၂၀၁၆ ခုႏွစ္အတြင္း ေၾကြလြင့္ခဲ့ေသာ အႏုပညာရွင္မ်ား

ျမန္မာသံစဥ္ေတးသံရွင္ ဟသၤာတထြန္းရင္၏ စ်ာပန အခမ္းအနားကို ေတြ႕ရစဥ္

ျမန္မာေခတ္ၿပိဳင္ စာေပေလာကတြင္ ထင္ရွားခဲ့သည့္ စာေရးဆရာႀကီး ေဇာ္ေဇာ္ေအာင္

ျမန္မာေခတ္ၿပိဳင္ စာေပေလာကတြင္ ထင္ရွားခဲ့သည့္ စာေရးဆရာႀကီး ေဇာ္ေဇာ္ေအာင္သည္ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဇန္န၀ါရီ ၂၆ ရက္တြင္ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။ ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ အသက္ (၇၉) ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္သည့္ ဆရာႀကီး ေဇာ္ေဇာ္ေအာင္သည္ ေနအိမ္တြင္ လူႀကီးေရာဂါျဖင့္ ကြယ္လြန္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ဆရာႀကီး ေဇာ္ေဇာ္ေအာင္၏ အမည္ရင္းမွာ ဦးေဇာ္ျမင့္သက္ ျဖစ္သည္။ ၁၉၅၃ ခုႏွစ္တြင္ မႏၲေလးတကၠသိုလ္ တက္ေရာက္ခဲ့ၿပီး ပထမႏွစ္တြင္ပင္ ကဗ်ာမ်ား စတင္ေရးသားခဲ့ကာ ၁၉၅၄ ခုႏွစ္တြင္ ေသြးေသာက္ မဂၢဇင္းတြင္ ေဇာ္သလႅာ ကေလာင္အမည္ျဖင့္ စာညြန္႔တစ္ပုဒ္ ေဖာ္ျပခံခဲ့ရသည္။ ၁၉၅၆ ခုႏွစ္ မႏၲေလးတကၠသိုလ္ ႏွစ္ပတ္လည္ မဂၢဇင္းတြင္ အေၾကာ္သည္ေလး (The Story of a Friend Pieseller) ၀တၳဳတိုကို အဂၤလိပ္ ဘာသာျဖင့္ ေရးသားခဲ့ၿပီး စာေပေလာကသို႔ စတင္၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။ ဆရာေဇာ္ေဇာ္ေအာင္၏ ထင္ရွားသည့္ စာအုပ္အခ်ဳိ႕မွာ ပီတာေဇာ္ျမင့္ႏွင့္ ယုဇနမခင္ပ်ဳိ၊ ခံစားၾကည့္ပါ မၾကည္ျပာ၊ အႏုပညာစံ၊ စာေပသေဘာ တရားအေျခခံက်မ္း၊ စာေပေ၀ဖန္ေရး သေဘာတရား အေျခခံက်မ္း၊ စာေပါင္းသိုက္အက္ေဆး၊ ပို႔စ္ေမာ္ဒန္သီ၀ရီမ်ား၊ မၾကည္ျပာႏွင့္ ယုဇနမခင္ပ်ဳိ အစရွိသည့္ စာအုပ္မ်ား ျဖစ္သည္။

စာေရးဆရာ ကဗ်ာဆရာႀကီး ေမာင္လင္းယုန္ (ရွမ္းျပည္)

ဆရာႀကီး ေမာင္လင္းယုန္(ရွမ္းျပည္) သည္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၆ ရက္တြင္ ပန္ကရိယ ကင္ဆာျဖင့္ ကြယ္လြန္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ကာ ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ အသက္ (၈၃) ႏွစ္ရွိၿပီ ျဖစ္သည္။

စာေရးဆရာ၊ ကဗ်ာဆရာႀကီး ေမာင္လင္းယုန္ (ရွမ္းျပည္) သည္ ရွမ္း (ဓႏု) လူမ်ဳိးျဖစ္ကာ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ကေလာင္အသင္း ဥကၠ႒၊ တကၠသိုလ္ ႏွစ္လည္မဂၢဇင္း ေကာ္မတီ၊ အိုးေ၀မဂၢဇင္း ေကာ္မတီတို႔တြင္ အယ္ဒီတာအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သူလည္း ျဖစ္သည္။ ဆရာႀကီး ေမာင္လင္းယုန္ (ရွမ္းျပည္) သည္ ၀တၳဳတို၊ ၀တၳဳရွည္၊ ကဗ်ာ၊ ေဆာင္းပါး၊ ျပဇာတ္တို႔ကို ေရးသားခဲ့ၿပီး ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ဘာသာျပန္ႏွင့္ စာအုပ္ထုတ္ေ၀ေရး ဌာနတြင္လည္း အမႈထမ္းအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ မတရားအသင္းအက္ဥပေဒႏွင့္ ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်ျခင္း ခံခဲ့ရသည္။

စြမ္းသူ႕အားမာန္ ဂ်က္လန္ဒန္၏ ၀တၳဳတိုမ်ား၊ ငုယင္ဗန္တြိဳင္း (ဇာနည္ခ်စ္လင္) ဘာသာျပန္၊ အားသစ္ အင္သစ္ စြမ္းမာန္သစ္ (ျပဇာတ္ေပါင္းခ်ဳပ္)၊ ပြင့္ဦးေျမခ ေၾကြလင့္ရေလၿပီ (ျပဇာတ္ရွည္)၊ ရွမ္း႐ိုးမကဗ်ာမ်ား (ေမာင္တင္ၿမိဳင္(အင္းေလး)ႏွင့္ပူးတြဲ) အစရွိသည္တို႔မွာ ဆရာႀကီး၏ ထင္ရွားသည့္ စာေပလက္ရာမ်ား ျဖစ္သည္။

စာေရးဆရာႀကီး ေမာင္သာရ

ကတီၱပါဖိနပ္စီး ေရႊထီးေဆာင္း၊ က်ဥ္တုတ္ခံ၀ံ့ မခံ၀ံ့၊ မတ္တပ္ရပ္လို႔ လမ္းမွာငို အစရွိသည့္ စာေပလက္ရာမ်ား အပါအ၀င္ လံုးခ်င္း၀တၳဳေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္၊ ၀တၳဳတိုေပါင္း ၃၀၀ ေက်ာ္ ေရးသားခဲ့သည့္ စာေရးဆရာ ေမာင္သာရသည္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၉ ရက္တြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၌ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။

၁၉၉၉ ခုႏွစ္တြင္ ႏိုင္ငံေရးဒုကၡသည္အျဖစ္ ထိုင္းႏိုင္ငံမွ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ ေနထိုင္လ်က္ရွိသည့္ ဆရာႀကီး ေမာင္သာရသည္ ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ အသက္ (၈၅) ႏွစ္ ရွိၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။ ဆရာ ေမာင္သာရ၏ အမည္ရင္းမွာ ဦးသိန္းလြင္ျဖစ္ၿပီး မႏၲေလးတကၠသိုလ္တြင္ ပညာသင္ၾကားခဲ့ကာ ၁၉၅၁ ခုႏွစ္တြင္ ဗမာႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ေက်ာင္းသားမ်ား သမဂၢအဖြဲ႕ခ်ဳပ္၏ ဗဟိုအလုပ္အမႈေဆာင္၊ ျပန္ၾကားေရးႏွင့္ ၀ါဒျဖန္႔ခ်ိေရးဗ်ဴ႐ို အတြင္းေရးမွဴးအျဖစ္ တင္ေျမႇာက္ခံခဲ့ရသည္။ ၁၉၅၃ ခုႏွစ္တြင္ မႏၲေလးတကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားတပ္ဦး ေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ တာ၀န္ယူထားခ်ိန္တြင္ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရကာ ၁၉၅၅ ခုႏွစ္အထိ ေထာင္ခ်ခံခဲ့ရၿပီး ေက်ာင္းထုတ္ခံခဲ့ရသည္။

ေမာင္သာရသည္ ၁၉၅၅ ခုႏွစ္တြင္ ႐ႈမ၀မဂၢဇင္း၌ ‘ညႇာေရႊတစ္ခက္ ေၾကြရက္ကယ္ေစာ’ ၀တၳဳျဖင့္ စာေပေလာကသို႔ စတင္၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။ စာေရးဆရာ ေမာင္သာရသည္ ၁၉၇၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ‘မတ္တတ္ရပ္လို႔ လမ္းမွာငို’ ၀တၳဳျဖင့္ အမ်ဳိးသားစာေပဆု ရရွိခဲ့သည္။ ‘ေမာင္သိန္းလြင္၏ မစန္းစန္း၀င့္’ စာအုပ္သည္ ဆရာႀကီး၏ အေၾကာင္းကို ေရးသားထားသည့္ စာအုပ္ျဖစ္ကာ ထဘီကြၽတ္၍ လႊတ္လိုက္မည္၊ ကတၱီပါဖိနပ္စီး ေရႊထီးေဆာင္း၊ မတ္တတ္ရပ္လို႔ လမ္းမွာငို၊ က်ဥ္တုတ္ခံ၀ံ့ မခံ၀ံ့၊ ယုန္ႏွင့္အတူေျပး ေခြးႏွင့္အတူလိုက္ အစရွိသည့္ စာအုပ္မ်ားသည္ ထင္ရွားသည့္ စာအုပ္မ်ား ျဖစ္သည္။

ေဒါက္တာရီေဇာ္ အပါအ၀င္ ဘာသာျပန္ စာအုပ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေရးသားခဲ့သည့္ စာေရးဆရာ ျမတ္ၿငိမ္း

စာေရးဆရာႀကီး ျမတ္ၿငိမ္းသည္ ဇူလိုင္ ၃ ရက္ နံနက္ပိုင္းတြင္ ပင္လံုေဆး႐ံု၌ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။ ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ အသက္ (၇၈) ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္သည့္ စာေရးဆရာႀကီး ျမတ္ၿငိမ္းသည္ ဘာသာျပန္ စာအုပ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေရးသားခဲ့ၿပီး ေဒါက္တာရီေဇာ္ (ဖိလစ္ပိုင္ လြတ္လပ္ေရး အာဇာနည္ အမ်ဳိးသားေခါင္းေဆာင္)၊ ဘယ္သူ႔ဒိန္ခဲ ငါေနရာေရႊ႕လို႔ရမည္လဲ၊ ဒီဘိုးႏိုးဦးထုပ္ေျခာက္လံုး ဖိနပ္ေျခာက္ရန္ ေတြးေခၚနည္းႏွင့္ လုပ္ေဆာင္နည္း၊ အေဖေပးတဲ့ အေမြ၊ ဘ၀ကို ၾကက္ေျခခတ္ခဲ့ရေပမယ့္၊ အနာဂတ္ လက္ေဆာင္မြန္၊ ခ်မ္းသာေဖေဖ ဆင္းရဲေဖေဖနဲ႔ ခ်မ္းသာလူငယ္ စမတ္လူငယ္ အစရွိသည့္ စာအုပ္မ်ားသည္ ထင္ရွားသည့္ စာအုပ္မ်ား ျဖစ္သည္။ ဆရာျမတ္ၿငိမ္းသည္ ‘ႏွလံုးသားထဲမွာ အေျဖရွာ’ စာအုပ္ျဖင့္၂၀၀၁ ခုႏွစ္ အမ်ဳိးသားစာေပဆု ရရွိခဲ့သည္။

ျမန္မာသံစဥ္ေတးသံရွင္ ဟသၤာတထြန္းရင္

ျမန္မာသံစဥ္ေတးသံရွင္ ဟသၤာတထြန္းရင္သည္ ႏို၀င္ဘာ ၂၁ ရက္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရိွ ေနအိမ္၌ အဆုတ္ကင္ဆာေရာဂါျဖင့္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ၿပီး ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ အသက္ ၇၇ ႏွစ္ ရိွၿပီျဖစ္သည္။ ဟသၤာတဦး ထြန္းရင္သည္ ဓာတ္ျပားေခတ္၊ တိပ္ေခြေခတ္၊ စီဒီေခတ္မ်ား၌ ျမန္မာသံစဥ္ ေတးစီးရီးမ်ားစြာ သီဆိုခဲ့သူျဖစ္ၿပီး မိဘေမတၱာဖဲြ႕ ေတးသီခ်င္းမ်ား၊ မဂၤလာေတးသီခ်င္းမ်ားစြာကို သီဆုိခဲ့သူလည္း ျဖစ္သည္။ ဟသၤာတဦးထြန္းရင္သည္ ေတးသီခ်င္းမ်ားကို ကိုယ္တိုင္ေရးဖဲြ႕ သီဆိုခဲ့သူ တစ္ဦးလည္းျဖစ္ၿပီး အေမနဲ႔ ရြာကိုလြမ္းတယ္၊ မိသားစု ကန္ေတာ့ပဲြ၊ ေမြးေမေက်းဇူးဆပ္ဖူးခ်င္တယ္၊ စိန္နားကပ္နဲ႔ ပဲႀကီးေလွာ္စသည့္ ေတးသီခ်င္းမ်ားမွာ ေအာင္ျမင္ ထင္ရွားခဲ့သည္။

ဟာသသ႐ုပ္ေဆာင္ ရွက္တယ္

ဟာသလူရႊင္ေတာ္ သ႐ုပ္ေဆာင္ ရွက္တယ္မွာ ေမ ၂၁ ရက္တြင္ အစာအိမ္ေရာဂါျဖင့္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ လူရႊင္ေတာ္ တစ္ဦးအျဖစ္သာမက ဟာသသ႐ုပ္ေဆာင္ တစ္ဦးအျဖစ္လည္း ပရိသတ္ အားေပးမႈ ရရိွထားသူျဖစ္သည္။

စတီရီယို ေခတ္ဦးေတးသံရွင္ ေဇာ္မင္းေလး

စတီရီယိုေခတ္ဦးေတးသံရွင္ ေဇာ္မင္းေလးသည္ ေမ ၆ ရက္တြင္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ၿပီး ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ အသက္ (၇၀) ႏွစ္ျဖစ္ကာ ေအာင္ျမင္သည့္ ေတးသီခ်င္းမ်ားစြာကို သီဆိုခဲ့သူ ျဖစ္သည္။

ေတးေရးဆရာ ဦးေမာင္ေမာင္စ်ာန္

အဆိုေတာ္ ကိုင္ဇာသီဆိုခဲ့သည့္ ‘မိုး’ ေတးသီခ်င္းအား ေရးသားခဲ့မႈျဖင့္ နာမည္ေက်ာ္ၾကားခဲ့သည့္ ေတးေရးဦးေမာင္ေမာင္စ်ာန္သည္ စက္တင္ဘာ ၂၂ ရက္တြင္ ကြယ္လြန္ခဲ့ၿပီး ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ အသက္ (၅၇) ႏွစ္ ရိွၿပီျဖစ္သည္။  

Writer: 
လင္းလင္းခိုင္၊ ျပည့္စံုေန၀င္း