ဘာေပရဲ႕ ေျခစြမ္းျပမႈနဲ႔ ကြာတားဖုိင္နယ္တက္တဲ့ ျပင္သစ္

 

■ ျပင္သစ္ ၄-၃ အာဂ်င္တီးနား

Photo: Reuters

၂၀၁၈ ကမၻာ့ဖလား ႐ႈံးထြက္ (၁၆)သင္းအဆင့္ ပထမဆုံးပဲြစဥ္မွာေတာ့ ျပင္သစ္အသင္းဟာ လူငယ္တုိက္စစ္မွဴး ဘာေပရဲ႕ ေျခစြမ္းျပမႈနဲ႔ အတူ အာဂ်င္တီးနားကုိ အႏုိင္ယူၿပီး ကြာတားဖုိင္နယ္ကုိ တက္ေရာက္ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

ျပင္သစ္အသင္းဟာ ဒီေန႔ပဲြမွာ (၄-၂-၃-၁)ပုံစံပဲြထြက္လာခဲ့ၿပီး ဂ်႐ူး၊ ဂရစ္ဇ္မန္း၊ ဘာေပ၊ ေပါ့ဘာတုိ႔နဲ႔ လူစုံခဲ့ပါတယ္။ အာဂ်င္တီးနားကေတာ့ ဟီဂြါအင္၊ အဂဲြ႐ုိးတုိ႔ကုိ အရန္ခုံမွာပဲ ထားခဲ့ၿပီး တုိက္စစ္မွာ မက္ဆီ၊ ပါဗြန္၊ ဒီမာရီယာတုိ႔ကုိ ပဲြထုတ္ခဲ့သလုိ ကြင္းလယ္နဲ႔ ေနာက္တန္းမွာလည္း လူစုံပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။

ျပင္သစ္အသင္းဟာ ပဲြစကတည္းက တုိက္စစ္ဖြင့္ကစားခဲ့တာေၾကာင့္ အာဂ်င္တီးနားတုိ႔ အခက္ေတြ႕ခဲ့ၿပီး ေစာေစာစီးစီးပဲြ ျပင္သစ္အသင္းရဲ႕ ၿခိမ္းေျခာက္မႈကုိ ခံခဲ့ရပါတယ္။ ပဲြခ်ိန္ (၉)မိနစ္မွာပဲ ဂရစ္ဇ္မန္းရဲ႕ ဖရီးကစ္ကန္ခ်က္ ဂုိးဘားတန္းကုိ ထိထြက္ခဲ့လုိ႔ အာဂ်င္တီးနားတုိ႔ ကံေကာင္းခဲ့ေပမယ့္ (၁၃)မိနစ္မွာပဲ ျပင္သစ္အသင္းကုိ ဂုိးေပးလုိက္ရပါတယ္။

ျပင္သစ္အသင္းရဲ႕ ကြင္းဘက္ျခမ္းကေန ေတာက္ေလွ်ာက္ဆဲြေျပးလာတဲ့ ဘာေပကုိ အာဂ်င္တီးနား ေနာက္ခံလူ ႐ုိဟုိက တားဆီးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႐ုိဟုိအေနနဲ႔ ဘာေပကုိ ပယ္နယ္တီဧရိယာ စည္းထိပ္မွာ တားဆီးခဲ့တာ ျဖစ္ေပမယ့္ ဘာေပဟာ ဧရိယာထိပ္မွာ လဲက်ခဲ့တာေၾကာင့္ ကြင္းလယ္ဒုိင္က ပယ္နယ္တီေပးခဲ့တာပါ။ ဒီပယ္နယ္တီကုိ ဂရစ္ဇ္မန္းက အမွားအယြင္းမရွိ ကန္သြင္းခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ အာဂ်င္တီးနားဟာ ေဘာလုံးပုိင္ဆုိင္မႈ အသာစီးရယူၿပီး ကစားႏုိင္ခဲ့ေပမယ့္ တုိက္စစ္ဆင္မႈပုိင္းမွာေတာ့ ျပင္သစ္အသင္းက ပုိမုိထိေရာက္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ လ်င္ျမန္လြန္းတဲ့ ျပင္သစ္ရဲ႕ တုိက္စစ္ကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ရာမွာ အာဂ်င္တီးနားတုိ႔ အခက္ေတြ႕ခဲ့ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Photo: Getty Images

ဒါေပမဲ့ ပထမပုိင္းၿပီးခါနီးမွာေတာ့ အာဂ်င္တီးနားတုိ႔ မထင္မွတ္ဘဲ ေခ်ပဂုိး ရခဲ့ပါတယ္။ ပဲြခ်ိန္ (၄၁)မိနစ္မွာ ဘာနီဂါ ခ်ေပးတာကုိ ဒီမာရီယာ (၃၀.၂)ကုိက္အကြာကေန ျပင္သစ္ဂုိးသမား လုိရစ္ရဲ႕ ဘယ္ဘက္ေထာင့္ကုိ လွလွကန္သြင္းယူသြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဂုိးဟာ ၂၀၁၈ ကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပဲြမွာေတာ့ အေ၀းဆုံးအကြာအေ၀းကေန ကန္သြင္းယူခဲ့တဲ့ ဂုိးအျဖစ္ မွတ္တမ္း၀င္ခဲ့ပါတယ္။

ဒုတိယပုိင္းမွာေတာ့ အာဂ်င္တီးနားက ပဲြစၿပီးဆုိတာ တုိက္စစ္ဆင္ကစားခဲ့ၿပီး (၃)မိနစ္အၾကာမွာပဲ ဦးေဆာင္ဂုိးရခဲ့ပါတယ္။ ေထာင့္ကန္ေဘာကေန ကၽြံထြက္လာတဲ့ ေဘာလုံးကုိ မက္ဆီ ကန္သြင္းရာမွာ ျပင္သစ္ဂုိးေရွ႕မွာ အသင့္ရွိေနတဲ့ ေနာက္ခံလူ မယ္ကာဒုိက လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းေပးၿပီး ရယူခဲ့တာပါ။

ဒါေပမဲ့ အာဂ်င္တီးနားအသင္းရဲ႕ ဦးေဆာင္မႈဟာ (၉)မိနစ္သာ ခံခဲ့ၿပီး (၁၁)မိနစ္အတြင္းမွာ ျပင္သစ္အသင္းကုိ (၃)ဂုိး ျပန္ေပးလုိက္ရပါတယ္။ ပဲြခ်ိန္ (၅၇)မိနစ္မွာ တန္ျပန္တုိက္စစ္ကေန ဘယ္ေတာင္ပံက ဟာနန္ဒက္ဇ္ တင္ေပးတာကုိ ပါဗတ္က ဧရိယာထိပ္ကေန လွလွပပကန္သြင္းသြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

Photo: AP

ေနာက္ (၇)မိနစ္အၾကာ ပဲြခ်ိန္(၆၄)မိနစ္မွာေတာ့ ဒီပဲြမွာ အာဂ်င္တီးနား ေနာက္တန္းကုိ ေတာက္ေလွ်ာက္ ဒုကၡေပးတဲ့ ဘာေပက ဦးေဆာင္ဂုိးသြင္းေပးခဲ့သလုိ၊ ပဲြခ်ိန္ (၆၈)မိနစ္မွာလည္း ဘာေပကပဲ ျပင္သစ္အသင္းရဲ႕ လွပတဲ့ တဲြလုံးေတြကေန ဂ်႐ူးခ်ေပးတာကုိ ေျပး၀င္ပိတ္သြင္းသြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပဲြမွာ (၂)ဂုိးအထိ သြင္းယူႏုိင္ခဲ့တဲ့ ဘာေပရဲ႕ ဒီႏွစ္ကမၻာ့ဖလားမွာ (၃)ဂုိးေျမာက္ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး ၁၉၅၈ ကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပဲြမွာ ဘရာဇီးလ္ဂႏၳ၀င္ ပီလီေနာက္ပုိင္း ကမၻာ့ဖလားၿပိဳင္ပဲြမွာ (၂)ဂုိးနဲ႔အထက္ ဂုိးသြင္းယူႏုိင္တဲ့ ဆယ္ေက်ာ္သက္ကစားသမား ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီေနာက္ပုိင္းမွာေတာ့ အာဂ်င္တီးနားဟာ အဂဲြ႐ုိး၊ မယ္ဇာတုိ႔ကို ထည့္သြင္းၿပီး တုိက္စစ္ဖြင့္ ကစားခဲ့ေပမယ့္ ကြင္းလယ္ပုိင္းက ျပင္သစ္အသင္းကုိ ဘယ္လုိမွ မယွဥ္ႏုိင္ခဲ့တာေၾကာင့္ ဂုိးရဖုိ႔ ခက္ခဲပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပဲြၿပီးခါနီးမွာေတာ့ နာက်င္အခ်ိန္ပုိ (၃)မိနစ္မွာေတာ့ မက္ဆီ တင္ေပးလုိက္တဲ့ ေဘာလုံးကုိ အဂဲြ႐ုိးက ေခါင္းတုိက္ၿပီး သြင္းယူခဲ့တာပါ။ က်န္ပဲြခ်ိန္ေတြမွာ အာဂ်င္တီးနားတုိ႔ ေခ်ပဂုိးရဖုိ႔ တင္ကစားခဲ့ေပမယ့္ ျပင္သစ္ကုိ မေက်ာ္ႏုိင္ဘဲ ႐ႈံးထြက္ (၁၆)သင္းအဆင့္နဲ႔ပဲ ေက်နပ္ခဲ့ရပါတယ္။

ျပင္သစ္အသင္းကေတာ့ ကြာတားဖုိင္နယ္မွာ ဥ႐ုေဂြး-ေပၚတူဂီတုိ႔ပဲြစဥ္က အႏုိင္ရတဲ့အသင္းနဲ႔ ေတြ႕ဆုံမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

NLD ပါတီ ပထမအႀကိမ္ ႏုိင္ငံလုံးဆုိင္ရာ အမ်ဳိးသမီးလုပ္ငန္းေကာ္မတီမ်ား စုံညီေတြ႕ဆုံပြဲဖြင့္ပြဲသုိ႔ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးႏွစ္ဦးႏွင့္ ေနျပည္ေတာ္ေကာင္စီဥကၠ႒ တက္ေရာက္

NLD ပါတီ၏ ပထမအႀကိမ္ ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ အမ်ဳိးသမီးလုပ္ငန္းေကာ္မတီမ်ားစံုညီေတြ႕ဆံုပြဲဖြင့္ပြဲတြင္ အမွတ္တရဓာတ္ပံု႐ိုက္ကူးေနမႈအား ေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပံု-စိုးမင္းထုိက္)

အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (NLD) ပါတီ၏ ပထမအႀကိမ္ ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ အမ်ဳိးသမီးလုပ္ငန္းေကာ္မတီမ်ား စံုညီေတြ႕ဆံုပြဲအား ဇြန္ ၃၀ ရက္တြင္ ေနျပည္ေတာ္ရွိ ျမန္မာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာကြန္ဗင္းရွင္းစင္တာတြင္ စတင္ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

အဆိုပါေတြ႕ဆံုပြဲအား သုံးရက္ၾကာျပဳလုပ္မည္ျဖစ္ၿပီး ဖြင့္ပြဲေန႔တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတေဟာင္း ဦးထင္ေက်ာ္ႏွင့္ ဇနီး၊ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီခ်ဳပ္ပါတီနာယက ဦး၀င္းထိန္၊ ဗဟိုအမ်ဳိးသမီးလုပ္ငန္းေကာ္မတီဥကၠ႒ ေဒါက္တာေမ၀င္းျမင့္၊ ဗဟုိအလုပ္အမႈေဆာင္ အဖြဲ႕၀င္ ေဒါက္တာတင္မ်ဳိး၀င္း၊ ေနျပည္ေတာ္ ေကာင္စီဥကၠ႒ ေဒါက္တာမ်ဳိးေအာင္၊ လူမႈ၀န္ထမ္း၊ ကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ေဒါက္တာ၀င္းျမတ္ေအး၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ အားကစား၀န္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ေဒါက္တာျမင့္ေထြး၊ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ျပည္ နယ္မ်ားမွ အမ်ဳိးသမီးအဖြဲ႕၀င္ ၈၀၀ ေက်ာ္ တက္ေရာက္ခဲ့သည္။

ယင္း အခမ္းအနားတြင္ ပါတီနာယက ဦး၀င္းထိန္၊ ဗဟိုအလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႕၀င္ ဦးဟံသာျမင့္၊ ေဒါက္တာတင္မ်ဳိး၀င္း၊ ေဒါက္တာေမ၀င္းျမင့္ အရန္ဗဟိုအလုပ္အမႈေဆာင္အဖြဲ႕၀င္ ေဒၚစုစုလြင္တို႔က မိန္႔ခြန္းမ်ားေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးႏွစ္ဦးက က်န္းမာေရးႏွင့္ အမ်ဳိးသမီးက႑ႏွင့္ပတ္ သက္သည့္ကိစၥရပ္မ်ားကုိ အဖြင့္မိန္႔ခြန္းတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထုိသို႔ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးႏွစ္ဦးတက္ ေရာက္ခဲ့သည္ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒႏွင့္မညီေၾကာင္း ေထာက္ျပလာပါက မည္သို႔ေျပာမည္ဆိုသည္ကုိ သတင္းေထာက္တစ္ဦး၏ ေမးျမန္းခ်က္အား ေဒါက္ တာေမ၀င္းျမင့္က “ျပည္သူနဲ႔အတူ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရမွာေလ။ ဦးတည္ခ်က္ကေတာ့ ႏိုင္ငံအက်ဳိးအတြက္ပဲ။ ေဒါက္တာ၀င္းျမတ္ေအးကေတာ့ အမ်ဳိးသမီးေတြဥကၠ႒ေနရာက တက္တာ။ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးကို ဖိတ္တာက က်ေတာ့ က်န္းမာေရးက အေရးအႀကီးဆံုးပဲေလ။ ဒါေၾကာင့္ ၀န္ႀကီးတက္ေပးပါ။ အဖြင့္မိန္႔ခြန္းေလး ေျပာေပးပါဆိုၿပီးေတာ့ပါ။ အဖြင့္မိန္႔ခြန္းအတြက္ပဲ လုပ္ထားတာ။ ဒါကမဆိုင္ဘူးေလ။ အမ်ဳိးသမီးထုဆိုတာက ႏိုင္ငံတစ္ခုလံုးမွာ ၅၁ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္တယ္ေလ။ ဒီ အမ်ဳိးသမီးထုအတြက္ က်န္းမာေရးေပါ့။ ပါတီ ကိစၥဘာမွမပါဘူး။ က်န္းမာေရးနဲ႔ပတ္သက္ ၿပီး ဘယ္လိုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုတာ ေျပာသြားတာပါ” ဟု သတင္းေထာက္မ်ားအား ေျပာၾကားသည္။

အဆုိပါဖြင့္ပြဲသုိ႔ ေနျပည္ေတာ္ေကာင္ စီဥကၠ႒ႏွင့္ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးႏွစ္ဦး တက္ေရာက္ျခင္းသည္ ဥပေဒႏွင့္မညီသျဖင့္ ဆင္ျခင္သင့္ေၾကာင္း ျပည္ေထာင္စုၾကံ့ခုိင္ေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ဦးသိန္းထြန္းဦးက ေျပာၾကားသည္။

“ပါတီက လုပ္တဲ့ပြဲႀကီးမွာကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္၀န္ႀကီးေပါ့။ သူက နံပါတ္တစ္ကေတာ့ ပါတီ၀င္မဟုတ္ရေတာ့ဘူး။ ပါတီႏုိင္ငံေရး ကင္းရွင္းရေတာ့မယ္။ သုိ႔မွသာလွ်င္သူက ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕အုပ္ ခ်ဳပ္ပုိင္းဆုိင္ရာမွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ပုိင္ခြင့္ရွိမယ္။ ဒါေၾကာင့္ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က ဒီလုိကိစၥမ်ဳိးေတြမွာ ဥပေဒနဲ႔မညီဘူးလုိ႔ပဲ ျမင္ရမွာပဲ။ သူကပါတီရဲ႕ ပြဲျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒါ ေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က ဒီဟာကုိ ဥပေဒနဲ႔ပဲ ႐ႈျမင္ပါတယ္။ ဥပေဒနဲ႔ ညီညြတ္ျခင္းရွိ မရွိ အဲဒါသက္ဆုိင္ရာတာ၀န္ရွိသူမ်ားအေနနဲ႔ ဆင္ျခင္သင့္တဲ့ကိစၥလုိ႔ျမင္ပါတယ္” ဟု ျပည္ေထာင္စုၾကံ့ခုိင္ေရးႏွင့္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ဦးသိန္းထြန္းဦးက ေျပာၾကားသည္။

၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၃၂၊ ပုဒ္မခြဲ (ဋ) တြင္ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးသည္ ႏုိင္ငံေရးပါတီတစ္ခုခု၏ အဖြဲ႕၀င္ျဖစ္လွ်င္ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးအျဖစ္ ခန္႔အပ္တာ၀န္ေပးျခင္းခံရသည့္ေန႔မွစ၍ မိမိရာထူး သက္တမ္းအတြင္း ယင္းပါတီအဖြဲ႕အစည္း၏ ပါတီလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ျခင္း မျပဳရဟု ျပ႒ာန္းထားသည္။

ထုိ႔အတူ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၂၈၅၊ ပုဒ္မခြဲ (ဆ) တြင္ ေနျပည္ေတာ္ ေကာင္စီဥကၠ႒ သုိ႔မဟုတ္ ေကာင္စီ၀င္တစ္ဦးဦးသည္ ႏုိင္ငံေရးပါတီတစ္ခုခု၏ အဖြဲ႕၀င္ျဖစ္လွ်င္ ေနျပည္ေတာ္ေကာင္စီဥကၠ႒ သုိ႔မဟုတ္ ေကာင္စီ၀င္အျဖစ္ ခန္႔အပ္တာ၀န္ေပးအပ္ ျခင္းခံရသည့္ေန႔မွစ၍ မိမိရာထူးသက္တမ္း အတြင္း ယင္းပါတီအဖြဲ႕အစည္း၏ ပါတီလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ျခင္းမျပဳရဟု ျပ႒ာန္းထားသည္။

ေနျပည္ေတာ္ေကာင္စီဥကၠ႒ ေဒါက္ တာမ်ဳိးေအာင္၊ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးေဒါက္တာ၀င္းျမတ္ေအးတုိ႔သည္ NLD ပါတီ၀င္မ်ား ျဖစ္ၿပီး ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီး ေဒါက္တာျမင့္ေထြးမွာ ပါတီ၀င္မဟုတ္ေပ။

သုံးရက္ၾကာ ျပဳလုပ္မည့္ အမ်ဳိးသားဒီမို ကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ပါတီ၏ ပထမအႀကိမ္ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ အမ်ဳိးသမီးလုပ္ငန္းေကာ္မတီ စံုညီေတြ႕ဆံုပြဲ ပထမေန႔အစီအစဥ္တြင္ တိုင္းေဒသႀကီး၊ ျပည္နယ္မ်ားမွ အမ်ဳိးသမီးလုပ္ငန္းေကာ္မတီမ်ားမွ အစီရင္ခံစာမ်ားတင္သြင္းျခင္း၊ ဒုတိယေန႔အစီအစဥ္တြင္ ဦးရဲမင္းဦးက ႐ံုးလုပ္ငန္းဆိုင္ရာစီမံခန္႔ခြဲမႈ၊ ဆရာမႏွင္းပန္းအိမ္က ေဟာေျပာျခင္း၊ ဦး၀င္းတင္က ေငြစာရင္းႏွင့္ ဘ႑ာေရးလုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ား၊ အေမးအေျဖက႑၊ ဦးေအာင္ၾကည္ညြန္႔က ပါတီမူ၀ါဒႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းအစီအစဥ္မ်ား ေဆာင္ရြက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ တတိယေန႔ အစီအစဥ္တြင္ ေဒၚလွမ်ဳိးစု (အမ်ဳိးသမီးႏွင့္ ဥပေဒ) က ေဆြးေႏြးျခင္း၊ ေရွ႕လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ခ်မွတ္ျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ရန္ စီစဥ္ထားေၾကာင္း သိရသည္။

 

 

ႏွစ္ႏွစ္ၾကာ ပိတ္ထားသည့္ သတၱဳတြင္းလုိင္စင္ ခ်ေပးမႈကုိ ဇူလုိင္လကုန္ပုိင္းမွစ၍ ေလွ်ာက္လႊာမ်ား ျပန္လည္လက္ခံမည္

ႏွစ္ႏွစ္ၾကာ ပိတ္ထားသည့္ သတၱဳတြင္း လုိင္စင္ခ်ေပးမႈကုိ ဇူလုိင္လကုန္ပုိင္းမွစ၍ ေလွ်ာက္လႊာမ်ား ျပန္လည္လက္ခံမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သတၱဳတြင္း ဦးစီးဌာန ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးေက်ာ္သက္က ဆုိသည္။

“သတၱဳတြင္း လုိင္စင္ေတြကုိ ဇူလုိင္ ၂၆ ကေနစၿပီးေတာ့ ေလွ်ာက္လႊာလက္ခံမွာ ျဖစ္တယ္။ သတၱဳထုတ္လုပ္မႈကေတာ့ ရပ္ထားလုိ႔မရဘူး။ ရပ္ထားရင္ သူမ်ားက ၀င္တူးမွာေလ။ လက္ရွိမွာ လုပ္ကြက္အသစ္ ခ်မေပးတာပဲ။ လုပ္ကြက္လုိင္စင္ ခ်ထားေပးတဲ့ သူေတြကေတာ့ တူးေနၾကတာေပါ့။ သက္တမ္းကုန္သြားရင္လည္း တုိးေပးတယ္။ လုပ္ကြက္အသစ္ လုိင္စင္ထုတ္မေပး တာကေတာ့ ၂၀၁၆ ဇူလုိင္ ၂၇ ရက္ကတည္းက ပိတ္ထားတာ။ ေလွ်ာက္လႊာလက္ခံမယ္။ ေသခ်ာစိစစ္ၿပီးေတာ့ လက္ခံမယ္။ လုိင္စင္အသစ္ ထုတ္ေပးတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ကေတာ့ အခ်ိန္ယူရဦးမွာေပါ့” ဟု ဦးေက်ာ္သက္က ေျပာၾကားသည္။

သယံဇာတႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး ၀န္ႀကီးဌာနက ခြင့္ျပဳမိန္႔ ထုတ္ေပးထားသည့္ သတၱဳတြင္း လုပ္ငန္းေပါင္း ၁၃၉၃ တြင္းရွိၿပီး အႀကီးစား ၁၄၈ တြင္း၊ အေသးစား ၇၈၅ တြင္း၊ စမ္းသပ္ ၃၂၃ တြင္း၊ စမ္းသပ္ျဖစ္ေျမာက္ ၂၃ တြင္း၊ လက္လုပ္လက္စား ၂၂ တြင္းႏွင့္ အေသးစားဆင့္တက္ ၉၂ တြင္း ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

အဆုိပါ ခြင့္ျပဳမိန္႔ ထုတ္ေပးထားသည့္ သတၱဳတြင္းမ်ားသည္ ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္ ၁၁၈ တြင္း၊ ကယားျပည္နယ္တြင္ ၂၁ တြင္း၊ ကရင္ျပည္နယ္တြင္ ၅၇ တြင္း၊ ခ်င္းျပည္နယ္တြင္ သံုးတြင္း၊ စစ္ကုိင္းတုိင္း ေဒသႀကီးတြင္ ၂၁၈ တြင္း၊ တနသၤာရီတုိင္း ေဒသႀကီးတြင္ ၉၇ တြင္း၊ ေနျပည္ေတာ္တြင္ သုံးတြင္း၊ ပဲခူးတုိင္း ေဒသႀကီးတြင္ ေျခာက္တြင္း၊ မေကြးတုိင္း ေဒသႀကီးတြင္ တြင္း ၆၀၊ မႏၲေလးတုိင္း ေဒသႀကီးတြင္ တြင္း ၄၅၀၊ မြန္ျပည္နယ္တြင္ ၂၅ တြင္း၊ ရခုိင္ျပည္နယ္တြင္ ေလးတြင္း၊ ရွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပုိင္းတြင္ ၁၄၆ တြင္း၊ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပုိင္းတြင္ ၈၈ တြင္း၊ ရွမ္း ျပည္နယ္ အေရွ႕ပိုင္းတြင္ ၉၃ တြင္း၊ ဧရာ၀တီတုိင္း ေဒသႀကီးတြင္ သံုးတြင္းႏွင့္ ရန္ကုန္တုိင္း ေဒသႀကီးတြင္ တစ္တြင္း ခြင့္ျပဳထားေၾကာင္း သိရသည္။

၂၀၁၅-၂၀၁၆ ဘ႑ာႏွစ္တြင္ လုပ္ငန္းအမ်ဳိးအစားမ်ားႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ အခြန္အခရေငြအားလုံး၏ သံုးရာခုိင္ႏႈန္းကုိ သတၱဳက႑မွ ေကာက္ခံရရွိေၾကာင္း၊ အစုိးရအေနျဖင့္ သတၱဳက႑မွ က်ပ္ ၉၈၅၈၃ သန္း ေကာက္ခံရရွိခဲ့ေၾကာင္း၊ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ဘ႑ာႏွစ္တြင္ သတၱဳက႑မွ ကုမၸဏီေပါင္း ၂၈ ခုအား စာရင္းတုိက္ဆုိင္ စစ္ေဆးခဲ့ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ သတၱဳက႑မွ ရရွိေသာ အခြန္ဘ႑ာေငြ အားလုံး၏ ရာခုိင္ႏႈန္း ၄၀ ကို လႊမ္းျခံဳေၾကာင္း၊ အဆုိပါ ကုမၸဏီမ်ားသည္ အစုိးရသုိ႔ အခြန္ေငြ အနည္းဆုံး က်ပ္သန္း ၂၅၀ ႏွင့္ အထက္ ေပးေဆာင္သည့္ ကုမၸဏီမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း EITI ၏ တတိယအႀကိမ္ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ထုိ႔ျပင္ အျခားသတၱဳမ်ား ထုတ္လုပ္မႈ တန္ဖုိးသည္ က်ပ္ ၄၁၇၁၇၅ သန္းရွိေၾကာင္း၊ တင္ပုိ႔ေရာင္းခ် ခဲ့ျခင္းသည္ က်ပ္၁၂၉၂၃ သန္းရရွိခဲ့ေၾကာင္း၊ အျခားသတၱဳက႑ရွိ ႏုိင္ငံပုိင္လုပ္ငန္းမ်ားမွ ျဖည့္သြင္းေသာ အစီရင္ခံစာအရ အစုိးရ၏ ထုတ္လုပ္မႈအေပၚ ခြဲေ၀ခံစားမႈအရပစၥည္း (In Kind) ျဖင့္ ရရွိေသာသတၱဳကုိ ေရာင္းခ်ရာတြင္ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ဘ႑ာႏွစ္တြင္ က်ပ္ ၃၅၇၆၈ သန္းရရွိၿပီး ယင္းသည္ အျခားသတၱဳက႑မွ ရရွိေသာ ဘ႑ာေငြ စုစုေပါင္း၏ ၃၆ ဒသမ ၃ ရာခုိင္ႏႈန္းကုိ ကုိယ္စားျပဳေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

၂၀၁၄-၂၀၁၅ ဘ႑ာႏွစ္တြင္ တြင္းထြက္သယံဇာတ တူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္း ကုမၸဏီမ်ားက ေပးသြင္းအခြန္အခမ်ားႏွင့္ အစုိးရေအဂ်င္စီမ်ား လက္ခံရရွိေသာ အခြန္အခမ်ား၏ အသားတင္ ကြာဟခ်က္သည္ ၂ ဒသမ ၈ ရာခုိင္ႏႈန္းျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ဘ႑ာႏွစ္တြင္ အသားတင္ ကြာဟခ်က္သည္ ၁ ဒသမ ၈၈ ရာခုိင္ႏႈန္းရွိေၾကာင္း အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

ခရီးလွည့္လည္ျပသေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေနသည့္ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီမ်ားအား လုပ္ပိုင္ခြင့္ စိစစ္သင့္ေၾကာင္းႏွင့္ Deposit ႏႈန္းထားမ်ား ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္ဟုဆို

မႏၲေလးၿမိဳ႕ရွိ ရတနာပုံ ေခတ္ေႏွာင္းပုိင္းလက္ရာ တစ္ခုျဖစ္ေသာ ေရႊနန္းေတာ္ေက်ာင္းအား ႏုိင္ငံျခား ခရီးသြားမ်ား ေလ့လာေနသည္ကုိ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ မတ္လအတြင္းက ေတြ႕ရစဥ္

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ခရီးလွည့္လည္ျပသေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေနသည့္ ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီမ်ားအား လုပ္ကိုင္ခြင့္ ျပန္လည္စိစစ္သင့္ေၾကာင္းႏွင့္ Deposit ႏႈန္းထားမ်ား ေျပာင္းလဲသတ္မွတ္ရန္လိုေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ ခရီးသြား လုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္းဥကၠ႒ ဦးသက္လြင္တိုးက ေျပာၾကားသည္။

အဆိုပါ အေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပတ္သက္၍ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ခြင့္ျပဳသင့္၊ မျပဳသင့္ ဇြန္ ၃၀ ရက္တြင္ ျပဳလုပ္သည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ခရီးသြားလုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္း (၁၃) ႀကိမ္ေျမာက္ ႏွစ္ပတ္လည္ အေထြေထြ အစည္းအေ၀းတြင္ တက္ေရာက္လာသူ အသင္းသား အားလံုးက ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ ခရီးလွည့္လည္ ျပသေရး လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ကိုင္ေနမႈကို ခြင့္မျပဳသင့္ေၾကာင္း ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၾကသည္။

“ကမ္ပိန္းေတြကေတာ့ လုပ္ၾကတာပဲ။ ဒါေတြက အတိုင္းအတာတစ္ခု အထိေတာ့ ထိေရာက္ပါတယ္။ စီးပြားေရး ေပၚလစီနဲ႔ေတာ့ ကိုက္ညီေအာင္ လုပ္ရမယ့္အလုပ္က ထိန္းေက်ာင္းေပးရမွာက အေရးႀကီးပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီ လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို စိစစ္သင့္ပါတယ္။ ခြင့္ျပဳသင့္၊ မသင့္ ဆိုတာကေတာ့ ဆက္ေဆြးေႏြးၾကေပါ့။ ဒါက အမ်ိဳးသား အက်ိဳးစီးပြား အတြက္ေရာ စဥ္းစားရမယ္။ လုပ္ႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြက လာလုပ္ခ်င္တဲ့သူေတြကို ခြင့္ျပဳမယ္။ ဒါေပမဲ့ Deposit ေပးရမယ္။ ေဒၚလာငါးသိန္းလိုမ်ဳိး Deposit လုပ္ခိုင္းၾကည့္လိုက္။ တကယ္လုပ္မယ့္သူေလာက္ပဲ လာေတာ့မယ္။ မလုပ္ဘဲနဲ႔ ခိုးလုပ္ရင္ အေရးယူမယ္။ ေထာင္ခ်သည့္ အထိေရာ၊ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ေပးတဲ့ အထိေရာ အေရးယူရင္ မတရားတာ မလုပ္ေတာ့ဘူး။ အခုက ေဒၚလာငါးေသာင္းေလာက္ပဲ ေပးၿပီးရင္ ျပန္ထုတ္လို႔ရတယ္ဆိုေတာ့ အဲဒီလိုပဲ လာၾကတာေပါ့။ ဥပေဒက အေရးႀကီးတယ္” ဟု ဦးသက္လြင္တိုးက ေျပာၾကားသည္။

အဆိုပါ ကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဥပေဒခ်မွတ္ရန္ လိုေၾကာင္း၊ ၀န္ႀကီးဌာနအား တစ္ခုတည္း မဟုတ္ဘဲ အေရးယူပိုင္ခြင့္ရွိသည့္ အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ပါ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လိုေၾကာင္း၊ ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း ၎ကဆက္လက္ ေျပာၾကားသည္။

“၁၉၉၂ ခုႏွစ္ ဥပေဒအရ အခ်ဳိးအလိုက္ ခြင့္ျပဳထားတယ္။ အခုလက္ရွိ MIL Law အရက်ေတာ့ ရာႏႈန္းျပည့္ လုပ္ခြင့္ေပးထားတယ္။ ႏွစ္ခုမွာေတာ့ ဟေနတာရွိတယ္။ ခရီးသြားလာေရး ဥပေဒအရေတာ့ အခ်ိဳးအလိုက္ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြက ဘယ္ေလာက္အထိပါလဲ။ အဲဒီဟာေတြကိုေတာ့ ျပန္လည္သံုးသပ္ဖို႔အတြက္ ဒါေတြကို ေဆြးေႏြးတာပါ။ ႏွစ္ခုေတာ့ရွိတယ္။ တစ္ခ်ိန္တုန္းက ကြၽန္ေတာ္တို႔ဆီမွာ ႏိုင္ငံတကာ ပိတ္ဆို႔ထားတာ ႏွစ္ေပါင္း သံုး-ေလးဆယ္ေလာက္ရွိေတာ့ လူေတြက ႏိုင္ငံတကာ အဆက္အသြယ္လည္း မရွိဘူး။ အေတြ႕အၾကံဳလည္း မရွိၾကဘူး။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကိုယ့္ဆီကို လူေတြလာဖို႔အတြက္ ေစ်းကြက္ လုပ္ႏိုင္တာက ဒီႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီေတြရွိတယ္။ သူတို႔အားကိုးနဲ႔ ဒါကိုကန္႔သတ္ခ်က္တစ္ခုနဲ႔ ဖြင့္ခဲ့တယ္။ ဖြင့္ခဲ့တဲ့အခါ ကုမၸဏီ ၅၀၀ ေက်ာ္မွာ တရား၀င္က ၃၀ ေလာက္ပဲရွိတယ္။ အခုဆိုရင္ ကုမၸဏီ ၁၇၀၀ သာရွိတာ။ တရား၀င္ ၄၀ ေက်ာ္ပဲ ရွိေသးတယ္။ ဒါေတြကို လံုး၀ပိတ္လိုက္ရင္လည္း ခိုးလုပ္ၾကမွာပဲ။ တရားမ၀င္ ေမွာင္ခိုလုပ္ၾကမွာပဲ” ဟု ဦးသက္လြင္တိုးက ေျပာၾကားသည္။

ႏိုင္ငံျခား ကုမၸဏီမ်ားအား လုပ္ပိုင္ခြင့္ ခြင့္ျပဳသင့္၊ မျပဳသင့္ နည္းမွန္လမ္းမွန္ စဥ္းစားသင့္ေၾကာင္း၊ အေျခအေန အဘက္ဘက္မွ သံုးသပ္သင့္ေၾကာင္းႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသား မ်ားသည္လည္း လုပ္ရည္ ကိုင္ရည္ရွိရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ၎ကဆက္လက္ ေျပာၾကားသည္။

“ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံၿပီးသား ကုမၸဏီမ်ားကို ျပန္ႏွင္ထုတ္ရင္လည္း လက္ရွိအာဆီယံစီးပြားေရး အသိုက္အ၀န္းမွာ ကိုယ္လည္း သူမ်ားႏိုင္ငံမွာ ကုမၸဏီဖြင့္လို႔ရတယ္။ အခုလည္း ဒီလိုပဲ။ ကိုယ့္ဆီလာလုပ္တာကိုး။ ဒါေလး အေျခအေန အဘက္ဘက္က သံုးသပ္ဖို႔လိုတယ္။ ကိုယ့္ႏိုင္ငံသားေတြက လုပ္ရည္ကိုင္ရည္ ရွိဖုိ႔လည္း အေရးႀကီးတယ္။ လုပ္တတ္ေအာင္လည္း သင္ေပးရမယ္” ဟု ဦးသက္လြင္တိုးက ေျပာၾကားသည္။

 

(၅၅) ႀကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ရတနာျပပြဲတြင္ ပုလဲ၊ ေက်ာက္မ်က္ႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္းအတြဲေပါင္း ၅၆၅၈ တြဲ ေရာင္းခ်ခဲ့ရၿပီး ယူ႐ိုသန္း ၄၀၀ ေက်ာ္ရရွိ

(၅၅) ႀကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ရတနာျပပြဲ စတင္သည့္ ဇြန္ ၂၀ ရက္တြင္ ေက်ာက္မ်က္ရတနာကုန္သည္မ်ား ေက်ာက္မ်ားကို စစ္ေဆးေနစဥ္ (ဓာတ္ပံု-ေဇယ်ာထြန္း)

(၅၅) ႀကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ရတနာျပပြဲတြင္ ပုလဲ၊ ေက်ာက္မ်က္ႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္းအတြဲေပါင္း ၇၄၉၁ ေရာင္းခ်ရာ တြင္ အတြဲေပါင္း ၅၆၅၈ တြဲ ေရာင္းခ်ခဲ့ရၿပီး ယူ႐ိုသန္း ၄၀၀ ေက်ာ္ရရွိခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ေက်ာက္မ်က္ရတနာျပပြဲအား ဇြန္ ၂၀ ရက္မွ ဇြန္ ၂၉ ရက္အထိ ေရာင္းခ်ရာတြင္ ပုလဲအတြဲေပါင္း ၃၄၁ တြဲေရာင္းခ်ရာမွ ယူ႐ို ၂ ဒသမ ၅၉၈ သန္း၊ ေက်ာက္မ်က္အတြဲေပါင္း ၆၉ တြဲေရာင္းခ်ရာမွ ယူ႐ို ၁  ဒသမ ၃၇၈ သန္းႏွင့္ ေက်ာက္စိမ္းအတြဲေပါင္း ၅၂၄၈ တြဲေရာင္းခ်ရာမွ ယူ႐ို ၄၂၁ ဒသမ ၇၀ သန္း ေရာင္းခ်ခဲ့ရၿပီး စုစုေပါင္း ယူ႐ို ၄၂၅ ဒသမ ၆၇၆ သန္းရရွိခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

(၅၅) ႀကိမ္ေျမာက္ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ရတနာျပပြဲတြင္ သတ္မွတ္ဒဏ္ေၾကးေပးေဆာင္ေစၿပီး ျပပြဲျပန္လည္တက္ေရာက္ခြင့္ျပဳခဲ့သည့္ ျပည္ပရတနာကုန္သည္ ၉၀ ရွိခဲ့ၿပီး ျပပြဲတစ္ပြဲလွ်င္ ယူ႐ို ၁၀၀၀ ႏွင့္ညီမွ်သည့္ ျမန္မာက်ပ္ေငြကို ဒဏ္ေၾကးအျဖစ္ေကာက္ခံရာမွ ျပပြဲအႀကိမ္ေရ ၁၇၅ ႀကိမ္အတြက္ က်ပ္ ၂၇၆ ဒသမ ၈၃ သန္း ရရွိခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ျပပြဲတြင္ ေစ်းအျမင့္ဆံုးယူ႐ို ၁၅ သန္း တန္ေက်ာက္စိမ္း ပါ၀င္ေရာင္းခ်ေသာ္လည္း ေရာင္းခ်ႏုိင္ခဲ့ျခင္းမရိွေၾကာင္း စီမံေရးရာ ဒုတိယဥကၠ႒ ဦးသန္းေဇာ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။

“ျပည္တြင္းကုန္သည္ကေတာ့ ဒီပြဲမွာ နည္းနည္းေတာ့နည္းသြားတယ္။ ျပည္ပကုန္သည္ကေတာ့ ကေနဒါတို႔၊ အေမရိကန္တို႔ ပါလာတယ္။ အရင္တုန္းက သိပ္မရွိဘူး။သူတို႔လည္း စိတ္၀င္စားလို႔တက္လာတာရွိတယ္။ ေနာက္ထိုင္းကေတာ့ ကုန္သည္ ၂၀  ေလာက္ရွိတယ္။ ၃၀၀၀ ေက်ာ္မွာ က်န္တာကေတာ့ တ႐ုတ္၊ ေဟာင္ေကာင္၊ ထိုင္၀မ္ တို႔ကပဲ အမ်ားစုျဖစ္တယ္။ကုန္သည္တက္ေရာက္မႈၾကည့္ရင္ ၿပီးခဲ့တဲ့ပြဲထက္ ၁၀၀၀ ေလာက္ ပိုမ်ားတယ္” ဟု ဦးသန္းေဇာ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။

(၅၅) ႀကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာ့ေက်ာက္မ်က္ရတနာျပပြဲသို႔ တက္ေရာက္ရန္ တ႐ုတ္ျပည္သူ႔သမၼတႏုိင္ငံမွ ကုမၸဏီ ၂၆၅၆ ခုႏွင့္ ရတနာကုန္သည္ ၃၁၀၂ ဦး၊ ထိုင္းႏိုင္ငံမွ ကုမၸဏီ ၂၁ ခုႏွင့္ ရတနာကုန္သည္ ၂၄ ဦး၊ ကေနဒါ ႏိုင္ငံႏွင့္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံတို႔မွ ကုမၸဏီသံုးခုစီႏွင့္ ရတနာကုန္သည္ ေျခာက္ဦးႏွင့္  ျပည္တြင္းကုမၸဏီ ၅၁၀ မွ ရတနာကုန္သည္ ၁၂၀၃ ဦး စာရင္းေပးသြင္းခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။