ျပည္သူ႔ယံုၾကည္မႈအတြက္ ေမးခြန္းထုတ္ရမည့္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း

ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းတြင္ ရွယ္ယာအေရာင္းအ၀ယ္ျဖစ္မႈကုိ လာေရာက္ၾကည့္႐ႈေနသူမ်ားအား ေတြ႕ရစဥ္ (ဓာတ္ပုံ-ေက်ာ္ဇင္ၿဖိဳး)

ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အခ်ိန္ယူခဲ့သည့္ ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းကို ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ စတင္မည္ဆိုသည့္ အခ်ိန္တြင္ ပညာရွင္မ်ားက စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း ေအာင္ျမင္ရန္ သတိျပဳသင့္သည့္ အေျခအေနမ်ားကို ေထာက္ျပခဲ့သည္။ ထိုသို႔ ေထာက္ျပသည့္ အေျခအေနမ်ားမွာ ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းသည္ ေငြမည္းခ၀ါခ်သည့္ ေနရာမျဖစ္ရန္၊ ေစ်းကစားမႈမ်ားကို ထိန္းေက်ာင္းရန္ႏွင့္ ျပည္သူလူထု၏ ယံုၾကည္မႈမပ်က္ရန္ဆိုသည့္ အေျခအေနမ်ားပင္ ျဖစ္သည္။

ထိုသို႔ ေထာက္ျပေနမႈမ်ားကို ၾကပ္မတ္ရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့သည့္ ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းသည္ စတင္အေရာင္းအ၀ယ္ျပဳၿပီး တစ္ႏွစ္မျပည့္မီပင္ အေရာင္းအ၀ယ္က်ဆံုးမႈ မ်ားစြာၾကံဳခဲ့ရသည္။

ရန္ကုန္စေတာ့ အိတ္ခ်ိန္းက်ဆံုးေနေၾကာင္း မီဒီယာမ်ား၏ ေထာက္ျပေ၀ဖန္မႈသည္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းက်ဆံုးရန္ အပုပ္ခ်ေနျခင္း မဟုတ္ဘဲ ျပဳျပင္သင့္သည္မ်ား ျပဳျပင္ရန္ သတိေပးေနေၾကာင္း သိရွိရန္လိုအပ္သည္။ ထို႔ျပင္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းအား ျပည္သူ႔ယံုၾကည္မႈ က်ဆင္းေနမႈကိုလည္း လစဥ္ရွယ္ယာ အေရာင္းအ၀ယ္ ျဖစ္ေပၚေနမႈက သက္ေသျပေနသည္။

ရွယ္ယာ စတင္ေရာင္းခ်သည့္  မတ္လတြင္ ေရာင္းခ်ရက္ ေလးရက္ျဖင့္ FMI ကုမၸဏီ တစ္ခုသာရွိေသာ္လည္း က်ပ္ ၂၄ ဘီလ်ံေက်ာ္ဖိုး ေရာင္းခ်ခဲ့ရၿပီး ပိတ္ရက္မ်ားသည့္ ဧၿပီတြင္လည္း FMI ကုမၸဏီတစ္ခုတည္းက က်ပ္ ငါးဘီလ်ံေက်ာ္ဖိုး ေရာင္းခ်ခဲ့ရသည္။

ေမ ၂၀ ရက္တြင္ သီလ၀ါရွယ္ယာ စတင္ေရာင္းခ်ခဲ့ၿပီး ကုမၸဏီႏွစ္ခုျဖစ္လာခဲ့၍ က်ပ္ ၁၆ ဘီလ်ံေက်ာ္၊ ဇြန္လတြင္ က်ပ္ ေျခာက္ဘီလ်ံ ေက်ာ္၊ ဇူလိုင္တြင္ က်ပ္ ၃ ဒသမ ၇ ဘီလ်ံ ေက်ာ္ႏွင့္ ၾသဂုတ္၂၆ ရက္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ား ဘဏ္ ပါ၀င္လာေသာ္လည္း ကုမၸဏီသံုးခုက က်ပ္ ၂ ဒသမ ၉ ဘီလ်ံေက်ာ္သာ အေရာင္းအ၀ယ္ျဖစ္ခဲ့ၿပီး စက္တင္ဘာမွာလည္း က်ပ္ ၂ ဒသမ ၄ ဘီလ်ံေက်ာ္သာ အေရာင္းအ၀ယ္ျဖစ္ေပၚကာ အနည္းဆံုး အေရာင္းအ၀ယ္ ျဖစ္မႈအျဖစ္ စံခ်ိန္တင္ခဲ့သည္။

ထိုသုိ႔ စံခ်ိန္တင္ ေစ်းကြက္က်ဆင္းေနရာမွ ေအာက္တိုဘာတြင္ သီလ၀ါရွယ္ယာမ်ားကို ရွယ္ယာခြဲစိတ္မႈေၾကာင့္ လူစိတ္၀င္စားမႈ  မ်ားျပားလာၿပီး ေစ်းႏႈန္းျပန္လည္ျမင့္တက္လာသျဖင့္ ေအာက္တိုဘာတြင္ ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း၏ အေရာင္းအ၀ယ္ျဖစ္မႈ ျပန္လည္ျမင့္တက္လာခဲ့ၿပီး က်ပ္ေလးဘီလ်ံ ေက်ာ္ဖိုးအထိ အေရာင္းအ၀ယ္ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ ထိုသို႔ ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ္လည္း အဆိုပါ အေရာင္းအ၀ယ္ ျမင့္တက္မႈမွာ တစ္လသာၾကာခဲ့ၿပီး ႏို၀င္ဘာလတြင္မူ အေရာင္းအ၀ယ္ ျဖစ္မႈ  က်ပ္ ၂ ဒသမ ၂ ဘီလ်ံခန္႔ျဖင့္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း ဖြင့္လွစ္သည့္ ကိုးလအတြင္း ႏို၀င္ဘာလသည္ အေရာင္းအ၀ယ္က်ဆင္းမႈ အဆိုးဆံုး ျဖစ္ခဲ့သည္။ လက္ရွိအေျခအေနတြင္လည္း စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းသည္ အေျခအေန မေကာင္းဘဲ ယံုၾကည္မႈပ်က္ယြင္းသည့္ ဂယက္ႏွင့္ ခ်ည့္နဲ႔နဲ႔ ေရွ႕ဆက္ေနသည္။

ထိုသုိ႔ ခ်ည့္နဲ႔နဲ႔ ေရွ႕ဆက္ေနမႈ၏ ကနဦးအရင္းခံသည္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းမ၀င္မီ၊ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း စာရင္း၀င္ကုမၸဏီျဖစ္ရန္ အေရြးခ်ယ္ခံရခ်ိန္တြင္ ကုမၸဏီေျခာက္ခု၏ ရွယ္ယာေစ်းမ်ားသည္ တစ္ဟုန္ထိုးတက္လာခဲ့ၿပီး ကာလတို အတြင္း၌ပင္ ႏွစ္ဆ၊ သံုးဆခန္႔ ရွယ္ယာေစ်းႏႈန္း ထိုးတက္သြားခဲ့သည့္ ကုမၸဏီအခ်ဳိ႕ထံမွ စတင္ခဲ့သည္။

ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူမ်ား၏ အသိအျမင္နည္းပါးမႈကို ထိထိေရာက္ေရာက္ အသံုးခ်ႏိုင္ခဲ့သည့္ ရွယ္ယာေစ်းကစားသူမ်ား အက်ဳိးအျမတ္ မ်ားစြာရရွိၿပီး ေစ်းကြက္ထဲမွ ထြက္သြားခ်ိန္တြင္ သာမန္ရွယ္ယာရွင္မ်ားသည္ တက္ေစ်းႏွင့္ ပိုက္မိေနေသာ ရွယ္ယာမ်ားကို ပိုက္ကာ ငို၍ ရယ္၍ မရေသာမ်က္ႏွာမ်ားႏွင့္ ရွယ္ယာထုပ္ပိုက္ကာ ေစ်းတက္မည့္အခ်ိန္ ထိုင္ေစာင့္ေနရသည္။

သို႔ေသာ္ ရွယ္ယာေစ်း စံခ်ိန္တင္ျမင့္တက္ခဲ့သည့္ အေျခအေနေၾကာင့္ အေလာသံုးဆယ္ ၀ယ္ယူမိသူမ်ားအတြက္ ရလဒ္ မေကာင္းသည့္ ျဖစ္ရပ္မ်ားအျဖစ္ လက္ရွိတြင္ ရွယ္ယာေစ်းသည္ အဖြင့္ေစ်းေအာက္ပင္ ေရာက္ရွိသည့္ အခိုက္အတန္႔မ်ားႏွင့္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းသို႔ ၀င္ေရာက္ရန္ အေရြးခ်ယ္မခံရ မီေစ်းႏႈန္းအနီးပင္ တိတ္ဆိတ္ၿငိမ္သက္ေနခဲ့သည္။

သီလ၀ါရွယ္ယာတစ္စု က်ပ္ ၇၀၀၀၀ ၊ FMI ရွယ္ယာတစ္စု က်ပ္ ၄၁၀၀၀၊ ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ားဘဏ္ ရွယ္ယာတစ္စု က်ပ္ ၁၃၅၀၀ စသည့္ ေစ်းကစားကာ ဆြဲတင္ထားသည့္ အျမင့္ေစ်းတြင္ မိထားသူမ်ားအတြက္ ထိုကုမၸဏီမ်ား လက္ရွိအေျခအေနထက္ ႏွစ္ဆခန္႔ အျမန္ဆံုးတိုးတက္ရန္ ဆုေတာင္း႐ံုမွအပ မည္သုိ႔မွ် မတတ္ႏုိင္သည့္ အေျခအေနႏွင့္ ဘုတ္ထိုင္ထိုင္ေနရသည္။ ထိုသည္ကပင္ ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းကို ရင္းႏီွးျမႇဳပ္ႏွံသူမ်ား ယံုၾကည္မႈပ်က္စီးခဲ့ရသည့္ အေၾကာင္းအခ်က္တစ္ရပ္ ျဖစ္ခဲ့သည္။

လူအခ်င္းခ်င္းၾကားတြင္ ယံုၾကည္မႈတစ္ ခုပ်က္ယြင္းပါက ဆက္ဆံေရး ျပတ္ေတာက္မႈထက္ စီးပြားေရးေလာကတြင္ ယံုၾကည္မႈ ပ်က္ယြင္းသြားျခင္းမွာ ျပန္လည္ထူမရန္ ခဲယဥ္းတတ္သည့္ သေဘာရွိသည့္အတြက္ လက္ရွိအေျခအေနမွ ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း ျပန္လည္ႏိုးထရန္ မွန္ကန္သည့္ စီမံခန္႔ခြဲမႈမ်ား၊ လိုအပ္သည့္ စည္းမ်ဥ္းမ်ား၊ ခိုင္မာသည့္ စိစစ္အေရးယူမႈမ်ား အထူးတလည္ လိုအပ္ေနသည္။

ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း (YSX)  တြင္ စြန္႔စားရမႈ (Risk) မ်ား ေဖာ္ျပမႈအားနည္း ေနသည့္အျပင္  FMI ၊ MTSH ႏွင့္ MCB ကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနသူမ်ား၏ မေသခ်ာမႈမ်ား၊ မေရရာမႈမ်ားႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ စြန္႔စားမႈ (Risk) မ်ား ေဖာ္ျပမႈလည္း အားနည္းေနေၾကာင္း ျမန္မာ့စီးပြားေရးက႑ တာ၀န္ယူမႈရွိေရး အေထာက္အကူျပဳဌာန (MCRB) မွ ထုတ္ျပန္သည့္ ပြင့္သစ္စ စီမံခ်က္အစီရင္ခံစာက ေထာက္ျပခဲ့သည္။

ျပည္သူ႔ယံုၾကည္မႈ ပ်က္ယြင္းသြားသည့္ ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း အခ်ိန္တိုအတြင္း ေခါင္းေထာင္ႏိုင္ရန္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းႏွင့္ ပတ္သက္သည့္အသိဥာဏ္ ျပည္သူမ်ားအၾကား ဖြံ႕ၿဖိဳးရန္၊ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းတြင္ ကုမၸဏီမ်ားမ်ား ပါ၀င္ရန္ႏွင့္ ေစ်းကြက္တြင္ ကန္႔သတ္ခ်က္မထားရွိဘဲ လြတ္လပ္စြာ ၀ယ္ယူေရာင္းခ်ခြင့္ ျပဳသင့္ျခင္း၊ ေစ်းႏႈန္းမ်ားကို Regulator က သတ္မွတ္ေပးမႈမျပဳဘဲ ေရာင္းသူ၀ယ္သူမွသာ သတ္မွတ္ရန္၊ Insider Transaction မ်ား မရွိရန္၊ ေစ်းကြက္အခ်က္အလက္မ်ား ယခုထက္ပိုမိုျမန္ဆန္စြာ သိရွိႏုိင္ရန္ ေထာက္ျပထားသည့္ ပညာရွင္မ်ား၏ အၾကံျပဳမႈမ်ားကို အထူးတလည္လိုက္နာၿပီး ရန္ကုန္စေတာ့ အိတ္ခ်ိန္း မက်ဆံုးေစရန္ မွားယြင္းသည့္ မူ၀ါဒမ်ားႏွင့္ အားနည္းခ်က္မ်ားကို အျမန္ဆံုးျပဳျပင္ရန္ လိုအပ္ေနသည္ဟု ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ ခ်ိန္း၏ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း ျဖတ္သန္းမႈကို သံုးသပ္ေဖာ္ျပအပ္သည္။

Writer: 
ၿဖိဳးေ၀