ ရန္ကုန္တုိင္း၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္ရာ တရားစြဲဆိုေရး အဖြဲ႕ အစည္းမ်ားထံ စာပို႔ေတာင္းဆိုမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေရွ႕ေနမ်ားက ဆိုသည္။

“ျပန္စဥ္းစားၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ဦးကိုနီသည္ အခုစြပ္စြဲခံထားရသူ ၾကည္လင္းနဲ႔ စကားေတာင္ေျပာဖူး လိမ့္မယ္မထင္ဘူး။ ဘာရန္ၿငိဳးရန္စမွမရွိဘဲနဲ႔ လူျမင္ကြင္းအလယ္မွာ ေသနတ္နဲ႔ ပစ္ခတ္သြားတယ္ဆိုတာ အၾကမ္းဖက္မႈသာျဖစ္တယ္။ ဒီလိုအၾကမ္းဖက္တဲ့ လုပ္ရပ္တစ္ခုကို ေထာက္ခံပါတယ္။ အားေပးပါတယ္။ ၀န္းရံပါတယ္ဆိုတာ ဘာသာေရးအရပဲ ၾကည့္ၾကည့္၊ လူမႈေရးအရပဲ ၾကည့္ၾကည့္၊ ဥပေဒအရပဲ ၾကည့္ၾကည့္၊ ဘယ္႐ႈေထာင့္က ၾကည့္ၾကည့္ လက္ခံႏုိင္စရာမဟုတ္ဘူး”ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံလြတ္လပ္ေသာ ေရွ႕ေနမ်ားအသင္းဥကၠ႒ ဦးစိန္ခ်မ္း၀င္းက ေျပာသည္။

ထိုသို႔ ေရွ႕ေနမ်ားအသင္းအဖြဲ႕ ေျခာက္ခုမွ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ ရႈတ္ခ်ကန္႔ကြက္ၿပီးနာက္ “မင္းတို႔ ထမင္း၀ေအာင္စားထား”စာတန္းပါ တီရွပ္ျဖင့္ လာေရာက္၀န္းရံသူ ေလးဦးကို အင္းစိန္ၿမိဳ႕နယ္ တရား႐ုံးမွ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၆ ရက္က ဖမ္း၀ရမ္းထုတ္ခဲ့သည္။

ထိုေလးဦးကို ၿမိဳ႕နယ္အေထြေထြအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးက တရားလို ျပဳလုပ္၍ ၿမိဳ႕နယ္တရားသူႀကီးထံ ဦးတိုက္ေလွ်ာက္ထား တရားစြဲဆိုခဲ့ရာ ရာဇသတ္ႀကီး ပုဒ္မ ၅၀၅(ခ)/ ၁၈၉ ျဖင့္ လက္ခံၿပီး ဖမ္း၀ရမ္းထုတ္ ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ၎တို႔ အတပ္ခံထားရေသာ ပုဒ္မမ်ားသည္ ေထာင္ဒဏ္ႏွစ္ႏွစ္အထိ ခ်မွတ္ႏုိင္ေသာ ပုဒ္မမ်ား ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ ဖမ္း၀ရမ္းထုတ္ထားေသာ္လည္း ၎တို႔ ေလးဦးမွာ ထြက္ေျပးတိမ္းေရွာင္ေနေၾကာင္း သိရသည္။

ဦးကိုနီ အသတ္ခံရမႈႏွင့္ ေအာင္ရဲေထြးအသတ္ခံရမႈ၏ ျဖစ္စဥ္ႏွစ္ခုတြင္ လူသတ္သမားႏွင့္ လူ သတ္သမားမ်ားကို ၀န္းရံသူမ်ားက တရားစီရင္ေရးႏွင့္ တရား႐ုံးကို ေလွာင္ေျပာင္ၿခိမ္းေျခာက္သည့္ အျပဳအမူမ်ိဳး လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္။

ဦးကိုနီအမႈတြင္ ေသနတ္သမား ၾကည္လင္းအပါအ၀င္ ေလးဦးကို လာေရာက္၀န္းရံသူမ်ား၏ ေနာက္ကြယ္၌ မည္သို႔ေသာ လက္မည္းႀကီး ရွိေနသည္ကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ျခင္း မရွိေသးေသာ္လည္း ေအာင္ရဲေထြး အမႈတြင္မူ အဂတိလုိက္စားမႈ ရွိႏုိင္ေၾကာင္း သတင္းမ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႕ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္အတြက္ အဂတိလုိက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးေကာ္မရွင္က ေက်ာ္ေစာသတင္းအျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။

တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေနဦးကိုနီ အသတ္ခံရမႈ ႐ုံးခ်ိန္းတြင္ တရားခံၾကည္လင္း အပါအ၀င္ေလးဦးအား လာေရာက္ ၀န္းရံေနသူတစ္ဦးကို ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂ ရက္က ေတြ႕ရစဥ္

ထိုသို႔ သတ္မွတ္ၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ သ႐ုပ္ေဆာင္ ေအာင္ရဲေထြးအမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ဆက္ႏႊယ္ေနသူမ်ားကို တိတိက်က် စစ္ေဆးရန္ သမၼတက ညႊန္ၾကားထားၿပီး အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ေကာ္မရွင္က စံုစမ္းစစ္ေဆးခဲ့သည္။

ထိုသို႔ ေက်ာ္ေစာသတင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႕ ဖြဲ႕စည္းစစ္ေဆးခဲ့ရာတြင္ ေအာင္ရဲေထြး ေသဆံုးခဲ့သည့္အမႈအား ႐ုပ္သိမ္းခြင့္ျပဳသည့္ကိစၥ၌  တရားခံမ်ား၏ မိဘမ်ားထံမွ လာဘ္ေငြႏွင့္ တံစိုး လက္ေဆာင္မ်ားရယူကာ တရားလိုျပသက္ေသမ်ားကို တမင္ေပါ့ေလ်ာ့စြာ စစ္ေဆးၿပီး တရားခံမ်ား ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ေၾကာင္း တရားလိုျပသက္ေသမ်ားက ထြက္ဆိုႏိုင္ျခင္း မရွိသည့္ အေျခအေနဖန္တီးခဲ့သည့္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးအစိုးရ အဖြဲ႕၀င္ တိုင္းဥပေဒခ်ဳပ္ ဦးဟန္ထူး အပါအ၀င္ ဥပေဒအရာရွိသံုးဦး၊ ခ႐ိုင္တရားသူႀကီး တစ္ဦးႏွင့္ ရဲအရာရွိတစ္ဦးတို႔အား အဂတိလိုက္စားမႈတုိက္ဖ်က္ေရးဥပေဒျဖင့္ စက္တင္ဘာ ၁၃ ရက္က အမႈဖြင့္ အေရးယူထားေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ေကာ္မရွင္၏ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

သ႐ုပ္ေဆာင္ ေအာင္ရဲေထြး အမႈမွ က်ဴးလြန္သူမ်ားျဖစ္သည့္ သန္းထြဋ္ေအာင္ (ခ) သားႀကီး၊ ျပည့္ၿဖိဳးေအာင္ (ခ) ေအာင္ေလးႏွင့္ ေက်ာ္ေဇာဟန္ (ခ) ေက်ာ္ေဇာတို႔အား အမႈမွ ျပန္လႊတ္ေပးခဲ့ၿပီး အမႈအား ႐ုပ္သိမ္းခြင့္ျပဳသည့္ကိစၥတြင္ တရားလိုျပသက္ေသမ်ားကို တမင္ေပါ့ေလ်ာ့စြာ စစ္ေဆးၿပီး တရားခံမ်ား ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ေၾကာင္း တရားလိုျပသက္ေသမ်ားက ထြက္ဆိုႏိုင္ျခင္းမရွိဆိုသည့္ အေျခအေန ျဖစ္ေပၚေအာင္ ဖန္တီးကာ တရားခံမ်ား၏ မိဘမ်ားထံမွ လာဘ္ေငြနွင့္ တံစိုးလက္ေဆာင္မ်ား ရယူခဲ့သည့္ ရန္ကုန္အေရွ႕ပိုင္းခ႐ိုင္ဥပေဒ႐ံုးမွ ဒုတိယခ႐ိုင္ ဥပေဒအရာရွိ ေဒၚသစ္သစ္ခင္၊ ေဒၚသစ္သစ္ခင္၏ တင္ျပခ်က္ကို ဆက္လက္စိစစ္ရာတြင္ ေသခ်ာစြာ စိစစ္ျခင္းမျပဳဘဲ တရားခံ သန္းထြဋ္ေအာင္၏ဖခင္ ဦးခင္ေမာင္ေလးထံမွ လာဘ္ေငြႏွင့္ တံစိုးလက္ေဆာင္မ်ား ရယူကာ ေထာက္ခံတင္ျပခဲ့သည့္ ရန္ကုန္ အေရွ႕ပိုင္းခရိုင္ ဥပေဒအရာရွိ ဦးကိုကိုေလး၊ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး ဥပေဒအရာရွိ ဦးသိန္းေဇာ္တို႔အား အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ဥပေဒပုဒ္မ ၅၆ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ထားေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ပါရွိသည္။

ထို႔ျပင္ ေဒၚသစ္သစ္ခင္မွစ၍ အဆင့္ဆင့္ စိစစ္တင္ျပလာသည့္ အမႈ႐ုပ္သိမ္းခြင့္ကို သံုးသပ္ဆံုးျဖတ္ မိန္႔ခ်မွတ္ရာတြင္ ျပည့္စံုစြာသံုးသပ္ျခင္းမျပဳဘဲ တရားခံသန္းထြဋ္ ေအာင္၏ဖခင္ ဦးခင္ေမာင္ေလး ထံမွ လာဘ္ေငြႏွင့္ တံစိုးလက္ေဆာင္မ်ားရယူကာ အမႈ႐ုပ္သိမ္းခြင့္ ခ်မွတ္ခဲ့သည့္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႕၀င္ တိုင္းဥပေဒခ်ဳပ္ ဦးဟန္ထူးအား အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒ ပုဒ္မ ၅၅ အရ လည္းေကာင္း၊ ေဒၚ သစ္သစ္ခင္က တင္ျပလာသည့္ အမႈ႐ုပ္သိမ္းခြင့္ကို သံုးသပ္ ဆံုးျဖတ္ရာတြင္ တရားခံသန္းထြဋ္ေအာင္၏ဖခင္ ဦးခင္ေမာင္ေလးထံမွ လာဘ္ေငြရယူကာ အမႈကို ျပည့္စံုစြာ သံုးသပ္ျခင္းမျပဳဘဲ အမႈ႐ုပ္သိမ္းခြင့္ျပဳၿပီး တရားခံမ်ားကို တရားရွင္လႊတ္ခဲ့သည့္ ရန္ကုန္အေရွ႕ပိုင္းခ႐ိုင္ တရား႐ံုးမွ ဒုတိယခ႐ိုင္တရားသူႀကီး ဦးေအာင္ၾကည္အား အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒပုဒ္မ ၅၆ ျဖင့္လည္းေကာင္း အမႈဖြင့္ အေရးယူထားျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။

အလားတူ အမႈစစ္အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ရဲလုပ္ငန္း ကုန္စင္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္း မရွိသည့္အျပင္ မိမိ၏ရာထူးတာ၀န္ကို အလြဲသံုးစားျပဳၿပီး တစ္စံုတစ္ရာကို ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ တရားခံသန္းထြဋ္ေအာင္၏ ဖခင္ထံမွ လာဘ္ေငြ ႏွင့္ တံစိုးလက္ေဆာင္ကို လက္ခံရယူခဲ့သည့္ ရဲအုပ္ခ်စ္ကိုကိုအား အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးဥပေဒပုဒ္မ ၅၆ ျဖင့္ အမႈဖြင့္ အေရးယူထားေၾကာင္း ေကာ္မရွင္က ထုတ္ျပန္သည္။

အဆိုပါ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႕၀င္ တိုင္းဥပေဒခ်ဳပ္ ဦးဟန္ထူး အပါအ၀င္ ေျခာက္ဦး အား သု၀ဏၰနယ္ေျမ ရဲစခန္းတြင္ စက္တင္ဘာ ၁၃ ရက္က ပထမ သတင္းေပးတိုင္ၾကားခ်က္ ဖြင့္လွစ္ ၍ တရားစြဲဆို အေရးယူႏိုင္ရန္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခ်က္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ယင္းျဖစ္စဥ္တြင္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႕၀င္ တိုင္းဥပေဒခ်ဳပ္ ဦးဟန္ထူးမွာ က်ပ္ သိန္း ၁၅၀၊ ဘလူးေလဘယ္လ္ တစ္လံုး၊ အက်ႌတစ္ထည္၊ ခ႐ိုင္ဥပေဒအရာရိွ ဦးကိုကိုေလးမွ က်ပ္ သိန္း ၁၃၀၊ ဂိုးေလဘယ္လ္တစ္လုံး၊ ဒုခ႐ိုင္ဥပေဒအရာရွိ ေဒၚသစ္သစ္ခင္မွာ က်ပ္သိန္း ၃၀၊ ပါတိတ္ လံုျခည္တစ္ထည္၊ ရန္ကုန္အေရွ႕ပိုင္းခ႐ိုင္ တရား႐ံုးမွ ဒုတိယခ႐ိုင္ တရားသူႀကီး ဦးေအာင္ၾကည္မွာ က်ပ္သိန္း ၃၀၀၊ ရဲအုပ္ခ်စ္ကိုကိုမွာ က်ပ္သိန္း ၃၀၊ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသ ႀကီး ဥပေဒအရာရွိ ဦးသိန္းေဇာ္မွာ က်ပ္သိန္း ၅၀ တို႔ ရယူခဲ့ေၾကာင္း အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ေကာ္မရွင္မွ တာ၀န္ရွိသူ ဦးေက်ာ္စိုး က ေျပာၾကားသည္။

ေအာင္ရဲေထြးအမႈတြင္ အဂတိလိုက္စားမႈျဖင့္ အေရးယူခံရသူမ်ားကိုၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ ရန္ ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးအစိုးရ အဖြဲ႕၀င္ တိုင္းဥပေဒခ်ဳပ္ ဦးဟန္ထူး၊  ခ႐ိုင္ဥပေဒအရာရိွ ဦးကိုကိုေလး၊ ဒုခ႐ိုင္ ဥပေဒအရာရွိ ေဒၚသစ္သစ္ခင္၊ ရန္ကုန္အေရွ႕ပိုင္းခ႐ိုင္ တရား႐ံုးမွ ဒုတိယခ႐ိုင္တရားသူႀကီး ဦးေအာင္ၾကည္၊ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး ဥပေဒအရာရွိ ဦးသိန္းေဇာ္ႏွင့္ ရဲအုပ္ခ်စ္ကိုကို တို႔အနက္ တရားေရးမ႑ိဳင္က ငါးဦးပါေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ တရားစီရင္ေရးစနစ္၏ ေျဖာင့္မတ္မွန္ကန္မႈကို ျပည္သူမ်ားႏွင့္ဥပေဒ ပညာရွင္မ်ားက ေမးခြန္းထုတ္ေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ကမၻာလုံးဆိုင္ရာ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးညႊန္းကိန္းတြင္ မႏွစ္ကထက္ အဆင့္ ႏွစ္ ေနရာျပဳတ္က်သြားၿပီး အေရွ႕အာရွႏွင့္ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ ဒုတိယ အနိမ့္က်ဆုံးျဖစ္သြားခဲ့သည္။

၀ါရွင္တန္အေျခစိုက္ ကမၻာ့တရားမၽွတမႈစီမံခ်က္ (WJP) ၏ ၂၀၁၇-၂၀၁၈ အစီရင္ခံစာအရ ကမၻာ့အဆင့္အတြင္ ၁၁၃ ႏုိင္ငံ အနက္ ျမန္မာႏိုင္ငံက အမွတ္ ၁၀၀ ေနရာတြင္ ရွိေနၿပီး အေရွ႕အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ေဒသ ၁၅ ႏိုင္ငံတြင္ ၁၄ ေန ရာ ေလွ်ာက်သြားသည္။ ဥပေဒျပဳေရး၊ ဌာနဆိုင္ရာ၊ ရဲႏွင့္ တရားစီရင္ေရးတို႔တြင္ ဆိုးရြားစြာ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈမ်ားရွိေနသျဖင့္ အနိမ့္ဆုံးအဆင့္ က်ဆင္းသြားရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း အဆိုပါ အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

စစ္​တမ္​းကို တိုင္​းတာခ်က္ ​စံခ်ိန္​စံၫႊန္​း ရွစ္ခ်က္​ျဖင္​့ ျပဳလုပ္​ခဲ့ၿပီး အစိုးရ၏အာဏာအေပၚ အျပန္အလွန္ ထိန္​းေက်ာင္းမႈ၊ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ ကင္​းရွင္​းျခင္​း၊ အစိုးရ၏ ပြင္​့လင္​းျမင္​သာရွိ​မႈ၊ ​အ​ေျခခံအခြင္​့အေရး၊ ဥပ​ေဒလိုက္​နာ မႈႏွင္​့ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရမႈ၊ စည္း​မ်ဥ္းဥပ​ေဒမ်ား အသက္​၀င္​မႈ၊ တန္​းတူ ညီမွ်မႈႏွင္​့ ရာဇ၀တ္မႈဆိုင္​ရာ တရားမွ်တမႈရွိျခင္း စသည္​့အခ်က္​မ်ား​အေပၚ အကဲျဖတ္​၍ အမွတ္​​ေပးထားျခင္​း ျဖစ္​သည္​။

ယင္းအခ်က္ ရွစ္ခ်က္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဆိုးရြားသည့္အေျခအေန၌ က်ေရာက္ေနၿပီး ၁၁၃ ႏုိင္ငံအနက္ အစိုးရ၏ ပြင့္လင္းမႈတြင္ ၁၀၇၊ အေျခခံအခြင့္အေရးတြင္ ၁၁၀၊ အရပ္ဘက္ တရားစီရင္ေရးတြင္ ၁၀၉ ႏွင့္ ရာဇ၀တ္မႈ တရားစီရင္ေရးတြင္ ၁၀၇ အဆင့္ ေနရာတို႔ သတ္မွတ္ခံရသည္။

အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ၊ ထိေရာက္ေသာစုံစမ္းစစ္ေဆးျခင္း ကင္းမဲ့ျခင္းႏွင့္ ေႏွးေကြး၍ မထိေရာက္ေသာ စီရင္ဆုံးျဖတ္ခ်က္တို႔မွာ ရာဇ၀တ္မႈဆိုင္ရာ တရားစီရင္ေရးစနစ္ အားနည္းေစသည့္ အဓိကအေၾကာင္းရင္းမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတြင္ ေထာက္ျပထားသည္။ ရာဇ၀တ္မႈ၊ အရပ္ ဘက္ပဋိပကၡႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ျခင္း ခံစားရသည့္ နစ္နာမႈတို႔သည္ တိုင္းျပည္အတြင္း တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ကင္းမဲ့မႈတို႔ကို အဓိကျဖစ္ပြားေစေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။

ထို႔ျပင္ တရားမွ်တမႈကုိ လက္ လွမ္းမီႏုိင္ေရးအဖြဲ႕  A2JI (Access to Justice Initiative) အဖြဲ႕၏ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ ၁ ရက္မွ မတ္ ၃ ရက္အထိ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ၿမိဳ႕နယ္ႏွင့္ ခ႐ုိင္တရား႐ုံးေပါင္း ၂၁ ႐ုံးမွ အမႈ ေပါင္း ၆၅ မႈႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ ျပစ္မႈဆုိင္ရာ အမႈေဆာင္ရြက္ခ်က္ ၃၀၉ ခုကုိ ေလ့လာအကဲျဖတ္ထားသည့္ သုေတသနစာတမ္းတြင္ အမႈမ်ားအား စစ္ေဆးစီရင္ေသာ တရားသူႀကီးမ်ားသည္ အမႈၾကားနာေနစဥ္ တရား႐ုံးအတြင္း အမႈႏွင့္ မပတ္သက္သူမ်ားႏွင့္ စကားေျပာဆုိေနျခင္း၊ တယ္လီဖုန္း လက္ခံစကား ေျပာဆုိျခင္း၊ အမႈၾကားနာစစ္ေဆးေနဆဲ အခ်ိန္တြင္ တရား႐ုံးခန္းျပင္ပသုိ႔ ထြက္သြားၿပီး ၾကားနာစစ္ေဆးျခင္းမ်ားကုိ ၎ကုိယ္တုိင္ရွိမေနေသာ္လည္း ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ရန္ ခြင့္ျပဳျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ၾကသည္ကို ယင္းအဖြဲ႕၏ ေလ့လာအကဲျဖတ္သူမ်ားက မၾကာခဏေတြ႕ရွိရေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

“ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဒီေန႔ေတြ႕ၾကံဳေနရတဲ့ ျပႆနာဟာ တရားစီရင္ေရးျပႆနာပါ။ ဒီေန႔ တရားစီရင္ ေရးစနစ္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ တည့္တည့္မတ္မတ္သြားလုိတဲ့ ေျဖာင့္မတ္တဲ့ တရားစီရင္ေရးစနစ္က ေလ်ာ့နည္းေနတယ္။ အားေပ်ာ့ေနတယ္။ ျပည္သူလူထုက အားမလုိအားမရအျဖစ္ဆုံးကုိေျပာရင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ တရားစီရင္ေရးပါပဲ” ဟု ၾသဂုတ္ ၄ ရက္က ျပဳလုပ္သည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေရွ႕ေနမ်ားကြန္ရက္၏ ႏွစ္ပတ္လည္စုံညီအစည္းအေ၀းတြင္ တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေန ဦးေအာင္သိန္းက ေျပာၾကားသည္။

NLD အစိုးရသက္တမ္း တစ္ႏွစ္ျပည့္ခ်ိန္တြင္ မ႑ိဳင္ႀကီး သံုးရပ္အနက္ တရားေရးက႑သည္ တိုးတက္မႈ မရွိေသးေၾကာင္း အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD) ပါတီမွ သဘာပတိအဖြဲ႕၀င္ ဦး၀င္းထိန္က ၂၀၁၇ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၀ ရက္က ေျပာၾကားထားသည္။

ထို႔ျပင္ ၂၀၁၇ မတ္ ၇ ရက္က က်င္းပသည့္ ဒုတိယအႀကိမ္ ျပည္ သူ႔လႊတ္ေတာ္အစည္းအေ၀းတြင္  “တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ တိမ္းေစာင္းေနမႈအား ျပန္လည္တည့္မတ္ႏိုင္ေရး ျပည္ေထာင္စုတရား လႊတ္ ေတာ္ခ်ဳပ္သို႔ တိုက္တြန္းေၾကာင္း” အဆိုကို ကိုယ္စားလွယ္ ၂၅ ဦးက ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္။

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ေဆြးေႏြးရာတြင္ အမ်ားစုက တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ တည့္မတ္ေရးအတြက္ တရားသူႀကီးတစ္ဦးတည္းက ဆံုးျဖတ္သည့္စနစ္အစား ဂ်ဴရီစနစ္ကို က်င့္သံုးသင့္သည့္အျပင္ တရား႐ံုး ေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕မ်ားကိုလည္း ဖြဲ႕စည္းသင့္သည္ဟု အၾကံျပဳခဲ့သည္။

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ေဆြးေႏြးခ်က္တြင္ အမ်ားဆံုးတူညီစြာ ေထာက္ျပခဲ့သည့္ အခ်က္မွာ တရားစီရင္ေရးက႑၏ အဂတိလိုက္စားမႈႏွင့္ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈတို႔ပင္ ျဖစ္သည္။

ထိုသို႔ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၏ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားကို ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ တရားသူႀကီး ဦးစိုးညြန္႔က ျပန္လည္ရွင္းလင္းရာတြင္ တရား႐ံုးမ်ား၏ ဂုဏ္သိကၡာကို အႀကီးအက်ယ္ ထိခိုက္ေစသည့္ စြပ္စြဲေျပာၾကားမႈမ်ားသည္ တရား႐ံုးမ်ားကို မထီမဲ့ျမင္ျပဳရာေရာက္ေၾကာင္းႏွင့္ ယခုအဆိုသည္ ဥပေဒပါ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားႏွင့္ မညီျခင္း၊ ခိုင္လံုေသာ အေထာက္အထား မ်ား မပါရွိျခင္းတို႔ေၾကာင့္ဟုဆိုကာ ကန္႔ကြက္မႈ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ အဂတိလိုက္စားမႈနဲ႔ ပတ္သက္ပထမအႀကိမ္ လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းႏွင့္ ဒုတိယအႀကိမ္ လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းအတြင္း လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈ ျပဳလုပ္ၿပီး ကိုယ္က်င့္တရားပ်က္ျပားသျဖင့္ တရားစြဲဆို ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရသည့္ တရားသူႀကီးတစ္ဦးသာ ရွိခဲ့ေၾကာင္း ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ တရားသူႀကီးဦးစိုးညြန္႔က ထည့္သြင္း ေျပာၾကားသည္။

ထို႔ေနာက္ အဆိုကို စက္ခလုတ္ႏွိပ္၍ မဲခြဲဆံုးျဖတ္ရာ မဲေပးခြင့္ရွိသူ ၃၉၁ ဦးတြင္ ေထာက္ခံမဲ ၂၈၆ မဲ၊ ကန္႔ကြက္ေလးမဲႏွင့္ ၾကားေန ၆၁ မဲရွိၿပီး ေထာက္ခံသူမ်ားေသာေၾကာင့္ လႊတ္ေတာ္က အဆိုကို အတည္ျပဳခဲ့သည္။

လႊတ္ေတာ္၌ “တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ တိမ္းေစာင္းေနမႈအား ျပန္လည္တည့္မတ္ႏိုင္ေရး ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္သို႔ တိုက္တြန္းေၾကာင္း” အဆိုကို အတည္ျပဳၿပီး အခ်ိန္တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ ၾကာျမင့္ခ်ိန္တြင္ တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ တိမ္းေစာင္းေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္းကို ေအာင္ရဲေထြးအမႈက သက္ေသျပလိုက္သကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနသည္။

ထိုသို႔ တိမ္းေစာင္းေနေသာ တရားစီရင္ေရးေၾကာင့္ သန္းထြဋ္ေအာင္ (ခ) သားႀကီးက မ်က္ႏွာဖံုးစြပ္၍ သြားျဖဲျပကာ တရားစီရင္ေရးကို ေလွာင္ေျပာင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ယခုဆိုလွ်င္ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ဦး၀င္းျမင့္အေနျဖင့္ တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ မည္မွ်တိမ္းေစာင္းေနသည္ကို မ်က္၀ါး၀ါးထင္ထင္ ေတြ႕ျမင္ခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။

ယခု အခ်ိန္သည္ တရားစီရင္ေရး တိမ္းေစာင္းေစရန္ မည္သူေတြက ျပဳ လုပ္ေနသည္ကို အျမစ္လွန္ရ ေတာ့မည့္အခ်ိန္ျဖစ္သည္။

သမၼတ ဦး၀င္းျမင့္အေနျဖင့္ NLD အစိုးရ၏ လက္က်န္သက္တမ္း ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္ မည္မွ်တည့္မတ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မည္ကိုမူ ဆက္လက္ ေစာင့္ၾကည့္ရမည္ျဖစ္သည္။

“ယိမ္းယိမ္ေနတဲ့တရားစီရင္ေရးကို တည့္မတ္ရပါလိမ့္မယ္” ဟု ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတ ဦး၀င္းျမင့္က ၂၀၁၈ မတ္ ၃၀ ရက္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္တြင္ မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားရာ၌ ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။