ဆီဗီလာနည္းျပေဟာင္း ဘာရစ္ဇိုကို ဘီလ္ဘာအိုအသင္း နည္းျပသစ္အျဖစ္ ခန္႔အပ္

Photo: footballespana

ဘီလ္ဘာအိုအသင္းသည္ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္က ဆီဗီလာအသင္းမွ ထုတ္ပယ္ခံခဲ့ရသည့္ အာဂ်င္တီးနားနည္းျပ ဘာရစ္ဇိုကို နည္းျပသစ္အျဖစ္ ခန္႔အပ္လိုက္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ဘာရစ္ဇို(၄၈ ႏွစ္)သည္ ခ်ီလီလက္ေရြးစင္အသင္း၏လက္ေထာက္နည္းျပအျဖစ္လည္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ဖူးသူျဖစ္ၿပီး ဆယ္လ္တာဗီဂိုအသင္း၏နည္းျပအျဖစ္ စပိန္ေျမသို႔ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ စတင္ေျခခ်ခဲ့သူျဖစ္သည္။

ဘီလ္ဘာအိုအသင္းသည္ နည္းျပ ဗယ္လ္ဗာဒီ ဘာစီလိုနာအသင္းသို႔ ေျပာင္းေရႊ႔သြားသည့္အတြက္ ၿပီးခဲ့သည့္ရာသီက နည္းျပ ဇီဂန္ဒါႏွင့္ ႐ုန္းကန္ခဲ့ရၿပီး လာလီဂါၿပိဳင္ပြဲတြင္ အဆင့္(၁၆)ေနရာအထိ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ဇီဂန္ဒါႏွင့္ လမ္းခြဲကာ ဘာရစ္ဇိုကို အစားထိုးခန္႔အပ္လိုက္ျခင္းလည္းျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ ဘာရစ္ဇိုကိုလည္း လာမည့္တစ္ရာသီစာအတြက္သာ (၁)ႏွစ္စာခ်ဳပ္ျဖင့္ ခန္႔အပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။

ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ အဂတိလိုက္စားမႈ အမ်ဳိးအစား ေလးမ်ဳိး

ထိေရာက္ေသာ၊ ၾကံ့ခိုင္ေသာ၊ တာ၀န္ခံမႈရွိေသာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္မ်ားသည္ သဘာ၀ရင္းျမစ္မ်ားကို စီမံရန္၊ ျပည္သူ႔၀န္ေဆာင္မႈမ်ားကို ေထာက္ပံ့ရန္၊ ကုန္သြယ္ေရးကို အားေပးျမႇင့္တင္ရန္၊ ပုဂၢလိက ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ားကို ဆြဲေဆာင္ရန္ႏွင့္ ကူညီေထာက္ပံ့ေပးမႈမ်ားႏွင့္ ဆက္သြယ္စီမံ ေဆာင္ရြက္ရန္တုိ႔အား ေအာင္ျမင္စြာ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္အတြက္ မရွိမျဖစ္ အေရးပါသည္။ အဂတိလိုက္စားျခင္းႏွင့္ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈမရွိျခင္းသည္ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ ရည္မွန္းခ်က္ရရွိေရးႏွင့္ ဆန္႔က်င္၍ ေနတတ္သည္။ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ အဂတိလိုက္စားမႈသည္ ယေန႔ေခတ္၌ အထင္ရွားဆံုး ရာဇ၀တ္မႈမ်ားအနက္ တစ္ခုျဖစ္သည္။ မသမာေသာ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားႏွင့္ အာဏာအလြဲသံုးစားျပဳလုပ္မႈမ်ားက အံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းေလာက္ေအာင္ အေတြ႕ရမ်ားလာသည္။ အစိုးရအဖြဲ႕အဆင့္ အသီးသီး၌ အေတြ႕ရ အမ်ားဆံုး အဂတိလိုက္စားမႈ အမ်ဳိးအစား ေလးရပ္ရွိသည္။

(၁) လာဘ္ယူျခင္း – လာဘ္ယူျခင္းသည္ ႏိုင္ငံေရးဆုိင္ရာ အဂတိလိုက္စားမႈ၌ အေတြ႕ရ အမ်ားဆံုး အမ်ဳိးအစားျဖစ္သည္။ လာဘ္ယူျခင္းဟူသည္ အစိုးရတာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးကို ေငြေၾကး သို႔မဟုတ္ ပစၥည္း သို႔မဟုတ္ ၀န္ေဆာင္မႈေပးၿပီး ဦးစားေပး ဆက္ဆံခံရေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ေဒသခံ ေဆာက္လုပ္ေရးကန္ထ႐ိုက္တစ္ဦးက သက္ဆုိင္ရာ တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးကို ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးစီမံကိန္း အသစ္တစ္ရပ္ စတင္ရန္ ခြင့္ျပဳခ်က္၌ ပထမဦးစားေပး ရရွိေအာင္ လာဘ္ေပးျခင္း ျဖစ္သည္။

(၂) အလဲြသံုးစားလုပ္ျခင္း – အခ်ဳိ႕ေသာ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ခံ အရာရွိမ်ားသည္ မ်ားျပားလွေသာ ေငြေၾကးပမာဏကို ႀကီးၾကပ္ရန္ တာ၀န္ယူရသည္။ ယင္းေငြေၾကးမ်ားသည္ ေဆာက္လုပ္ေရး၊ မြမ္းမံေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဆုိင္ရာ ကန္ထ႐ိုက္မ်ားကဲ့သို႔ ေဒသဆုိင္ရာ စီမံကိန္းမ်ားအတြက္ ႀကိဳတင္လ်ာထားေသာေငြမ်ား ျဖစ္ႏုိင္သည္။ ယင္းစီမံကိန္းမ်ားကို ႀကီးၾကပ္ရေသာ အရာရွိသည္ ယင္းတုိ႔ထဲမွ ေငြအခ်ဳိ႕ကို ၎၏ ကိုယ္ပိုင္ဘဏ္စာရင္းထဲသို႔ လႊဲေျပာင္းထည့္သြင္းတတ္သည္။ ယင္းသည္ အလဲြသံုးစားလုပ္မႈျဖစ္သည္။ အျခားမူကြဲ ပံုစံတစ္ရပ္မွာ သက္ဆုိင္ရာ အရာရွိသည္ အျခားပုဂၢိဳလ္ သို႔မဟုတ္ အျခားကုမၸဏီတစ္ခုက ပိုင္ဆုိင္ေသာ ေငြမ်ားကို ၎၏ ကိုယ္က်ဳိးအတြက္ အသံုးျပဳျခင္းျဖစ္သည္။

(၃) ၿခိမ္းေျခာက္၍ ေငြညႇစ္ျခင္း – ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ႐ံုးမ်ားသည္ ၎တုိ႔၏ အရာရွိမ်ားအား လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာ အႀကီးအက်ယ္ ေပးထားတတ္သည္။ သက္ဆုိင္ရာအရာရွိသည္ ၎၏ အာဏာကို အသံုးျပဳလ်က္ အျခားသူတစ္ဦးကို ၎၏အလိုက် ျပဳလုပ္ရန္ ၿခိမ္းေျခာက္ကာ ၾသဇာလႊမ္းမိုးျခင္းသည္ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ အဂတိလိုက္စားမႈ ပံုစံတစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ယင္းအဂတိလိုက္စားမႈပံုစံသည္ ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ခံ အရာရွိတစ္ဦးက တစ္စံုတစ္ဦးႏွင့္ပတ္သက္၍ ျပစ္မႈမကင္းေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ထုတ္ေဖာ္ ၿခိမ္းေျခာက္လ်က္ ၎တုိ႔ႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ ထုိသူအား အက်ပ္ကိုင္သည့္အခါ၌ ျဖစ္ပြားသည္။

(၄) ဦးစားေပးဆက္ဆံျခင္း – ေရြးေကာက္တင္ေျမႇာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦးသည္ အလုပ္အကိုင္ကိစၥ၊ ကန္ထ႐ိုက္ကိစၥႏွင့္ အျခားအက်ဳိးအျမတ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အခြင့္အလမ္းမ်ား ခ်ေပးသည့္အခါ မွ်တမႈႏွင့္ မွန္ကန္မႈရွိရမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ခံထားရၿပီး ျဖစ္သည္။ သက္ဆုိင္ရာ အရာရွိတစ္ဦးက ယင္းကဲ့သို႔ ခ်ေပးရာ၌ မေလ်ာ္ကန္ေသာ သို႔မဟုတ္ တရားမ၀င္ေသာ အေၾကာင္းျခင္းရာမ်ား လႊမ္းမိုးလ်က္ ေဆာင္ရြက္ပါက အဂတိလိုက္စားမႈ က်ဴးလြန္ျခင္းျဖစ္သည္။ ဦးစားေပး ဆက္ဆံျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အဂတိလိုက္စားမႈ ပံုစံတစ္ရပ္မွာ Nepotism ဟုေခၚသည့္ ေဆြမ်ဳိးေကာင္းစားေရး၀ါဒျဖစ္သည္။ အမွန္တကယ္ အရည္အခ်င္း ျပည့္မီသည့္ ေလွ်ာက္ထားသူမ်ားကို ခန္႔ထားျခင္း သို႔မဟုတ္ ခ်ေပးျခင္း မျပဳဘဲ ေဆြမ်ဳိးမ်ားႏွင့္ မိသားစု၀င္မ်ားကို ခန္႔ထားျခင္း သို႔မဟုတ္ ခ်ေပးျခင္းကို Nepotism ဟုေခၚသည္။ ယင္းအဂတိလိုက္စားမႈ အမ်ဳိးအစား အျခားပံုစံတစ္ရပ္မွာ သူေကာင္းျပဳျခင္း (Patronage) ျဖစ္သည္။ သက္ဆုိင္ရာအရာရွိတစ္ဦးက ယင္းကဲ့သို႔ ခန္႔ထားျခင္း သို႔မဟုတ္ ခ်ေပးျခင္းကို မဲရရန္ သို႔မဟုတ္ ေငြေၾကးရရန္ သို႔မဟုတ္ အျခားအက်ဳိးအျမတ္မ်ား ရရန္တုိ႔အတြက္ အလဲအလွယ္ လုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။

မည္သည့္ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ အဂတိလိုက္စားမႈမဆုိ ႏိုင္ငံဖံြ႕ၿဖိဳးေရးႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ပ်က္ျပားေစသည့္အျပင္ ႏိုင္ငံဘ႑ာမ်ား ဆံုး႐ံႈးေစကာ အစိုးရႏွင့္ အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုး႐ံႈးရသည့္ ျပည္သူတုိ႔အၾကား ယံုၾကည္မႈကိုပါ ပ်က္စီးေစေသာေၾကာင့္ ႏုိင္ငံေရးဆုိင္ရာ အဂတိလိုက္စားမႈမ်ား ပေပ်ာက္ေရးကို အထူးအေလးထား ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

ဇြန္လ ၁ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

ေနျပည္ေတာ္ရွိ သံတမန္ဇုန္တြင္ သံ႐ံုး ၁၅ ႐ံုးက ေျမကြက္ ၂၉ ကြက္ အဆိုျပဳထားၿပီး အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ႏုိင္ငံအမ်ားစုမွ ပထမဆင့္အေနျဖင့္ ညိႇႏိႈင္းဆက္ဆံေရး႐ံုး ဖြင့္လွစ္ႏုိင္ရန္ ေဆာင္ရြက္ေန

ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာနတြင္ ေမ ၃၁ ရက္က ျပဳလုပ္သည့္ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲကို ေတြ႕ရစဥ္

ေနျပည္ေတာ္ရွိ သံတမန္ဇုန္တြင္ သံ႐ံုး ၁၅ ႐ံုးက ေျမကြက္ ၂၉ ကြက္ အတည္ျပဳထားၿပီး အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ႏိုင္ငံအမ်ားစုမွ ပထမအဆင့္အေနျဖင့္ ညိႇႏိႈင္းဆက္ဆံေရး႐ံုး ဖြင့္လွစ္ႏုိင္ရန္ ေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္း ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး၀န္ႀကီးဌာန အျမဲတမ္းအတြင္း၀န္ဦးျမင့္သူက ေျပာၾကားသည္။

ျပန္ၾကားေရး၀န္ႀကီးဌာနတြင္ ေမ ၃၁ ရက္က ျပဳလုပ္သည့္ ႏုိင္ငံေတာ္အစိုးရ၏ ျပည္သူ႔အတြက္ ဒုတိယတစ္ႏွစ္တာ ကာလအတြင္း ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲတြင္ သတင္းမီဒီယာမ်ား၏ ေမးျမန္းမႈကို အျမဲတမ္းအတြင္း၀န္ ဦးျမင့္သူက အထက္ပါကဲ့သို႔ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

“သံတမန္ဇုန္မွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေျမကြက္ေတြ ေနရာခ်ထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ အခုလက္ရွိ သံ႐ံုး ၁၅ ႐ံုးက ေျမကြက္ ၂၉ ကြက္ အဆိုျပဳထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႔ က်န္တဲ့ႏုိင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ပထမဆင့္အေနနဲ႔ ဒီမွာ Liaison Office ဖြင့္ၿပီးရင္ သံ႐ံုးေျပာင္းေရႊ႕ဖို႔ လုပ္ေနပါတယ္။ တတ္ႏုိင္သေရြ႕ ေစာေစာေျပာင္းဖို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔တိုက္တြန္း ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္” ဟု ဦးျမင့္သူက ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

ထုိ႔ျပင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ေပၚတူဂီသံ႐ံုး ဖြင့္လွစ္ရန္ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနႏွင့္ စတင္ေဆြးေႏြးေနေၾကာင္း၊ ျမန္မာႏုိင္ငံအေနျဖင့္ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးႏွင့္ က႑ေပါင္းစံုတြင္ အက်ဳိးျပဳႏိုင္မည့္ႏုိင္ငံျဖစ္ပါက သံတမန္ ဆက္ဆံေရးသံ႐ံုးမ်ား ဖြင့္လွစ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ဦးျမင့္သူက ဆိုသည္။

“မေန႔တစ္ေန႔ကဆိုရင္ ေပၚတူဂီသံအမတ္ႀကီးကို လက္ခံေတြ႕ဆံုပါတယ္။ မၾကာခင္မွာ ေပၚတူဂီသံ႐ံုး ရန္ကုန္မွာဖြင့္ဖို႔အတြက္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ စတင္ေဆြးေႏြးေနပါၿပီ။ အလားတူပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔အေနနဲ႔လည္း ဥေရာပမွာ သံ႐ံုးဖြင့္ထားတာေတြ ရွိပါတယ္။ ႏွစ္ႏုိင္ငံ စီးပြားေရး ႏုိင္ငံေရးတစ္ခုတည္း ၾကည့္လို႔မရပါဘူး။ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ က႑ေပါင္းစံုမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ အက်ဳိးျပဳႏိုင္မယ့္ႏိုင္ငံဆိုရင္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ သံတမန္ဆက္ဆံေရး သံ႐ံုးေတြ ဖြင့္လွစ္သြားမွာပါ” ဟု ဦးျမင့္သူက ဆက္လက္ ေျပာၾကားသည္။

ထို႔ျပင္ အိႏိၵယႏုိင္ငံႏွင့္ ကိုရီးယားႏုိင္ငံတို႔မွ International Hospital တစ္ခုစီဖြင့္လွစ္ရန္ ကမ္းလွမ္းထားၿပီး တ႐ုတ္ျပည္သူ႔သမၼတႏုိင္ငံက International School ဖြင့္လွစ္ရန္ ကမ္းလွမ္းထားေၾကာင္း ဦးျမင့္သူက ဆိုသည္။

ေနျပည္ေတာ္သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အစိုးရ႐ံုးစိုက္သည့္ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္သည္ႏွင့္အညီ ႏုိင္ငံျခားသံ႐ံုးမ်ားကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွ ေနျပည္ေတာ္သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ဖြင့္လွစ္ႏုိင္ရန္အတြက္ မူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္ထားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း၊ ယခုအခါ ႏိုင္ငံျခားသံ႐ံုးမ်ားအေနျဖင့္ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈ၊ ေနထိုင္မႈ စသည္တို႔ ပိုမိုအဆင္ေျပေစရန္အတြက္လည္းေကာင္း၊ သံ႐ံုးမ်ား၏ အဆိုျပဳတင္ျပခ်က္မ်ားမွ လက္ေတြ႕တြင္ ျဖစ္ႏုိင္မည့္ အခ်က္မ်ားႏွင့္အညီ ေဆာင္ရြက္ေပးရန္အတြက္လည္းေကာင္း၊ မူ၀ါဒမ်ားကို ျပန္လည္ သံုးသပ္မႈ ျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္ေၾကာင္းႏွင့္ ဆက္သြယ္ေရး၊ ပို႔ေဆာင္ေရး၊ ပညာေရးႏွင့္ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ၀န္ေဆာင္မႈကိစၥရပ္မ်ားကို ပိုမိုျမႇင့္တင္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္မည့္ နည္းလမ္းသစ္မ်ား ရွာေဖြေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း ေဖေဖာ္၀ါရီလအတြင္းက က်င္းပသည့္ ေနျပည္ေတာ္ သံတမန္ဇုန္ ေျမယာမူ၀ါဒဆိုင္ရာ ညိႇႏိႈင္းအစည္းအေ၀းတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က ေျပာၾကားသည္။

ေနျပည္ေတာ္သံတမန္ဇုန္သည္ ဒကိၡဏသီရိၿမိဳ႕နယ္တြင္ တည္ရွိၿပီး သစ္ေတာႀကိဳး၀ိုင္းအျဖစ္မွ ပယ္ဖ်က္ထားသည့္ ေျမဧက ၁၅၅၀ အက်ယ္ရွိ ေျမေပၚတြင္ သတ္မွတ္ေဖာ္ေဆာင္ထားၿပီး အေျခခံ အေဆာက္အအံုမ်ားျဖစ္သည့္ လမ္း၊ ေရေျမာင္း၊ ေရ၊ မီးမ်ားရရွိရန္ တည္ေဆာက္ထားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

ပဋိပကၡ၊ ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏွင့္ ခြဲျခားဆက္ခံေနရေသာ ကေလး ၁ ဒသမ ၂ ဘီလ်ံ ရွိေန

အီရတ္အစိုးရႏွင့္ IS ဂ်ီဟတ္မ်ားအၾကား တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ မိုဆူးမွ ေနရပ္စြန္႔ခြာလာေသာ ကေလးမ်ားကို ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ မတ္ ၂၇ ရက္က ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ကမၻာတစ္၀န္းရွိ ကေလးထက္၀က္ေက်ာ္သည္ ပဋိပကၡ၊ ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏွင့္ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈတို႔၏ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ား ၾကံဳေနရသည္ဟု ေမ ၃၀ ရက္က ထုတ္ျပန္သည့္ Save the Children ၏ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

Many Faces of Exclusion ဟု အမည္ေပးထားသည့္ အစီရင္ခံစာတြင္ ကေလးလုပ္သား၊ ပညာသင္ၾကားခြင့္မရျခင္း၊ ကေလးအရြယ္၌ လက္ထပ္ရျခင္းႏွင့္ အရြယ္မတိုင္မီ ကိုယ္၀န္ေဆာင္ျခင္းတို႔၏ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားျဖင့္ ႏိုင္ငံ ၁၇၅ ႏိုင္ငံကို အဆင့္သတ္မွတ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ယင္းအစီရင္ခံစာတြင္ ကမၻာတစ္၀န္းရွိ ကေလး ၁ ဒသမ ၂ ဘီလ်ံသည္ အဓိက ၿခိမ္းေျခာက္မႈသံုးခုအနက္ အနည္းဆံုးတစ္ခု၏ ၿခိမ္းေျခာက္မႈႏွင့္ ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

ကေလးမ်ားအတြက္ အဆိုးရြားဆံုးဟု သတ္မွတ္ထားသည့္ ႏိုင္ငံ ၁၀ ႏိုင္ငံအနက္ ရွစ္ႏိုင္ငံသည္ အေနာက္ႏွင့္ ဗဟိုအာဖရိကတို႔မွျဖစ္ၿပီး ႏိုင္ဂ်ာတြင္ ၿခိမ္းေျခာက္ခံရမႈ ပမာဏ အမ်ားဆံုးျဖစ္သည္။ စင္ကာပူႏွင့္ ဆလိုေဗးနီးယားႏိုင္ငံတို႔မွာမူ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ ျပႆနာမ်ားျဖစ္ပြားမႈ အနည္းဆံုးႏိုင္ငံမ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံခဲ့ရသည္။

“ကမၻာမွာရွိတဲ့ ကေလးထက္၀က္ေက်ာ္ဟာ သူတို႔ဘ၀အစမွာ မိန္းကေလးျဖစ္လို႔၊ ဆင္းရဲလို႔၊ စစ္ပြဲဇုန္မွာ ႀကီးျပင္းလာလို႔ ဆိုတာေတြေၾကာင့္ ဖိႏွိပ္ခံခဲ့ရတယ္” ဟု Save the Children ၏ အမႈေဆာင္အရာရွိခ်ဳပ္ ဟယ္လီေသာနင္းရွမစ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အစိုးရမ်ားသည္ ကေလးအားလံုးအား ၎တို႔၏ကေလးဘ၀၌ အေကာင္းဆံုး အရာမ်ားေပးႏိုင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးသင့္ေၾကာင္း ၎ကေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကေလး တစ္ဘီလ်ံေက်ာ္သည္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈ ဒဏ္ၾကံဳေနရသည့္ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ေနထိုင္ေနရၿပီး သန္း ၂၄၀ သည္ ပဋိပကၡႏွင့္ တည္ၿငိမ္မႈမရွိသည့္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ေနထိုင္ေနရသည္ဟု အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။ က်ား၊ မ ခဲြျခားမႈသည္ စိုးရိမ္ရသည့္ အေျခအေနတစ္ခုျဖစ္သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ မိန္းကေလး ၅၇၅ သန္းေက်ာ္ ေနထိုင္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့သည္။

ေတာင္ဆူဒန္၊ ဆိုမာလီယာ၊ ယီမင္ႏွင့္ အာဖဂန္နစၥတန္အပါအ၀င္ ႏိုင္ငံ ၂၀ ခန္႔တြင္ ကေလးလုပ္သား၊ ပညာသင္ၾကားခြင့္မရျခင္း၊ ကေလးအရြယ္၌ လက္ထပ္ရျခင္း ၿခိမ္းေျခာက္မႈသံုးခုေအာက္တြင္ ေနထိုင္ရသည့္ ကေလး ၁၅၃ သန္း ရွိသည္။

Ref: AFP

ဂ်ာနယ္လစ္ အသတ္ခံခဲ့ရေၾကာင္း ဇာတ္လမ္းဆင္ခဲ့သည့္အတြက္ ေ၀ဖန္မႈမ်ားႏွင့္ ယူကရိန္း ၾကံဳေတြ႕ေနရ

ေမ ၃၀ ရက္က ကိဗ္ၿမိဳ႕တြင္ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲ၌ ႐ုရွားဂ်ာနယ္လစ္ ဘက္ခ်င္ကို (လယ္)အား ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AP)

ကရင္မလင္ ဆန္႔က်င္သည့္ ႐ုရွားဂ်ာနယ္လစ္တစ္ဦးသည္ အသတ္ခံခဲ့ရေၾကာင္း သတင္းထြက္ေပၚခဲ့ၿပီးမွ အသက္ရွင္လ်က္ ျပန္လည္ထြက္ေပၚလာခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ ႐ုရွားႏွင့္ ယူကရိန္းတုိ႔တြင္ စိတ္သက္သာရာရခဲ့ၾကေသာ္လည္း ထိုဂ်ာနယ္လစ္ အသတ္ခံခဲ့ရေၾကာင့္ ဇာတ္လမ္းဆင္ခဲ့သည္ဟု ၀န္ခံခဲ့သည့္ ယူကရိန္းသည္ ေမ ၃၁ ရက္တြင္ ေ၀ဖန္မႈမ်ား ၾကံဳေတြ႕ေနရသည္။

႐ုရွားဂ်ာနယ္လစ္ အာကက္ဒီဘက္ခ်င္ကိုသည္ ၎၏ေနအိမ္၌ ႐ုရွား၏လက္ခ်က္ဟု အျပစ္ဖုိ႔ခံထားရသည့္ ေၾကးစားလူသတ္မႈပံုစံျဖင့္ အသတ္ခံခဲ့ရေၾကာင္း ယူကရိန္း အာဏာပိုင္မ်ားက ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၂၄ နာရီပင္ မျပည့္ေသးမီ ေမ ၃၀ ရက္တြင္ ယူကရိန္းၿမိဳ႕ေတာ္ကိဗ္၌ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြတြင္ အသက္ရွင္လ်က္ ျပန္လည္ေပၚထြက္လာခဲ့သျဖင့္ အ့ံအားသင့္ေစခဲ့သည္။

ဘက္ခ်င္ကို အသတ္ခံခဲ့ရေၾကာင္း ဇာတ္လမ္းဆင္မႈသည္ ၎အား ႐ုရွား၏သတ္ျဖတ္မႈမွ ဟန္႔တားႏိုင္ရန္ျဖစ္ေၾကာင္း ယူကရိန္း လံုျခံဳေရးတပ္ဖဲြ႕က ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ္လည္း ႐ုရွားကမူ ယင္းလုပ္ရပ္သည္ ႐ုရွားဆန္႔က်င္ေသာ ရန္စသည့္လုပ္ရပ္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဒါသတႀကီး ျပန္လည္တံု႔ျပန္ခဲ့သည္။ ကမၻာ့မီဒီယာအား လွည့္စားခဲ့ေသာ ထုိဇာတ္လမ္းဆင္မႈကို ေဒါသထြက္ခဲ့သည့္ နယ္စည္းမျခား သတင္းေထာက္မ်ားအဖဲြ႕ကလည္း ကမၻာတစ္၀န္းရွိ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား၏ အလုပ္မ်ားကို သက္ေရာက္ေစမည္ကို စိုးရိမ္ခဲ့သည္။

ဘက္ခ်င္ကို လုပ္ၾကံခံခဲ့ရသည္ဆုိေသာ လုပ္ဇာတ္သည္ အမွန္တရားႏွင့္ စိတ္ကူးယဥ္မႈအၾကား ခဲြျခားရန္ ေ၀၀ါးေစခဲ့ၿပီး မီဒီယာမ်ားအား မယံုၾကည္မႈကို ပိုမိုျမင့္တက္ေစမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ႐ုရွားေန႔စဥ္သတင္းစာ Vedomosti ၏ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္တြင္ သံုးသပ္ခဲ့သည္။ ယင္းျဖစ္ရပ္ေၾကာင့္ ယူကရိန္းအစိုးရမွ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအား တစ္ဖန္ယံုၾကည္ရန္ ခက္ခဲေစမည္ျဖစ္ေၾကာင္း အေနာက္တိုင္း သံုးသပ္သူမ်ားႏွင့္ သတင္းေထာက္ အမ်ားအျပားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဘက္ခ်င္ကိုက သူသည္ ေသဆံုးမႈဟန္ေဆာင္ရန္အတြက္ ယူကရိန္းေထာက္လွမ္းေရးအဖဲြ႕ႏွင့္အတူ သီတင္းပတ္မ်ားစြာ ေလ့က်င့္ျပင္ဆင္ခဲ့ရေၾကာင္း Facebook တြင္ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ေ၀ဖန္မႈမ်ားအား ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ သံုးသပ္သူအခ်ဳိ႕ကမူ ဘက္ခ်င္ကို အသက္ရွင္ေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္းကိုသာ အာ႐ံုစုိက္ရန္ မီဒီယာမ်ားအား တုိက္တြန္းခဲ့သည္။

ယူကရိန္းက ၎တုိ႔၏အကြက္ဆင္မႈေၾကာင့္ ဘက္ခ်င္ကိုအား သတ္ျဖတ္မည့္ အစီအစဥ္ကို ဟန္႔တားႏိုင္ခဲ့ၿပီး ႐ုရွားလံုျခံဳေရး တပ္ဖဲြ႕၀င္မ်ားက ထုိရာဇ၀တ္မႈအတြက္ ျပင္ဆင္ေနမႈကို မွတ္တမ္းတင္ႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း ယူကရိန္းလံုျခံဳေရးဌာနအႀကီးအကဲ Vasyl Grytsak က ဘက္ခ်င္ကိုအား မီဒီယာသို႔ မိတ္ဆက္ရာတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဘက္ခ်င္ကိုအား သတ္ျဖတ္ရန္ ႀကိဳးကိုင္စီစဥ္ခဲ့သည္ဟု သံသယရွိသူကို ယူကရိန္းက ဖမ္းဆီးႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း၊ G ဟုသာ အမည္ေပးထားသည့္ အဆုိပါ ယူကရိန္းႏုိင္ငံသားသည္ ႐ုရွားလံုျခံဳေရးတပ္ဖဲြ႕မ်ား၏ လူသစ္စုေဆာင္းမႈခံခဲ့ရၿပီး ေဒၚလာ ၄၀၀၀၀ ရရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ ထိုသတ္ျဖတ္မႈအား ေဆာင္ရြက္ရန္ ေၾကးစားလူသတ္သမားတစ္ဦးကို ငွားရမ္းခဲ့ေၾကာင္းလည္း Grytsak က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref: AFP

အေမရိကန္ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ကာ့ဒ္တပ္ဖဲြ႕၀င္မ်ားအား တုိက္ထုတ္ပစ္မည္ဟု ဆီးရီးယားသမၼတအာဆတ္ သတိေပး

ေမ ၅ ရက္က ဆီးရီးယားႏုိင္ငံ အာဖရင္ၿမိဳ႕၀င္ေပါက္တြင္ လက္နက္ကုိင္ အမ်ဳိးသားႏွစ္ဦးကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ဆီးရီးယားႏုိင္ငံ၏ နယ္ေျမသံုးပုံတစ္ပံုအား ထိန္းခ်ဳပ္ထားေသာ အေမရိကန္ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ကာ့ဒ္တပ္ဖဲြ႕မ်ားအား အင္အားသံုး တိုက္ခိုက္ၿပီး ထိုနယ္ေျမမ်ားကို ျပန္လည္သိမ္းယူရန္ တံု႔ဆုိင္းေနမည္မဟုတ္ေၾကာင္း ဆီးရီးယားသမၼတ ဘာရွားအယ္အာဆတ္က ေမ ၃၁ ရက္တြင္ သတိေပးခဲ့သည္။ ဆီးရီးယားတြင္ က်န္ရွိသည့္ တစ္ခုတည္းေသာ ျပႆနာမွာ SDF ျဖစ္ေၾကာင္း IS ဂ်ီဟတ္မ်ားအား တုိက္ထုတ္ရာတြင္ ဦးေဆာင္ခဲ့သည့္ ကာ့ဒ္မ်ား ဦးေဆာင္ေသာ ဆီးရီးယားဒီမုိကရက္တစ္တပ္ဖဲြ႕မ်ားကို ရည္ညႊန္း၍ အာဆတ္က Russia Today ႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

၎တုိ႔တြင္ ေရြးခ်ယ္စရာႏွစ္ခုရွိေၾကာင္း၊ တစ္ခုမွာ ညိႇႏိႈင္းေဆြးေႏြးရန္အတြက္ လမ္းဖြင့္ထားေၾကာင္း၊ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ၎တုိ႔အနက္ အမ်ားစုသည္ ဆီးရီးယားမ်ားျဖစ္ၾကၿပီး ဆီးရီးယားႏုိင္ငံအား ႏွစ္သက္လိမ့္မည္ဟု ယူဆေၾကာင္း၊ ၎တုိ႔သည္မည္သည့္ ျပည္ပႏုိင္ငံအတြက္မဆို ႐ုပ္ေသး႐ုပ္မ်ားအျဖစ္ အျဖစ္ခံလိုမည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ေမ ၃၁ ရက္တြင္ ထုတ္လႊင့္ခဲ့သည့္ အင္တာဗ်ဴး၌ အာဆတ္က အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

၎တုိ႔သည္ ဆီးရီးယားမ်ားအျဖစ္ အတူယွဥ္တဲြေနထိုင္ရန္ နည္းလမ္းရွိေၾကာင္း၊ ယင္းသို႔မဟုတ္ပါက ထိုေဒသမ်ား လြတ္ေျမာက္ေစရန္အတြက္ အင္အားသံုး၍ ျပန္လည္တံု႔ျပန္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဆီးရီးယား အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းရွိ ေရနံၾကြယ္၀ေသာေဒသမွ ကာ့ဒ္မ်ားသည္ ၎တုိ႔၏နယ္ေျမအတြက္ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ တုိးျမႇင့္ရရွိႏိုင္ရန္ ကာလရွည္ၾကာ တြန္းအားေပးလာခဲ့ၾကေသာ္လည္း ဆီးရီးယားအစိုးရက တစ္ႏုိင္ငံလံုးတြင္ ၎တုိ႔၏ၾသဇာအာဏာကို ျပန္လည္ျပသရန္ ဆႏၵရွိေၾကာင္း အခုိင္အမာ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ကာ့ဒ္မ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရအစိုးရဟု ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ဖဲြ႕စည္းထားေသာ ျပည္သူ႔စစ္မ်ားလႊမ္းမိုးထားသည့္ SDF သည္ IS ဂ်ီဟတ္အဖဲြ႕အား တိုက္ခိုက္ရာတြင္ အေမရိကန္ဦးေဆာင္ေသာ ညြန္႔ေပါင္း၏ ေလေၾကာင္းေထာက္ပံ့မႈ ရရွိထားၿပီး ေျမျပင္တြင္လည္း အေမရိကန္ႏွင့္ ျပင္သစ္အထူးတပ္ဖဲြ႕၀င္မ်ား၏ အကူအညီမ်ားကို ရရွိခဲ့သည္။

“ဒါ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔နယ္ေျမပါ။ အဲဒီ နယ္ေျမေတြ လြတ္လပ္ေစဖို႔ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ လုပ္ပိုင္ခြင့္နဲ႔ ၀တၱရားရွိပါတယ္” ဟု အာဆတ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “အေမရိကန္ေတြ ထြက္သြားသင့္တယ္။ ဘယ္နည္းနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ သူတုိ႔ေတြ ထြက္သြားရမွာပါ” ဟု ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဆီးရီးယားအေရွ႕ပိုင္းတြင္ SDF ႏွင့္ ႐ုရွားေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ ဆီးရီးယားတပ္ဖဲြ႕၀င္မ်ားက IS ႏွိမ္နင္းသည့္ စစ္ဆင္ေရးမ်ားကို သီးျခား ဆင္ႏႊဲခဲ့ၾကသည္။ ဆီးရီးယားတြင္ အေမရိကန္ႏွင့္ ႐ုရွားတပ္ဖဲြ႕၀င္မ်ားအၾကား ထိပ္တုိက္ေတြ႕ၿပီး ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရန္ နီးစပ္ခဲ့ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ထိုအေျခအေနကို ေရွာင္လဲႊႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း အာဆတ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထုိ႔ျပင္ ဆီးရီးယား၌ အီရန္၏ အျမဲတမ္းတပ္ဖဲြ႕၀င္မ်ား မရွိေၾကာင္း အာဆတ္က ျငင္းဆန္ခဲ့ၿပီး ဆီးရီးယားစစ္ေျမျပင္တြင္ အီရန္၏စစ္ဘက္ အၾကံေပးမ်ားသာရွိေၾကာင္း ၀န္ခံေျပာၾကားခဲ့သည္။

Ref: AFP

အၾကမ္းဖက္မႈ တုိက္ဖ်က္ေရး ဆာဟယ္တပ္ဖဲြ႕အား ဆက္လက္ေထာက္ပံ့သြားမည္ဟု ကုလအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ကတိျပဳ

ေမ ၃၀ ရက္က မာလီႏုိင္ငံ ဆီဗာရီၿမိဳ႕ရွိ G5 Sahal အဖြဲ႕၏ ႐ုံးခ်ဳပ္တြင္ မာလီစစ္သားတစ္ဦးက ေစာင့္ဆုိင္းေနစဥ္ (Photo: AFP)

ကုလသမဂၢ၏ေထာက္ပံ့မည့္ အစီအစဥ္အား အေမရိကန္က ခါးခါးသီးသီး ျငင္းပယ္ခဲ့ေသာ္လည္း ဆာဟယ္ေဒသမွ ႏုိင္ငံငါးႏိုင္ငံ ပါ၀င္ေသာ အၾကမ္းဖက္မႈတုိက္ဖ်က္ေရးတပ္ဖဲြ႕အား ေထာက္ပံ့မႈကို ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္သြားမည္ဟု ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ အန္တိုနီယုိဂူတာရက္စ္က ေမ ၃၀ ရက္တြင္ ကတိျပဳခဲ့သည္။ ဆာဟယ္ေဒသတြင္ ဂ်ီဟတ္မ်ား၏ တုိက္ခုိက္မႈမ်ားအား တြန္းလွန္ေနရေသာ မာလီသို႔ သံုးရက္ၾကာ သြားေရာက္စဥ္ ဂူတာရက္စ္က မာလီအလယ္ပိုင္းရွိ G5 Sahal ဟု ေခၚေသာအဖဲြ႕၏ ဌာနခ်ဳပ္သို႔ သြားေရာက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

မာလီတြင္ ဇူလုိင္ ၂၉ ရက္၌ က်င္းပမည့္ သမၼတေရြးေကာက္ပဲြမ်ားအတြက္ မာလီတာ၀န္ရွိသူမ်ားအား အေကာင္းဆံုး ကူညီေပးသြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ၎က ကတိျပဳခဲ့သည္။ မာလီတြင္ အစၥလာမၼစ္အစြန္းေရာက္မ်ား၏ လံုျခံဳေရးဆုိင္ရာ ၿခိမ္းေျခာက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပဲြက်င္းပမည့္ အစီအစဥ္မ်ားကို အႀကိမ္ႀကိမ္ ေရႊ႕ဆုိင္းခဲ့ရသည္။

အယ္ေကးဒါးႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေသာ ဂ်ီဟတ္မ်ားအား မာလီေျမာက္ပိုင္းမွ ေမာင္းထုတ္ရန္အတြက္ မာလီအစိုးရကို ကူညီရန္ ျပင္သစ္က ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ စစ္ေရးဆုိင္ရာ စြက္ဖက္မႈ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ေနာက္တစ္ႏွစ္တြင္ ျပင္သစ္တပ္ဖဲြ႕၀င္ ၄၀၀၀ ကုိ မာလီတြင္ အင္အား ၁၂၀၀၀ ခန္႔ရွိေသာ ကုလသမဂၢ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးထိန္းသိမ္းမႈတပ္ဖဲြ႕ MINUSMA ႏွင့္အတူ တပ္ခ်ခဲ့ၿပီး Operational Barkhane ကို ဆင္ႏႊဲခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အၾကမ္းဖက္တုိက္ခုိက္မႈမ်ားသည္ မာလီအလယ္ပိုင္းႏွင့္ ေတာင္ပိုင္းသို႔ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ၿပီး ဘာကီနာဖာဆုိႏွင့္ ႏိုင္ဂ်ာတုိ႔သို႔ ကူးစက္ခဲ့သည္။

ဆာဟယ္ေဒသတြင္ ဂ်ီဟတ္မ်ားအား ႏွိမ္နင္းရန္ တပ္ဖဲြ႕၀င္ ၅၀၀၀ ပါ၀င္မည့္ ပူးတဲြတပ္ဖဲြ႕ကို ထူေထာင္ရန္ ဘာကီနာဖာဆို၊ ခ်ဒ္၊ မာလီ၊ ေမာ္ရစ္ေတးနီးယားႏွင့္ ႏိုင္ဂ်ာတုိ႔က ၿပီးခဲ့ေသာႏွစ္တြင္ သေဘာတူခဲ့သည္။ ယင္းအၾကမ္းဖက္မႈတုိက္ဖ်က္ေရးတပ္ဖဲြ႕သည္ ၿပီးခဲ့ေသာ မတ္တြင္ အျပည့္အ၀ စတင္လည္ပတ္ရန္ စီစဥ္ထားေသာ္လည္း တပ္ဖဲြ႕၀င္မ်ားခ်ထားမႈသည္ ေႏွာင့္ေႏွးေနခဲ့ၿပီး လက္နက္ တပ္ဆင္မႈမ်ားသည္ အလြန္အမင္း အားနည္းေနခဲ့သည္။

ထိုတပ္ဖဲြ႕အား ဆက္လက္လည္ပတ္ႏိုင္ရန္ႏွင့္ ကုလသမဂၢက ရန္ပံုေငြေထာက္ပံ့မႈအတြက္ တြန္းအားေပးရန္အတြက္ ဂူတာရက္စ္အျပင္ ျပင္သစ္တို႔က ဦးေဆာင္လံႈ႔ေဆာ္ေနသည္။ သို႔ေသာ္ ထိုတပ္ဖဲြ႕အတြက္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ႏွင့္ ကုလသမဂၢ၏ တုိက္႐ိုက္ ေထာက္ပံ့မႈတို႔အတြက္ ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရး ေကာင္စီ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို အေမရိကန္က ေမ ၂၃ ရက္တြင္ ဆန္႔က်င္ခဲ့သည္။

G5 Sahal အဖဲြ႕အတြက္ ဥေရာပမွ ႏိုင္ငံအမ်ားစု၊ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ႏွင့္ ယူေအအီးတို႔က အကူအညီ ယူ႐ို ၄၁၈ သန္း (ေဒၚ လာသန္း ၅၇၀) ကို ကတိျပဳထားသည္။ အေမရိကန္ကမူ တစ္ႏိုင္ငံခ်င္းစီ ေထာက္ပံ့မႈသည္ အေတာ္အသင့္ နည္းပါးၿပီး ၿပီးခဲ့ေသာႏွစ္ ေအာက္တုိဘာတြင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးေဟာင္း ရက္စ္ေတလာဆင္က ေဒၚလာသန္း ၆၀ သာ ကတိျပဳထားသည္။

Ref: AFP

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ပလတ္စတစ္စြန္႔ပစ္မႈမွာ လြန္ခဲ့သည့္ငါးႏွစ္ထက္ သံုးဆပိုမ်ားလာေၾကာင္း ခန္႔မွန္းေတြ႕ရွိရၿပီး ေရလမ္းေၾကာင္းမ်ားသို႔ အမိႈက္တန္ခ်ိန္ ၂၀၀ ေက်ာ္ စီး၀င္ေန

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ပလတ္စတစ္စြန္႔ပစ္မႈမွာ လြန္ခဲ့သည့္ငါးႏွစ္ကထက္ သံုးဆပိုမိုမ်ားျပားလာၿပီး ေရလမ္းေၾကာင္းမ်ားအတြင္း အမိႈက္တန္ခ်ိန္ ၂၀၀ ေက်ာ္ စီး၀င္လ်က္ရွိေၾကာင္း သန္႔ျမန္မာအဖြဲ႕၏ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္အရ သိရသည္။

၂၀၁၈ ခုႏွစ္ မတ္လတြင္ စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည့္ သန္႔ျမန္မာသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ပလတ္စတစ္ ညစ္ညမ္းမႈမ်ားအေၾကာင္း သိသာျမင္သာမႈ ရွိလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရန္ႏွင့္ ပလတ္စတစ္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ား ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ရန္အတြက္ ေရွ႕ေဆာင္ကာ လႈပ္ရွားမႈမ်ား ေဆာင္ရြက္ေနေၾကာင္း သိရသည္။

“ဘယ္ေလာက္ေတာင္မွပဲ တစ္ခါသံုး ပလတ္စတစ္ပစၥည္းေတြကို သံုးေနတယ္။ ဘယ္လိုသံုးစြဲေနတယ္ဆိုတာနဲ႔ ပလတ္စတစ္အစား တျခားဘယ္အရာေတြကို အစားထိုးၿပီး အသံုးျပဳႏိုင္တယ္ဆိုတာကို တစ္ခ်က္ေလာက္ စဥ္းစားေစခ်င္ပါတယ္။ ကြၽန္မတို႔အားလံုး အေနနဲ႔ ႐ိုးရွင္းတဲ့ လူမႈဘ၀ေနထိုင္မႈအျဖစ္ ေျပာင္းလဲၿပီး ပလတ္စတစ္ပိုက္ကို အသံုးျပဳဖို႔ ျငင္းပယ္လိုက္တာမ်ဳိး ဒါမွမဟုတ္ ေစ်း၀ယ္ထြက္တဲ့အခါတိုင္းမွာ ပလတ္စတစ္အိတ္ အသစ္ကို အသံုးျပဳမယ့္အစား ကိုယ္ပိုင္အိတ္တို႔၊ ျခင္းတို႔ကို ေျပာင္းလဲအသံုးျပဳလိုက္႐ံုနဲ႔တင္ ဒီျပႆနာေတြကို ေျဖရွင္းလို႔ရပါတယ္” ဟု သန္႔ျမန္မာမွ မေမသက္ေထြးက ေျပာၾကားသည္။

“ပလတ္စတစ္ေတြကို တစ္ခါသံုးၿပီးတာနဲ႔ လႊင့္ပစ္လိုက္တဲ့အရာေတြ ဘယ္ကိုေရာက္သြားတယ္လို႔ ထင္ပါသလဲ။ ပလတ္စတစ္ ျပဳလုပ္ခ်ိန္မွာ အသံုးျပဳထားတဲ့ ပစၥည္းေတြက လံုး၀ေဆြးျမည့္ေပ်ာက္ကြယ္သြားမယ့္ အရာေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေတြဟာ ကြၽန္မတို႔ရဲ႕ ပတ္၀န္းက်င္မွာ အဆိပ္ေတြလိုပံုေနတဲ့ အမိႈက္ပံုေတြအျပင္ သမုဒၵရာထဲမွာလည္း အမိႈက္ပံုႀကီးတစ္ခု ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါေတြက ပင္လယ္ေပ်ာ္ငွက္ေတြနဲ႔ ေရေနသတၱ၀ါ သန္းေပါင္းမ်ားစြာကို ေသေက်ပ်က္စီးေစပါတယ္။ အခ်ိန္ၾကာလာတဲ့အခါမွာ ပလတ္စတစ္ေတြက ေသးငယ္တဲ့ အစိတ္အပိုင္း အမႈန္အမႊားေတြအျဖစ္ ၿပိဳကြဲသြားၿပီးေတာ့ ကြၽန္မတို႔ ေသာက္သံုးေနတဲ့ ေရနဲ႔ အစားအေသာက္ေတြကို ညစ္ညမ္းေစလာပါတယ္” ဟု သန္႔ျမန္မာမွ Hanna Helsingen ကေျပာၾကားသည္။

ကမၻာတစ္၀န္းတြင္ ထုတ္လုပ္လ်က္ရွိေသာ ပလတ္စတစ္ပစၥည္းမ်ား၏ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကိုသာ ျပန္လည္အသံုးျပဳေနၿပီး ပလတ္စတစ္မ်ားမွာ ေျမႀကီးထဲတြင္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ သမုဒၵရာထဲတြင္ေသာ္လည္းေကာင္း အမိႈက္မ်ားအျဖစ္ ဆက္လက္တည္ရွိေနကာ သမုဒၵရာထဲရွိ ပလတ္စတစ္အမိႈက္မ်ား၏ ရာခိုင္ႏႈန္း ၈၀ ခန္႔မွာ လူမ်ားစြန္႔ပစ္လိုက္သည့္ ေဖ်ာ္ရည္ပိုက္မ်ားႏွင့္ အိတ္ခြံမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

လွ်ပ္စစ္ကားေရာင္းအား ၂၀၁၇ ခုႏွစ္တြင္ ရာခုိင္ႏႈန္း ၅၀ ေက်ာ္ ျမင့္တက္

ေမ ၂၇ ရက္က အေမရိကန္အေနာက္ပုိင္းရွိ ကိုလိုၿမိဳ႕တြင္ Tesla ၏ Model 3 ကားမ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AP)

ကမၻာတစ္၀န္းတြင္ လွ်ပ္စစ္ကားေရာင္းအားသည္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၌ ၅၄ ရာခုိင္ႏႈန္း တုိးတက္ခဲ့ၿပီး တစ္ကမၻာလုံး၌ လွ်ပ္စစ္ကား သုံးသန္းေက်ာ္လာၿပီျဖစ္ေၾကာင္း အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ စြမ္းအင္ေအဂ်င္စီ (IEA) က ေမ ၃၁ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ လွ်ပ္စစ္ကားမ်ားအတြက္ ကမၻာ့အႀကီးဆုံး ေစ်းကြက္ျဖစ္ေသာ တ႐ုတ္တြင္ ေရာင္းအားထက္၀က္ခန္႔ တိုးတက္ခဲ့ၿပီး ကမၻာတြင္ လွ်ပ္စစ္ကားေစ်းကြက္ေ၀စု အႀကီးဆုံးရွိေသာ ေနာ္ေ၀တြင္ ေရာင္းအား ၃၉ ဒသမ ၂ ရာခုိင္ႏႈန္း တိုးတက္ခဲ့ေၾကာင္း IEA က ဆုိသည္။

လွ်ပ္စစ္ကားမ်ားကို အားေပးသည့္ မူ၀ါဒမ်ားႏွင့္ စရိတ္ေလ်ာ့က်လာမႈမ်ားေၾကာင့္ လွ်ပ္စစ္ကားမ်ား၏ ေစ်းကြက္သည္ ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္ မတုိင္မီ သိသိသာသာ တိုးတက္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း IEA ၏ အစီရင္ခံစာက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ မူ၀ါဒခ်မွတ္သူမ်ားက သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ေရးရာ ကတိက၀တ္မ်ားကို လုိက္နာအေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့လွ်င္ ကမၻာတြင္ ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္မတုိင္မီ၌ လွ်ပ္စစ္ကား ၁၂၅ သန္းထိ ရွိလာႏုိင္မည္ဟု IEA က ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

ဂ်ာမနီၿပီးလွ်င္ ဥေရာပ၏ ဒုတိယအႀကီးဆုံး ကားေစ်းကြက္ျဖစ္ေသာ ျပင္သစ္ကလည္း ၂၀၄၀ ျပည့္ႏွစ္မတုိင္မီတြင္ ဓာတ္ဆီႏွင့္ ဒီဇယ္အင္ဂ်င္ကားမ်ား ေရာင္းခ်မႈ ရပ္ဆုိင္းရန္ ေၾကညာထားသည္။

Ref: AFP

ေဆးလိပ္ေၾကာင့္ ႏွလံုးေရာဂါႏွင့္ ေလသင္တုန္းျဖတ္မႈတုိ႔က လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာကို အသက္ဆံုးေစဟု WHO ထုတ္ျပန္

Photo: AFP

ေဆးလိပ္ေသာက္မႈႏွင့္ ကင္ဆာမ်ားအၾကား ဆက္ႏႊယ္မႈကို လူသိမ်ားေနေသာ္လည္း ေဆးလိပ္သည္ လူ႔ႏွလံုးကိုပါ သက္ေရာက္ႏိုင္သည္ကိုမူ သတိျပဳမႈ အလြန္အမင္း အားနည္းေနေၾကာင္း ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖဲြ႕ (WHO) က ေမ ၃၁ ရက္တြင္ သတိေပးခဲ့သည္။ ေဆးလိပ္ေသာက္မႈသည္ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္း အလြန္အမင္း က်ဆင္းခဲ့ေသာ္လည္း လူအမ်ားအျပားသည္ ထိုအႏၲရာယ္ရွိေသာ အေလ့အက်င့္ကို ခံုမင္ေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္း WHO က World No Tobacco Day အခမ္းအနား၌ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ ေဆးလိပ္ေသာက္မႈႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္၍ မ်ဳိးစံုေသာ က်န္းမာေရးအႏၲရာယ္မ်ားအား က်န္းမာေရးအသိပညာရွိမႈ ဆုိးဆုိးရြားရြား အားနည္းေနေၾကာင္း ေလ့လာမႈမ်ားက ေဖာ္ျပေနသည္ဟုလည္း WHO က သတိေပးခဲ့သည္။ ေဆးလိပ္ေသာက္မႈသည္ ကမၻာတစ္၀န္း ႏွစ္စဥ္ လူခုနစ္သန္းေက်ာ္ ေသဆံုးမႈႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနၿပီး ယင္းထဲတြင္ ေဆးလိပ္ေငြ႕ တစ္ဆင့္ခံ ႐ွဴ႐ိႈက္ရမႈမွတစ္ဆင့္ ေသဆံုးသူ ၈၉၀၀၀၀ ခန္႔လည္း ပါ၀င္သည္။

သို႔ေသာ္ ယင္းေသဆံုးသူမ်ားအနက္ ထက္၀က္နီးပါးျဖစ္ေသာ လူသံုးသန္း၀န္းက်င္သည္ ႏွလံုးတုိက္ခုိက္မႈႏွင့္ ေလသင္တုန္းျဖတ္ျခင္း အပါအ၀င္ ႏွလံုးေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့ရေၾကာင္းကို လူအမ်ားအျပားက သတိမထားမိခဲ့ေၾကာင္း WHO က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ လူအမ်ားစုက ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းသည္ ကင္ဆာႏွင့္ အဆုတ္ေရာဂါမ်ား ျဖစ္ေစႏုိင္ေၾကာင္းကို သိထားၿပီးျဖစ္ေသာ္လည္း ကမၻာတြင္ ေသဆံုးမႈ အမ်ားဆံုးေရာဂါမ်ားျဖစ္သည့္ ႏွလံုးေရာဂါႏွင့္ ေလသင္တုန္းျဖတ္ျခင္းကဲ့သုိ႔ ေရာဂါမ်ားကိုလည္း ျဖစ္ေစႏုိင္ေၾကာင္းကို လူအမ်ားအျပားက သတိမျပဳမိခဲ့ေၾကာင္း WHO အႀကီးအကဲ ေတဒ႐ိုအက္ဒါႏြန္ဂီဘေရေရဆူးက ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေဆးလိပ္ထဲတြင္ ေသြးလႊတ္ေၾကာမ်ားအား က်ဥ္းေစၿပီး ေသြးေၾကာမ်ားအား ထိခုိက္ေစႏုိင္သည့္ ကတၱရာေစးႏွင့္ အျခားပစၥည္းမ်ား အပါအ၀င္ ဓာတုပစၥည္း အမ်ဳိးေပါင္း ၇၀၀၀ ေက်ာ္ပါ၀င္ၿပီး နီကုိတင္းကလည္း ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းႏွင့္ ေသြးဖိအားကို ျမင့္တက္ေစႏိုင္သည္။

တ႐ုတ္တြင္ ေဆးလိပ္ေသာက္မႈေၾကာင့္ ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ပြားႏိုင္ေၾကာင္း က်န္းမာေရးအသိမရွိသူသည္ လူဦးေရအားလံုး၏ ရာခုိင္ႏႈန္း ၆၀ ေက်ာ္ရွိေၾကာင္း၊ အိႏိၵယႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွားတို႔တြင္ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူ အားလံုး၏ ထက္၀က္ေက်ာ္သည္ ေဆးလိပ္ေၾကာင့္ ေလသင္တုန္းျဖစ္ႏုိင္ေၾကာင္းကို မသိရွိၾကေၾကာင္း WHO ၏ စစ္တမ္းက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

Ref: AFP