ရတနာေျမႏွင့္ ျပႆနာအေထြေထြ

ရတနာေျမအျဖစ္ တင္စားေခၚေ၀ၚ ခံရသည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ဖားကန္႔ေဒသ အပါအ၀င္ အဖိုးတန္ရတနာမ်ား တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္ႏုိင္သည့္ သဘာ၀သယံဇာတမ်ား ထြက္ရွိရာ တစ္နည္းအားျဖင့္ အဖိုးတန္ရတနာမ်ား ထြက္ရွိရာေဒသမ်ား အမ်ားအျပားရွိသည္။ ထိုအထဲတြင္ ကမၻာေက်ာ္ ေက်ာက္စိမ္းထြက္ရွိရာ ဖားကန္႔ေဒသသည္ အထင္ရွားဆုံး ျဖစ္သည္။ ထို႔အတူ ယင္းေဒသမွာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ဆုိင္ရာ အပါအ၀င္ အေထြေထြ လူမႈျပႆနာမ်ားစြာ ရွိေနသည့္ ေဒသလည္း ျဖစ္သည္။

ဖားကန္႔ေဒသ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေနမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ေတြ႕ရွိခ်က္ ငါးခ်က္ ပါ၀င္ေသာ အစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္ကို ၿပီးခဲ့သည့္ ဒုတိယအႀကိမ္ ကခ်င္ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ ဆ႒မပုံမွန္ လႊတ္ေတာ္အစည္းအေ၀းတြင္ ကခ်င္ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ သစ္ေတာ၊ သတၱဳ၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး၊ စုိက္ပ်ဳိးေရးႏွင့္ ေမြးျမဴေရးေကာ္မတီ ဥကၠ႒က ဖတ္ၾကားခဲ့သည္။ ယင္းအခ်က္မ်ားမွာ “(က) ဖားကန္႔ေဒသတြင္ ေက်ာက္စိမ္းတူးသည့္စနစ္မွာ အေပၚေျမလႊာ အားလုံးကို ဖယ္ရွားသည့္နည္း ျဖစ္သျဖင့္ သစ္ေတာျပဳန္းတီးျခင္း၊ ေရတုိက္စားျခင္း ျဖစ္ကာ ေဂဟစနစ္ကို လြန္စြာ ထိခုိက္ေသာ စနစ္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ (ခ) စြန္႔ပစ္ေျမစာမ်ား ေရေၾကာင္းစနစ္မွ သယ္ယူလာၿပီး ဖားကန္႔ၿမိဳ႕ေပၚတြင္ ပို႔ျခင္းေၾကာင့္ လူေနအိမ္မ်ား ပ်က္စီးဆုံး႐ႈံးေနေၾကာင္း၊ (ဂ) စြန္႔ပစ္ေျမစာမ်ားေၾကာင့္ ဥ႐ုျမစ္ၾကမ္းျပင္ ျမင့္တက္လာၿပီး ဖားကန္႔ၿမိဳ႕အပါအ၀င္ ေဘး၀ဲယာမ်ား ေရႀကီးမႈဒဏ္ကို ႏွစ္စဥ္ ခံစားေနရေၾကာင္း၊ (ဃ) ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္သည့္ ကုမၸဏီမ်ားက ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္သည့္ ဥပေဒ၊ နည္းဥပေဒမ်ားအတုိင္း လုိက္နာရန္ ႀကီးၾကပ္သင့္ပါေၾကာင္း၊ (င) သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးဥပေဒ၌ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိခုိက္မႈတြင္ ပတ္၀န္းက်င္ကို ညစ္ညမ္းေစသူက အေလ်ာ္ေပးရန္၊ ထည့္၀င္ေစရန္ သဘာ၀ သယံဇာတမ်ား ထုတ္ယူသုံးစြဲသည့္ လုပ္ငန္းမ်ားမွ အက်ဳိးအျမတ္၏ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းအား ထည့္၀င္သုံးစြဲရန္ စီမံခန္႔ခြဲျခင္းဟု ပါရွိေနသည္ဆိုေသာ္လည္း ရာခုိင္ႏႈန္းတစ္ခုကို တိက်စြာ သတ္မွတ္သင့္ပါေၾကာင္း” ဟူ၍ ျဖစ္ပါသည္။

လတ္တေလာ၌ လုံးခင္း၊ ဖားကန္႔ အပါအ၀င္ ရတနာေျမမ်ားတြင္ လုပ္ကုိင္ခြင့္ သက္တမ္းကုန္ဆုံးသည့္ လုပ္ကြက္မ်ား ရွိေနသလို လုပ္ကုိင္ခြင့္ သက္တမ္းကုန္ဆုံးေတာ့မည့္ လုပ္ကြက္မ်ား ရွိေနရာ က်န္ရွိေသာ လုပ္ကြက္မ်ားတြင္ အရွိန္အဟုန္ျမႇင့္ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေနျခင္းမ်ား၌ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား လုိက္နာျခင္း ရွိ၊ မရွိႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးဆုိင္ရာ လုိက္နာရမည့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ား ခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈရွိ၊ မရွိတို႔အေပၚ စနစ္တက် စိစစ္ရန္ ေဒသခံမ်ား လိုလားေနၾကသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ သက္တမ္းကုန္ဆုံးသည့္ လုပ္ကြက္မ်ားမွ ယာဥ္ယႏၲရားမ်ားမွာ သက္တမ္းက်န္ရွိသည့္ လုပ္ကြက္မ်ားသို႔ သြားေရာက္ပူးေပါင္း လုပ္ကုိင္ၾကသည့္အတြက္ လုပ္ကြက္ဧရိယာအလုိက္ သတ္မွတ္ထားသည့္ ယာဥ္ယႏၲရား အေရအတြက္ထက္ ေက်ာ္လြန္လုပ္ကုိင္မႈမ်ား ရွိေနသည့္အေပၚ စနစ္တက်စိစစ္ရန္ လိုအပ္ေနပါသည္။

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဧၿပီလအတြင္း လုံးခင္း၊ ဖားကန္႔ ရတနာနယ္ေျမတြင္ သက္တမ္းကုန္ဆုံးမည့္ လုပ္ကြက္ ၁၂၈ ခု၊ မုိးညႇင္း ရတနာနယ္ေျမတြင္ လုပ္ကြက္ ၁၅၅ ခု၊ မုိးကုတ္ရတနာ နယ္ေျမတြင္ လုပ္ကြက္ ၅၆ ခု၊ မုိင္း႐ွဴး ရတနာနယ္ေျမတြင္ လုပ္ကြက္ ႏွစ္ခု၊ ခႏီၲးရတနာနယ္ေျမတြင္ လုပ္ကြက္ ၈၆ ခုတုိ႔မွာ သက္တမ္း ကုန္ဆုံးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ထားသည္။ သယံဇာတႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး ၀န္ႀကီးဌာန၊ ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ရတနာ ေရာင္း၀ယ္ေရးလုပ္ငန္းအေနျဖင့္ လုံးခင္း၊ ဖားကန္႔ႏွင့္ အျခားရတနာနယ္ေျမမ်ားရွိ ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္ေရး လုပ္ကြက္ ၂၁၀ မွာ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ သက္တမ္းကုန္ဆုံးမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္အျပင္ ယင္းမတုိင္မီကလည္း လုံးခင္း၊ ဖားကန္႔ ရတနာနယ္ေျမ ခႏၲီး၊ မုိးညႇင္း၊ မုိးကုတ္ႏွင့္ မုိင္း႐ွဴး၊ နန္႔ယားဆိပ္ ရတနာနယ္ေျမမ်ားရွိ လုပ္ကြက္ ၂၀၀၀ ေက်ာ္မွာ သက္တမ္းကုန္ဆံုးခဲ့ေၾကာင္း ေၾကညာထားသျဖင့္ လက္ရွိအစိုးရ လက္ထက္တြင္ သက္တမ္းကုန္ဆံုး၍ ဆက္လက္လုပ္ကိုင္ခြင့္ မျပဳသည့္ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ကြက္ ၃၀၀၀ ခန္႔ ရွိေနၿပီ ျဖစ္သည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ရွိ ဖားကန္႔ေဒသတြင္ ေက်ာက္မ်က္တူးေဖာ္ရာမွ ေပၚေပါက္လာသည့္ ေျမစာပုံမ်ားတြင္ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီေသာ ေရမေဆး အလုပ္သမားမ်ားတြင္ မူးယစ္ေဆး၀ါးမ်ား၏ သားေကာင္ျဖစ္ေနသူမ်ား ရွိေနျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး “ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ သဘာ၀သယံဇာတ၊ ပုိင္ဆုိင္မႈ၊ စီမံခန္႔ခြဲမႈ၊ ၀င္ေငြခြဲေ၀မႈႏွင့္ သက္ေရာက္မႈ” ဟူသည့္ သုေတသန အစီရင္ခံစာတစ္ရပ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ လိင္လုပ္သားမ်ား၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးစြဲလမ္းမႈႏွင့္ HIV ပိုး ကူးစက္မႈမ်ား အပါအ၀င္ ရာဇ၀တ္မႈမ်ားက ေဒသခံမ်ားအေပၚ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ား ရွိေနေၾကာင္း၊ မိုးကာလတြင္ ေရႀကီးေျမၿပိဳမႈ၊ စြန္႔ပစ္ေျမစာမ်ား ဥ႐ုေခ်ာင္းအတြင္း စြန္႔ပစ္ျခင္းေၾကာင့္ ေရထုညစ္ညမ္းၿပီး ေႏြကာလမ်ားတြင္ ေရခန္းေျခာက္မႈ ရွိေနျခင္း၊ ေသာက္သုံးေရအတြက္ ဥ႐ုေခ်ာင္းကို မွီခိုေနရသည့္ ေခ်ာင္းနံေဘးေက်းရြာမ်ားအတြက္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္ခံရသကဲ့သို႔ ရွိေနေၾကာင္းလည္း ယင္းအစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ အလားတူ အစီရင္ခံစာမ်ား၊ ေထာက္ျပေ၀ဖန္မႈ၊ အၾကံေပးတုိက္တြန္းမႈ မ်ားစြာလည္း ရွိေနသည္။

ယင္းအျပင္ Global Witness က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ “ေက်ာက္စိမ္း၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ႀကီးမားသည့္ ႏုိင္ငံေတာ္လွ်ဳိ႕၀ွက္ခ်က္ အစီရင္ခံစာ” အပါအ၀င္ ေဖာ္ထုတ္မႈမ်ား ရွိေနရာ
ဖားကန္႔ေဒသႏွင့္ ျမန္မာ့ရတနာ နယ္ေျမမ်ားအတြက္၊ ေဒသခံ ျပည္သူလူထုအတြက္ ပိုမိုစနစ္က် ထိေရာက္မွန္ကန္ေသာ အစီအမံမ်ား ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္သင့္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ေမလ ၁၈ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္