ကေနဒါတြင္ ေဆးေျခာက္အား အပန္းေျဖရန္အတြက္ အသံုးျပဳျခင္းကို တရား၀င္ခြင့္ျပဳ

ေအာက္တိုဘာ ၁၆ ရက္တြင္ မြန္႔ရီယယ္ၿမိဳ႕၌ ဆိုင္တစ္ဆုိင္တြင္ ေဆးေျခာက္ဆိုင္ရာ ပစၥည္းမ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

ကေနဒါႏိုင္ငံသည္ ေအာက္တိုဘာ ၁၇ ရက္က ေဆးေျခာက္အား ေရာင္းခ်ျခင္းႏွင့္ အပန္းေျဖရာတြင္ အသံုးျပဳျခင္းတို႔ကို တရား၀င္ ခြင့္ျပဳလိုက္သည့္ ပထမဆံုး အေနာက္ႏိုင္ငံႀကီးတစ္ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့ကာ ရာစုႏွစ္တစ္ခုနီးပါးၾကာ ေဆးေျခာက္အသံုးျပဳမႈ ပိတ္ပင္ထားျခင္းသည္ အဆံုးသတ္သြားခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။

ကေနဒါတြင္ ေဆးေျခာက္အား ေဆးကုသမႈပိုင္း၌ အသံုးျပဳျခင္းကို ၂၀၀၁ ခုႏွစ္ကတည္းက ခြင့္ျပဳခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ယခုအေျပာင္းအလဲသည္ ေဆးေျခာက္၀ါသနာရွင္မ်ား၊ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူမ်ား၏ ခ်ီးမြမ္းအားေပးမႈကို ရရွိခဲ့ၿပီး တိုရြန္တိုႏွင့္ နယူးေယာက္ စေတာ့ေစ်းကြက္တြင္ ေဆးေျခာက္ႏွင့္ပတ္သက္သည့္ ရွယ္ယာမ်ားေစ်းႏႈန္း ထိုးတက္ခဲ့သည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ က်န္းမာေရးကြၽမ္းက်င္သူမ်ားႏွင့္ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားကလည္း အဆိုပါ အေျပာင္းအလဲကို ေမးခြန္းထုတ္မႈမ်ား ျမင့္တက္လာသည္။

“ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ က်န္းမာေရးအတြက္ ေကာင္းတယ္ထင္လို႔ ေဆးေျခာက္ကို တရား၀င္ ခြင့္ျပဳေပးလိုက္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါဟာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ကေလးေတြအတြက္ မေကာင္းဘူးဆိုတာသိလို႔ ဒီလိုလုပ္ခဲ့ရတာပါ” ဟု ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဂ်က္စတင္ထ႐ူဒိုးက ေၾကညာမႈမတိုင္မီ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “ကေလးေတြကို ကာကြယ္ဖို႔နဲ႔ လူဆိုးဂိုဏ္းေတြဆီ ေရာက္သြားမယ့္ မ်ားျပားလွတဲ့ အျမတ္ေငြေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔အတြက္ ပိုေကာင္းတဲ့အလုပ္တစ္ခုလုပ္ဖို႔ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ သိပါတယ္” ဟု ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ထ႐ူဒိုးသည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးစဥ္ကတည္းက ေဆးေျခာက္ကို တရား၀င္ ခြင့္ျပဳေပးမည္ဟု ကတိျပဳခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ယခုအခါ ကေနဒါသည္ ဥ႐ုေဂြးၿပီးလွ်င္ ေဆးေျခာက္ကို တရား၀င္ခြင့္ျပဳသည့္ ဒုတိယႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ ယခုအေျပာင္းအလဲကို ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ ကေနဒါျပည္သူမ်ားက ဂ႐ုတစိုက္ ေစာင့္ၾကည့္ၾကၾကမည္ျဖစ္ၿပီး အျခားႏိုင္ငံမ်ားကလည္း ထုိအစီအစဥ္ကို ေစာင့္ၾကည့္ၾကလိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

စည္းမ်ဥ္းအသစ္အရ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ သို႔မဟုတ္ ၁၉ ႏွစ္အရြယ္ရွိသူတစ္ဦးသည္ ေဆးေျခာက္ ၃၀ ဂရမ္အထိ ၀ယ္ယူႏိုင္ကာ ေနအိမ္တြင္လည္း ေဆးေျခာက္ေလးပင္အထိ စိုက္ပ်ဳိးႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

ထ႐ူဒိုးသည္ ပါလီမန္၌ ေရြးေကာက္ခံရၿပီးေနာက္ သူငယ္ခ်င္းမ်ားႏွင့္ ညစားစားပြဲတြင္ တစ္ႀကိမ္အပါအ၀င္ ေဆးေျခာက္ငါးႀကိမ္၊ ေျခာက္ႀကိမ္အထိ အသံုးျပဳခဲ့ဖူးေၾကာင္း ၂၀၁၃ ခုႏွစ္က ၀န္ခံခဲ့ဖူးသည္။

Ref: AFP

ေပ်ာက္ဆံုးဂ်ာနယ္လစ္ကိစၥတြင္ သံသယရွိခံရသူမ်ား ေဆာ္ဒီအိမ္ေရွ႕မင္းသားႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေန

ေအာက္တုိဘာ ၁၇ ရက္တြင္ အစၥတန္ဘူရွိ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ေကာင္စစ္၀န္႐ံုး၌ လံုျခံဳေရး အရန္အတားမ်ားကို ခ်ထားစဥ္ (Photo: AFP)

ေဆာ္ဒီဂ်ာနယ္လစ္ ဂ်မယ္ခါ႐ႈိဂီ ေပ်ာက္ဆံုးမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ တူရကီဘက္မွ သံသယသူတစ္ဦးသည္ ၾသဇာႀကီးေဆာ္ဒီအိမ္ေရွ႕မင္းသား မိုဟာမက္ဘင္ဆယ္မန္ႏွင့္ မၾကာခဏတြဲ၍ ေတြ႕ရေသာ အေဖာ္တစ္ဦး ျဖစ္ေနသည္ဟု နယူးေယာက္တိုင္းမ္က ေအာက္တိုဘာ ၁၆ ရက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

အျခားသံသယရွိသူ သံုးဦးမွာလည္း မင္းသားမိုဟာမက္၏ လံုျခံဳေရးပိုင္းႏွင့္ ဆက္စပ္ေနၾကကာ ပဥၥမေျမာက္သံသယရွိသူမွာမူ ေသမႈေသခင္း စစ္ေဆးေရးဆိုင္ရာ ထိပ္တန္း ဆရာ၀န္တစ္ဦးျဖစ္သည္ဟု တိုင္းမ္က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ထိုယူဆေဖာ္ျပခ်က္ႏွင့္ ၀ါရွင္တန္ပို႔စ္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ အလားတူ သတင္းတစ္ပုဒ္တို႔ေၾကာင့္ ခါ႐ႈိဂီေပ်ာက္ဆံုးမႈသည္ လူဆိုးလူသတ္သမားမ်ားတြင္ တာ၀န္ရွိဖြယ္ရသည္ဟု အေမရိကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ ေျပာၾကားခ်က္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ သံသယမ်ား ျမင့္တက္လာေစသည္။

အစၥတန္ဘူသို႔ အထူးတာ၀န္ျဖင့္ ေစလႊတ္လိုက္ေသာ ေဆာ္ဒီအစိုးရအရာရွိ ၁၅ ဦးပါ အဖြဲ႕က ဂ်ာနယ္လစ္ကို သတ္လိုက္ၾကသည္ဟု တူရကီရဲမ်ားက ယံုၾကည္ေနသည္။ ထို ၁၅ ဦးအနက္ ကိုးဦးထက္မနည္းမွာ ေဆာ္ဒီလံုျခံဳေရး၊ စစ္ေရးႏွင့္ အျခားအစိုးရဌာနမ်ားတြင္ အလုပ္လုပ္သူမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း အတည္ျပဳထားသည္ဟု တိုင္းမ္က ဆိုသည္။

သံသယရွိသူမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ထပ္ေဆာင္း အခ်က္အလက္မ်ားကို မ်က္ႏွာသိမွတ္ႏိုင္ေသာ ေဆာ့ဖ္၀ဲမ်ား၊ ေဆာ္ဒီဆဲလ္ ဖုန္းနံပါတ္တို႔၏ အခ်က္အလက္မ်ား၊ ေပါက္ၾကားခဲ့ေသာ ေဆာ္ဒီအစိုးရ အခ်က္အလက္မ်ား၊ မ်က္ျမင္သက္ေသမ်ား၊ မီဒီယာမ်ားမွ တစ္ဆင့္ စုေဆာင္းထားျခင္းျဖစ္သည္ဟု တိုင္းမ္သတင္းစာက ဆိုသည္။

သံသယရွိသူတစ္ဦးမွာ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္က လန္ဒန္ရွိ ေဆာ္ဒီသံ႐ံုးတြင္ သံတမန္တစ္ဦးအျဖစ္ တာ၀န္ေပးျခင္းခံရေသာ မာဟာအဗၺ ဒူလာဇစ္ မူထရပ္ျဖစ္သည္ဟု ၿဗိတိန္သံတမန္တာ၀န္က် စာရင္းတစ္ခုကို ကိုးကားၿပီး သတင္းစာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ မူထရပ္ကို မက္ဒရစ္ႏွင့္ ပါရီခရီးစဥ္မ်ားအတြင္း မင္းသားမိုဟာမက္ႏွင့္အတူ ေလယာဥ္ေပၚ၌ အတူလိုက္ပါလာသည့္ဓာတ္ပံုမ်ားကို ေတြ႕ရၿပီး သက္ေတာ္ေစာင့္တစ္ဦး အေနႏွင့္ပါလာျခင္း ျဖစ္ဖြယ္ရသည္။ ထို႔အတူ ၎သည္ မင္းသား၏ အေမရိကန္ခရီးစဥ္အတြင္း အေစာင့္အျဖစ္ လိုက္ပါလာပံုကို ႐ိုက္ကူးထားသည့္ ဓာတ္ပံုမ်ားလည္းရွိသည္။

အျခားသံသယရွိသူသံုးဦးမွာ အဗၺဒူလာ ဇဇ္မိုဟာမက္အယ္ေဟာဆာ၀ီ (မင္းသား မိုဟာမက္ႏွင့္အတူ ခရီးမ်ားတြင္ လိုက္ပါသည့္ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕ထဲမွ အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦး)၊ ဂီလက္ အယ္ဟာဘီႏွင့္ မူဟာမက္ေဆယက္အယ္ ဇာရာနီတို႔ျဖစ္ၾကသည္။ ေဆာ္ဒီေတာ္၀င္ အေစာင့္တပ္ထဲတြင္ အယ္ဟာဘီႏွင့္ အယ္ဇာရာနီ အမည္ရွိသည့္ အဖြဲ႕၀င္ႏွစ္ဦးရွိသည္ဟု သိရသည္။

ငါးဦးေျမာက္သံသယရွိသူမွာ Twitter တြင္ ေဆာ္ဒီေသမႈေသခင္းဆိုင္ရာ သိပၸံေကာင္စီအႀကီးအကဲဟု ေဖာ္ျပထားေသာ ဆာလာအယ္တူဘိုင္ဂ်ီ ျဖစ္သည္ဟု တိုင္းမ္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ အဆိုပါ ပုဂၢိဳလ္သည္ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာနႏွင့္ ေဆာ္ဒီ၏ ထိပ္တန္းေဆးပညာေက်ာင္းတို႔တြင္လည္း ထိပ္ပိုင္းရာထူးမ်ား ရရွိထားသည္။

၀ါရွင္တန္ပို႔စ္၏ သတင္းတြင္လည္း တူရကီ၏ သံသယရွိသူ ၁၅ ဦးထဲမွ ၁၁ ဦးသည္ ေဆာ္ဒီလံုျခံဳေရးဌာနမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္မႈရွိေနေသာ ခါ႐ႈိဂီအသတ္ခံရမႈတြင္ ပါ၀င္ဖြယ္ရွိသည္ဟု ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

Ref: AFP

ကာကြယ္ေဆးအ႐ႈပ္ေတာ္ပံုမွ ေဆး၀ါးကုမၸဏီတစ္ခုအား တ႐ုတ္အစိုးရက ေငြဒဏ္ေဒၚလာတစ္ဘီလ်ံေက်ာ္ ခ်မွတ္

ဇူလိုင္ ၂၆ ရက္တြင္ ခ်န္းခြၽန္၌ တ႐ုတ္ကာကြယ္ေဆးထုတ္လုပ္သည့္ ကုမၸဏီ Changchun Changsheng Biotechnology ၏ ၀င္ေပါက္ကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: Reuters)

ျပည္တြင္းထုတ္ ေဆး၀ါးမ်ား၏ ေဘးကင္းမႈအား ျပည္သူမ်ား၏ စိုးရိမ္ထိတ္လန္႔မႈကို ျမင့္တက္ေစခဲ့သည့္ ကာကြယ္ေဆး အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုအတြက္ ေဆး၀ါးထုတ္လုပ္သည့္ ကုမၸဏီတစ္ခုအား ျပစ္ဒဏ္အျဖစ္ တ႐ုတ္အာဏာပုိင္မ်ားက စုစုေပါင္းေဒၚလာ ၁.၃ ဘီလ်ံခ်မွတ္ခဲ့ေၾကာင္း ေဆး၀ါးစည္းမ်ဥ္း ထုတ္လုပ္သူမ်ားက ေအာက္တိုဘာ ၁၆ ရက္တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယင္းသည္ ခြၽတ္ယြင္းခ်က္ရွိေသာ ေခြး႐ူးျပန္ကာကြယ္ေဆးမ်ားအတြက္ ႏုိင္ငံအေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း က်ိလင္ျပည္နယ္ အေျခစိုက္ Changchun Changsheng Biotechnology ကုမၸဏီအား အာဏာပိုင္မ်ားက ေနာက္ဆံုးျပဳလုပ္ေသာ ေငြဒဏ္ခ်မွတ္မႈႏွင့္ ပိုင္ဆုိင္မႈမ်ားအား သိမ္းယူမႈ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ၿပီးခဲ့ေသာ ဇူလုိင္တြင္ ေပၚေပါက္ခဲ့ေသာ ထုိအ႐ႈပ္ေတာ္ပံုႏွင့္ဆက္ႏႊယ္၍ ယင္းကုမၸဏီ၏ ဥကၠ႒ အမ်ဳိးသမီးႏွင့္ အျခားလူ ၁၄ ဦးတို႔သည္ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရၿပီး ႏိုင္ငံအဆင့္၊ ျပည္နယ္အဆင့္ႏွင့္ ေဒသအဆင့္မွ တာ၀န္ရွိသူတစ္ဒါဇင္ေက်ာ္သည္ ရာထူးမွ ထုတ္ပယ္ခံခဲ့ရသည္။

မွတ္တမ္းမ်ားအား မမွန္မကန္ ဖန္တီးထားေၾကာင္း စစ္ေဆးေတြ႕ရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ ေခြး႐ူးျပန္ကာကြယ္ေဆးမ်ား ထုတ္လုပ္သည့္ ထိုကုမၸဏီအား ေဆးမ်ားထုတ္လုပ္မႈကို ရပ္ဆုိင္းရန္ အာဏာပိုင္မ်ားက ညႊန္ၾကားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုသံသယျဖစ္ဖြယ္ ေခြး႐ူးျပန္ကာ ကြယ္ေဆးမ်ားသည္ ေစ်းကြက္ထဲသို႔ မေရာက္ရွိခဲ့ေၾကာင္း အာဏာပိုင္မ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ထုိအမႈသည္ ထုတ္ကုန္မ်ား အထူးသျဖင့္ ေဆး၀ါးထုတ္လုပ္မႈက႑တြင္ ေဘးကင္းလံုျခံဳမႈဆုိင္ရာ အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုမ်ား ျပန္ျဖစ္ေနမႈအား ေဒါသထြက္ေနၾကသည့္ စားသံုးသူမ်ားကို ယမ္းပံုမီးက်ေစခဲ့သည္။

ထိုကုမၸဏီအတြက္ ေငြဒဏ္ႏွင့္ ပိုင္ဆုိင္မႈပစၥည္းမ်ား သိမ္းယူခံခဲ့ရမႈသည္ စုစုေပါင္း ေဒၚလာ ၁.၃ ဘီလ်ံ (ယြမ္ ၉.၁ ဘီလ်ံ) ရွိေၾကာင္း တ႐ုတ္အမ်ဳိးသား ေဆး၀ါးစီမံထိန္းခ်ဳပ္ေရးအဖဲြ႕ (CNDA) ႏွင့္ က်ိလင္ စားေသာက္ကုန္ႏွင့္ ေဆး၀ါးစီမံထိန္းခ်ဳပ္ေရးအဖဲြ႕တုိ႔က ေအာက္တုိဘာ ၁၆ ရက္တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၾကသည္။ ထိုပမာဏတြင္ ယင္းကာကြယ္ေဆးမ်ား ေရာင္းခ်ရမႈမွရရွိေသာ ယြမ္ ၁.၈၉ ဘီလ်ံအား ျပစ္ဒဏ္အျဖစ္ သိမ္းယူခဲ့မႈလည္း ပါ၀င္သည္။

ထိုကုမၸဏီသည္ ကုန္မ်ားအား မွားယြင္းစြာ ေရာေႏွာျခင္း၊ စက္ဒလက္မ်ားအား ျပဳျပင္မြမ္းမံထားျခင္း၊ တရားမ၀င္ လုပ္ရပ္မ်ားအား ဖံုးကြယ္ႏုိင္ရန္ hard driver မ်ားႏွင့္ အေထာက္အထားမ်ားအား ဖ်က္ဆီးပစ္ျခင္းတို႔ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္ဟု စြပ္စဲြခံထားရေၾကာင္း ေဆး၀ါးထုတ္လုပ္ေရး စည္းမ်ဥ္းထိန္းသိမ္းေရး အဖြဲ႕မ်ားက ပူးတဲြေၾကညာခ်က္ တစ္ရပ္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ေဘးကင္းလံုျခံဳေရးဆုိင္ရာ ျပႆနာမ်ားအား ေျဖရွင္းေပးမည္ဟု တ႐ုတ္အစုိးရက အႀကိမ္ႀကိမ္ ကတိျပဳထားေသာ္လည္း စံမမီေသာ သို႔မဟုတ္ အဆိပ္သင့္ေစေသာ စားေသာက္ကုန္၊ ေဆး၀ါးႏွင့္ အျခားထုတ္ကုန္မ်ား ပါ၀င္ေသာ အ႐ႈပ္ေတာ္ပံုမ်ားသည္ ပံုမွန္ျဖစ္ပြားေနခဲ့သည္။ ယခုေနာက္ဆံုး ေဆး၀ါးအ႐ႈပ္ေတာ္ပံု ေပၚေပါက္လာခ်ိန္တြင္ ကာကြယ္ေဆးမ်ား ထုတ္လုပ္ေသာႏုိင္ငံ တစ္၀န္းရွိ လုပ္ငန္းမ်ားအား စံုစမ္းစစ္ေဆးမည္ဟု အာဏာပိုင္မ်ားက ေၾကညာခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ၎တုိ႔၏ကေလးမ်ားအား ထိုးႏွံ၊ တုိက္ေကြၽးေနရေသာ ေဆး၀ါးမ်ားကို အယံုအၾကည္ မရွိေတာ့ေၾကာင္း တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရွိ မိဘအမ်ားအျပားက ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။ ထိုအ႐ႈပ္ေတာ္ပံု အရွိန္အျမင့္ဆံုးကာလတြင္ အလြန္အမင္း စိုးရိမ္ေနၾကေသာ တ႐ုတ္ျပည္မႀကီးမွ မိဘမ်ား၏ ၀ယ္ယူမႈမ်ားေၾကာင့္ အိမ္နီးခ်င္းေဟာင္ေကာင္ရွိ ေဆးခန္းမ်ားတြင္ ေဆး၀ါးမ်ား ျပတ္ေတာက္သည္အထိ ျဖစ္သည္။

Ref: AFP

ကမၻာ႔လူဦးေရ ထက္၀က္နီးပါးသည္ တစ္ေန႔လွ်င္ ၅.၅ ေဒၚလာထက္နည္းေသာ၀င္ေငြျဖင့္ ရပ္တည္ေနၾကရေၾကာင္း ကမၻာ႔ဘဏ္ေျပာၾကား

ဇူလိုင္ ၂၅ ရက္တြင္ ဘန္ဂလိုၿမိဳ႕၌ ၾကက္သြန္ျဖဴအိတ္မ်ား တင္ေဆာင္ထားသည့္ ႏြားလွည္းတစ္စီးကို အိႏိၵယအမ်ဳိးသားတစ္ဦးက ဆဲြလာစဥ္ (Photo: AFP)

ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏႈန္း ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းတြင္ တိုးတက္မႈ တစ္စံုတစ္ရာ ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ကမၻာ့လူဦးေရ ထက္၀က္နီးပါးသည္ တစ္ေန႔လွ်င္ ေဒၚလာ ၅.၅၀ ထက္မပိုေသာ ၀င္ေငြျဖင့္ ရပ္တည္ေနၾကရေၾကာင္း ေအာက္တိုဘာ ၁၇ ရက္တြင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသာ ကမၻာ့ဘဏ္၏ အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပထားသည္။

တစ္ႏွစ္လွ်င္ ႏွစ္ႀကိမ္ထုတ္ျပန္ေသာ ယင္းအစီရင္ခံစာ၌ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏႈန္း ေႏွးေကြးသည့္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏႈန္းမွာ မၾကာေသးမီႏွစ္မ်ားအတြင္း ဆက္လက္က်ဆင္းေနခဲ့ေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္မႈ၏ အသီးအပြင့္မ်ားကို ႏိုင္ငံႏွင့္ ေဒသတစ္၀န္းတို႔တြင္ ညီညီမွ်မွ် ခြဲေ၀ရရွိျခင္း မရွိေသာေၾကာင့္ ကမၻာတစ္၀န္းရွိ ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏႈန္းမွာ လက္ခံႏိုင္စရာမရွိေအာင္ ျမင့္တက္ေနဆဲျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

၂၀၁၃ မွ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ၾကားကာလတြင္ ကမၻာ့စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈႏႈန္း ေႏွးေကြးေနခဲ့ေသာ္လည္း ကမၻာတစ္၀န္းရွိ လူဦးေရ ၆၈ သန္းေက်ာ္မွာ ဆင္းရဲျခင္းမွ လြတ္ကင္းခဲ့ၾကေၾကာင္း၊ ယင္းအေရအတြက္သည္ ထိုင္းႏိုင္ငံ သို႔မဟုတ္ ၿဗိတိန္၏ လူဦးေရႏွင့္ အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ ညီမွ်ေနေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ယခုထြက္ေပၚလာသည့္ ရလဒ္မ်ားအရ အခ်ဳိ႕ေသာ ႏိုင္ငံမ်ား၌ အလြန္အမင္းဆင္း ရဲမြဲေတမႈသည္ အျမစ္တြယ္ေနသကဲ့သို႔ ရွိေနၿပီး ဆင္းရဲမႈႏႈန္း ေလွ်ာ့ခ်ရာတြင္လည္း သိသိသာသာ အရာထင္လာခဲ့ျခင္းမရွိသည္မွာ ၀မ္းနည္းဖြယ္ျဖစ္ေၾကာင္း ကမၻာ့ဘဏ္ အစီရင္ခံစာ၌ ေဖာ္ျပထားသည္။

ထိုကဲ့သို႔ေသာ အေၾကာင္းျခင္းရာမ်ားေၾကာင့္ ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏႈန္းကို ကမၻာ့လူဦးေရ၏ သံုးရာခုိင္ႏႈန္းထိ ေလွ်ာ့ခ်ပစ္မည့္ ကမၻာ့ဘဏ္၏ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္သည္ ယိုင္နဲ႔နဲ႔ျဖစ္လာႏိုင္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ဆိုသည္။ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္မွ ၂၀၁၅ ခု ႏွစ္ၾကားကာလအတြင္း ကမၻာတစ္၀န္း ဆင္းရဲမႈႏႈန္းသည္ ၆၇ ရာခုိင္ႏႈန္းမွ ၄၆ ရာခုိင္ႏႈန္းထိ က်ဆင္းခဲ့သည္။

ၿပီးခဲ့သည့္လက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ ကမၻာ့ဘဏ္၏ အစီရင္ခံစာ၌ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အတြင္း ဆင္းရဲမြဲေတမႈႏႈန္းမွာ ၁၀ ရာခုိင္ႏႈန္းထိ က်ဆင္းခဲ့ေၾကာင္း၊ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတြင္မူ ဆင္းရဲမႈႏႈန္း ျမင့္တက္လာခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

ထို႔ျပင္ အေရွ႕အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဆင္းရဲမႈႏႈန္း ေလွ်ာ့က်သြားခဲ့ေသာ္လည္း ယင္းႏိုင္ငံမ်ား၏ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈမွာ ေႏွးေကြးေနျခင္းေၾကာင့္ ရလဒ္ေကာင္းကို ဆက္လက္ထိန္းထားႏိုင္သည့္ အလားအလာ မရွိေၾကာင္းႏွင့္ ဆာဟာရအာဖရိကတြင္မူ လူဦးေရ ၈၄.၅ ရာခုိင္ႏႈန္းမွာ တစ္ေန႔လွ်င္ ေဒၚလာ ၅.၅၀ ထက္မပိုေသာ ၀င္ေငြျဖင့္ ရပ္တည္ေနၾကရေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။

လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ ၂၀ ကာလအတြင္း၌ ကမၻာ့လူဦးေရ ၆၀ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ ၀င္ေငြနည္းပါးေသာႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ေနထိုင္ၾကရၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္မႈ ယင္းအေရအတြက္ထက္ ၉ ရာခုိင္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်သြားခဲ့သည္။

Ref: AFP

အာဖဂန္တြင္ ဗံုးခြဲတိုက္ခိုက္မႈအတြင္း ေရြးေကာက္ပြဲကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းတစ္ဦး အပါအ၀င္ ေလးဦးေသဆံုး

ေအာက္တိုဘာ ၁၅ ရက္တြင္ ကဘူး၌ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း အယ္ဟာအမီယာဂူရွာဟင္းအား ေထာက္ခံသူမ်ားအား ေတြ႕ရစဥ္ (Photo: AFP)

အာဖဂန္နစၥတန္ႏိုင္ငံတြင္ ေအာက္တိုဘာ ၁၇ ရက္က ဆိုဖာခံုေအာက္၌ထားရွိထားသည့္ ဗံုးတစ္လံုးေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းတစ္ဦး အပါအ၀င္ လူေလးဦး ေသဆံုးခဲ့ရသည္။ ေအာက္တိုဘာ ၂၀ ရက္တြင္ က်င္းပမည့္ ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားမတိုင္မီ ႏိုင္ငံထဲ၌ အၾကမ္းဖက္ျဖစ္စဥ္မ်ား ျမင့္တက္လာစဥ္ ယခုေပါက္ကြဲမႈ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

ယင္းေပါက္ကြဲမႈႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး တာလီဘန္တို႔က ၎တို႔၏လက္ခ်က္ျဖစ္သည့္အေၾကာင္း လ်င္ျမန္စြာ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးေရး ကာလအတြင္း ေသဆံုးခဲ့ရေသာ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းဦးေရမွာ ဆယ္ဦးထက္မနည္း ရွိၿပီျဖစ္သည္။

ျဖစ္စဥ္မွာ တာလီဘန္တို႔ အားေကာင္းရာနယ္ေျမျဖစ္သည့္ ႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္း ဟယ္မန္ျပည္နယ္တြင္ အဗၺဒူဂ်ာဘာကြာရာမန္သည္ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးေရး႐ံုး၌ ေထာက္ခံသူမ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆံုစဥ္ ဆိုဖာေအာက္၌ ၀ွက္ထားေသာ ဗံုးတစ္လံုး ေပါက္ကြဲသြားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္လက္ရွ္ကာဂါ၌ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ယခုေပါက္ကြဲမႈအတြင္း ကြာရာမန္အပါအ၀င္ ေလးဦးေသဆံုးၿပီး ခုနစ္ဦးဒဏ္ရာရကာ သံသယရွိသူသံုးဦး ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရသည္။

ကြာရာမန္ကို တာလီဘန္တို႔အား ႏွိမ္နင္းရာတြင္ ကူညီရန္ သံတမန္တစ္ဦးအျဖစ္ သမၼတအရွရစ္ဂါနီက ၂၀၁၆ ခုႏွစ္တြင္ ဟယ္မန္သို႔ ေစလႊတ္ခဲ့သည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္မူ ကြာရာမန္သည္ ရာထူးမွ ႏုတ္ထြက္ခဲ့သည္။ ကြာရာမန္ေသဆံုးခဲ့ရသည့္ တိုက္ခိုက္မႈကို သမၼတကလည္း အျပစ္တင္ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ေအာက္တိုဘာ ၁၇ ရက္က ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ဆက္စပ္ေသာ အျခားတိုက္ခိုက္မႈတစ္ခုသည္ ၿမိဳ႕ေတာ္ကဘူးအနီးရွိ လိုဂါျပည္နယ္၌ ျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းတစ္ဦး စီးနင္းလာသည့္ ယာဥ္တန္းကို ေသနတ္သမားတို႔က ျခံဳခို တိုက္ခိုက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ယင္းေနာက္ပိုင္းတြင္လည္း လိုဂါျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္ ပူလီအလန္တြင္ အျခားေသာ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းတစ္ဦး၏ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးေရး လူထုစုေ၀းပြဲတစ္ခုအနီး၌ လက္လုပ္ေဖာက္ခြဲေရး ပစၥည္းတစ္ခု ေပါက္ကြဲခဲ့ျပန္သည္။ သို႔ေသာ္ အဆိုပါျဖစ္စဥ္ႏွစ္ခုစလံုးတြင္ ေသဆံုးသူ မရွိခဲ့ေပ။ လာမည့္ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ တရား၀င္မဲဆြယ္စည္း႐ံုးမႈမ်ားသည္ ေအာက္တိုဘာ ၁၇ ရက္ညသန္းေခါင္တြင္ အဆံုးသတ္မည္ျဖစ္သည္။

စာသင္ေက်ာင္းမ်ားအား မဲ႐ံုမ်ားအျဖစ္ အသံုးျပဳေစျခင္း၊ ေက်ာင္းဆရာႏွင့္ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူမ်ား ေရြးေကာက္ပြဲ လုပ္အားေပး၀န္ထမ္းမ်ားအျဖစ္ ပါ၀င္ျခင္းတို႔ကို မလုပ္ၾကရန္ တာလီဘန္တို႔သည္ ေအာက္တိုဘာ ၁၇ ရက္မွာပင္ သတိေပးခ်က္ အသစ္တစ္ခု ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ယင္းမတိုင္မီကလည္း ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ားကို ပါလီမန္ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ၿပိဳင္မႈမွ ႏုတ္ထြက္ၾကရန္ တာလီဘန္တို႔က သတိေပးခဲ့ေသးသည္။

ကာလရွည္ၾကာေႏွာင့္ေႏွးေနခဲ့သည့္ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ အၾကမ္းဖက္မႈ ျဖစ္ပြားမႈ ျမင့္တက္လာကာ ႏိုင္ငံတစ္၀န္းတြင္ ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ဆက္စပ္၍ ေသဆံုးသူ၊ ဒဏ္ရာရသူဦးေရမွာ ရာႏွင့္ခ်ီရွိၿပီျဖစ္သည္။ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပရန္ ရက္ပိုင္းသာလိုေတာ့စဥ္ မဲ႐ံုသံုးပစၥည္းမ်ားကို မဲ႐ံုေပါင္း ၅၀၀၀ ေက်ာ္သို႔ ျဖန္႔ေ၀ေပးေရးအတြက္ ႐ုန္းကန္ေနရဆဲျဖစ္သည္။

Ref: AFP

ပါလက္စတိုင္းဘက္မွ ေရာ့ကတ္ျဖင့္ ပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ အစၥေရးက ဂါဇာကို ေလေၾကာင္းမွ တံု႔ျပန္တိုက္ခိုက္

ေအာက္တုိဘာ ၁၇ ရက္တြင္ ဂါဇာကမ္းေျမာင္ေတာင္ပိုင္း ရာဖာၿမိဳ႕၌ အစၥေရး၏ ေလေၾကာင္းတိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ မီးခိုးလံုး ထြက္ေပၚေနစဥ္ (Photo: AFP)

သီတင္းပတ္မ်ားစြာအတြင္း ပါလက္စတိုင္းနယ္ေျမတစ္ခုမွေန၍ အစၥေရး၏ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ကို ေရာ့ကတ္ျဖင့္ ပထမဆံုးအႀကိမ္ ပစ္ခတ္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ အစၥေရး စစ္ေလယာဥ္မ်ားသည္ ေအာက္တိုဘာ ၁၇ ရက္တြင္ ဂါဇာကမ္းေျမာင္ကို ေလေၾကာင္းမွ တိုက္ခိုက္ခဲ့ရာ စစ္ပြဲသစ္အား ေရွာင္လႊဲႏုိင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားကို ထိုးႏွက္ခ်က္ျဖစ္ခဲ့သည္။ ဂါဇာအား အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ အစၥလာမၼစ္ ဟားမားစ္အဖြဲ႕က ေရာ့ကတ္ျဖင့္ ပစ္ခတ္မႈအား ျငင္းပယ္ခဲ့ၿပီး ေရရွည္တည္တံ့ေသာ သေဘာတူညီခ်က္တစ္ခု ရရွိႏုိင္ရန္ အီဂ်စ္၏ ႀကိဳးပမ္းမႈမ်ားအား အားေလ်ာ့ေစရန္ တာ၀န္ခံမႈမရွိသည့္ လုပ္ရပ္အားလံုးကို ပယ္ခ်ေၾကာင္းလည္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

သုိ႔ေသာ္ ပါလက္စတိုင္းနယ္ေျမမွ မည္သူက ပစ္ခတ္သည္ျဖစ္ေစ၊ ေရာ့ကတ္ပစ္ခတ္မႈအားလံုးအတြက္ ဟားမားစ္တြင္ တာ၀န္ရွိသည္ဟု သတ္မွတ္ထားေသာ အစၥေရးက ဂါဇာရွိ ပစ္မွတ္ ၂၀ ကို ေလေၾကာင္းမွ တိုက္ခိုက္ခဲ့ရာ ပါလက္စတိုင္းတစ္ဦး ေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း ဟားမားစ္က လည္ပတ္ေနေသာ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ေရာ့ကတ္ျဖင့္ ပစ္ခတ္မႈအား လက္တံု႔ျပန္မႈအျဖစ္ အစၥေရးက ဂါဇာႏွင့္ ထိစပ္ေနေသာ နယ္စပ္ျဖတ္သန္းစခန္းႏွစ္ခုကိုလည္း ပိတ္ပစ္ခဲ့ရာ နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္ အၾကမ္းဖက္ဆႏၵျပမႈမ်ားကုိ ျဖစ္ေပၚေစသည့္ ေနထိုင္ရမႈအေျခအေန ဆိုးရြားေနေသာ ထိုေဒသကို ပိုမို အထီးက်န္ေစခဲ့သည္။

ဂါဇာရွိ စစ္ေသြးၾကြမ်ားက အ႐ုဏ္မတက္မီ ေရာ့ကတ္ႏွစ္စင္းကို ပစ္ခတ္ခဲ့ရာ တစ္စင္းသည္ အစၥေရးေတာင္ပိုင္း ဘီယာရွီဘာၿမိဳ႕တြင္ လူေနအိမ္တစ္ခု၏ ဥယ်ာဥ္ကို ထိမွန္ပ်က္စီးခဲ့ေၾကာင္း အစၥေရးစစ္ဘက္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ ထုိေနအိမ္မွ ကေလးသံုးဦးရွိသည့္ မိသားစုသည္ ဒဏ္ရာမရခဲ့ေသာ္လည္း ထိတ္လန္႔မႈအတြက္ ကုသေပးခဲ့ရေၾကာင္း အစၥေရး မီဒီယာမ်ားက ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ အစၥေရးစံေတာ္ခ်ိန္ နံနက္ေလးနာရီတြင္ ဂါဇာကမ္းေျမာင္မွေန၍ အစၥေရးဘက္သုိ႔ ေနာက္ထပ္ေရာ့ကတ္တစ္စင္း ပစ္ခတ္ခဲ့မႈေၾကာင့္ ဘီယာရွီဘာရွိ ေဒသခံမ်ားသည္ ဗံုးခိုက်င္းမ်ား၌ ထြက္ေျပးခိုလႈံခဲ့ရေၾကာင္း၊ ထုိေရာ့ကတ္သည္ ဂါဇာမွ ၄၅ မုိင္အကြာ ၿမိဳ႕ေတာ္ တဲအဗစ္အလြန္ ပင္လယ္ထဲသို႔ က်ေရာက္ခဲ့ေၾကာင္း အစၥေရးစစ္ဘက္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ထိုတာလတ္ပစ္ဒံုးမ်ား ပစ္ခတ္မႈအတြက္ ဟားမားစ္အဖြဲ႕တြင္ တာ၀န္အျပည့္အ၀ရွိေၾကာင္း အစၥေရးစစ္ဘက္ေျပာခြင့္ရပုဂိၢဳလ္ ေယာ္နသန္ကြန္ရီကက္စ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ ေရာ့ကတ္မ်ားကို ဂါဇာတြင္ ဟားမားစ္ႏွင့္ ၎၏ မဟာမိတ္ ပါလက္စတိုင္းအစၥလာမၼစ္ဂ်ီဟတ္ စသည့္ အဖြဲ႕ႏွစ္ဖြဲ႕ကသာ ပိုင္ဆိုင္ထားေၾကာင္းလည္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အစၥေရးသည္ ဟားမားစ္က တိုက္ခိုက္မႈျပဳလုပ္သည့္ ဥမင္တစ္ခုႏွင့္ အဆင့္ျမင့္ လက္နက္မ်ား ထုတ္လုပ္သည့္ေနရာတစ္ခု တို႔အပါအ၀င္ ဂါဇာရွိ ပစ္မွတ္ ၂၀ ကို တိုက္ခိုက္ခဲ့ေၾကာင္း ကြန္ရီကတ္စ္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အစၥေရးဘက္သို႔ ေရာ့ကတ္ျဖင့္ ပစ္ခတ္ရန္ စီစဥ္ေနသည့္ အမ်ဳိးသားတစ္ဦးသည္ အစၥေရးက ဒံုးျဖင့္ပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ ဂါဇာေျမာက္ပိုင္းတြင္ ေသဆံုးခဲ့ေၾကာင္း အစၥေရးက ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ေရာ့ကတ္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္မႈမ်ားေၾကာင့္ ဂါဇာသို႔ ျဖတ္သန္းေသာ နယ္စပ္ေနရာတစ္ခုကို ပိတ္ပစ္ရန္ အစၥေရးကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး အဗစ္ေဒါလစ္ဘာမန္းက ညႊန္ၾကားခဲ့ရာ ဂါဇာသည္ ျပင္ပကမၻာႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ရန္ အီဂ်စ္ႏွင့္ ထိစပ္ေနေသာ လံုျခံဳေရး အလြန္အမင္း တင္းက်ပ္သည့္ ရာဖာနယ္စပ္ျဖတ္သန္းေရစခန္းတစ္ခုသာ ရွိေတာ့ေၾကာင္း သိရသည္။

Ref: AFP

ရာသီဥတုျပင္းထန္ေသာေၾကာင့္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္တြင္ ဆြစ္ေရခဲျမစ္မ်ား အရြယ္က်ဳံ႕သြားခဲ့

ေဆာင္းရာသီတြင္ ထူးထူးျခားျခား ႏွင္းဖံုးလႊမ္းခဲ့ေသာ္လည္း ယခုႏွစ္တြင္ ဆြစ္ေရခဲျမစ္မ်ား၏ ထုထည္ ၂ ဒသမ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ဆံုး႐ႈံးခဲ့သည္ဟု ေအာက္တိုဘာ ၁၆ ရက္က ထုတ္ျပန္သည့္ ေလ့လာမႈတစ္ခုအရ သိရသည္။ ယင္းေလ့လာမႈတြင္ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ကို ရာသီဥတုအစြန္းေရာက္သည့္ႏွစ္ဟု အမည္ေပးခဲ့သည္။

ယခုႏွစ္၏ စံခ်ိန္ခ်ိဳးသည့္အပူခ်ိန္ေၾကာင့္ ေရခဲျမစ္မ်ား၏ ထုထည္သည္ ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုေက်ာ္အတြင္း ငါးပံုတစ္ပံုခန္႔ ဆံုး႐ႈံးခဲ့ရသည္ဟု ဆြစ္သိပၸံအကယ္ဒမီက ထုတ္ျပန္သည့္ ေရခဲျမစ္မ်ား၏ အေျခအေနႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ႏွစ္အလိုက္ ေလ့လာမႈအရ သိရသည္။ ေတာင္ထူထပ္သည့္ႏိုင္ငံတြင္ သံုးႏွစ္ဆက္တိုက္ ႏွင္းအနည္းငယ္သာက်ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၊ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ေဆာင္းရာသီအတြင္း ႏွင္းအလြန္အမင္းက်ဆင္းခဲ့သည္။ ႏွင္းသည္ ေရခဲျမစ္မ်ားအရည္ မေပ်ာ္ေစရန္ တားဆီးေပးသည့္ အကာအကြယ္ တစ္ခုကဲ့သို႔ အသံုး၀င္သည္။

“မတ္လအကုန္အထိ ႏွင္းက ပံုမွန္ထက္ႏွစ္ဆေက်ာ္ ပိုမ်ားခဲ့ၿပီး ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္ထက္ ၂,၀၀၀ မီတာ ( ၆ç၅၆၀ ေပ) အထက္မွာရွိတယ္” ဟု ယင္း ေလ့လာမႈတြင္ ပါ၀င္သူမ်ားက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ႏွစ္စတြင္ ထူးထူးျခားျခားႏွင္းက်ခဲ့မႈသည္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္လာမႈႏွင့္ ညီမွ်ေၾကာင္း၊ မတ္လကုန္ေနာက္ပိုင္း ဆီးႏွင္းက်သည့္ ပမာဏမရွိသေလာက္နည္းပါးသြားခဲ့ေၾကာင္း ေလ့လာမႈတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

ဆြစ္မိုးေလ၀သဌာန၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ဇြန္ႏွင့္ၾသဂုတ္လအတြင္းကာလသည္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ၿပီးလွ်င္ စံခ်ိန္တင္သည့္ အပူဆံုးကာလတြင္ ပါ၀င္သည္ဟု ဆိုခဲ့သည္။                          Ref ; AFP

မိုက္ခ႐ိုေဆာ့ဖ္ပူးတြဲတည္ေထာင္သူ ေပါအယ္လန္ အသက္ ၆၅ ႏွစ္အရြယ္တြင္ ကြယ္လြန္

၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ ေမ ၂၆ ရက္တြင္ ပို႔တ္လန္း၌ ဘတ္စ္ကတ္ေဘာၿပိဳင္ပြဲၾကည့္႐ႈေနေသာ ဘီလ္ဂိတ္(လယ္) ႏွင့္ ေပါအယ္လန္ (၀ဲ)ကို ေတြ႕ရစဥ္ (Photo – AFP)

၁၉၇၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ားက  ဘီလ္ဂိတ္ႏွင့္အတူ Microsoft  ကုမၸဏီကို ပူးတြဲထူေထာင္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူ၊ ပရဟိတလုပ္ငန္းရွင္၊ အားကစားအသင္းမ်ား ပိုင္ရွင္ျဖစ္လာခဲ့ေသာ ေပါအယ္လန္သည္ ေအာက္တိုဘာ ၁၆ ရက္က ကင္ဆာေရာဂါျဖင့္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။

အယ္လန္သည္ လြန္ခဲ့သည့္ ကိုးႏွစ္က သက္သာသြားခဲ့ၿပီးမွ ေရာဂါျပန္ထလာေသာ ေသြးကင္ဆာတစ္မ်ဳိးျဖစ္သည့္ non-Hodg-kin’ Lymphoma ကို ျပန္လည္ခံစားေနရသည္ဟု လူသိရွင္ၾကား ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး သီတင္းႏွစ္ပတ္အၾကာတြင္ ကြယ္လြန္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

အယ္လန္သည္ ဆီယက္တယ္၌ ဘီလ္ဂိတ္၏ အထက္တန္းေက်ာင္းေနဖက္ သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ကြန္ပ်ဴတာ ပ႐ိုဂရမ္မာတစ္ဦး ျဖစ္လာခဲ့သည္။ အလန္သည္ Microsoft  ကုမၸဏီကို တည္ေထာင္ရန္အတြက္ ဘီလ္ဂိတ္ကို ဟားဗက္မွ ေက်ာင္းထြက္ရန္ လည္းဆြဲေဆာင္ခဲ့သူျဖစ္သည္။ ၁၉၉၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ားတြင္မူ Microsoft  သည္ ကမၻာ့တန္ဖိုးအျမင့္ဆံုး ကုမၸဏီ ျဖစ္လာခဲ့သည္။

အယ္လန္ကြယ္လြန္မႈႏွင့္ ပတ္သက္၍ ၀မ္းနည္းေၾကကြဲေနေသာ ဂိတ္က အယ္လန္သည္ ၎၏ အခ်စ္ခင္ရဆံုးသူငယ္ခ်င္း တစ္ဦးျဖစ္ေၾကာင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။  “တစ္ကိုယ္ရည္သံုးကြန္ပ်ဴတာ (PC) ဟာ သူမရွိဘဲ ျဖစ္မလာႏိုင္ပါဘူး” ဟု ဂိတ္က ျဖည့္စြက္ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အယ္လန္သည္ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္တြင္ က်န္းမာေရးအေၾကာင္းျပခ်က္ျဖင့္ Microsoft  မွ ႏုတ္ထြက္ခဲ့သည္။  သို႔ေသာ္ အယ္လန္သည္ Microsoft  ရွယ္ယာမ်ားပိုင္ဆိုင္ထားဆဲျဖစ္သျဖင့္  ယင္းရွယ္ယာမ်ားက ၎ပိုင္ဆိုင္မႈ ကိုအမ်ားအျပား တိုးပြားေစခဲ့သည္။ အယ္လန္၏ စုစုေပါင္းပိုင္ဆိုင္မႈသည္ ေဒၚလာ ဘီလ်ံ ၂၀ ခန္႔ရွိလိမ့္မည္ဟု ခန္႔မွန္းရသည္။

ကမၻာ့အခ်မ္းသာဆံုး ဘီလ်ံနာတစ္ဦး ျဖစ္သည့္အယ္လန္သည္ အာကာသလုပ္ငန္း Stratolaunch Systems ကိုလည္း တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ Stratolaunch Systems သည္ အနာဂတ္အာကာသခရီးသြားလာေရး တစ္ခုအျဖစ္ အမႊမ္းတင္ခံထားရသည့္ အာကာသထဲသို႔ ယာဥ္လႊတ္တင္မႈ စနစ္သစ္တစ္မ်ဳိးျဖစ္ၿပီး ယင္းစနစ္တြင္ အသံုးျပဳရန္ ကမၻာအႀကီးဆံုး ေလယာဥ္ႀကီးကိုလည္း တည္ေဆာက္ထားသည္။ အဆုိပါ ေလယာဥ္ႀကီးသည္ အေစာဆံုး ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းတြင္ ပထမဆံုးသ႐ုပ္ျပပ်ံသန္းမႈ လုပ္ေဆာင္မည္ဟု ခန္႔မွန္းရသည္။

အယ္လန္သည္ ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္မ်ားအတြင္းကမူ NFL ၏ Seattle Seahawks ႏွင့္ NBA ၏ Portland Trail Blazers အသင္းပိုင္ ရွင္အျဖစ္လူသိမ်ားၿပီး Seattle Sounders ေဘာလံုးအသင္းကိုလည္း တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း ပိုင္ဆိုင္သည္။ အယ္လန္သည္ အျခားစီးပြားေရး လုပ္ငန္းအမ်ားအျပား ႏွင့္ ပရဟိတလုပ္ငန္းမ်ားစြာကိုလည္း လုပ္ေဆာင္ေနသူျဖစ္သည္။

Ref ; AFP

မက္ခရြန္က အစုိးရအဖြဲ႕အေျပာင္းအလဲျပဳလုပ္ၿပီး ကံၾကမၼာျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာေစရန္ ႀကိဳးပမ္း

ေအာက္တုိဘာ ၁၅ ရက္တြင္ ျပင္သစ္သမၼတနန္းေတာ္၌ ျပင္သစ္သမၼတမက္ခရြန္(ယာ)ႏွင့္ ေတာင္ကုိရီးယားသမၼတ မြန္း(၀ဲ)တုိ႔ကုိ ေတြ႕ရစဥ္ (Photo – AFP)

၎အစုိးရ၏ က်ဆင္းေနေသာ ကံၾကမၼာမ်ားကုိ ျပန္လည္အားေကာင္းလာေစရန္ လူသစ္မ်ားကုိ သီတင္းပတ္မ်ားစြာ ရွာေဖြခဲ့ၿပီးေနာက္ ျပင္သစ္သမၼတ အီမန္ႏ်ဴရယ္မက္ခရြန္သည္ ေအာက္တုိဘာ ၁၆ ရက္ တြင္ အစုိးရအဖြဲ႕အေျပာင္းအလဲျပဳလုပ္ခဲ့ၿပီး ျပည္ထဲေရး၊ လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိးေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီးမ်ားကုိ အသစ္ခန္႔အပ္ခဲ့သည္။

၀ါရင့္ႏုိင္ငံေရးသမား Gerard Collomb  က ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးအျဖစ္မွ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ႏုတ္ထြက္သြားခဲ့ၿပီးေနာက္ ႏွစ္ပတ္အၾကာတြင္ မက္ခရြန္သည္ ၎၏ Republic on the Move Party မွ သစၥာအလြန္ရွိသည့္  ေခါင္းေဆာင္ ခရစၥတုိဖီကာစတန္နာအား အစားထုိးခန္႔အပ္ခဲ့သည္။

ကြၽမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ားႏွင့္ ပုိမုိအေတြ႕အၾကံဳ  ၾကြယ္၀ေသာ ႏုိင္ငံေရးသမားမ်ားအား ေရာစပ္ထားေသာ အစုိးရအဖြဲ႕အတြင္း အားနည္းခ်က္မ်ားဟု ႐ႈျမင္ခံရသည့္ လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိးေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီးမ်ားကုိလည္း ဗဟုိ၀ါဒီမက္ခရြန္က ထုတ္ပယ္ခဲ့သည္။ ေအာက္တုိဘာ ၂ ရက္တြင္ Collomb ၏ ရာထူးမွ ႏုတ္ထြက္မႈသည္ မက္ခရြန္အတြက္ ထုိးႏွက္ခ်က္ျဖစ္ခဲ့သည္။ လက္ေထာက္ေဟာင္းတစ္ဦး ပါ၀င္ေသာ အ႐ႈပ္ေတာ္ပုံ၊ အေျပာအဆုိမွားမႈမ်ားႏွင့္ စိတ္ပ်က္ဖြယ္စီးပြားေရး အခ်က္အလက္မ်ားက ၿပီးခဲ့ေသာ ေႏြရာသီတြင္ အရိပ္မုိးခဲ့ၿပီးေနာက္ မက္ခရြန္ကုိ လူထုေထာက္ခံမႈ က်ဆင္းေနခ်ိန္တြင္ ယင္းႏုတ္ထြက္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

၎၏ အစုိးရအဖြဲ႕ႏွင့္ ပူးေပါင္းရန္ ထင္ရွားသူမ်ားကုိ ဆြဲေဆာင္ႏုိင္ရန္ ခက္ခဲေနမႈကလည္း တစ္စိတ္တစ္ပုိင္း ပါ၀င္မႈေၾကာင့္အစုိးရအဖြဲ႕  အေျပာင္းအလဲျပဳလုပ္ရန္ မက္ခရြန္၏ ေႏွာင့္ေႏွးေနမႈသည္ ပထမ ႏွစ္သက္တမ္းတြင္ အရွိန္ရခဲ့ၿပီးေနာက္ အစုိးရသည္ အားေလ်ာ့သြားခဲ့ေၾကာင္း ေလ့လာသူမ်ားက သုံးသပ္ခဲ့ၾကသည္။

၀န္ႀကီးခ်ဳပ္၊ စီးပြားေရး၀န္ႀကီးႏွင့္ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးမ်ားအား ယခင္အတုိင္းထားရွိေသာ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ခဲ့သည့္ အစုိးရအဖြဲ႕သည္ အေျခအေနဆုိးရြားေသာလမ်ားကုိ ျဖတ္သန္းခဲ့ၿပီးေနာက္ စာမ်က္ႏွာသစ္ ဖြင့္လွစ္ႏုိင္မည္ဟု အသက္ ၄၀ ရွိ မက္ခရြန္က ေမွ်ာ္လင့္ထားသည္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ေမတြင္ ေရြးေကာက္ခံရခ်ိန္ေနာက္ပုိင္း ေထာက္ခံမႈ အဆုိးရြားဆုံး က်ဆင္းမႈအျဖစ္ ယခုအခါ မဲဆႏၵရွင္ ရာခုိင္ႏႈန္း ၃၀ ခန္႔ကသာ မက္ခရြန္ကုိ အျပဳသေဘာ႐ႈျမင္ၾကေၾကာင္း သေဘာထားစစ္တမ္းမ်ားက ေဖာ္ျပခဲ့ၾကသည္။

အသက္ ၅၂ ႏွစ္ရွိ ဆုိရွယ္လစ္အမတ္ေဟာင္း ခရစၥတုိဖီကာစတန္နာသည္ Collomb ၏ ေနရာအား အစား၀င္မည့္သူဟု က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ႐ႈျမင္ခံခဲ့ရသည္။ မီဒီယာတြင္ ယုံၾကည္မႈရွိရွိ ျပဳမူခဲ့ၿပီး ပါရီႏုိင္ငံေရး အထက္လႊာအျပင္ဘက္မွလာေသာ ကာစတန္နာသည္ မက္ခရြန္၏ အတြင္းစည္း၌ အခရာက်သူျဖစ္ေသာ္လည္း ႏုိင္ငံမူ၀ါဒမ်ား သုိ႔မဟုတ္ လုံျခံဳေရးကိစၥမ်ားတြင္ အေတြ႕အၾကံဳနည္းသည္။

ျပင္သစ္ျပည္တြင္းေထာက္လွမ္းေရး ေအဂ်င္စီ လက္ရွိဥကၠ႒ Laurent Nunez သည္ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာန၌ ကာစတန္နာ၏ ေနရာတြင္ အရန္သင့္ အစားထုိးႏုိင္ရန္ ခန္႔အပ္ခံခဲ့ရသည္။ ဆုိရွယ္လစ္ေဟာင္း တစ္ဦးျဖစ္ေသာ Didier Guillaume အား လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိးေရး၀န္ႀကီးႏွင့္ ဗဟုိလက္ယာ ယိမ္းရီပက္ဘလီကင ဥပေဒျပဳအမတ္ေဟာင္း Franck Riester ကုိ ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီးအျဖစ္ အစားထုိးခန္႔အပ္ခဲ့သည္။

Ref; AFP

တ႐ုတ္၏ အျမတ္ႀကီးစားလုပ္ရပ္မ်ားေၾကာင့္ အေမရိကန္က ထိတ္လန္႔မိသည္ဟု ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီးမာတစ္ ေျပာၾကား

ေအာက္တုိဘာ ၁၆ ရက္တြင္ ဟုိခ်ီမင္းသုိ႔ အေမရိကန္ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး မာတစ္(ယာ) ေရာက္ရွိလာစဥ္ (Photo -AFP)

အာရွတိုက္ရွိ ႏိုင္ငံငယ္မ်ားအား တ႐ုတ္၏ စစ္ေရးအင္အားျပမႈမ်ား တိုးျမႇင့္လာျခင္းႏွင့္ စီးပြားေရးအျမတ္ႀကီးစားျခင္းတို႔က အေမရိကန္ကို အထိတ္တလန္႔ ျဖစ္ေစသည္ဟု အေမရိကန္ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး ဂ်င္မာတစ္က အာရွသို႔ သြားေနစဥ္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

မာတစ္သည္ ဗီယက္နမ္ႏွင့္ စင္ကာပူသို႔ သံတမန္ေရးခရီး သြားေရာက္ေနစဥ္ အေမရိကန္အစိုးရက ၎၏ ပစိဖိတ္ၿပိဳင္ဘက္တ႐ုတ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားျခင္းမဟုတ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ “ျမင္တဲ့အတိုင္းပါပဲ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ တ႐ုတ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ လံုး၀ကြဲျပားတဲ့ရပ္တည္ခ်က္ကို စြဲကိုင္ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္” ဟု မာတစ္က သတင္းေထာက္မ်ားကို ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အင္အားႀကီးႏွစ္ ႏိုင္ငံျဖစ္သည့္ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္တုိ႔သည္ ဆက္ဆံေရးကို အျပဳသေဘာေဆာင္စြာ ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ နည္းလမ္းရွာရမည္ဟုလည္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္၏ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ေနရသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားသည္ တ႐ုတ္အိမ္နီးခ်င္းအခ်ဳိ႕ကို လႈပ္ခတ္ေစသည့္ အေၾကာင္းရင္းတို႔ႏွင့္ အတူတူပင္ ျဖစ္ေနသည္ဟု မာတစ္က ဆိုသည္။

“ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ထဲမွာ စစ္ေရးတိုးခ်ဲ႕ေနမႈေတြ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ေနတာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘက္က ေတာ္ေတာ္ေလးစိုးရိမ္ေနတုန္းပါပဲ” ဟု မာတစ္က ဟိုခ်ီမင္းၿမိဳ႕သို႔ သြားေနသည့္ ေလယာဥ္ေပၚတြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဟိုခ်ီမင္းသည္ အေမရိကန္တို႔ ေထာက္ခံသည့္ ဗီယက္နမ္ ေတာင္ပိုင္းေဒသ၏ ၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ခဲ့ဖူးသည္။

စီးပြားေရးအရ ေငြျပန္ဆပ္ရန္ အခက္အခဲရွိေသာ ႏိုင္ငံမ်ားအား ေငြအမ်ားအျပား ေခ်းထားသည့္ တ႐ုတ္၏ လုပ္ရပ္မ်ားသည္ စီးပြားေရးအျမတ္ႀကီးစားေနျခင္း ျဖစ္ေနသည္ဟုလည္း မာတစ္က ေထာက္ျပေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ သီရိလကၤာသည္ ေဒၚလာ ၁ . ၄ ဘီလ်ံ တန္ဖိုးရွိ ၎၏ ေရနက္ဆိပ္ကမ္း တည္ေဆာက္ေရးစီမံကိန္းအတြက္ တ႐ုတ္ေခ်းေငြမ်ားကို ျပန္မဆပ္ႏိုင္သျဖင့္ တ႐ုတ္ကို ယင္းေရနက္ဆိပ္ကမ္းအား ၉၉ ႏွစ္ၾကာ အငွားခ်ေပးလိုက္ရသည္။

အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္တို႔ၾကားတြင္ ကုန္သြယ္ေရးက႑ႏွင့္ပတ္သက္၍ တင္းမာမႈမ်ား ျမင့္တက္ေနစဥ္ မာတစ္၏ယခုခရီးစဥ္ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။ တ႐ုတ္၏ စစ္ေရးအင္အားမွာ ႀကီးထြားသထက္ႀကီးထြားလာၿပီး အေမရိကန္တို႔ကလည္း လာမည့္ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ တ႐ုတ္က ၾကား၀င္စြက္ဖက္ေနသည္ဟု စြပ္စြဲေနၾကသည္။ မာတစ္သည္ ယခုလေႏွာင္းပိုင္းတြင္တ႐ုတ္ ထံသို႔သြားရန္ စီစဥ္ထားခဲ့ေသာ္လည္း ထိုတင္းမာမႈမ်ားေၾကာင့္ ခရီးစဥ္ကို ဖ်က္သိမ္းခဲ့သည္။

ဗီယက္နမ္မွာမူ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ထဲမွ ေရပိုင္နက္အေရးကိစၥႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး တ႐ုတ္ႏွင့္ ပဋိပကၡဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနဆဲျဖစ္သျဖင့္ ရန္သူေဟာင္း အေမရိကန္ႏွင့္ စစ္ေရးဆက္ႏႊယ္မႈ ပိုမိုျမႇင့္တင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနသည္။ မတ္လကပင္ ဗီယက္နမ္ဆိပ္ကမ္း ဒါနန္သို႔ အေမရိကန္ေလယာဥ္တင္သေဘၤာႀကီးတစ္စင္း လာေရာက္ဆိုက္ကပ္ခဲ့ေသးသည္။ ေလ့လာသူမ်ားက ယင္းသည္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း အင္အားျပမႈႏွင့္ တ႐ုတ္အား အခ်က္ျပမႈျဖစ္သည္ဟု သံုးသပ္ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။ မာတစ္သည္ ဇန္န၀ါရီလကလည္း  ဟႏြိဳင္းသို႔ သြားေရာက္ခဲ့သျဖင့္ ယခုခရီးစဥ္သည္ မာတစ္အတြက္ ယခုႏွစ္အတြင္း ဒုတိယေျမာက္ ဗီယက္နမ္ခရီးစဥ္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။           Ref ; AFP