စတုတၳစက္မႈေတာ္လွန္ေရး၏ အစိုးရအေပၚ ႐ုိက္ခတ္မႈမ်ား

ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ မၾကာေသးမီက က်င္းပၿပီးစီးခဲ့ေသာ ကမၻာ့စီးပြားေရးဖိုရမ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ တတိယစက္မႈေတာ္လွန္ေရးႏွင့္ ထိေတြ႕ခဲ့ရျခင္း မရွိေသာ္လည္း စတုတၳစက္မႈေတာ္လွန္ေရး၌ မပါမျဖစ္ ပါခဲ့ရၿပီး ယခုအခါ အခ်ိန္တိုအတြင္း ခုန္ေက်ာ္တိုးတက္မႈမ်ား ရွိခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ သာမန္ခုန္ေက်ာ္မႈ မဟုတ္ဘဲ ႀကီးမားလွသည့္ အဆင့္ခုန္ေက်ာ္မႈျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ စတုတၳစက္မႈေတာ္လွန္ေရးဟူသည္ကား အဘယ္နည္း။

၁၈ ရာစု အေစာပုိင္း စက္မႈေတာ္လွန္ေရးၿပီးေနာက္ စတုတၳေျမာက္ အဓိကက်ေသာ စက္မႈေခတ္တစ္ရပ္အား ရည္ညႊန္းလ်က္ စတုတၳစက္မႈေတာ္လွန္ေရး (4IR) ဟု ေခၚဆိုျခင္းျဖစ္သည္။ ႐ူပေဗဒဆုိင္ရာ၊ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ဆုိင္ရာႏွင့္ ဇီ၀ေဗဒဆုိင္ရာ နယ္ပယ္မ်ားအၾကား ကန္႔သတ္မ်ဥ္းမ်ား မႈန္၀ါးသြားသည့္ နည္းပညာမ်ား ေပါင္းစုံေရာယွက္သြားမႈသည္ 4IR ၏ လကၡဏာရပ္ျဖစ္ၿပီး ဆုိက္ဘာ-႐ူပစနစ္မ်ားဟုလည္း ရည္ညႊန္းေခၚဆိုၾကသည္။ ယင္းသည္ စက္႐ုပ္နည္းပညာ၊ အသိဥာဏ္တုနည္းပညာ၊ နာႏိုနည္းပညာ၊ ကြမ္တမ္နည္းပညာ၊ ဇီ၀နည္းပညာ၊ အင္တာနက္နည္းပညာ၊ ပဥၥမမ်ဳိးဆက္ ၀ါယာလက္နည္းပညာ၊ 3D Printing နည္းပညာႏွင့္ အျပည့္အ၀ အလိုအေလ်ာက္ ေမာင္းႏွင္ႏုိင္ေသာ ေမာ္ေတာ္ကား အစရွိသည့္ နယ္ပယ္ေပါင္းမ်ားစြာ၌ နည္းပညာေအာင္ျမင္မႈမ်ား ထြက္ေပၚလာျခင္း၏ စုစုေပါင္းရလဒ္ျဖစ္သည္။ 4IR ၏ အစိုးရအေပၚ သက္ေရာက္မႈမ်ားကို ဆက္လက္ စဥ္းစားၾကည့္ရန္ လိုသည္။

႐ူပေဗဒဆုိင္ရာ၊ ဒီဂ်စ္တယ္ႏွင့္ ဇီ၀ေဗဒဆုိင္ရာ နယ္ပယ္မ်ား ေပါင္းစုံသြားမႈႏွင့္အတူ နည္းပညာအသစ္မ်ားႏွင့္ ပလက္ေဖာင္းအသစ္မ်ားသည္ ႏုိင္ငံသားမ်ားအား အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ထိေတြ႕ရန္၊ ၎တို႔၏ ထင္ျမင္ခ်က္မ်ားကို အသံျပဳရန္၊ ၎တို႔၏ အားထုတ္မႈမ်ားကို ခ်ိတ္ဆက္ လုပ္ေဆာင္ရန္ႏွင့္ ျပည္သူ႔ေရးရာ အာဏာပုိင္မ်ား၏ ႀကီးၾကပ္မႈမ်ားကို ေရွာင္တိမ္းရန္တို႔အတြက္ တိုး၍တိုး၍ ျဖစ္ႏုိင္လာေစသည္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားသည္ ေစာင့္ၾကည့္ေရးစနစ္မ်ားႏွင့္ ဒီဂ်စ္တယ္ အေျခခံအေဆာက္အအုံမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္စြမ္းတို႔ကို အေျခခံလ်က္ လူမ်ားအေပၚ ၎တို႔၏ ထိန္းခ်ဳပ္မႈမ်ားကို တိုးျမႇင့္ရန္ နည္းပညာအသစ္၏ စြမ္းအားမ်ား ရရွိလာမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ လႊမ္းျခံဳ၍ ၾကည့္ပါက အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ ၎တို႔၏ ျပည္သူမ်ားႏွင့္ ထိေတြ႕ေရးႏွင့္ မူ၀ါဒခ်မွတ္ေရးတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္၍ လက္ရွိခ်ဥ္းကပ္ပုံကို ေျပာင္းလဲရန္ ဖိအားမ်ားႏွင့္ တိုး၍တိုး၍ ရင္ဆုိင္လာရမည္ျဖစ္သည္။ ယင္းမွာ ၿပိဳင္ဆုိင္မႈဆုိင္ရာ ရင္းျမစ္အသစ္မ်ား ျဖစ္ေပၚျခင္း၊ နည္းပညာ အသစ္မ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္လာသည့္ အာဏာျပန္လည္ခြဲေ၀ျခင္းႏွင့္ ဗဟိုခ်ဳပ္ကုိင္မႈမွ ဖယ္ခြာျခင္းတို႔ေၾကာင့္ မူ၀ါဒမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ရာ၌ ၎တို႔၏ ဗဟိုအခန္းက႑ ေလ်ာ့က်လာေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

အစိုးရစနစ္မ်ား၏ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္းႏွင့္ ျပည္သူ႔ေရးရာ၀န္ထမ္းမ်ား၏ လုိက္ေလ်ာညီေထြျပဳႏုိင္စြမ္းက ၎တို႔ ဆက္လက္ရွင္သန္ ရပ္တည္ေရးကို အဆုံးအျဖတ္ေပးလိမ့္မည္ ျဖစ္သည္။ ၎တို႔အေနျဖင့္ မရပ္မနား ေျပာင္းလဲေနသည့္ ကမၻာေလာကႀကီးအား ရင္ဆုိင္ႏုိင္စြမ္း၊ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈႏွင့္ ထိေရာက္မႈ ျမင့္မားေအာင္ ၎တို႔၏ ဖြဲ႕စည္းပုံမ်ားကို ျပင္ဆင္ႏုိင္စြမ္းတို႔ရွိေၾကာင္း သက္ေသျပႏုိင္မွသာလွ်င္ ၎တို႔အေနျဖင့္ ၾကံ့ၾကံ့ခံႏုိင္မည္ ျဖစ္သည္။ ၎တို႔အေနျဖင့္ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ ဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္တစ္ရပ္အတြင္း လုိက္ေလ်ာညီေထြ ေျပာင္းလဲႏုိင္စြမ္းမရွိပါက ျပႆနာမ်ားႏွင့္ တိုး၍တိုး၍ ရင္ဆုိင္လာရမည္ျဖစ္သည္။ 4IR ၏ ျမန္ဆန္ေသာ ေျပာင္းလဲမႈ ေျခလွမ္းမ်ားႏွင့္ က်ယ္ျပန္႔ေသာ ႐ုိက္ခတ္ခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ဥပေဒျပဳသူမ်ားႏွင့္ ဥပေဒက်င့္သုံးသူမ်ားသည္ မေမွ်ာ္လင့္ေသာ စိန္ေခၚမႈမ်ားကို ရင္ဆုိင္လာရမည္ ျဖစ္သည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ အရွိန္အဟုန္ျဖင့္ ေျပာင္းလဲေနေသာ စတုတၳစက္မႈေတာ္လွန္ေရးအတြင္း အစိုးရတစ္ရပ္အေနျဖင့္ လုိက္ေလ်ာညီေထြျပဳႏုိင္ျခင္း မရွိပါက ျပႆနာမ်ားႏွင့္ တိုး၍တိုး၍ ရင္ဆုိင္လာရဖြယ္ရွိပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

စက္တင္ဘာ ၂၁ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

စိုးရိမ္စရာေကာင္းသည့္ က်ပ္ေငြတန္ဖိုးက်ဆင္းမႈ

ျမန္မာက်ပ္ေငြတန္ဖုိး ဆက္တုိက္က်ဆင္းေနမႈေၾကာင့္ ျမန္မာ့စီးပြားေရး အ၀န္းအ၀ုိင္းတြင္ စုိးရိမ္ထိတ္လန္႔ဖြယ္ အေျခအေနႏွင့္ ရင္ဆုိင္ေနရသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။ ထုိ႔အျပင္ ကမၻာ့ေရႊေစ်း ျမင့္တက္မႈႏွင့္အတူ ေဒၚလာလဲႏႈန္းေၾကာင့္ ျပည္တြင္းေရႊေစ်းႏႈန္းသည္လည္း သမုိင္းတြင္ မရွိဖူးသည့္ စံခ်ိန္တင္ေစ်းႏႈန္းမ်ားျဖင့္ ဆက္လက္ ျမင့္တက္လ်က္ ရွိေနျပန္သည္။ ယမန္ေန႔က ကမၻာ့ေရႊေစ်း ၁၂၀၄ ေဒၚလာ၀န္းက်င္သုိ႔ ေရာက္ရွိခ်ိန္တြင္ ျပည္တြင္းေရႊ ေစ်းႏႈန္းသည္ က်ပ္ ၁၀၂၀၈၀၀ အထိ စံခ်ိန္တင္ ျမင့္တက္ခဲ့သည္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္လတြင္ က်ပ္ ၉၀၀၀၀၀ အထက္ရွိခဲ့ရာမွ လက္ရွိအခ်ိန္တြင္ ၁၀၂၀၀၀၀ ေက်ာ္သုိ႔ ျပည္တြင္းေရႊေစ်း လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ ခုန္တက္လာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေဒၚလာေစ်းဂယက္ေၾကာင့္ ႏုိင္ငံအသီးသီးတြင္ သက္ေရာက္မႈရွိခဲ့သည္ ဆုိေသာ္လည္း ျမန္မာက်ပ္ေငြ က်ဆင္းမႈႏႈန္းမွာ တုန္လႈပ္ဖြယ္ အေနအထားသုိ႔ ေရာက္ခဲ့သည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ဇြန္လမွစတင္ကာ ျမန္မာက်ပ္ေငြတန္ဖုိးက်ဆင္းမႈ သိသိသာသာ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး သုံးလေက်ာ္အတြင္း ၂၅၀ မွ ၃၀၀ က်ပ္အၾကား ရာခုိင္ႏႈန္းအားျဖင့္ ၂၀ ရာခုိင္ႏႈန္းခန္႔ တန္ဖုိးက်ဆင္းသြားခဲ့ျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာက်ပ္ေငြတန္ဖုိး က်ဆင္းေနမႈကုိ ထိန္းသိမ္းႏုိင္ရန္ ဗဟုိဘဏ္မွ ေဒၚလာလြတ္လပ္စြာ ၀ယ္ယူခြင့္ျပဳျခင္း၊ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္က စတင္ခဲ့သည့္ ဗဟုိဘဏ္၏ ရည္ညႊန္းေငြလဲႏႈန္းအေပၚ ပုဂၢလိကဘဏ္မ်ားက အတုိးအေလွ်ာ့ ၈ က်ပ္ (+/- 0.8) သတ္မွတ္ထားျခင္းတုိ႔ကုိ ၾသဂုတ္ ၁၃ ရက္တြင္ ပယ္ဖ်က္ခဲ့သည္။ ေငြေၾကးေစ်းကြက္တြင္ က်ပ္ေငြတန္ဖုိး အတက္အက် ျမန္ဆန္ေနမႈနဲ႔ စီးပြားေရးအေပၚ ႐ုိက္ခတ္လာမႈတုိ႔ေၾကာင့္ ထိန္းသိမ္းေပးႏုိင္ရန္ အစုိးရတာ၀န္ရွိသူမ်ားအား ေ၀ဖန္ေတာင္းဆုိမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခ်ိန္တြင္ ေငြလဲေစ်းကြက္ကုိ Float လုပ္ေပးခဲ့ျခင္း၏ သက္ေရာက္မႈမွာ လက္ရွိက်ပ္ေငြတန္ဖုိး က်ဆင္းမႈ အေျခအေနအရ ေမးခြန္းထုတ္စရာ ျဖစ္ေနေပသည္။ ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ အေနျဖင့္လည္း စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ႀကီးမ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆုံခဲ့ေသာ္လည္း လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနေသာ အက်ပ္အတည္းအေပၚ တစ္စုံတစ္ရာ အေျဖရွာႏိုင္ျခင္း မရွိေသးေၾကာင္း သုံးသပ္ေ၀ဖန္သံမ်ားလည္း ထြက္ေပၚလ်က္ရွိသည္။ ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ အဘက္ဘက္မွ ဖိအားမ်ားရွိေနသည့္အျပင္ ျမန္မာ့စီးပြားေရး ေဘးက်ပ္နံက်ပ္အေနအထားမွ ႐ုန္းထြက္ႏုိင္မည့္လမ္းစ ထြက္ေပၚျခင္း မရွိေသးသည့္အေပၚ အားမလုိ အားမရ ျဖစ္ေနၾကျပန္သည္။

က်ပ္ေငြတန္ဖုိး က်ဆင္းေနမႈႏွင့္ စီးပြားေရး အေျခအေနအေပၚ အစုိးရ၏႐ႈျမင္ေဆာင္ရြက္မႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ယမန္ေန႔က ျပဳလုပ္သည့္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္တြင္ ၀န္ႀကီး ဦးေက်ာ္တင့္ေဆြက ရွင္းလင္းေျပာၾကားခဲ့ျပန္သည္။ ၎၏ေျပာၾကားမႈတြင္ ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ သြင္းကုန္က ပုိ႔ကုန္ထက္ ပုိမုိျမင့္မားေနသည့္အတြက္ ကုန္သြယ္မႈလုိေငြရွိေနၿပီး ကုန္သြယ္မႈမညီမွ်သည့္ အေျခအေနတြင္ ရွိေနေၾကာင္း တစ္ကမၻာလုံးရွိ ေငြေၾကးတန္ဖုိးမ်ား က်ဆင္းလာၿပီး က်ပ္ေငြတန္ဖုိး က်ဆင္းျခင္းဟာလည္း တျခားႏုိင္ငံမ်ားထက္ ပုိမုိသက္ေရာက္မႈရွိသည္ကုိ ေတြ႕ျမင္ႏုိင္ေၾကာင္း ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။ ျမန္မာက်ပ္ေငြတန္ဖုိး က်ဆင္းေစသည့္အခ်က္မ်ားအနက္ ေငြလဲႏႈန္းကုိလႊမ္းမုိးထားသည့္ အဓိကအခ်က္တြင္ ကုန္သြယ္မႈလုိေငြ၊ အတုိးႏႈန္း၊ ေငြေဖာင္းပြမႈႏႈန္းႏွင့္ တုိင္းျပည္၏ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အလားအလာတုိ႔ ပါ၀င္ေၾကာင္း ၎က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

စီးပြားေရး အက်ပ္အတည္းႏွင့္ က်ပ္ေငြတန္ဖိုး ဆက္တိုက္က်ဆင္းေနမႈ၏ ဂယက္ေၾကာင့္ အေျခခံျပည္သူမ်ား ဆင္းရဲတြင္းပိုနက္ေစမည့္ အေျခအေနႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည့္အေပၚ သတိျပဳကာ အလ်င္အျမန္ အေျဖရွာေပးႏိုင္ရန္ လိုအပ္ေနေပသည္။ စီးပြားေရးေစ်းကြက္အရလည္း ျမန္မာ့စီးပြားေရးအေျခအေနသည္ ေသးငယ္သည့္ ပမာဏျဖစ္ျခင္း၊ ျပည္ပရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈမ်ားအတြက္ အကန္႔အသတ္ အတားအဆီးမ်ား ရွိေနျခင္း၊ အေျခခံအေဆာက္အအံုက႑ တိုးတက္မႈ အားနည္းျခင္းစသည့္ အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ ျမန္မာ့စီးပြားေရးသည္ ၿပိဳလဲသြားမည္ကို အမ်ားက စိုးရိမ္ေနၾကေပသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ အဘက္ဘက္မွ အခက္အခဲမ်ား၊ စိန္ေခၚမႈမ်ားႏွင့္အတူ ႀကီးမားေသာ အႏၲရာယ္ႏွင့္ ၾကံဳေတြ႕ေနရခ်ိန္တြင္ အစိုးရအေနျဖင့္ မွန္ကန္ေသာ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းပံုႏွင့္အတူ ရလဒ္ေကာင္းေဖာ္ေဆာင္ေပးရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

စက္တင္ဘာ ၂၀ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

ဆင္းရဲမဲြေတမႈႏွင့္ အဂတိလိုက္စားမႈ

ဆင္းရဲမဲြေတမႈႏွင့္ အဂတိလိုက္စားမႈတို႔သည္ လူေပါင္းမ်ားစြာတို႔၏ ဘ၀မ်ားကို ၿခိမ္းေျခာက္လ်က္ အနီးကပ္ ဆက္ႏႊယ္လ်က္ရွိသည္။ က်န္းမာေရးႏွင့္ ေရရရွိေရးကဲ့သို႔ေသာ မရွိမျဖစ္ ၀န္ေဆာင္မႈမ်ားကိုရရွိရန္ လာဘ္ထိုးၾကရေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ ေသဆံုးမႈႏႈန္းမွာ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ျဖစ္ႏုိင္သည္။ လူေပါင္း ရာခိုင္ႏႈန္း ၆၀ ေက်ာ္ခန္႔ လာဘ္ေပးရသည္ဟု ေဖာ္ျပေသာႏုိင္ငံမ်ားသည္ လာဘ္ေပးရမႈ ရာခိုင္ႏႈန္း ၃၀ ေအာက္သာရွိေသာ  ႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ပါက အမ်ဳိးသမီးမ်ား ကေလးေမြးဖြားစဥ္ ေသဆံုးရမႈ ရွစ္ဆပို၍မ်ားျပားသည္။ အဂတိလိုက္စားမႈမ်ားျပားေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ ကေလးေမြးဖြားမႈ ၁၀၀,၀၀၀ လွ်င္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားေသဆံုးရမႈ ၄၈၂ ဦး ရွိၿပီး အဂတိလိုက္စားမႈနည္းပါးေသာ ႏုိင္ငံမ်ား ၌ ၅၇ ဦးသာ ရွိသည္။

အဂတိလိုက္စားမႈ သက္ေရာက္မႈမ်ားသည္ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးခ်င္းေပၚသို႔ က်ေရာက္ၿပီး အႀကီးအက်ယ္ပ်က္စီးေစေသာ သေဘာရွိသည္။ အဂတိလိုက္စားမႈမ်ားသည္ ကေလးမ်ားကို မိခင္မဲ့သြားေစၿပီး မိသားစုမ်ားကို က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ကင္းမဲ့သြားေစသည္။ လူအမ်ားကို စားနပ္ရိကၡာမဲ့ေစလ်က္ သက္ႀကီးရြယ္အိုတို႔အတြက္ လံုျခံဳမႈကင္းမဲ့သြားေစၿပီး လုပ္ငန္းမ်ားကို အရင္းအႏွီးမဲ့သြားေစသည္။ သုေတသနျပဳလုပ္မႈမ်ားအရ အဂတိလိုက္စားမႈတိုက္ဖ်က္ေရးကို ထိေရာက္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ပါက မိခင္မ်ား ေသဆံုးရမႈႏႈန္း က်ဆင္းျခင္း၊ လူငယ္မ်ားအၾကား စာတတ္ေျမာက္မႈႏႈန္း ျမင့္မားျခင္းႏွင့္  ပတ္၀န္းက်င္သန္႔ရွင္းေရး ေကာင္းမြန္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ေပၚႏုိင္သည္ကို ေတြ႕ရွိရသည္။

အဂတိလိုက္စားမႈကို တိုက္ဖ်က္ႏုိင္ရန္ အစိုးရ၏ လုပ္ငန္းမူေဘာင္အတြင္း ပစ္မွတ္ထားရမည့္ အရာမ်ားထဲတြင္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ေရးလုပ္ငန္းစဥ္၌ ျပည္သူမ်ားကို ပိုမိုပါ၀င္ေစျခင္း၊ အမ်ားျပည္သူမ်ားအတြက္ ေငြေၾကးသံုးစဲြမႈမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံေတာ္ဘတ္ဂ်က္မ်ား ပို၍ပြင့္လင္းျမင္သာေစျခင္းႏွင့္ ဥပေဒထိန္းသိမ္းေရး အဖဲြ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ အမ်ားျပည္သူ ၀န္ေဆာင္မႈဌာနမ်ားအေနျဖင့္ သာမန္ျပည္သူမ်ားကို ျပန္ၾကားေပးျခင္းတို႔ပါ၀င္သင့္သည္။ ယင္းလုပ္ငန္းစဥ္၏ တစ္စိတ္တစ္ေဒသအျဖစ္ အစိုးရအေနျဖင့္ ေငြေၾကးသံုးစဲြမႈႏွင့္ပတ္သက္ေသာ အဓိကအခ်က္အလက္မ်ားကို အမ်ားျပည္သူ သိရွိေအာင္ ထုတ္ျပန္ရန္လိုအပ္သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ အခ်က္အလက္မ်ား ထုတ္ျပန္ျခင္းသည္ အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ ေကာင္းမြန္ေသာ ပထမေျခလွမ္းတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္။ ယေန႔ေခတ္တြင္ ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈနည္းပါးေသာ ႏုိင္ငံေပါင္း ၄၉ ႏုိင္ငံအနက္ ငါးပံုတစ္ပံု၌သာ ျပည္သူမ်ားအေနျဖင့္ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို သိရွိခြင့္ရၾကသည္။

ကမၻာေပၚတြင္ လူေပါင္း ၂ ဒသမ ဘီလ်ံသည္ ဆင္းရဲမြဲေတလ်က္ရွိၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းအတိုင္း ဆက္လက္တည္ျမဲေနမည္ မဟုတ္ေပ။ ၂၀၃၀ ျပည့္ႏွစ္သို႔အေရာက္တြင္ ကမၻာ့လူဦးေရသည္ ၈ ဒသမ ၅ ဘီလ်ံသို႔ ေရာက္ရွိလာမည္ ျဖစ္သည္။ ဆင္းရဲမဲြေတသူ မရွိသည့္ ႏုိင္ငံမရွိျခင္း သို႔မဟုတ္ အဂတိလိုက္စားမႈကင္းမဲ့သည့္ ႏုိင္ငံမရွိျခင္းသည္ ကမၻာ့အေၾကာင္းအရာ တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံတကာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈအဖဲြ႕က ေနာက္ဆံုးထုတ္ျပန္သည့္ အဂတိလိုက္စားမႈဆုိင္ရာ အညႊန္းကိန္းအရ ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၇၇ ႏုိင္ငံအနက္ သံုးပံုႏွစ္ပံုသည္  အမွတ္ ၅၀ ေအာက္ေလ်ာ့နည္းၿပီး ႏုိင္ငံေပါင္း ၁၀၀ ခန္႔ကို သန္႔ရွင္းသည္ဟု သတ္မွတ္ႏုိင္သည္။ ကမၻာ့ဖံြ႕ၿဖိဳးမႈအနည္းဆံုးႏုိင္ငံမ်ား၏ ပ်မ္းမွ်အမွတ္သည္ ၂၈ ျဖစ္သည္။ ကမၻာႀကီးအေနျဖင့္ လူမ်ားကို ဆင္းရဲေစသည့္ အဂတိလိုက္စားမႈကို မ်က္ႏွာလဲႊ၍ ေနႏုိင္မည္မဟုတ္ပါ။

မည္သို႔ပင္ဆုိေစကာမူ အဂတိလိုက္စားမႈမ်ားကို ရပ္တန္႔ႏုိင္ျခင္းမရွိပါက ဆင္းရဲမဲြေတမႈကို ေလွ်ာ့ခ်ရန္ ျဖစ္ႏုိင္မည္မဟုတ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven  သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

(စက္တာဘာ ၁၉ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ အာေဘ္ာ)

အမ်ားညီ၍ ဤကို ကြၽဲဟု ဖတ္ျခင္း

argumentum ad populum ဟူသည့္ ျငင္းခံုေဆြးေႏြးမႈဆိုင္ရာ သေဘာတရား တစ္ရပ္ရွိသည္။ လူအမ်ား သို႔မဟုတ္ လူအမ်ားစုက ယံုၾကည္ၾကေသာေၾကာင့္ ယင္းသည္ မွန္ကန္သည္ဟူသည့္ ႀကိဳတင္ျပ႒ာန္းခ်က္ တစ္ရပ္ႏွင့္အတူ မွားယြင္းေသာ သို႔မဟုတ္ ယုတၱိေဗဒအရ မွားယြင္းမႈအေပၚ အေျခခံေသာ အဆိုျပဳခ်က္တစ္ရပ္ကို ေကာက္ခ်က္ခ်ျခင္းျဖစ္သည္။ If many believe so, it is so (အမ်ားက ယင္းအတုိင္း ယံုၾကည္လွ်င္ ယင္းအတိုင္းပင္ျဖစ္သည္) ဟု ဆိုၾကသည္။ အမွန္တကယ္၌ အမ်ားညီ၍ ဤကို ကြၽဲဟု ဖတ္ျခင္းသာျဖစ္သည္။ အႀကီးအက်ယ္ လူႀကိဳက္မ်ားေသာ ေတြးလံုးတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္ဟူသည့္ အခ်က္တစ္ခုတည္းေပၚ၌သာ အေျခခံလ်က္ အႀကီးအက်ယ္ လူႀကိဳက္မ်ားေသာ အေတြးတစ္ရပ္သည္ မွန္ကန္သည္ဟု လူတစ္ဦးအား ယံုၾကည္ေစရန္ ႀကိဳးပမ္းျခင္းသည္ argumentum ad populum ပင္ ျဖစ္သည္။ ဥပမာဆိုရလွ်င္ ယခင္က ေနသည္ ကမၻာကို ပတ္သည္ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ကမၻာႀကီးသည္ အျပားႀကီးျဖစ္သည္ဟူ၍လည္းေကာင္း လက္ခံထားမႈျဖစ္သည္။

အေျဖမသိသည့္ ေမးခြန္းတစ္ခုအား ေမးျမန္းခဲ့သူအားလံုး၏ ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္းက A ဟု ေျဖဆိုပါက အေျဖမွန္သည္ A ျဖစ္သည္ဟု ဆင္ျခင္လိုက္ျခင္းမ်ဳိး ျဖစ္သည္။ ယင္းသည္ ယုတိၱေဗဒနည္းအရ မွားယြင္းေသာ ဆင္ျခင္မႈျဖစ္သည္။ ယံုၾကည္မႈတစ္ရပ္ကို လူအမ်ား လက္ခံ႐ံုသက္သက္ျဖင့္ ယင္းယံုၾကည္မႈသည္ မွန္ကန္သည္ဟု အာမ,မခံႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ အေနအထားတြင္ လူတစ္ဦး၏ ယံုၾကည္မႈသည္ မွားယြင္းခဲ့ပါက ယင္းယံုၾကည္မႈကို ဆုပ္ကိုင္ထားသည့္ လူမ်ားအားလံုး မွားယြင္းသြားႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ မွားယြင္းမႈမ်ဳိးသည္ ယံုၾကည္မႈတစ္ရပ္ကို အကဲျဖတ္ျခင္းႏွင့္ လူအမ်ားက က်ယ္ျပန္႔စြာ လက္ခံျခင္းအၾကား ႐ႈပ္ေထြးမႈတစ္ရပ္ ပါ၀င္သည့္ အျခားထင္မွတ္မွားျခင္းမ်ားႏွင့္လည္း ဖြဲ႕စည္းပံုအရ တူညီသည္။ အဆိုျပဳခ်က္တစ္ရပ္သည္ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားဟု ယူဆထားေသာ အုပ္စုတစ္စုအား ယံုၾကည္ေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္သည့္အခါ အာဏာပိုင္မႈသေဘာကို ေဆာင္လာသည္။ အဆိုျပဳခ်က္တစ္ရပ္သည္အမ်ားက ေလးစားၾကေသာ သက္ႀကီး၀ါႀကီးမ်ား သို႔မဟုတ္ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္း၏ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ပါ၀င္သည့္ အုပ္စုကို ဆြဲေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါက ယင္းသည္ အစဥ္အလာသေဘာကို ေဆာင္လာသည္။

ယင္းမွားယြင္းေသာ အဆိုုျပဳခ်က္တစ္ရပ္ကို ယံုၾကည္လိုက္သူတစ္ဦးသည္ အျခားသူမ်ားက ယင္းအဆိုျပဳခ်က္ကို ေလ့လာသံုးသပ္ အကဲျဖတ္ကာ တည္းျဖတ္ၿပီးျဖစ္သည္ဟု ယံုၾကည္ေသာေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ argumentum ad populum တစ္ခုသည္ ျခံဳငံုဆင္ျခင္ေသာ ယုတိၱေဗဒအရ ခိုင္လံုေသာ အဆိုျပဳခ်က္တစ္ရပ္လည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အထိုက္အေလ်ာက္ႀကီးမားေသာ လူအုပ္စုတစ္ခုကို စစ္တမ္းေကာက္ယူသည့္အခါ ရာခိုင္ႏႈန္း ၁၀၀ သည္ ထြက္ကုန္အမွတ္တံဆိပ္တစ္ခုကို အျခားတစ္ခုထက္ ပို၍ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရျခင္းမ်ဳိးျဖစ္သည္။ ယင္းေနာက္ ေနာက္ထပ္လူတစ္ဦးသည္လည္း ယင္းအမွတ္တံဆိပ္ကိုပင္ ပိုမိုႀကိဳက္ႏွစ္သက္ႏိုင္ေျခ အလြန္မ်ားေၾကာင္း အားေကာင္းေသာ ေကာက္ခ်က္တစ္ရပ္ ဆြဲႏိုင္သည္။ ေကာက္ယူထားသည့္ စစ္တမ္းသည္ ယင္းေကာက္ခ်က္အတြက္ ခိုင္မာေသာ အေထာက္အထားဟု ဆိုႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းသည္ ထုတ္ယူဆင္ျခင္နည္းကိုသံုးေသာ ယုတၱိေဗဒအရ သက္ေသတစ္ရပ္အျဖစ္ သင့္ေလ်ာ္ျခင္းမရွိေပ။ ဥပမာအားျဖင့္ လူအမ်ားႀကိဳက္ေသာ အမွတ္တံဆိပ္သည္ ပါ၀င္ေသာ ပစၥည္းမ်ားအရ အျခားၿပိဳင္ဘက္ အမွတ္တံဆိပ္ထက္ ပို၍သာလြန္သည္ဟု စစ္တမ္းက သက္ေသမျပႏိုင္ျခင္းမ်ဳိး ျဖစ္သည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ အဆိုျပဳခ်က္တစ္ရပ္အား သူ၏ သေဘာသဘာ၀အတိုင္း စစ္ေဆးသံုးသပ္ အကဲျဖတ္မႈမလုပ္ဘဲ လူအမ်ား သို႔မဟုတ္ လူအမ်ားစုက ယံုၾကည္ၾကေသာေၾကာင့္ ယင္းသည္ မွန္ကန္သည္ဟူသည့္ ႀကိဳတင္ျပ႒ာန္းခ်က္တစ္ရပ္ျဖင့္ ဆံုးျဖတ္ျခင္းသည္ အမ်ားညီ၍ ဤကို ကြၽဲဟုဖတ္ျခင္းသာျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

စက္တင္ဘာ ၁၈ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

တရားစီရင္ေရးစနစ္၌ အဂတိလိုက္စားျခင္း

တရားစီရင္ေရးကို က်င့္သံုးမႈသည္ လူပုဂၢိဳလ္အသီးသီးတို႔၏ ဘ၀မ်ားအေပၚ ၾသဇာ သက္ေရာက္မႈႀကီးမားၿပီး အဂတိလိုက္စားမႈမ်ားျဖင့္ ညစ္ေပေနေသာ တရားစီရင္ေရးသည္ ဥပေဒစနစ္တစ္ရပ္ကို လူ႔အဖြဲ႕အစည္းက တရား၀င္အျဖစ္ လက္ခံမႈအား အႀကီးအက်ယ္ ထိခုိက္ေစလိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

အေတြ႕ရအမ်ားဆံုး တရားစီရင္ေရးဆိုင္ရာ အဂတိလိုက္စားမႈႏွစ္မ်ဳိးမွာ ႏိုင္ငံေရးအရ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းႏွင့္ လာဘ္စားျခင္းတို႔ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံေရးအရ စြက္ဖက္မႈသည္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမ႑ိဳင္ သို႔မဟုတ္ ဥပေဒျပဳေရးမ႑ိဳင္မွ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ား သို႔မဟုတ္ အစိုးရအာဏာပိုင္မ်ားက တရားစီရင္ေရးကိစၥ၌ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ၿပီး တရားသူႀကီးမ်ားအား မသမာသည့္ အစီအစဥ္မ်ား လုပ္ေဆာင္ေစရန္ ပူးေပါင္းၾကံစည္ျခင္းျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာတို႔တြင္ တရားစီရင္ေရးကို ႏိုင္ငံေရးမွ သီးျခားခြဲထုတ္ထားေသာ္လည္း တရားသူႀကီးမ်ားႏွင့္ အျခားတရား႐ံုးအရာရွိမ်ားသည္ တရားဥပေဒႏွင့္အညီ မဟုတ္ဘဲ ၾသဇာႀကီးမားေသာ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းရွင္သူေဌးႀကီးမ်ား အႀကိဳက္ကိုလိုက္၍ ဆံုးျဖတ္ေပးရန္ ဖိအားမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနရဆဲျဖစ္သည္။ မသမာေသာ လုပ္ရပ္မ်ားကို အကာအကြယ္ေပးရန္ သို႔မဟုတ္ တရား၀င္ျဖစ္ေစရန္အတြက္ အာဏာရွိသူမ်ားက  လိုသလို ဆြဲႏိုင္ က်ံဳ႕ႏိုင္ေသာ ေမွ်ာ့ႀကိဳးဥပေဒမ်ားကို အသံုးျပဳေလ့ရွိသည္။ ၿခိမ္းေျခာက္ေငြညႇစ္ျခင္း၊ ေငြေၾကးခ၀ါခ်ျခင္းႏွင့္ အလြဲသံုးစားလုပ္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာ ရာဇ၀တ္မႈအမ်ဳိးမ်ဳိးတြင္ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားက တရားသူႀကီးမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းၾကံစည္တတ္ၾကသည္။

တရားစီရင္ေရးဆိုင္ရာ အဂတိလိုက္စားမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ ဒုတိယအေတြ႕ရအမ်ားဆံုးမွာ လာဘ္စားျခင္းျဖစ္သည္။ တရားသူႀကီး သို႔မဟုတ္ အျခားတရားေရး၀န္ထမ္းမ်ားသည္ လာဘ္ထိုးသူဘက္သို႔လိုက္လ်က္ ၎တို႔၏ ၾသဇာကိုအသံုးျပဳကာ အမႈကိစၥမ်ားကို ေဆာင္ရြက္တတ္ၾကသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ တရားသူႀကီးတစ္ဦးသည္ အမႈမ်ားအား ၾကန္႔ၾကာေစႏိုင္သကဲ့သို႔ ျမန္ဆန္ေအာင္လည္း ျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။ အယူခံမ်ားကို လက္ခံႏိုင္သကဲ့သို႔ ပယ္ခ်ျခင္းလည္း ျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။ လာဘ္ေငြယူထားျခင္းအတြက္ အလဲအလွယ္အျဖစ္ လာဘ္ေပးသူကို အက်ဳိးရွိေအာင္ အမိန္႔ခ်ေပးႏိုင္သည္။ အမႈသည္မ်ားအေနျဖင့္ လာဘ္ထိုးရျခင္း အေၾကာင္းရင္းမ်ားထဲ၌ မိမိဘက္က အသာရရွိေသာ စီရင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ျဖစ္ရန္၊ စီရင္ခ်က္ခ်မွတ္မႈ ျမန္ဆန္ေစရန္၊ အာမခံရရွိရန္၊ လုပ္ၾကံသက္ေသခံမႈမ်ား ဖန္ တီးရန္ႏွင့္ က်မ္းက်ိန္လႊာႏွင့္ မွတ္ပံုတင္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာ အျခားလုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၌ အဆင္ ေျပေစရန္တို႔ ပါ၀င္သည္။

တရားစီရင္ေရးစနစ္တစ္ရပ္၏ သမာဓိကို အကဲျဖတ္သည့္အခါ စဥ္းစားရန္ အဓိက အခ်က္ ႏွစ္ခ်က္ရွိသည္။ ယင္းတို႔မွာ လြတ္လပ္မႈရွိျခင္းႏွင့္ ျပည္သူကို တာ၀န္ခံမႈရွိျခင္း ျဖစ္သည္။ တရားစီရင္ေရးဆိုင္ရာ အဂတိလိုက္စားမႈကို ကိုင္တြယ္ရာတြင္ ရင္ဆုိင္ရသည့္ အခက္အခဲတစ္ခုအျဖစ္ တရားစီရင္မႈမ်ားသည္ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ လိုအပ္ေသာ လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးမဆန္ေသာ ႀကီးၾကပ္မႈအတိုင္းအတာႏွင့္ တာ၀န္ခံမႈတို႔အၾကား မွ်ေျခတစ္ရပ္ကို တည္ေဆာက္ရသည္။ ယင္းအတြက္ ရဲလုပ္ငန္းစဥ္ဆိုင္ရာ မွန္ကန္ထိေရာက္မႈမ်ားႏွင့္ တရားစီရင္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ဆိုင္ရာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈမ်ား အားျဖင့္ တရားစီရင္ေရးစနစ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရသည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ တရားစီရင္ေရးသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္အတြင္းရွိ လူတိုင္း၏ ဘ၀မ်ားအေပၚ ႀကီးစြာေသာ ၾသဇာသက္ေရာက္မႈရွိသည္သာမက ဥပေဒစနစ္တစ္ရပ္ကို လူ႔အဖြဲ႕အစည္းက တရား၀င္လက္ခံထားျခင္းသည္ တရားစီရင္ေရး၏ ေတာ္တည့္မွန္ကန္ေသာ သမာဓိေၾကာင့္သာျဖစ္ေသာေၾကာင့္ တရားစီရင္ေရး၌ အဂတိလိုက္စားျခင္းသည္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္၏ ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာ စံတန္ဖိုးမ်ားအားလံုးကို ၿပိဳလဲေစကာ အဆိုပါလူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္လံုးအား က်ဆံုးမႈဆီသို႔ ဦးတည္သြားေစႏိုင္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

(စက္တင္ဘာ ၁၆ ရက္ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ၏ အယ္ဒီတာ့ အာေဘာ္)

တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးႏွင့္ ဒီမိ္ုကေရစီ

ဥပေဒ၏ေရွ႕ေမွာက္၌ တန္းတူညီမွ်သည့္ အခြင့္အေရးရပိုင္ခြင့္ သို႔မဟုတ္ ဥပေဒ၏ တူညီေသာ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးမႈ ရပိုင္ခြင့္တို႔သည္ တရားမွ်တေသာ၊ ဒီမုိကေရစီ နည္းလမ္းက်ေသာ မည္သည့္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမဆိုအတြက္ အေျခခံအုတ္ျမစ္ ျဖစ္သည္။ ဆင္းရဲသည္ျဖစ္ေစ၊ ခ်မ္းသာသည္ျဖစ္ေစ၊ မည္သည့္လူမ်ဳိး / မည္သည့္ဘာသာ၀င္ျဖစ္ေစ၊ လက္ရွိအာဏာရအစိုးရကို ေထာက္ခံသူ/ အတိုက္အခံလုပ္သူျဖစ္ေစ အားလံုးသည္ ဥပေဒ၏ေရွ႕ေမွာက္၌ တူညီေသာကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးမႈကို ရရွိေစရမည္ျဖစ္သည္။ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ လူတိုင္း၏ဘ၀သည္ အညီအမွ်ျဖစ္ရမည္ဟု အာမမခံႏိုင္ သကဲ့သို႔ ယင္းကဲ့သို႔ အာမခံေပးရန္လည္း တာ၀န္မရွိေပ။ သို႔ေသာ္ မည္သည့္အေျခအေန ရပ္မ်ားေအာက္၌မဆုိ ႏိုင္ငံေတာ္သည္ မိမိ၏ျပည္သူမ်ားအားလံုးကို တစ္ေျပးတည္း အညီအမွ် ဆက္ဆံရန္ လိုအပ္သည္။

မည္သူမွ် ဥပေဒ၏အထက္တြင္ မရွိသကဲ့သို႔ လူသားတို႔က ဖန္တီးထားေသာ ဥပေဒမ်ားသည္ လူသားမ်ားအေပၚ ဖိႏွိပ္ရန္ ခ်မွတ္ထားသည့္ တစ္စံုတစ္ရာ မျဖစ္သင့္ေပ။ ႏုိင္ငံသားမ်ားအေနျဖင့္ ဥပေဒကို ေလးစားလိုက္နာၾကျခင္းမွာ တစ္နည္းအားျဖင့္ ၎တို႔သည္ ဥပေဒကို ျပဳခဲ့သူမ်ားအျဖစ္ သြယ္၀ိုက္၍ လက္ခံထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ဒီမုိကေရစီႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ျပည္သူမ်ားက ဥပေဒကို ထူေထာင္ထားျခင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ျပည္သူမ်ားက ဥပေဒကို ေလးစားလိုက္နာၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

သမုိင္းတစ္ေလွ်ာက္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတိုင္းတြင္ တရားေရးစနစ္ကို စီမံေနသူမ်ားသည္ အာဏာရွိသူမ်ားျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အလြဲသံုးစားလုပ္ႏိုင္ေျခႏွင့္ အာဏာရွင္မ်ားျဖစ္သြား ႏုိင္ေျခရွိသည္သာ ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံေတာ္ဟု အမည္တပ္ထားမႈေအာက္၌ လူတစ္ဦးခ်င္းစီသည္ ဥပေဒအရ တရားမွ်တမႈမရွိဘဲ (အခ်ဳိ႕ဆိုလွ်င္ တရား၀င္စြဲခ်က္တင္ျခင္းပင္ မျပဳဘဲ) အက်ဥ္းခ်ခံရႏုိင္၊ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ား သိမ္းဆည္းခံရႏိုင္၊ ႏွိပ္စက္ညႇဥ္းပန္းခံရႏိုင္၊ ႏိုင္ငံမွ ေမာင္းထုတ္ခံရႏိုင္၊ ကြပ္မ်က္ခံရႏိုင္သည္။ ဒီမုိကေရစီ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းသည္ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ အလြဲသံုးစားမႈမ်ားကို လံုး၀သည္းမခံႏိုင္ေပ။ ႏုိင္ငံတုိင္းသည္ တရားဥပေဒကို ထိန္းသိမ္းကာ ရာဇ၀တ္မႈေျမာက္ေသာ လုပ္ရပ္မ်ားကို အျပစ္ေပးရန္ အာဏာရွိသည္။ သို႔ေသာ္ ႏုိင္ငံေတာ္က သူ၏တရားဥပေဒမ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္သည့္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားသည္ လူသိရွင္ၾကား ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ရွိရမည္ျဖစ္သည္။ လွ်ဳိ႕လွ်ဳိ႕၀ွက္၀ွက္ ထင္ရာျမင္ရာ သို႔မဟုတ္ ႏုိင္ငံေရးေစ့ေဆာ္ခ်က္အရ ျပဳလုပ္၍ မရေပ။

ဒီမုိကေရစီႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၌ မွန္ကန္ေသာ ဥပေဒေရးရာလုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္ရန္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကား အဘယ္နည္း။ ဥပမာအားျဖင့္ ၀င္ေရာက္ရွာေဖြရန္အတြက္ ခိုင္လံုသည့္ အေၾကာင္းျပခ်က္ကို ေဖာ္ျပထားသည့္ တရား႐ုံးအမိန္႔မပါဘဲ မည္သူ၏ေနအိမ္ကိုမွ် ရဲတပ္ဖြဲ႕အေနျဖင့္ ၀င္ေရာက္ရွာေဖြခြင့္ မရွိျခင္းျဖစ္သည္။ လွ်ဳိ႕၀ွက္ရဲမ်ား ညသန္းေခါင္ယံအခ်ိန္ အိမ္တံခါးလာေခါက္ျခင္းမ်ဳိးကား ဒီမုိကေရစီစနစ္၌ ေနရာမရွိေပ။ ေခတ္အဆက္ဆက္ အာဏာရွင္မ်ား အသံုးျပဳေနက် နည္းဗ်ဴဟာတစ္ခုမွာ အစိုးရအတိုက္အခံမ်ားအား ႏိုင္ငံေတာ္သစၥာေဖာက္မႈျဖင့္ တရားစြဲဆိုျခင္း ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္သစၥာေဖာက္မႈဟူသည္ကို အစိုးရအား ေ၀ဖန္သူမ်ားကို ႏွိပ္ကြပ္ရန္ လက္နက္အျဖစ္ အသံုးမျပဳႏိုင္ေအာင္ အဓိပၸာယ္သတ္မွတ္ခ်က္အား အေသအခ်ာ ကန္႔သတ္ထားရန္ လိုအပ္သည္။ ထို႔အတူ ဒီမုိကေရစီႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၌ အာဏာရွိသူမ်ားက မိမိ၏အတိုက္အခံမ်ားအား ႏွိပ္ကြပ္ရန္မည္သည့္ ဥပေဒပုဒ္မကိုမွ် လက္နက္အျဖစ္ အသံုးမျပဳႏုိင္ေစေရး ေသခ်ာေစရန္ လိုသည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ဒီမုိကေရစီ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္တြင္ တရားစီရင္ေရးစနစ္ အေနျဖင့္ လူတိုင္းလူတိုင္းအား တန္းတူညီမွ်သည့္ အခြင့္အေရးႏွင့္ တူညီေသာ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးမႈ ေပးမွသာ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးရွိသည္ဟု ေခၚဆိုႏိုင္မည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven  သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

(စက္တင္ဘာ ၁၅ ရက္ေန႔ The  Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ အာေဘ္ာ)

အဂတိလိုက္စားျခင္းႏွင့္ တရားစီရင္ေရးစနစ္

ႏုိင္ငံတုိင္းတြင္ တရားေရးစနစ္သည္ ႏုိင္ငံသားတုိင္းအေပၚ မွ်တစြာ ဆက္ဆံေရးႏွင့္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးႏွင့္ တရားေရးစနစ္တို႔ ထိေရာက္မႈရွိေရးတို႔အား အာမခံရသည္။ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၏ တရားစီရင္ေရးစနစ္ဆုိင္ရာ အေျခအေနသည္ သက္ဆုိင္ရာႏုိင္ငံ၏ အစိုးရအဖြဲ႕ အရည္အေသြးႏွင့္ ယင္းအစိုးရအဖြဲ႕၏ အဂတိလုိက္စားမႈတိုက္ဖ်က္ေရး လုပ္ေဆာင္မႈအေပၚ အႀကီးအက်ယ္ တည္မွီေနသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ရာဇ၀တ္မႈမ်ားႏွင့္ အခ်ိဳးအစားမွ်တေသာ ျပစ္ဒဏ္တို႔အား တရားေရးစနစ္က အေကာင္အထည္ေဖာ္ရၿပီး ယင္းလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား မရွိပါက ညီမွ်မႈ၊ အားလံုးပါ၀င္ႏုိင္မႈ၊ မွ်တမႈတို႔ မရွိႏုိင္သကဲ့သို႔ လူမႈေရးႏွင့္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈတို႔ တည္ျမဲျခင္းလည္း မရွိႏုိင္ေပ။ သို႔ဆိုလွ်င္ အဂတိလိုက္စားမႈမ်ား ထြန္းကားရန္အတြက္ ေရခံေျမခံေကာင္းတစ္ရပ္ ျဖစ္လာေပလိမ့္မည္။

အဂလိုက္စားမႈႏွင့္ တရာစီရင္ေရးစနစ္တို႔အၾကား ဆက္ႏႊယ္မႈသည္ အထူးသျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံကဲ့သို႔ေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၌ လြန္စြာအေရးႀကီးသည္။ တရားစီရင္ေရး စနစ္တစ္ရပ္၌ အဂတိလုိက္စားျခင္းသည္ ႏုိင္ငံေတာ္ႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းတို႔အား ရာဇ၀တ္မႈႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မႈတို႔ ကိုင္တြယ္ရန္ စြမ္းရည္ကို ပ်က္စီးေစၿပီး ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ စီးပြားေရးႀကီးထြားမႈ၊ လူသားရင္းအျမစ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈတို႔ကို က်ဆင္းေစသည္။ အေရးအႀကီးဆံုးမွာ ႏုိင္ငံသားမ်ားအေနျဖင့္ အိမ္နီးခ်င္းမ်ား သို႔မဟုတ္ အာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ အျငင္းပြားမႈ ေျဖရွင္းေရးကို ျငင္းဆိုခံရျခင္းျဖစ္သည္။ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈအေပၚ အေျခခံသည့္ တရားစီရင္ေရးသည္ အစိုးရအဖြဲ႕၏ က႑အားလံုး၌ အဂတိလိုက္စားမႈကို အားေပးျခင္းအားျဖင့္ အစိုးရအေပၚ ယံုၾကည္မႈကို ပ်က္ျပားေစသည္။ အဂတိလိုက္စားမႈမ်ား ရွိျခင္းသည္ သက္ဆုိင္ရာႏုိင္ငံ၌ အဂတိလိုက္စားမႈကို သည္းခံႏုိင္ေၾကာင္း ျပည္သူမ်ားအား မက္ေဆ့ခ်္တစ္ရပ္ ထင္ထင္ရွားရွား ေပးေနသကဲ့သို႔ရွိသည္။

ေကာင္းမြန္ေသာ တရားစီရင္ေရးစနစ္သည္ အဂတိလိုက္စားျခင္း က်ဴးလြန္မႈမ်ားႏွင့္ အဂတိလိုက္စားေသာ အရာရွိမ်ားကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေဖာ္ထုတ္ေျပာဆိုရန္ ႏုိင္ငံသားမ်ားအား အခြင့္အာဏာ အပ္ႏွင္းထားသည္။ တရားစီရင္ေရးစနစ္၌ အားနည္းခ်က္မ်ားရွိပါက တရားစီရင္ေရးစနစ္ကို ယံုၾကည္ေစရန္ႏွင့္ က်ဴးလြန္သူမ်ားကို အျပစ္ေပးရန္ အာမခံခ်က္ရွိမည္ မဟုတ္ေပ။ အဂတိကင္းစင္ေသာ တရားစီရင္ေရးစနစ္သည္သာလွ်င္ ႏုိင္ငံသားမ်ား၏ ယံုၾကည္မႈ အဆင့္အတန္းကို တိုးတက္ေစျခင္း၊ တရားသူႀကီးမ်ား၊ ေရွ႕ေနမ်ား၊ တရား႐ံုးစာေရးမ်ားႏွင့္ တရားစီရင္ေရးစနစ္ႏွင့္ သက္ဆုိင္သူမ်ားအေပၚ ယံုၾကည္မႈရွိျခင္းတို႔အား ျဖစ္ေပၚေစႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။

အဂတိလုိက္စားမႈမ်ား တည္ရွိသည့္ေနရာတြင္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး မထြန္းကားႏုိင္ေပ။ လူမ်ားစြာတို႔အေနျဖင့္ အဂတိလိုက္စားမႈက ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးႏွင့္ သာယာ၀ေျပာေရးအေပၚ ႐ိုက္ခတ္ခ်က္ရွိေၾကာင္း နားမလည္ႏုိင္ၾကေပ။ အဂတိလိုက္စားမႈႏွင့္ တရားစီရင္ေရးစနစ္တို႔အၾကား ဆက္ႏႊယ္ခ်က္သည္ စဥ္ဆက္မျပတ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးကို ထိန္းထားႏုိင္ရန္အတြက္ အလြန္အေရးႀကီးသည္။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို အားေကာင္းေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္းႏွင့္ အဂတိလိုက္စားမႈ တိုက္ဖ်က္ျခင္းတို႔သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံကဲ့သို႔ေသာ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အစိုးရ၏ အဓိကဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္မႈ ျဖစ္သင့္သည္။ တရားစီရင္ေရးသည္ အေမွာင္ဖံုးလ်က္ရွိၿပီး အစိုးရက ‘ျဖစ္သမွ်အေၾကာင္း အေကာင္းခ်ည္းပဲ’ ဟူ၍ ေနတတ္သလို ေနေနသည့္ ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံတြင္ အဂတိလိုက္စားမႈ ပို၍ပို၍ ႀကီးထြားလာရန္ အလြန္လြယ္ကူသည္။

မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ တရားစီရင္ေရးစနစ္ အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံသားတို႔အား အဆိုးျမင္သူမ်ား မျဖစ္ဘဲ အေကာင္းျမင္သူမ်ား ျဖစ္ေစေရးသို႔ တြန္းပို႔ရန္ႏွင့္ အဂတိလုိက္စားမႈမ်ား ရွိေနေလသလားဟု သံသယပင္ မ၀င္ေအာင္ အာမခံထားႏုိင္ရန္ လိုအပ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

စက္တင္ဘာ ၁၄ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

ထိတ္လန္႔ဖြယ္ မႈခင္းမ်ားႏွင့္ စုိးရိမ္စရာ အညႊန္းကိန္းမ်ား

လတ္တေလာတြင္ မၾကာခဏ ျဖစ္ေပၚေနေသာ ထိတ္လန္႔ဖြယ္ မႈခင္းျဖစ္စဥ္မ်ားက ျပည္သူမ်ားအၾကားတြင္ အစုိးရ၏ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရးဆုိင္ရာ စီမံခန္႔ခြဲမႈႏွင့္ သက္ဆုိင္ရာ အာဏာပုိင္ ရဲတပ္ဖြဲ႕တုိ႔၏ ကုိင္တြယ္ ေဆာင္ရြက္ပုံတုိ႔အေပၚ ေ၀ဖန္ေမးခြန္းထုတ္မႈမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ထြက္ေပၚလ်က္ ရွိသည္။ အေျခခံစားေသာက္ကုန္ေစ်းႏႈန္းမ်ား ႀကီးျမင့္မႈႏွင့္အတူ ႏုိင္ငံ၏စီးပြားေရး သိသိသာသာ က်ဆင္းမႈတုိ႔၏ ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ဳိးရလဒ္အျဖစ္ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ပါ လုယက္မႈ၊ သတ္ျဖတ္မႈ စသည့္ မႈခင္းျဖစ္စဥ္မ်ား တုိးပြားလာရသည္ဟု သုံးသပ္မႈမ်ားလည္း ရွိေနသည္။ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ ခုနစ္ေသာင္းေက်ာ္ရွိၿပီး သန္းေခါင္စာရင္းအရ ရဲတစ္ဦးလွ်င္ ျပည္သူ ၁၃၀၀ အား ထိန္းသိမ္းေနရသည္ဆုိသည့္ စာရင္းဇယား အခ်က္အလက္အရ ျပည္သူႏွင့္ ရဲအင္အား အခ်ဳိးမညီမွ်မႈသည္လည္း အားနည္းခ်က္တစ္ရပ္ ျဖစ္ေနသည္ဟူေသာ အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ားလည္း ရွိေနသည္။

သို႔ေသာ္လည္း ရန္ကုန္၊ မႏၲေလးကဲ့သုိ႔ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ မႈခင္းျဖစ္စဥ္မ်ား တုိးပြားေနရျခင္း၏ ေနာက္ဆက္တြဲ အေျခအေနမွာ တုိင္းျပည္အတြက္ စုိးရိမ္စရာျဖစ္ေနသည့္အေပၚ လႊတ္ေတာ္ကုိယ္စားလွယ္မ်ားကလည္း လႊတ္ေတာ္တြင္ သုံးသပ္ ေထာက္ျပမႈမ်ား ရွိေနသည္။ စက္တင္ဘာ ၁၁ ရက္ ညေနပုိင္းက တာေမြၿမိဳ႕နယ္ တာေမြေစ်းအနီးတြင္ လူျမင္ကြင္း၌ မင္းမဲ့စ႐ုိက္ဆန္စြာ ဓားရွည္၊ လွံမ်ားျဖင့္ အုပ္စုဖြဲ႕လူသတ္မႈ ျဖစ္စဥ္ေၾကာင့္ ၿမိဳ႕ေနလူထုမွာ စိုးရြံ႕ ထိတ္လန္႔ခဲ့ၾကရသည္။ ထုိ႔ျပင္ မႏၲေလးၿမိဳ႕၌လည္း ၾသဂုတ္လကုန္ပုိင္းက ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ လည္ပင္းကုိ ဓားျဖင့္လွီး၍ ဖုန္းလုယက္သည့္ျဖစ္စဥ္၊ ဆုိင္ကယ္စီးနင္းလာသူကုိ လူတစ္စုက ဓားျဖင့္၀ုိင္းခုတ္ခဲ့သည့္ ျဖစ္စဥ္ႏွင့္ လူျမင္ကြင္းတြင္ ေသနတ္ပစ္ခတ္ လုယက္မႈ၊ ဓားခုတ္လုယက္မႈ ျဖစ္စဥ္မ်ားေၾကာင့္ အစုိးရ၏ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရး ေဆာင္ရြက္မႈ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကုိ ျပည္သူမ်ား ေက်နပ္မႈမရွိဘဲ ျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။ မႈခင္းျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းကုိၾကည့္လွ်င္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ လအလုိက္ မႈခင္းမွတ္တမ္းမ်ားအနက္ ေနာက္ဆုံးငါးလစာရင္းတြင္ လူသတ္မႈႏွင့္ မုဒိမ္းမႈအမ်ားဆုံးမွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ျဖစ္ပြားေၾကာင္း အခ်က္အလက္မ်ားအရ သိရသည္။ ရန္ကုန္ၿပီးလွ်င္ မႏၲေလးသည္လည္း လူသတ္မႈႏွင့္ မုဒိမ္းမႈ အမ်ားဆုံး ျဖစ္ပြားေလ့ရွိသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။

လူဦးေရ ထူထပ္မ်ားျပားမႈအရလည္း ရန္ကုန္ႏွင့္ မႏၲေလးမွာ အခ်က္အလက္မ်ားအရ မႈခင္းျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ပြားမႈႏႈန္း မ်ားျပားေလ့ရွိသည္ ဆုိေသာ္လည္း ယခုလတ္တေလာတြင္ ျဖစ္ေပၚေနသည့္ မႈခင္းျဖစ္စဥ္မ်ားအေပၚ တာ၀န္ရွိသူမ်ား အေနျဖင့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ကုိင္တြယ္ ေျဖရွင္းမႈႏွင့္ တားဆီးကာကြယ္မႈတြင္ အားနည္းခ်က္ရွိေနမႈအေပၚ စိုးရိမ္ေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ NLD အစုိးရတက္ခါစအခ်ိန္တြင္ ရက္တစ္ရာ စီမံခ်က္ျဖင့္ တရားဥပေဒ စုိးမုိးေရးအတြက္ ခ်ျပခဲ့ေသာလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ ကတိစကားမ်ားအေပၚ တာ၀န္ယူေပးရန္ ျပည္သူလူထုက ေတာင္းဆုိမႈမ်ားလည္း ရွိေနသည္။ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈ၏ ေနာက္ဆက္တဲြ အေျခအေနေၾကာင့္ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရးကုိ မ်ားစြာသက္ေရာက္မႈ ရွိေနသည့္အျပင္ ႏုိင္ငံတကာရွိ အဖြဲ႕အစည္းအခ်ဳိ႕မွာ ထုတ္ျပန္သည့္ အညႊန္းကိန္းမ်ားကလည္း စုိးရိမ္စရာ ျဖစ္ေနသည္။ ၂၀၁၈ အတြက္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ ၿပိဳကြဲပ်က္စီးႏုိင္သည့္ႏုိင္ငံမ်ား၏ အညႊန္းကိန္း ထုတ္ျပန္ခ်က္ Fragile State Index တြင္လည္း အဆင့္ ၂၂ သုိ႔ ႐ုတ္ျခည္းျမင့္တက္သြားသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။ အဆုိပါ အညႊန္းကိန္းကုိၾကည့္လွ်င္ သတ္မွတ္ခ်က္ ၁၂ ခ်က္ရွိၿပီး ယင္းသတ္မွတ္ခ်က္မ်ားမွာ ႏုိင္ငံလုံျခံဳေရး၊ ျပည္တြင္းစစ္ အေျခအေနႏွင့္ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ကုိ တုိင္းတာသည့္ Security Apparatus၊ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရးကုိ တုိင္းတာသည့္ Human Right and Rule of Law၊ လူမ်ဳိးေရး ဘာသာေရး အကြဲအျပဲမ်ားကုိ တုိင္းတာသည့္ Fictionalized Elite၊ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ ကြာဟမႈႏွင့္ အုပ္စုဖြဲ႕ တုိက္ခုိက္သည့္ အေျခအေနမ်ားကုိ တုိင္းတာသည့္ Group Grievance၊ စီးပြားေရးညႊန္းကိန္းမ်ား တုိင္းတာသည့္ Economics Indicator၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈမညီမွ်ျခင္းမ်ားကုိ တုိင္းတာသည့္ Uneven Development၊ အစုိးရအား ယုံၾကည္မႈ၊ ပါတီစုံမ်ားပါ၀င္မႈ၊ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈမ်ားကုိ တုိင္းတာသည့္ Political Indicator၊ လူသားအရင္းအျမစ္မ်ားႏွင့္ ဦးေႏွာက္ယိုစီးမႈ ျပႆနာမ်ားကုိ တုိင္းတာသည့္ Human Flight and Brain Drain၊ လူထုအား ၀န္ေဆာင္မႈေပးသည့္ အေျခအေနမ်ားကုိ တုိင္းတာသည့္ Public Services၊ လူဦးေရအခ်ဳိးမညီမႈ၊ ကေလးေသဆုံးႏႈန္း စသည္တုိ႔ကုိ တုိင္းတာသည့္ Social Indicator၊ ခုိး၀င္သူမ်ားႏွင့္ ျပည္ပ အေထာက္အပံ့မ်ားကုိ တုိင္းတာသည့္ Cross Cutting Indicators External Intervention၊ ဒုကၡသည္ အေရးကုိ တုိင္းတာသည့္ Refugees and IDP စသည့္အခ်က္မ်ား ပါ၀င္သည္။

FSI ၿပိဳကြဲပ်က္စီးႏုိင္သည့္ႏုိင္ငံမ်ား၏ အညႊန္းကိန္းကုိၾကည့္လွ်င္ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္၌ အဆင့္ ၂၆၊ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္၌ အဆင့္ ၂၅ ရွိခဲ့ရာမွ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္တြင္ အဆင့္ ၂၂ သို႔ ျမင့္တက္သြားၿပီး ကင္မရြန္း၊ အန္ဂုိလာ၊ လစ္ဗ်ား၊ ယူဂန္ဒါစေသာ ႏိုင္ငံမ်ားကဲ့သုိ႔ စုိးရိမ္စရာျဖစ္သည္ဟု အညႊန္းကိန္းက ဆိုေနသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ အားနည္းခ်က္မ်ားႏွင့္ စီးပြားေရး က်ပ္တည္းမႈ၏ ထြက္ေပါက္အျဖစ္ မႈခင္းက်ဴးလြန္လာႏုိင္မႈမ်ားအေပၚ တာ၀န္ရွိသူမ်ား အေနျဖင့္ သတိျပဳေျဖရွင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ လုိအပ္ေနသည္မွာလည္း အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံေတာ္၏အတုိင္ပင္ခံ အေနျဖင့္လည္း ဒီမုိကေရစီစနစ္တြင္ တရားဥပေဒစုိးမုိးေရးမွာ အေရးႀကီးသည့္ အခန္းက႑မွ ပါ၀င္လ်က္ရွိသည္ဟု မၾကာခဏ ထုတ္ေဖာ္ ေျပာၾကားလ်က္ရွိေပရာ လတ္တေလာ ျပည္သူမ်ားအၾကား စုိးရိမ္ဖြယ္ျဖစ္ေနသည့္ မႈခင္းမ်ားအေပၚ ထိေရာက္စြာ တားဆီးေပးရန္ လုိအပ္လ်က္ ရွိပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

စက္တင္ဘာ ၁၃ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္

ႏုိင္ငံတကာ၏ ဖယ္ၾကဥ္မႈ

ႏိုင္ငံတကာ၏ ဖယ္ၾကဥ္မႈဟူသည္ ႏုိင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ုိင္း သို႔မဟုတ္ ကုလသမဂၢ ကဲ့သို႔ေသာ အင္အားႀကီးမားသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားအုပ္စုက ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ၊ အစိုးရတစ္ရပ္ သို႔မဟုတ္ လူအုပ္စုတစ္စုအေပၚ အျပစ္ေပးရန္ က်င့္သံုးမႈတစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္း သို႔မဟုတ္ ႏုိင္ငံမ်ားအုပ္စုက ဖယ္ၾကဥ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ အထီးက်န္တည္ရွိျခင္းကိုလည္း ေခၚဆိုသည္။ အင္အားႀကီးသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားအုပ္စုဟု သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားသည္ စီးပြားေရး၊ ႏုိင္ငံေရးႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအရ တည္ၿငိမ္မႈမ်ားအေပၚ တည္မီွေနေသာ္လည္း ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ား တိုးတက္လာျခင္းႏွင့္အတူ ကမၻာႀကီး၏ အခင္းအက်င္းသည္ အဆက္မျပတ္ ေျပာင္းလဲေနေသာေၾကာင့္ ယင္းကဲ့သုိ႔ေသာ အုပ္စုမ်ားမွာလည္း ေျပာင္းလဲ၍ေနႏုိင္သည္။

ႏိုင္ငံတကာ၏ ဖယ္ၾကဥ္မႈသည္ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံ သို႔မဟုတ္ ႏုိင္ငံမ်ားအုပ္စုတစ္စုအား ႏုိင္ငံတကာက ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ရလဒ္တစ္ခု ျဖစ္တတ္ေသာ္လည္း သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံက တံခါးပိတ္မူ၀ါဒ က်င့္သံုးျခင္းေၾကာင့္ ထြက္ေပၚလာေသာ ရလဒ္လည္း ျဖစ္ႏုိင္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ မြမ္မာကဒါဖီလက္ထက္ လစ္ဗ်ားႏုိင္ငံသည္ ဆယ္စုႏွစ္အတန္ၾကာ အေနာက္တိုင္းႏွင့္ ထိပ္တိုက္ေတြ႕ၿပီး အမ်ဳိးတူ အာရပ္အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ဆန္႔က်င္ေသာ ႏုိင္ငံေရးေၾကာင့္ ႏုိင္ငံတကာ၏ ဖယ္ၾကဥ္မႈခံရေသာ ႏုိင္ငံျဖစ္ခဲ့သည္။

အျခားႏိုင္ငံတစ္ႏုိင္ငံမွ ခြဲထြက္ခဲ့ေသာ ႏုိင္ငံမ်ားသည္လည္း ႏိုင္ငံတကာ၏ ဖယ္ၾကဥ္မႈခံရႏုိင္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ႐ုရွားစစ္တပ္၏ အကူအညီျဖင့္ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာႏုိင္ငံမွ ခြဲထြက္ခဲ့ေသာ အက္ခါးဇီးယားႏုိင္ငံကို ႏိုင္ငံအနည္းငယ္မွ်သာ အသိအမွတ္ျပဳၾကသည္။  ဆိုက္ပရပ္စ္ကြၽန္း၏ ေျမာက္ပိုင္းျဖစ္ေသာ ေျမာက္ဆိုက္ပရပ္စ္သည္လည္း အလားတူ အေနအထားမ်ဳိး ၾကံဳေတြ႕ရသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ ႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ ၎တို႔၏ အက်ဳိးစီးပြားမ်ားကို ပိုမိုႀကီးမားေသာ အိမ္နီးခ်င္းက ကာကြယ္ပိတ္ဆုိ႔၍ ထားတတ္သည္။

‘အပယ္ခံႏုိင္ငံ’ ကဲ့သို႔ေသာ ပို၍က်ယ္ျပန္႔စြာ သိၾကသည့္ စကားရပ္ သုိ႔မဟုတ္ သေဘာတရားကို မိမိဘာသာ ႏုိင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းမွ ေရွာင္ဖယ္၍ေနေသာ သုိ႔မဟုတ္ ႏိုင္ငံမ်ားအုပ္စုတစ္စုက ဖယ္ၾကဥ္ထားေသာ ႏုိင္ငံမ်ားအား ရည္ညႊန္းရာ၌ ေခၚဆိုသည္။ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ ႏုိင္ငံတစ္ႏုိင္ငံႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ လကၡဏာရပ္မ်ားမွာ သံတမန္အရ ဖယ္ၾကဥ္ခံထားရမႈ၊ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရေသာ လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ ေထာက္ပံ့မႈ သို႔မဟုတ္  အင္အားႀကီးမားေသာ မဟာမိတ္ဖြဲ႕စည္းပံုအတြင္း ႏုိင္ငံေရးအရ အကာအကြယ္ေပးခံရျခင္းခ်ဳိ႕တဲ့မႈႏွင့္ ကုလသမဂၢကဲ့သို႔ေသာ ႏုိင္ငံတကာ ဖိုရမ္မ်ားအတြင္း စြဲစြဲျမဲျမဲ မညႇာမတာ ကဲ့ရဲ႕ျပစ္တင္ခံရမႈႏွင့္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ေ၀ဖန္ခံရမႈတို႔ျဖစ္ၾကသည္။ ယင္းကဲ့သုိ႔ေသာ ႏုိင္ငံမွာ ၁၉၇၉ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း ကမ္ပူးခ်ားႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ ထုိစဥ္က ခမာအစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ရန္ ဗီယက္နမ္တို႔၏ ၀င္ေရာက္မႈကို အတည္မျပဳေပးသည့္အတြက္ တ႐ုတ္ႏွင့္ အေမရိကန္ ႏွစ္ႏုိင္ငံစလံုးသည္ ကမ္ပူးခ်ားကို ဖယ္ၾကဥ္ခဲ့သည္။ အျခားဥပမာတစ္ရပ္မွာ  ႏုိင္ငံတကာသေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို ပယ္ခ်သည့္ သုိ႔မဟုတ္ လိုက္နာျခင္းမရွိသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားကို ဖယ္ၾကဥ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ ဖန္လံုအိမ္အာနိသင္ကို ျဖစ္ေစေသာ ဓာတ္ေငြ႕မ်ားအား ကန္႔သတ္ထိန္းခ်ဳပ္သည့္ က်ဳိတိုသေဘာတူညီခ်က္အား မလိုက္နာသည့္ ကေနဒါႏုိင္ငံသည္ အဆိုပါ ဥပမာမ်ဳိးျဖစ္သည္။ ႏုိင္ငံတကာဖယ္ၾကဥ္ခံရမႈေၾကာင့္ ခံရေသာ သက္ေရာက္မႈမ်ားအနက္ အျဖစ္အမ်ားဆံုးမွာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း ပစၥည္းဥစၥာ မျပည့္စံုသူမ်ား ဆင္းရဲမြဲေတသြားျခင္း ျဖစ္သည္။

မည္သုိ႔ပင္ဆိုေစကာမူ ႏိုင္ငံတကာ၏ ဖယ္ၾကဥ္မႈေၾကာင့္ အဆိုးရြားဆံုးဒဏ္ခံရမည့္ သူမ်ားမွာ ေအာက္ဆံုးလႊာမွ ျပည္သူမ်ားသာျဖစ္ပါေၾကာင္းThe Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

(စက္တင္ဘာ ၁၂ ရက္ေန႔ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ အာေဘ္ာ)

ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္တစ္ဦးဟူသည္ . . .

မိမိ ေရြးခ်ယ္ထားေသာ နယ္ပယ္တစ္ရပ္၌ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ျဖစ္ျခင္းဟူသည္ ဂ်ဳတီကုတ္ကဲ့သုိ႔ေသာ သက္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္း၀တ္စံုကို ၀တ္ဆင္လိုက္ျခင္း၊ ဘြဲ႕လက္မွတ္ တစ္ခုကို ပိုင္ဆုိင္ျခင္း သုိ႔မဟုတ္ ရာထူးတာ၀န္တစ္ခု၌ ရွိေနျခင္း အစရွိသည္တို႔ထက္ မ်ားစြာပိုေပသည္။ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္လစ္ဇင္ဟူသည္ မိမိ၏ လုပ္ငန္းေရးရာကိစၥရပ္မ်ား အတြင္း မိမိကုိယ္တိုင္ မည္သုိ႔မည္ပံု ေစာင့္ထိန္းလိုက္နာ ေဆာင္ရြက္သနည္းဟူသည္ႏွင့္ သက္ဆုိင္သည္။ စစ္မွန္ေသာ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္မ်ားသည္ မည္သည့္လုပ္ငန္း အမ်ဳိးအစား၌မဆို အက်ဳံး၀င္ႏုိင္သည့္ အေရးႀကီးေသာ စ႐ိုက္လကၡဏာရပ္မ်ားကို ပိုင္ဆုိင္ထားၾကသည္။

အသြင္အျပင္ – ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္တစ္ဦးသည္ အသြင္အျပင္အရ သပ္ရပ္ေနရမည္ ျဖစ္သည္။ မိမိကုမၸဏီ၏ ၀တ္စားဆင္ယင္မႈဆိုင္ရာ က်င့္၀တ္မ်ားကို လိုက္နာသည္ထက္ပင္ ပိုမိုရမည္ျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ အလုပ္ေလွ်ာက္ထားသူမ်ား သုိ႔မဟုတ္ လုပ္ငန္း ေဖာက္သည္မ်ားကို ေတြ႕ဆံုရသည့္အခါ မိမိအသြင္အျပင္ကို ပို၍ပင္ ဂ႐ုစိုက္ရန္ လိုအပ္သည္။

ေျပာဆိုျပဳမူပံု – မိမိ၏ ေျပာဆိုျပဳမူပံုသည္ ယံုၾကည္မႈရွိရမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ေမာက္မာေထာင္လႊားေသာ ပံုစံမ်ဳိးေပါက္မေနေစရန္ လိုအပ္သည္။ ေဖာက္သည္မ်ား၊ အထက္လူႀကီးမ်ား၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္မ်ား စသျဖင့္ မည္သူႏွင့္ ေျပာဆိုဆက္ဆံရာ၌ျဖစ္ေစ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႕ၿပီး ေကာင္းမြန္စြာ ေျပာဆုိရန္ လိုအပ္သည္။ တင္းမာေနသည့္ အေနအထားမ်ား၌ပင္လွ်င္ တည္ၿငိမ္မႈကို ထိန္းထားႏုိင္ရန္ လိုအပ္သည္။

ယုံၾကည္စိတ္ခ်ရမႈ – ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္တစ္ဦးအျဖစ္ အလုပ္ၿပီးေျမာက္ေစေရး နည္းလမ္းကို ရွာေဖြရန္ မိမိအေပၚ ယံုၾကည္စိတ္ခ်မႈ ရွိလာေစရန္ လိုအပ္သည္။ လူမ်ားကို အလ်င္အျမန္ တံု႔ျပန္ရန္ႏွင့္ အခ်ိန္ႏွင့္တစ္ေျပးညီ ေပးထားသည့္ ကတိအတိုင္း ေဆာင္ရြက္ေပးရန္ အေရးႀကီးသည္။

လုပ္ရည္ကိုင္ရည္ – ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္မ်ားသည္ မိမိတို႔နယ္ပယ္တြင္ ကြၽမ္းက်င္ပုိင္ႏုိင္သူမ်ား ျဖစ္လာရန္ အားထုတ္ၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။ ယင္းကပင္လွ်င္ မိမိတို႔အား အျခားသူမ်ားႏွင့္ ကြဲျပားလာေစရန္ တည္ေဆာက္ေနမႈမ်ား ျဖစ္သည္။ သက္ဆုိင္ရာ သင္ခန္းစာမ်ားကို ေလ့လာျခင္း၊ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား တက္ေရာက္ျခင္း၊ မိမိပေရာ္ဖက္ရွင္ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနေသာ မည္သည့္စာတမ္းဖတ္ပြဲမ်ားကိုမဆို တက္ေရာက္ျခင္း အစရွိသည္တို႔ျဖင့္ မိမိ၏ ပညာရွာမွီးေရး လမ္းေၾကာင္းကို အဆက္မျပတ္ လိုက္ေနရန္ လိုအပ္သည္။

က်င့္၀တ္ – ဆရာ၀န္မ်ား၊ ေရွ႕ေနမ်ားႏွင့္ အစိုးရစာရင္းကိုင္မ်ား ကဲ့သို႔ေသာ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္မ်ားသည္ က်င့္၀တ္ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ တင္းက်ပ္သည့္ စည္းကမ္းမ်ားကို လိုက္နာရမည္ျဖစ္သည္။ မိမိ၏ ကုမၸဏီ သုိ႔မဟုတ္ လုပ္ငန္း၌ ေရးဆြဲထားေသာ က်င့္၀တ္ဆိုင္ရာ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ား မရွိသည့္တိုင္ မိမိအေနျဖင့္ အခ်ိန္တိုင္း က်င့္၀တ္ႏွင့္ ေလ်ာ္ညီေသာ အမူအက်င့္မ်ားကို ျပသရန္လိုသည္။

မိမိ၏ ဣေျႏၵကို ေစာင့္ထိန္းျခင္း – ခက္ခဲေသာ အေနအထားတစ္ရပ္ကို ရင္ဆိုင္ရသည့္အခါ၌ပင္လွ်င္ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္တစ္ဦးသည္ မိမိ၏ဣေျႏၵကို ေစာင့္ထိန္းရန္ လိုအပ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ မိမိ၏ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္တစ္ဦး သို႔မဟုတ္ ေဖာက္သည္တစ္ဦးက မိမိအေပၚ ရန္လိုသည့္ အျပဳအမူတစ္ရပ္ ျပဳသည့္တိုင္ မိမိအေနျဖင့္ တူညီေသာ အျပဳအမူမ်ဳိးျဖင့္ မတံု႔ျပန္သင့္ေပ။

ဖုန္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ က်င့္၀တ္ – ဖုန္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ က်င့္၀တ္သည္ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ အျပဳအမူအတြင္း အေရးႀကီးေသာ အစိတ္အပိုင္းတစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ဖုန္းေခၚဆိုသည့္အခါ မိမိ၏ နာမည္အျပည့္အစံု၊ ကုမၸဏီအမည္ႏွင့္ ရာထူးအျပည့္အစံုကို ေဖာ္ျပရမည္ျဖစ္သည္။ အျပန္အလွန္ စကားေျပာဆိုမႈကို လႊမ္းမုိးရန္ မႀကိဳးစားဘဲ တစ္ဖက္သား ေျပာၾကားမႈအား စိတ္ရွည္လက္ရွည္ နားေထာင္ေပးရမည္ျဖစ္သည္။

စာမ်ား ေရးသားျခင္း – လုပ္ငန္းႏွင့္ပတ္သက္ေသာ စာေရးသား ဆက္သြယ္မႈတြင္ တိုတိုႏွင့္ လုိရင္းကို ေဖာ္ျပရမည္ျဖစ္သည္။ စာေရးသားသည့္ ေလသံသည္ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႕ကာ ကိန္းႀကီးခန္းႀကီးမႏုိင္ဘဲ နည္းလမ္းတက် ျဖစ္ရမည္ျဖစ္သည္။

စုစည္းႏုိင္သည့္ ကြၽမ္းက်င္မႈ – ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္တစ္ဦးသည္ လုိအပ္သည့္ အရာကို အလ်င္အျမန္ အလြယ္တကူ ရွာေဖြႏုိင္ရမည္ျဖစ္သည္။ မိမိလုပ္ငန္းခြင္သည္ သပ္ရပ္ကာ စုစုစည္းစည္း ရွိရမည္ျဖစ္သည္။ မိမိ၏ ခ်ိန္းဆိုထားမႈမ်ားႏွင့္ တင္ျပမႈမ်ားအတြက္ လိုအပ္သည့္ အရာမ်ားကိုသာလွ်င္ မိမိ၏ လက္ဆြဲအိတ္ထဲ၌ ထည့္ထားသင့္သည္။

တာ၀န္ခံမႈ – ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္မ်ားသည္ မည္သည့္အခ်ိန္၌မဆို မိမိတို႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္တိုင္းအတြက္ တာ၀န္ခံထားရသည္။ အမွားတစ္ခု လုပ္မိပါက ယင္းအတြက္ ျပန္လည္ေပးဆပ္ရၿပီး ျဖစ္ႏုိင္သမွ် ျပန္လည္ျပင္ဆင္ႏုိင္ရန္ ႀကိဳးပမ္းရသည္။ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္တစ္ဦးအေပၚ အျပစ္ပံုခ်ရန္ ႀကိဳးပမ္းျခင္း မျပဳအပ္ေပ။ မိမိကုမၸဏီတစ္ခုလံုး အေနျဖင့္ အမွားလုပ္မိပါကလည္း တာ၀န္ယူကာ ယင္းကိစၥကို ေျဖရွင္းႏိုင္ရန္ လုပ္ေဆာင္ရသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္တစ္ဦး ရွိရမည့္ စ႐ိုက္လကၡဏာရပ္မ်ားႏွင့္ ေလ်ာ္ညီေသာသူမ်ားကိုသာ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္မ်ားဟု ေခၚဆိုႏုိင္မည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း The Daily Eleven သတင္းစာက ေရးသားအပ္ပါသည္။

စက္တင္ဘာ ၁၁ ရက္ေန႔ထုတ္ The Daily Eleven သတင္းစာ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္