<

မွ်တေသာ တရားစီရင္မႈကို ရပိုင္ခြင့္

ဘက္လိုက္မႈမရွိဘဲ တရားခြင္တရားသူႀကီး သို႔မဟုတ္ တရားေရးအဖြဲ႕က ႀကီးၾကပ္သည့္ တရားခြင္ကို မွ်တေသာ တရားစီရင္မႈဟု ေခၚသည္။ မွ်တေသာ တရားစီရင္မႈႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ အခြင့္အေရးအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္း၏ အပိုဒ္ ၁၀ ၌လည္းေကာင္း၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ဆ႒မေျမာက္ ျပင္ဆင္ခ်က္၌လည္းေကာင္း၊ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ဥေရာပကြန္ဗင္းရွင္း အပိုဒ္ ၆ ၌လည္းေကာင္း အတိအလင္း ျပ႒ာန္းထားသည့္အျပင္ ကမၻာတစ္လႊားရွိ ေျမာက္မ်ားစြာေသာ အျခားဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒမ်ားႏွင့္ ေၾကညာစာတမ္းမ်ား၌ ထည့္သြင္းထားသည္။ သို႔ေသာ္ မည္သည့္အရာသည္ မွ်တေသာ တရားစီရင္မႈ မဟုတ္သနည္းဟု အဓိပၸာယ္သတ္မွတ္ထားသည့္ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒဆုိင္ရာ ေဖာ္ျပခ်က္မ်ဳိး မရွိပါ။ အမႈစစ္ေဆးမႈႏွင့္ပတ္သက္ေသာ အခြင့္အေရးႏွင့္ အျခားအေရးႀကီးသည့္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံအလိုက္ ကြဲျပားျခားနားၾကသည္။

မွ်တေသာ တရားစီရင္မႈ ရပိုင္ခြင့္သည္ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္း (UDHR) ကဲ့သို႔ေသာ အစဥ္အလာ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒမ်ားကို ေဖာ္ျပသည့္ ေၾကညာစာတမ္းမ်ားစြာ၌ အလြန္အေထာက္အကူျပဳသည္။ “စြပ္စြဲခံရသူကို အျပစ္ရွိေၾကာင္း သက္ေသထင္ရွား မျပႏိုင္မခ်င္း အျပစ္မဲ့သူအျဖစ္ မွတ္ယူရမည္” ကဲ့သို႔ေသာ မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး ရပိုင္ခြင့္ဆိုင္ရာ အခ်က္အခ်ဳိ႕ကို UDHR ၏ အပုိဒ္ ၆၊ ၇၊ ၈ ႏွင့္ ၁၁ တို႔$ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားေသာ္လည္း အဓိက သေဘာတရားမွာ အပိုဒ္ ၁၀ ၌ ပါ၀င္သည္။ အပိုဒ္ ၁၀ တြင္ “၎၏ အခြင့္အေရးမ်ားႏွင့္ ရပိုင္ခြင့္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍လည္းေကာင္း၊ ၎အေပၚ စြဲဆိုထားေသာ အမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍လည္းေကာင္း  ဆံုးျဖတ္ရာ၍ လူတိုင္းလူတုိင္းသည္ လြတ္လပ္၍ ဘက္မလိုက္ေသာ ခံုအဖြဲ႕၏ လူသိရွင္ၾကားႏွင့္ တရားမွ်တစြာ စစ္ေဆးၾကားနာမႈကို တန္းတူညီမွ်မႈ အျပည့္အ၀ ခံစားပိုင္ခြင့္ ရွိသည္” ဟု ျပ႒ာန္းထားသည္။

မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး ရပိုင္ခြင့္ကို ေဒသအလိုက္ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားစြာတို႔၌ သတ္မွတ္ျပ႒ာန္းထားသည္။ ယင္းသည္ အက်ယ္ျပန္႔ဆံုးေသာ လူ႔အခြင့္အေရးတစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားအားလံုး၌ အပိုဒ္တစ္ပိုဒ္မက ထည့္သြင္းထားသည္။ မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး ရပိုင္ခြင့္သည္ တရားစြဲဆိုမႈႏွင့္ အသက္ဆိုင္ဆံုး လူ႔အခြင့္အေရးတစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး ယင္းလူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ဖြင့္ဆိုခ်က္တြင္ အဓိကက်ေသာ အမႈဆိုင္ရာ ဥပေဒတစ္ရပ္အျဖစ္ ထူေထာင္ထားခဲ့သည္။ မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး ရပိုင္ခြင့္ႏွင့္ပတ္သက္၍ စကားရပ္ ေဖာ္ျပျခင္းႏွင့္ ေနရာခ်ထားျခင္းတြင္ အမ်ဳိးမ်ဳိးကြဲျပားေသာ္လည္း ႏိုင္ငံတကာ လူ႔အခြင့္အေရး ေဖာ္ျပခ်က္မ်ားက မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရးရပိုင္ခြင့္ကို တူညီေသာ စကားရပ္မ်ားျဖင့္ က်ယ္ျပန္႔စြာ သတ္မွတ္ထားသည္။ ယင္းအခြင့္အေရး၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ သင့္ေလ်ာ္မွန္ကန္သည့္ တရားစီရင္ေရးဆုိင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈျဖစ္ရန္ ေသခ်ာေစေရးျဖစ္သည္။  အနည္းဆံုးအေနျဖင့္ မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး ရပိုင္ခြင့္တြင္ ေအာက္ေဖာ္ျပပါအခ်က္မ်ား ပါ၀င္သည္။

ယင္းတို႔မွာ ကြၽမ္းက်င္ေသာ၊ လြတ္လပ္ေသာႏွင့္ ဘက္မလုိက္ေသာ တရားသူႀကီး အဖြဲ႕က ၾကားနာစစ္ေဆးမႈကို ရပိုင္ခြင့္၊ လူသိရွင္ၾကား ၾကားနာစစ္ေဆးမႈကို ရပုိင္ခြင့္၊ က်ဳိးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္သည့္ အခ်ိန္ကာလတစ္ရပ္အတြင္း ၾကားနာစစ္ေဆးမႈကို ရပိုင္ခြင့္၊ တိုင္ပင္ညႇိႏႈိင္း အၾကံျပဳမႈကို ရပိုင္ခြင့္၊ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုရွင္းျပမႈကို ရပုိင္ခြင့္တို႔ ျဖစ္ၾကသည္။ ႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေဖာ္ျပခ်က္မ်ား၌ အထူးျပဳသတ္မွတ္ထားသည့္ အေျခအေနရပ္မ်ား ေအာက္၌သာ မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး ရပိုင္ခြင့္ကို ေလွ်ာ့ခ်မႈ သို႔မဟုတ္ မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး ရပိုင္ခြင့္ကို ကန္႔သတ္မႈ လုပ္ပိုင္ခြင့္ရွိသည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ မွ်တေသာ တရားစီရင္ေရး ရပိုင္ခြင့္သည္ အေရးႀကီးေသာ လူ႔အခြင့္အေရးတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး၌ လူတိုင္းလူတိုင္း မွ်တေသာ တရားစီရင္မႈကို ရရွိေရး ေသခ်ာေစရန္ လြန္စြာအေရးႀကီးပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

(ၾသဂုတ္ ၄ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ အာေဘ္ာ)

August 3, 2018














Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.